T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/157
Karar No : 2025/1897
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel (yeni ... ada, ... parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan ve son olarak 19/08/2021-21/09/2021 tarihleri arasında askıya çıkarılmak suretiyle kesinleştirilen parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca hazırlanan parselasyonun ... tarih ve ... sayılı Bakan Oluru ile onaylanarak ilk olarak 20/08/2020-22/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içerisinde yapılan 1061 olmak üzere toplamda 1080 itirazdan 123'ünün uygun görülüp 957'sinin uygun görülmemesi üzerine, yeniden onaylanarak ikinci kez 09/03/2021-12/04/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içerisinde yapılan 703 olmak üzere toplamda 713 itirazdan 102'sinin uygun görülüp 611'inin uygun görülmemesi üzerine yeniden onaylanarak üçüncü kez 19/08/2021-21/09/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içerisinde yapılan 125 olmak üzere toplamda 132 itirazın 10'unun uygun görülerek yeniden düzenleme yapıldığı, 122'sinin ise uygun görülmediği, uygun görülen 10 itiraza ilişkin düzeltmenin de başkaca parseli etkilememesi üzerine, imar uygulamasının ... tarih ve ... sayılı Bakan Olur'u ile onaylanarak kesinleştirildiği, davacı tarafından da ikinci askı süresi içindeki bir tarih olan 23/03/2021 tarihinde parselasyona itirazda bulunulduğu, söz konusu itiraz dilekçesinde; "(...) toplamda 500 metrekare arsamdan yol geçirilmek istenmektedir. Bu konuda mağdur durumdayım, mağduriyetimin göz önünde bulundurularak 3194 sayılı İmar Kanununun 16. maddesi gereğince bu konuda gerekli düzenlemenin yapılması ve mağduriyetimin göz önünde bulundurularak gerekli işlemin yapılması hususunu arz ederim." ifadelerine yer verildiği, ancak davacı tarafından, parselasyon işleminin tarafına tebliğ edilmediği ve işlemden haricen haberdar olduğundan bahisle, parselasyon işleminin iptali talebiyle yapılan 20/01/2023 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine 01/03/2023 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı,
Bu durumda, davacının 2. askı süresi (09/03/2021-12/04/2021) içinde 23/03/2021 tarihinde itirazda bulunduğu, bu kapsamda davacının parselasyon işleminden haricen haberdar olduğu iddiasının yerinde olmadığı, diğer taraftan davacının 23/03/2021 tarihinde yapmış olduğu itirazının, askı süresinin son günü olan 12/04/2021 tarihini izleyen 60 gün içerisinde davalı idare tarafından bir cevap verilmeyerek 11/06/2021 tarihinde zımnen reddedildiğinin kabulü gerektiği, bu nedenle zımni ret tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde yani en son 10/08/2021 tarihinde dava açılması gerektiği, ancak bu tarihin de çalışmaya ara verme dönemine rastlaması nedeniyle, ara verme süresinin sona erdiği tarih olan 31/08/2021 tarihini izleyen günden itibaren 7 gün uzayacağının kabulüyle, en son 07/09/2021 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonraki bir tarihte yapılan ve dava açma süresini canlandırmayacak nitelikteki 20/01/2023 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine 01/03/2023 tarihinde açılan davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı,
Öte yandan, 2. askı sürecinden sonra aralarında davacının da bulunduğu bir kısım itirazın uygun görülüp bir kısım itirazın uygun görülmemesi üzerine parselasyon işleminin yeniden onaylanarak 3. kez 19/08/2021-21/09/2021 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği ve devam eden süreçte parselasyon işlemine yapılan bir takım itirazların tekrardan görüşülerek en son ... tarih ve ... sayılı Bakan Oluru ile kesinleştirildiği görülmüş ise de, davacının itirazda bulunduğu 2. askı süresinin son günü olan 12/04/2021 tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük zımni ret süresi geçirildikten sonra idare tarafından davacının itirazının reddine ve parselasyon işleminin kesinleştirilmesine yönelik tesis edilen bu işlemlerin 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca dava açma süresini canlandırmayacağı,
Kaldı ki, davacı lehine yorum yapılarak, dava açma süresinin başlangıç tarihinin, davacının da itirazının reddedildiği ve parselasyon işleminin yeniden onaylanarak 3. kez askıya çıkarıldığı sürenin (19/08/2021-21/09/2021) son günü olan 21/09/2021 tarihi olarak kabul edilmesi durumunda dahi, bu tarihi izleyen 60 gün içinde, yani en son 22/11/2021 tarihinde davanın açılması gerekirken, bu tarihten çok sonra açılan davada bu durumda da süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 19/09/2024 tarih ve E:2023/8174, K:2024/4792 sayılı kararıyla;
3194 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon işleminin, parsel bazında getirdiği kararlar nedeniyle bireysel işlem mahiyeti taşıdığı, bu özelliği nedeniyle parselasyon planlarının ilan edilmesinin yanı sıra ilgilisine yazılı olarak da tebliğ edilmesi gerektiği, yazılı olarak tebliğ edilmeyen parselasyon planlarının ilgilisince sonradan öğrenilmesi ve/veya kararın tebliğ edilmesi halinde bu tarihten itibaren dava açma sürelerinin hesaplanması gerektiği,
Buna göre davacıya parselasyon işlemi ya da tapu tebliğ edilmemiş ise, davacının uyuşmazlık konusu parselasyon işlemini tüm unsurlarıyla öğrenip öğrenmediği araştırılarak, parselasyonun tüm unsurları ile öğrenildiği tarihin saptanamadığı durumlarda dava dilekçesinde dava konusu işlemin öğrenilme tarihi olarak gösterilen tarihin esas alınması, dava süresinde ise işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği,
Uyuşmazlık konusu olayda Mahkemece, yapılan itirazların bir kısmının kabulü üzerine dava konusu parselasyonun 09/03/2021-12/04/2021 tarihlerinde ikinci kez ilan edilmesinin ardından davacı tarafından askı süresi içerisinde 23/03/2021 tarihli dilekçe ile parselasyona itiraz edildiği, dolayısıyla parselasyondan haberdar olunduğu kabul edilerek davanın süresinde açılmadığı sonucuna varılmış ise de; 23/03/2021 tarihli başvuru metni incelendiğinde dilekçe içeriğinde; "(...) toplamda 500 metrekare arsamdan yol geçirilmek istenmektedir. Bu konuda mağdur durumdayım, mağduriyetim göz önünde bulundurularak 3194 sayılı İmar Kanununun 16. maddesi gereğince bu konuda gerekli düzenlemenin yapılması (...) hususunu arz ederim." ifadelerine yer verildiği, dolayısıyla davacının bu dilekçe ile ileri sürdüğü talebinin parselasyon işlemine itiraz mahiyetinde olmadığı gibi parselasyonun tüm unsurları ile öğrenildiğinin kabulü sonucunu doğurmayacağı,
Dairelerinin 08/02/2024 tarih ve E:2023/8174 sayılı ara kararı ile Van Tapu Müdürlüğünden, davaya konu Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, eski ... pafta, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın güncel mülkiyet durumunu gösterir onaylı tapu kayıtları ve ekleri istenilerek, taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon sonucunda oluşan yeni tapunun davacıya tebliğ edildip edilmediğinin sorulduğu, verilen cevapta yeni oluşturulan tapu senetleri ve belgelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderildiğinin bildirilmesi üzerine Dairelerinin 08/05/2024 tarih ve E:2023/8174 sayılı ara kararı ile Van Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden, uyuşmazlık konusu taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon sonucunda oluşan yeni tapunun davacıya tebliğ edildip edilmediğinin sorularak buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, ilgili idare tarafından verilen cevapta, parselasyon sonrası oluşan yeni tapunun davacıya tebliğ edilmediğinin bildirildiği,
Davalı idarece bireysel işlem niteliğindeki parselasyona ilişkin bilgilerin yazılı olarak davacıya tebliğ edilmediği, diğer bir ifade ile dava konusu parselasyon işlemi hakkında tebligat yolu ile davacının bilgilendirilmediği anlaşıldığından, davacı tarafından 20/01/2023 tarihli, parselasyon işleminin maliki olduğu taşınmaz yönünden iptali ile haklarının iadesini sağlayacak şekilde yeniden gözden geçirilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine, zımni ret işlemi ile birlikte parselasyonun da iptali istemiyle 01/03/2023 tarihinde davanın açıldığı,
Diğer yandan; uyuşmazlıkta öncelikle, davaya konu parselasyon işleminin başka bir yolla öğrenilip öğrenilmediğinin açıklığa kavuşturulması için, askı süresinin son günü olan 12/04/2021 tarihi ile 20/01/2022 tarihleri arasında davacı tarafından davalı Belediyeye emlak vergisi beyannamesi verilip verilmediği sorularak işlemin tüm unsurları ile öğrenilip öğrenilmediğinin araştırılması suretiyle anılan parselasyonun ilk olarak hangi tarihte öğrenildiğinin ortaya konulması ve yapılan araştırma sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu parselasyonun üç defa askıya çıkarıldığı, davacının ikinci askı süresi içinde 23/03/2021 tarihinde yaptığı itirazın parselasyona yönelik olduğunun açık olduğu, davacının parselasyondan haberdar olduğu, idareye başvuru dilekçesinin verildiği tarihin dava konusu parselasyon işleminin ilan askı tarih aralığına isabet etmesinin sadece tesadüf eseri olduğu şeklindeki aksi yorumun hayatın olağan akışına uygun düşmeyeceği, imar uygulamasının başka bir türünü düzenleyen İmar Kanunu'nun 16. maddesinden bahisle idareye verilen anılan başvuru dilekçesi imar planına ya da başka bir işleme ilişkin olmadığına göre söz konusu dilekçenin ancak parselasyon işlemine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerektiği açıklaması eklenerek davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, parselasyonun kendisine tebliğ edilmediği, 2023 yılı Ocak ayı içerisinde tapuya gittiğinde taşınmazının bulunduğu alanda parselasyon yapıldığını ve 3 ayrı parselde hisselendirildiğini öğrendiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Olayda, dava konusu parselasyon işleminin davacıya tebliğ edilmediği, davacı tarafından, 2023 yılı Ocak ayı içerisinde tapuya gittiğinde taşınmazının bulunduğu alanda parselasyon yapıldığını öğrendiğinin belirtildiği, dosyada davacının parselasyon işlemini bu tarihten daha önce öğrendiğine ilişkin bir bilgi de bulunmadığından, davacı tarafından Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu yerden tahsis yapılması mümkün iken 3 ayrı parselden hisseli bir şekilde yer tahsis edilmesinin mağduriyetine neden olduğundan bahisle parselasyonun iptal edilerek yeniden gözden geçirilmesi istemiyle Van Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne yapılan başvuru tarihi olan 20/01/2023 tarihinde davacının parselasyon işlemini tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiğinin kabulü gerekmektedir.
Bu durumda, davacı tarafından, dava konusu parselasyon işleminin tüm unsurlarıyla birlikte öğrenildiği 20/01/2023 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde 01/03/2023 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Oluru ile onaylanan parselasyon işlemi ilk olarak 20/08/2020-22/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, askıda yapılan itirazlardan bazılarının kabulü üzerine yapılan değişiklikler 03/03/2021 tarihli Olur ile onaylanarak 09/03/2021-12/04/2021 tarihleri arasında ikinci kez askıya çıkarılmış, askıda yapılan itirazlardan bazılarının kabulü üzerine değişiklik yapılan parselasyon işlemi en son 19/08/2021-21/09/2021 tarihleri arasında üçüncü kez askıya çıkarılmış ve 07/10/2021 tarihli Olur ile onaylanarak kesinleştirilmiştir.
Davacı tarafından, ikinci askı süresi içerisinde, 23/03/2021 tarihinde Van Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne; "(...) toplamda 500 metrekare arsamdan yol geçirilmek istenmektedir. Bu konuda mağdur durumdayım, mağduriyetim göz önünde bulundurularak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 16. maddesi gereğince bu konuda gerekli düzenlemenin yapılması (...) hususunu arz ederim." ifadelerine yer verilmek suretiyle yapılan başvuruya davalı idarece cevap verilmemiş, Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu yerden tahsis yapılması mümkün iken 3 ayrı parselden hisseli bir şekilde yer tahsis edilmesinin mağduriyetine neden olduğundan bahisle parselasyonun iptal edilerek yeniden gözden geçirilmesi istemiyle 20/01/2023 tarihinde Van Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne yapılan başvurunun zımnen reddedildiğinden bahisle, 01/03/2023 tarihinde temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş, 4. fıkrasında; "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda içeriğine yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun dava açma süresine ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde, uygulama işlemi üzerine sadece dayanağı düzenleyici işleme karşı dava açılabileceği gibi, uygulama işlemi ile düzenleyici işleme karşı birlikte veya ayrı ayrı dava açılabileceği açıktır.
Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda, imar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen, parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi gibi uygulama işlemleri üzerine, altmış günlük dava açma süresi içerisinde uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.
Bunun yanında, subjektif bir işlem olan parselasyon işlemine karşı yasal dava açma süresinin işlemeye başlaması için, bu işlemin, işlem tarihindeki muhatabına usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmiş olması ya da muhatabın bu işlemi tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiğinin açık ve net bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, subjektif işlem özelliği taşıyan parselasyon işlemi davacıya tebliğ edilmediğinden, bu işlemin davacı tarafından açık ve net bir şekilde öğrenildiği ortaya konulmalıdır.
Davacı tarafından, ikinci askı süresi içerisinde, 23/03/2021 tarihinde Van Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne; "(...) toplamda 500 metrekare arsamdan yol geçirilmek istenmektedir. Bu konuda mağdur durumdayım, mağduriyetim göz önünde bulundurularak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 16. maddesi gereğince bu konuda gerekli düzenlemenin yapılması (...) hususunu arz ederim." ifadelerine yer verilmek suretiyle yapılan başvuruda davacının yola ilişkin itirazının bulunduğu, parselasyona ilişkin hiçbir ifade ve içeriğe yer verilmediği, dolayısıyla bu başvurunun parselasyona itiraz olarak değerlendirilemeyeceği ve davacının bu tarihte parselasyonu tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiğinin kabul edilemeyeceği açıktır.
Olayda, dava konusu parselasyon işleminin davacıya tebliğ edilmediği, davacı tarafından, 2023 yılı Ocak ayı içerisinde tapuya gittiğinde taşınmazının bulunduğu alanda parselasyon yapıldığını öğrendiğinin belirtildiği, dosyada davacının parselasyon işlemini bu tarihten daha önce öğrendiğine ilişkin bir bilgi de bulunmadığından, davacı tarafından Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu yerden tahsis yapılması mümkün iken 3 ayrı parselden hisseli bir şekilde yer tahsis edilmesinin mağduriyetine neden olduğundan bahisle parselasyonun iptal edilerek yeniden gözden geçirilmesi istemiyle Van Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne yapılan başvuru tarihi olan 20/01/2023 tarihinde davacının parselasyon işlemini tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiğinin kabulü gerekmektedir.
Bu durumda, davacı tarafından, dava konusu parselasyon işleminin tüm unsurlarıyla birlikte öğrenildiği 20/01/2023 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde 01/03/2023 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.