T.C.
DANIŞTAY
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/2957
Karar No : 2025/3711
TEMYİZ EDENLER:1-(DAVACI): ...
VEKİLİ: Av. ...
2-(DAVALI): ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU :Danıştay İkinci Dairesinin 13/05/2025 tarih ve E:2021/18969, K:2025/2396 sayılı kararının; davacı tarafından özlük haklarına yönelik hüküm kurulmaması ile vekalet ücreti yönünden, davalı idare tarafından iptal ve kabule yönelik kısımlar yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davalı idarede müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacı tarafından;
1- "Yeterlik Sınavı Yapılması" istemiyle yapılan 28/09/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin,
2- Bu işlemin dayanağı olduğu iddia edilen, 13/12/2019 tarih ve 30977 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Gençlik ve Spor Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı Yönetmeliği'nin "Yeterlik sınavı" başlıklı 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "en az" ibaresinin,
İptali; mevzuata göre müfettiş yardımcılığında geçirilmesi gereken üç yıllık yasal sürenin bitiminden itibaren, müfettiş kadrosu ile müfettiş yardımcısı kadrosu arasında oluşan özlük ve parasal hakların, yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 13/05/2025 tarih ve E:2021/18969, K:2025/2396 sayılı kararıyla;
Düzenleyici işlem yönünden;703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 179. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 27. maddenin 2. fıkrasında yer alan "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte kamu kurum ve kuruluşlarında 10/5/2018 tarih ve 7142 sayılı 6771 sayılı Kanunla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Konusunda Yetki Kanununa göre çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerle yürürlükten kaldırılan hükümlere dayanarak müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör olarak istihdam olunanların müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüerler kadro veya pozisyonlarına atanmaları, yabancı dil şartı hariç olmak üzere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tabi oldukları mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır." hükmü dikkate alındığında, davacının yeterlik sınavına ilişkin sürecin ve değerlendirmenin, dava konusu 13/12/2019 tarih ve 30977 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı Yönetmeliği'ne göre yapılamayacağı, yeterlik sınavına ilişkin sürecin ve değerlendirmenin, anılan maddenin yürürlüğe girdiği tarihten (09/07/2018) önce davacının tabi olduğu mevzuata göre yapılması ve davalı idare tarafından buna göre işlem tesis edilmesi gerektiği,
13/12/2019 tarih ve 30977 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı Yönetmeliği'nin "Yeterlik sınavı" başlıklı 33. maddesinin 1. fıkrasındaki "en az" ibaresi yönünden; söz konusu ibarenin dava konusu bireysel işlemin dayanağı olmadığı anlaşıldığından, davacının, anılan mevzuat hükmünün iptalini istemede menfaatinin bulunmadığı,
Bireysel işlem yönünden; Davacının yeterlik sınavına ilişkin sürecin ve değerlendirmenin, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 179. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 27. maddenin 2. fıkrasının yürürlüğe girdiği tarihten (09/07/2018) önce davacının tabi olduğu mevzuata göre yapılmasının ve davalı idare tarafından buna göre işlem tesis edilmesinin gerektiğinin anlaşılması karşısında, davacının, "Yeterlik Sınavı Yapılması" istemiyle yaptığı 28/09/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Öte yandan, dava konusu bireysel işlemin iptaline karar verildiğinden ve davacının 15/07/2023 tarih ve 32249 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2023/324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile müfettiş kadrosuna atandığı görüldüğünden, Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında öngörülen "İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." kuralı uyarınca; davacının, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının, müfettiş yardımcılığında geçirilmesi gereken üç yıllık yasal sürenin bitiminden itibaren, hakediş tarihleri dikkate alınarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesinin gerektiği, gerekçeleriyle, 13/12/2019 tarih ve 30977 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı Yönetmeliği'nin "Yeterlik sınavı" başlıklı 33. maddesinin 1. fıkrasındaki "en az" ibaresinin iptali istemine ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddine, davacının, "Yeterlik Sınavı Yapılması" istemiyle yaptığı 28/09/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının, müfettiş yardımcılığında geçirilmesi gereken üç yıllık yasal sürenin bitiminden itibaren, hakediş tarihleri dikkate alınarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, parasal ve özlük hakların kişilerin kadroları nedeniyle sahip oldukları haklar olduğu, kişinin parasal hak kaybının olduğunun tespit edilerek faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine rağmen özlük hak kayıplarının iadesine karar verilmemesinin çelişki içerdiği, yeterlilik sınavı yapılmaması nedeniyle kişilerin bulundukları müfettiş yardımcılığı kadrosundan müfettişlik kadrosuna geçiş yapamadıkları, burada kadrolar arasında oluşan parasal hak kaybı olduğu gibi özlük hak kayıplarının da söz konusu olduğu, parasal hak kaybı ile özlük hak kaybı kadrolara bağlı değişen haklar olduğundan birbirinden ayrı olarak düşünülemeyeceği; dava açılmasına idarenin neden olduğu açık olduğundan aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, idarelerinin köklü değişiklikler yaşadığı ve büyük bir teşkilatın ihdas edildiği, bu nedenle, davacının çalışması ve uzmanlaşması gereken alanın da genişlediği, müfettiş yardımcılarının gerekli hazırlık sürecinden geçmeden yeterlik sınavına alınıp mağdur olmamaları için, 13/12/2019 tarihinde yayımlanan dava konusu düzenleyici işlem uyarınca ortaya çıkan yeni mevzuata uyum sağlamaları ile ilgili olarak gerek hizmetiçi eğitim gerekse uygulama becerilerinin geliştirilmesi amacıyla programlar düzenlenmekte olduğu, davalı idarenin yeterlik sınavı hakkındaki takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi; davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile temyize konu Daire kararının, bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmının gerekçeli onanması, parasal hakların tazminine ilişkin kısmının onanması, parasal hakların başlangıç tarihine ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE
MADDİ OLAY :
Yükseköğretim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünde müfettiş yardımcısı olarak görev yapmakta iken, anılan Genel Müdürlüğün 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile tüzel kişiliğinin kaldırılarak, personelinin Gençlik ve Spor Bakanlığına devredilmesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 185. maddesi ile de "Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü" adı ile Gençlik ve Spor Bakanlığının hizmet birimi haline getirilmesiyle Gençlik ve Spor Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığında müfettiş yardımcısı olarak görevine devam eden davacı tarafından; 07/04/2015 tarihinde müfettiş yardımcısı kadrosunda göreve başladığı ve üç yıllık yardımcılık dönemi yetiştirme programını tamamladığı, müfettiş kadrosuna atanmak üzere yeterlik sınavı açılması talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine, söz konusu zımni ret işlemi ile bu işlemin dayanağı olduğu iddia edilen 13/12/2019 tarih ve 30977 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Gençlik ve Spor Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı Yönetmeliği'nin "Yeterlik sınavı" başlıklı 33. maddesinin 1. fıkrasındaki "en az" ibaresinin iptali ile mevzuata göre müfettiş yardımcılığında geçirilmesi gereken üç yıllık yasal sürenin bitiminden itibaren, müfettiş kadrosu ile müfettiş yardımcısı kadrosu arasında oluşan özlük ve parasal hakların, yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler" kuralına yer verilmiş;
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı" başlıklı ek 24. maddesinde; "Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır." hükmü yer almıştır.
Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan 657 sayılı Kanun'un ek 41. maddesinin beşinci fıkrasında; "Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar..." düzenlemesi yer almışken; 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7537 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesi ile 657 sayılı Kanun'un ek 41. maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesi “Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar.” şekilde değiştirilmiş ve fıkraya ikinci cümlesinden sonra gelmek üzere “Yeterlik sınavına girmeye hak kazananların sınavı en geç altı ay içinde yapılır.” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesi ile 03/06/2011 tarih ve 638 sayılı Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmış; 11. maddesi ile de, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün tüzel kişiliği kaldırılarak, personeli Gençlik ve Spor Bakanlığına devredilmiş; 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 184. maddesiyle Gençlik ve Spor Bakanlığının teşkilat yapısı oluşturulmuş, aynı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 185. maddesi ile de, "Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü" adıyla Gençlik ve Spor Bakanlığının hizmet birimleri arasında düzenlenmiştir.
703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 179. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 27. maddenin 2. fıkrasında ise; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte kamu kurum ve kuruluşlarında 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı 6771 sayılı Kanunla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Konusunda Yetki Kanununa göre çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerle yürürlükten kaldırılan hükümlere dayanarak müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör olarak istihdam olunanların müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüerler kadro veya pozisyonlarına atanmaları, yabancı dil şartı hariç olmak üzere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tabi oldukları mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır." hükmü yer almaktadır.
12/08/1989 tarih ve 20250 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin "Müfettiş Yardımcılarının Yetiştirilmesi" başlıklı İkinci Bölümü'nün "Yetiştirilme Esasları ve Dönemleri" başlıklı 31.maddesinde,
"Müfettiş Yardımcılarının yetiştirilmesinde aşağıdaki esaslara uyulur.
a) Kişiliklerini mesleğin gerektirdiği niteliklere göre geliştirmek,
b) Yetki alanlarına giren yürürlükteki mevzuat ile teftiş ve soruşturma konularında tecrübe ve uzmanlık kazanmalarını sağlamak,
c) Bilimsel çalışma araştırma ve bilgisayar gibi çağdaş araç ve gereçlerden yararlanma alışkanlığı kazandırmak,
d) Yabancı dil bilgilerinin gelişmesi konusunda imkan sağlamak." düzenlemesine,
"Müfettiş Yardımcılarını Yetiştirme Programı" başlıklı 32. maddesinde,
"Müfettiş Yardımcıları, 3 yıllık yardımcılık döneminde de aşağıdaki programa göre yetiştirilirler. Hastalık ve askerlik gibi zorunlu sebeplerle 3 yıl süreli staj yapamamış olanların staj seneleri görevlerinden ayrı kaldıkları süreler kadar uzatılır.
a) Birinci Dönem Çalışmaları:
Bu dönem çalışmaları, Teftiş Kurulu Başkanlığınca Kurul yetki alanına giren teftiş, denetim, inceleme, araştırma ve soruşturma ile ilgili mevcut yürürlükteki mevzuatın yardımcılara öğretilmesi amacıyla hizmet içi eğitim şeklinde düzenlenir. Bu dönem en fazla 6 ay sürelidir.
b) İkinci Dönem Çalışmaları:
Bu dönem çalışmaları, Genel Müdürlük Merkez ve Taşra Teşkilat teftişinde grup halinde yapılır. Bu teftişler, müfettiş yardımcılarını yetiştirmeye yönelik özel gayeli teftişlerdir. Yetiştirme görevi, müfettiş yardımcılarının sayısına göre bir veya birkaç Müfettişe verilir.
Grup başkanları ve müfettişler programlarını; müfettiş yardımcılarının, mevzuat ve tatbikatını, teftiş ve soruşturma usullerini yeterli derecede öğrenmelerini ve en iyi şekilde yetişmelerini sağlayacak tarzda düzenlerler.
İkinci dönem çalışmaları 6 ay sürelidir.
c) Üçüncü Dönem Çalışmaları:
Birinci ve ikinci dönem çalışmalarını kapsayan 1 yıllık staj dönemi sonunda müfettiş yardımcılarının durumları gözden geçirilir. Olumlu tezkiye alamayanların ve görev ile uyum sağlayamayacakları kanaatına varılanların Teftiş Kurulu ile ilişkisi kesilir. Ancak kişilik ve nitelikleri yönünden müfettişlik göreviyle uyum sağlamayacaklar için bu süre aranmaz. Kendilerine Kurum’da durumlarına uygun bir görev verilir. Müfettiş yardımcılığına devamı uygun görülenler, müfettişler eşliğinde 1 sene teftiş, inceleme ve soruşturma usulleri hakkında bilgi ve tecrübelerini geliştirmek ve bağımsız olarak görev yapabilecek duruma gelmelerini sağlamak üzere çalıştırılır. Bu dönemde yanında en çok çalıştığı en az 2 Müfettiş ve Teftiş Kurulu Başkanı tarafından olumlu tezkiye alan Müfettiş yardımcıları 2 nci yılın sonunda bağımsız teftiş, inceleme ve soruşturma görevleri verilebilir. Henüz yetişmemiş olanlar 1 sene daha müfettişler eşliğinde çalıştırılırlar." hükmüne,
"Yeterlik Sınavı" başlıklı Üçüncü Bölümü'nün, "Yeterlik Sınavı ve Müfettişliğe Atama" başlıklı 33. maddesinde;
"31 nci ve 32 nci maddelerde yazılı staj sürelerini başarı ile tamamlayan Müfettiş Yardımcıları yeterlik sınavına tabi tutulurlar.
Yazılı ve sözlü olarak iki bölümde yapılacak yeterlik sınavının tarihi, saati ve yeri sınav tarihinden en az bir ay önce ilgililere duyurulur.
Bu sınavda başarı gösterenler Müfettişliğe tayin edilirler." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Davacının, aleyhine hükmedilen vekalet ücreti ile kabule ilişkin kısımda özlük hakları ile ilgili hüküm kurulmamasına yönelik temyiz istemi yönünden;
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması", sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay İkinci Dairesi kararının, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmı Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan, Daire kararının kabule ilişkin kısmında özlük hakları ile ilgili hüküm kurulmaması ile ilgili olarak; kararda davacının parasal haklarının tazmini istemi yönünden kabule ilişkin hüküm kurulduğu, bu çerçevede davacıya müfettiş kadrosuna ilişkin parasal haklarının ödenmesi ile aynı zamanda özlük haklarının da tanınmış olacağı dikkate alındığında özlük hakları yönünden ayrıca hüküm kurulmamış olması bozma sebebi olarak görülmemiştir.
Davalı idarenin temyiz istemine gelince;
Daire kararının bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden
Uyuşmazlık, müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacının, müfettiş yardımcılığı yetiştirme dönemini tamamlamasına rağmen müfettiş kadrosuna atama yapılabilmesi için yeterlik sınav sürecinin idarece başlatılmamasından kaynaklanmaktadır.
İlgili mevzuat kısmında da belirtildiği üzere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer istihdamı" başlıklı ek 24. maddesinde; "Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık, kurum ya da birim düzeyinde müfettiş, denetmen, denetçi, kontrolör, aktüer ile müfettiş yardımcısı, denetmen yardımcısı, denetçi yardımcısı, aktüer yardımcısı ve stajyer kontrolör istihdam edilebilir.
Bu madde kapsamında merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlarda istihdam edilecekler hakkında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır." hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlıkta, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 179. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 27. maddenin 2. fıkrası çerçevesinde davacı hakkında uygulanacak Yönetmelik olan, 12/08/1989 tarih ve 20250 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin yeterlik sınavı ve müfettişliğe atanma sürecine ilişkin düzenlemeleri incelendiğinde; müfettiş yardımcılığı sürecinin bitiminden itibaren ne kadar bir süre içerisinde yeterlik sınavının yapılacağının açıkça belirlenmediği, müfettiş yardımcılığı yetiştirme sürecini tamamlayan ilgililer tarafından ne kadarlık bir sürede yeterlik sınavına katılacaklarını öngörebilmelerinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Nitekim, benzer konudaki bir uyuşmazlıkta, 657 sayılı Devlet Memurları Kanun'un ek 41. maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesinin; Anayasa’nın kanunla düzenlenmesini öngördüğü konularda yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesinin mümkün olmadığı, yeterlik sınavına girmeye hak kazanacakların düzenlendiği kuralda en az üç yıl çalışma şartı getirilmiş olmakla birlikte bu sınavın ne zaman yapılacağına ilişkin azami sürenin belirlenmediği, idareye bu konuda sınırsız bir tercih hakkı bırakılmasının kabul edilebilir olmadığı, mevcut durumun hukuki belirlilik ve istikrar ilkelerini zedelediği, kuralın Anayasa’nın 2, 7 ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle anılan düzenlemenin iptali istemiyle Danıştay İkinci Dairesinin 31/05/2023 tarih ve E.2021/15196 sayılı kararı ile itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmuş, anılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 16/05/2024 tarih ve 32548 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 07/03/2024 tarih ve E:2023/137, K:2024/68 sayılı kararı ile; gerek bakanlıklar bünyesinde istihdam edilen uzman yardımcısı ve uzmanların gerekse müfettiş yardımcısı ve müfettişlerin sunacağı hizmetlerin ilgili bakanlıkların genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerden olduğu, dolayısıyla hem uzman yardımcılığından uzmanlığa hem de müfettiş yardımcılığından müfettişliğe atanmaya ilişkin şartlar ile bu atamanın dayanağı yeterlik sınavlarına dair genel esasların kanunla düzenlenmesinin gerektiği, iptali istenilen kurala göre uzman yardımcılığına atananların en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezlerinin oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmesi kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanacakları; ancak, kuralda yeterlik sınavının ne zaman yapılacağına yönelik herhangi bir belirleme yapılmadığı, yeterlik sınavına ilişkin azami süre öngörülmemesinin yeterlik sınavına ilişkin genel esasların kanunla düzenlenmediği anlamını taşıdığı; öte yandan kuralın söz konusu kişiler yönünden belirlilik ve öngörülebilirlik kriterlerini de taşımadığı, başka bir ifade ile yeterlik sınavına girmeye hak kazanan kişinin bu sınavın azami hangi sürede yapılabileceğine ilişkin herhangi bir öngörüsünün oluşamadığından kuralın Anayasa'nın 2 ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41. maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş; anılan iptal kararı üzerine 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7537 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesi ile 657 sayılı Kanun'un ek 41. maddesinin beşinci fıkrasının ikinci cümlesinden sonra gelmek üzere “Yeterlik sınavına girmeye hak kazananların sınavı en geç altı ay içinde yapılır.” düzenlemesi getirilmiştir.
Bu kapsamda, Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı ile bu karar doğrultusunda 657 sayılı Kanun'un ek 41. maddesinde yapılan değişiklik ve davacıya uygulanacak Yönetmelik olan Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin müfettişliğe atanmaya ilişkin hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; müfettişliğe atanma sürecinin de tabi olduğu temel kuralların belirlendiği ek 41. maddede yeterlik sınavlarının yapılmasına ilişkin azami süreler öngörülmüş olmasına karşın, Yönetmelikte yetiştirilme sürecini tamamlayan müfettiş yardımcılarının müfettişliğe atanabilmeleri için yapılacak yeterlik sınavının, bu sürecin bitiminden itibaren hangi süre içinde yapılacağına dair ilgililerce öngörülebilir nitelikte belirli bir süreye yer verilmemesi sonucunda, ek 41. maddede öngörülen "azami altı aylık" sürenin çok ötesinde tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Daire kararının, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının tazminine yönelik kısmı yönünden ise Daire kararında, dava konusu bireysel işlemin iptaline karar verildiğinden ve davacının 15/07/2023 tarih ve 32249 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2023/324 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile müfettiş kadrosuna atandığı görüldüğünden, Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında öngörülen "İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." kuralı uyarınca; davacının, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının, müfettiş yardımcılığında geçirilmesi gereken üç yıllık yasal sürenin bitiminden itibaren, hakediş tarihleri dikkate alınarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesinin gerektiğine karar verilmiştir.
Temyize konu Daire kararının davacının parasal haklarının tazminine ilişkin kısmı Kurulumuzca da uygun görülmekle ve bu kısım yönünden kararda hukuki isabetsizlik bulunmamakla birlikte; kararın tazminatın başlangıç tarihine ilişkin kısmı yönünden ise, kararda davacının müfettiş yardımcılığında geçirilmesi gereken sürenin bitiminden itibaren parasal hakların tazminine hükmedilmesi, yetiştirilme dönemi biter bitmez davacının müfettişliğe atanacağı anlamı taşıdığından, kararın parasal hakların başlangıç tarihine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir. Zira, 657 sayılı Kanun'un ek 41. maddesi uyarınca davacının müfettiş yardımcılığında geçirilmesi gereken sürecin bitiminden itibaren 6 aylık süre içerisinde açılacak yeterlik sınavına katılması ve yeterlik sınavında başarılı olması halinde müfettişliğe atanabileceği açık olup, bu çerçevede parasal haklar yönünden dava devam ederken davacının müfettişliğe atandığı da gözetilerek, yeterlik sınavının gecikmesi nedeniyle müfettişliğe geç atanan davacının parasal ve özlük haklarının yardımcılık sürecinin bitiminden itibaren yeterlik sınavının 6 ay içerisinde yapılması gerekliliği de dikkate alınarak tazmininin gerekeceği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Danıştay İkinci Dairesinin temyize konu 13/05/2025 tarih ve E:2021/18969, K:2025/2396 sayılı kararının, davacı aleyhine hükmedilen vekalet ücretiyle, özlük hakları ile ilgili hüküm kurulmamasına ilişkin kısımlarının ONANMASINA,
3.Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
4. Anılan kararın bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
5. Temyize konu kararın, parasal hakların tazminine ilişkin kısmının ONANMASINA,
6. Daire kararının, parasal hakların tazmininin başlangıç tarihine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
7. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
8.Kesin olarak, 29/12/2025 tarihinde, parasal hakların başlangıcı yönünden oyçokluğu, diğer kısımlar yönünden oybirliği ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Davacının müfettişlik yeterlik sınavının geç yapılmasından kaynaklanan parasal haklarının tazmini istemi yönünden;
07/04/2015 tarihinde müfettiş yardımcısı olarak göreve başlayan ve yardımcılık yetiştirme dönemi bu tarihten başlayan davacının, idareye başvurması yönünde bir engel durum olmadığı halde yetiştirme döneminin sona ereceği 07/04/2018 tarihinden itibaren yeterlik sınavı açılması yolunda bir başvurusunun bulunmadığı, bu yöndeki talebinin yetiştirme dönemi sona erdikten çok sonra 28/09/2021 tarihinde yapıldığı dikkate alındığında, davacının parasal haklarının tazmini yönünden, yeterlik sınavı açılması istemiyle yaptığı başvuru tarihinden çok daha önceki bir tarihin esas alınamayacağı, bu itibarla, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüyle, Daire kararının parasal haklarının başvuru tarihi esas alınarak tazminine karar verilmesi gerekeceği oyuyla, karara bu yönden katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Davacının müfettişlik yeterlik sınavının geç yapılmasından kaynaklanan parasal haklarının tazmini istemi yönünden;
Yeterlik sınavı yapılması için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 41.maddesinde 7537 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrası getirilen 6 aylık sürenin bitiminden, atama için gerekli usuli işlemlerin tamamlanması için gereken makul bir süre de dikkate alınarak; bir başka deyişle, ilgililerin yeterlik sınavını kazanmış olmakla doğrudan müfettişliğe atamalarının gerçekleşmediği, atama işleminin Cumhurbaşkanı kararı sonrasında Resmi Gazete'de yayımlanması ile gerçekleştiği gözetilerek, bu makul süreden itibaren parasal hakların ödenmesi gerekeceğinden, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüyle, Daire kararının bu kısım yönünden bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy