T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/832
Karar No : 2025/492
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mah. ... Sokak, No:... adresinde bulunan "... Apartmanı" isimli işletmede, izinsiz ve ruhsatsız öğrenci barınma hizmeti verildiğinden bahisle, 5661 sayılı Yüksek Öğretim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkında Kanun uyarınca anılan adresin kapatılmasına ilişkin ... Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve E.... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Söz konusu binada öğrencilerin yanı sıra çeşitli meslek gruplarında çalışan kiracıların olduğu, kiracıların gerek kendisi gerek aileleri ile kira sözleşmesi yapıldığı, çamaşırhane yemekhane gibi ortak alanların olmadığı aksine her odada müstakil yaşam için gerekli eşyaların bulunduğu ifade edilerek kira sözleşmeleri söz konusu binadaki çeşitli bağımsız bölümlere ait davacı (S.Ö.) adına (çeşitli tarihlerde) düzenlenmiş abonelik belgelerinin dökümleri, kiracı olduğu ifade edilen bir kişiye ait görev belgesi, 10'ar aylık süreler için düzenlenmiş kira sözleşmelerinin (kiracılar ve kiracıların anne ve babaları ile imzalanan) sunulduğu görülmekle birlikte, kira sözleşmelerinin ekserisinin süresinin 10'ar aylık olması ve kira başlangıç tarihinin 01/09/2017 olması, abonelik sözleşmelerinin hepsinin davacı adına olması ve kira sözleşmelerinin anne-baba adına yer verilerek düzenlenmiş olmasının davalı İdarenin tespitlerini destekler nitelikte olduğu ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca her ne ad altında olursa olsun öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin izinsiz ve ruhsatsız yürütülemeyeceği açık olduğundan, işlem tarihi itibarıyla Milli Eğitim Bakanlığından alınmış kurum açma izni ile işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunmayan davacı şirkete ait işletmenin kapatılmasına ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Davacılardan ...'e ait binanın yapı kullanım izin belgesinde yapı kullanım amacının "mesken" olarak belirlendiği, davacılar tarafından "yıl içinde öğrenci dışında kalanlar olduğu, öğrenci dışında bekar çalışanlarla kira sözleşmeleri yapıldığı, söz konusu kira sözleşmelerinin dosyaya sunulduğu, sadece öğrencilere konaklama hizmeti verilmediği" iddialarında bulunulduğu, bu iddiaların davalı idarece araştırılmadığı, öğrencilere yönelik yemekhane, çamaşırhane gibi toplu bir hizmet sunulmadığı, binada "öğrenci yurdu" gibi bir isimle tabela bulunmadığı ve öğrenci olarak barındırıldığı ileri sürülenlerden hiçbirinin ifadesine de başvurulmadığı,
Bu durumda, davalı idarece, davacılara ait binada öğrenci barınma hizmeti verildiğine, binanın öğrenci yurdu gibi faaliyet gösterdiğine ve bu amaca özgülendiğine dair bir veri bulunmaksızın ve bu hususa yönelik yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan, sırf kalan bazı kişilerin öğrenci olmasından hareketle, izinsiz öğrenci barındırma faaliyetinde bulunulduğu gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2021/1846, K:2023/7925 sayılı kararıyla;
Uyuşmazlığa konu, "izinsiz ve ruhsatsız öğrenci barınma hizmeti sunulmasına ilişkin faaliyet"in, niteliği itibarıyla kayıt altına alınmadan, gerekli ruhsat ve izinler alınmadan yapıldığı için, bu çerçevede; izinsiz ve ruhsatsız barınma hizmeti sunan kurumların, tabelalarında; "öğrenci yurdu, öğrenci apartı, öğrenci evi, öğrenci pansiyonu" gibi ibarelerin bulunmasının veyahut da bu ibarelerin aranmasının hayatın olağan akışına aykırılık teşkil edeceği,
Mülga 20/02/2017 tarih ve 2017/10090 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen ve 06/05/2017 tarih ve 30058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nde yer alan tanımlarda; "ortak ve/veya toplu şekilde hizmet sunumuna" imkan sağlayan tanımlamanın, bütün kurum türlerinde yer almadığı; bu haliyle "ortak ve/veya toplu şekilde hizmet sunumunun" varlığının aranmasının zorunluluk olmadığı, bir başka deyişle; toplu hizmet sunumu veya ortak kullanım alanı bulunmaksızın da öğrenci barınma hizmeti sunulmasının mümkün olduğu,
Her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanacağı ve bu yerlerin valilikçe kapatılacağı kuralı karşısında; uyuşmazlığın çözümüne yönelik olarak; somut olay bağlamında, izinsiz ve ruhsatsız barınma hizmeti sunumuna ilişkin faaliyet tespitinin, kesin ve somut delillerle ortaya konulması gerektiği,
Uyuşmazlıkta; izinsiz öğrenci barındırma faaliyetinde bulunan yerlerin denetlenmesi amacıyla kurulan denetim komisyonu tarafından "... Apartmanı" isimli binada 18/06/2018 tarihinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen tutanakta özetle; ''... ili, ... ilçesi ... Mah. ... Sok. No:... ... adresindeki ... Apt'de bina girişinde güvenlik kulübesi bulunduğu, binanın girişi ön cephe zemin katta ofis şeklinde düzenlenmiş büro olduğu, öğrencilerle kira sözleşmesi imzalandığı, binanın tüm dairelerinde öğrencilerin kaldığı, binadan bağımsız bölüm olarak yemekhane, mutfak ve dinlenme yeri bulunmadığı ancak öğrenci barındıran bir yer olduğu, Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 5/2. maddesinde belirtilen, Ek-2 kurum açma izni ile Ek-3 iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı, binanın dış cephesinde ... APT 1+1 yazdığı" tespitlerinin yapıldığı, ilgili Kanun ve Yönetmelik hükümlerinde yer alan fiillerin ihlal edildiğinin sübuta erdiğinden bahisle dava konusu işlemlerin tesis edildiğinin anlaşıldığı,
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, bina girişinde güvenlik kulübesinin bulunması ve zemin katta yer alan ofis şeklinde düzenlenmiş büro olmasının, standart apartmanlarda bulunmayan özellikler olduğu, kira sözleşmelerinin anne-baba adına yer verilerek yapıldığı hususları değerlendirildiğinde izinsiz ve ruhsatsız barınma hizmeti sunulduğu kanaatinin oluştuğu,
Bu itibarla dava konusu işlemde hukuka aykırılık; aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmağı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacılara ait apartmanda kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan öğrenci barınma faaliyetinde bulunulduğu tespit edildiğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... ili sınırları içerisinde izinsiz öğrenci barındırma faaliyetinde bulunan yerlerin denetlenmesi amacıyla kurulan denetim komisyonu tarafından, davacılara ait olan ''... Apartmanı'' isimli işletmede 18/06/2018 tarihinde denetim yapılmış, söz konusu denetim sonucunda düzenlenen tutanakta özetle; "... ili, ... ilçesi, ... Mah. ... Sok. No:... ... adresindeki ... apartmanında bina girişinde güvenlik kulübesi bulunduğu, binanın girişi ön cephe zemin katta ofis şeklinde düzenlenmiş büro olduğu, öğrencilerle kira sözleşmesi imzalandığı, binanın tüm dairelerinde öğrencilerin kaldığı, binadan bağımsız bölüm olarak yemekhane, mutfak ve dinlenme yeri bulunmadığı ancak öğrenci barındıran bir yer olduğu, Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinin 5/2. maddesinde belirtilen, Ek-2 kurum açma izni ile Ek-3 iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı, binanın dış cephesinde ... APT 1+1 yazdığı, söz konusu işletmenin Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinin 5/6. maddesi uyarınca Milli Eğitim Bakanlığından kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almadan öğrenci yurdu olarak faaliyet gösterdiği" tespitlerine yer verilmiş, bu tespitler üzerine ilgili Kanun ve Yönetmelik hükümlerinde yer alan fiillerin ihlal edildiğinden bahisle, davacıların 5661 sayılı Yüksek Öğretim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun uyarınca izinsiz barınma hizmeti veren işletmesinin kapatılmasına ilişkin ... Valiliğinin ... tarih ve E.... sayılı kapatma kararı alınmış, bunun üzerine anılan kararın iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5661 sayılı Yükseköğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanunun 1. maddesinin, birinci fıkrasında, "Gerçek ve tüzelkişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi Milli Eğitim Bakanlığının iznine bağlıdır. Milli Eğitim Bakanlığı bu gibi yurt ve kurumları tesbit edeceği esaslara göre denetler." hükmüne; 4. fıkrasında, "Yurt ve benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.
20/02/2017 tarih ve 2017/10090 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen ve 06/05/2017 tarih ve 30058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; bu Yönetmeliğin amacının; ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumları ile yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilere öğrenim dönemlerinde barınma hizmetleri sunmak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo daireleri açılmasına, işletilmesine ve bunların denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtildikten sonra, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; (...) b) Barınma hizmeti: Öğrencilerin öğrenim dönemi boyunca konaklaması, beslenme ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması ve eğitim hazırlıklarını yapmasını sağlayıcı hizmetleri, g) Kurum: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları ve öğrenci stüdyo dairelerini, ı) Öğrenci apartları: Yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılmış, bağımsız girişi bulunan bir veya etrafı ihata duvarıyla çevrili ortak bir taşınmazın üzerinde tamamı kuruma ait birden fazla binadan oluşan ve bağımsız her dairesinde birden fazla odası bulunan kurumu, i) Öğrenci pansiyonu: Ortaöğretim kurumları ve yükseköğrenim öğrencileri için bağımsız bir bina veya etrafı ihata duvarıyla çevrili ortak bir taşınmazın üzerinde tamamı kuruma ait birden fazla binadan oluşan en az bir ay olmak üzere barınma hizmetlerinin sunulduğu kurumu, j) Öğrenci stüdyo daireleri: Yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla bir ana taşınmazın 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre bağımsız bölümlerinde öğrencilerin barındığı ve bazı hizmetlerin ortak sunulabildiği kurumu, k) Öğrenci yurdu: Bir binadan veya etrafı ihata duvarıyla çevrili ortak bir taşınmazın üzerinde tamamı kuruma ait birden fazla binadan oluşan, yatakhaneleri, ortak kullanım alanları bulunan ve toplu hizmetlerin sunulduğu kurumu (...) ifade eder." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 4. maddesinin 1. fıkrasında; kurumların, kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının Bakanlık tarafından verileceği düzenlenmiş ve "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 5. maddesinin 6. fıkrasında; "Kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeden her ne ad altında olursa olsun öğrenci barınma hizmeti veren yerler ile öğrenci ibaresi kullanılarak faaliyet gösteren barınma yerleri açılamaz ve işletilemez. 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca yetkili idareden otel, motel, pansiyon ve benzeri konaklama tesisi ruhsatı alarak bu Yönetmelik kapsamında öğrenci barınma hizmeti veren veya öğrenci yurdu, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartları, öğrenci stüdyo daireleri gibi işletilen ya da tabelasında öğrenci ibaresi bulunduran yerlerin işyeri açma ve çalışma ruhsatları yetkili idare tarafından iptal edilir. Bu yerler, ruhsatı veren yetkili idarece işlem yapılmaması veya ruhsatlarının bulunmaması halinde 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uyarınca valilikçe kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, gerçek ve tüzel kişiler tarafından, öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesinin Milli Eğitim Bakanlığının iznine bağlı olduğu, öğrencilere barınma hizmeti vermek amacıyla yurt ve benzeri kurum açılabilmesi için kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması gerektiği, her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde bu gibi yerlerin valilikçe kapatılacağı açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, izinsiz öğrenci barındırma faaliyetinde bulunan yerlerin denetlenmesi amacıyla kurulan denetim komisyonu tarafından davacılara ait "... Apartmanı" isimli binada 18/06/2018 tarihinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen tutanakta, "... Apartmanı bina girişinde güvenlik kulübesi bulunduğu, binanın girişi ön cephe zemin katta ofis şeklinde düzenlenmiş büro olduğu, öğrencilerle kira sözleşmesi imzalandığı, binanın tüm dairelerinde öğrencilerin kaldığı, binadan bağımsız bölüm olarak yemekhane, mutfak ve dinlenme yeri bulunmadığı ancak öğrenci barındıran bir yer olduğu, binanın dış cephesinde ... APT 1+1 yazdığı" tespitlerinin yer aldığı görülmektedir.
Buna göre, bina girişinde güvenlik kulübesinin bulunmasının ve zemin katta yer alan ofis şeklinde düzenlenmiş büronun standart apartmanlarda bulunmayan özelliklerden olduğu, öte yandan, kira sözleşmelerinin çoğunluğunun süresinin 10'ar aylık olması, abonelik sözleşmelerinin hepsinin davacılar adına yapılması ve kira sözleşmelerinin anne-baba adına yer verilerek düzenlenmiş olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacılara ait apartmanda izinsiz ve ruhsatsız barınma hizmeti sunulduğu kanaatine ulaşılmış olup, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca her ne ad altında olursa olsun öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin izinsiz ve ruhsatsız yürütülemeyeceği açık olduğundan, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı bulunmayan davacılara ait işletmenin kapatılmasına ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu... tarih ve E:..., K:...... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/03/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.