T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/38
Karar No : 2025/68
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Adana Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 25/04/2025 tarih ve E:2025/13, K:2025/14 sayılı kararıyla; ... vekili Av. ... tarafından, Adana Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 30/01/2025 tarih ve E:2024/1932, K:2025/139 sayılı kararı ile Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 06/07/2022 tarih ve E:2022/921, K:2022/1078 sayılı; Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 20/12/2021 tarih ve E:2020/3265, K:2021/4149 sayılı; Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 30/12/2021 tarih ve E:2020/4305, K:2021/4522 sayılı; Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 03/03/2022 tarih ve E:2020/3651, K:2022/782 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
Aykırılığın giderilmesi yönündeki başvurunun kabulüne karar verilerek, aykırılığın Adana Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A- ADANA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 1. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2024/1932 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istemin özeti: ...Üs Komutanlığı emrinde hava pilot binbaşı olarak görev yapan davacı tarafından, 926 sayılı Kanun'un ek geçici 98. maddesi kapsamında... tarih ve ... sayılı işlemle muvazzaf subaylık kapsamına alınıp yeniden subay nasbedilmesi işleminin sonlandırılması ve ilişiğinin kesilerek terhis edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Adana 2. İdare Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E:2022/2016, K:2024/224 sayılı kararının özeti:
Dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun ek geçici 98. maddesi ile 6318 sayılı Kanun ile mecburi hizmet yükümlülüğü süresi azaltılan personelin, daha sonraki düzenlemelerle yeniden artırılan mecburi hizmet yükümlülüğü sürelerini tamamlamalarının amaçlandığı, bu hususun maddede "22/5/2012 tarihli ve 6318 sayılı Askerlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 112 nci maddenin birinci fıkrası ve 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yapılan değişiklikten sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan pilot subaylar" ibaresi ile açıkça ifade edildiği,
Olayda davacının emekliye ayrıldığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan ve kararda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca yükümlülük süresini tamamlamadan adi malul olarak emekli edildiği,
Bu durumda, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ile kararda aktarılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının maluliyeti sebebiyle yükümlülük süresini tamamlama zorunluluğu olmadan emekli edildiği, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na getirilen ek geçici 98. maddenin ise, yükümlülük süresini tamamlamayarak Kanun değişikliğinin getirdiği (yükümlülük süresinin azaltılmasına ilişkin) haktan yararlanarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılanları kapsadığı, davacının adi malul olarak emekli edilmiş olması nedeniyle tamamlaması gereken yükümlülük süresinin bulunmadığı, dolayısıyla davacının anılan Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, ... tarih ve ... sayılı işlemle muvazzaf subaylık kapsamına alınıp yeniden subay nasbedilmesi işleminin sonlandırılması ve ilişiğinin kesilerek terhis edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Adana Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 30/01/2025 tarih ve E:2024/1932, K:2025/139 sayılı kararının özeti: Davacının zorunlu hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan TSK Sağlık Yönetmeliği'nin o tarihte yürürlükte olan ve mevcut hale göre malulen emekliliği kolaylaştıran sağlık şartlarına dair hükümlerine istinaden 2015 yılında malulen emekli olduğu, 926 sayılı Kanun'un ek geçici 98. maddesi kapsamında zorunlu yükümlülüğe tabi olup olmadığı konusunun, ... tarih ve ... sayılı subay nasbı işlemine karşı açılacak davada incelenmesi gereken bir husus olduğu, davacının söz konusu işleme karşı açtığı davanın kesinleşen mahkeme kararı ile süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş olması karşısında, belirtilen hususun bakılan davada incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı, Bu davada incelenmesi gereken hususun, davacının sağlık sorunları nedeniyle terhis edilmesi talebiyle davalı idareye başvurduğu 05/10/2022 tarihi itibarıyla ileri sürdüğü sağlık sorunlarının muvazzaf subaylık (pilotluk) görevini ifa ve icra etmesine engel teşkil edip etmediği olduğu,
Uyuşmazlık bu çerçeve içinde ele alındığında, davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun ek geçici 98. maddesinin 25/08/2017 yürürlüğe girmesi üzerine yeniden muvazzaf subaylığa nasbedilip edilmeyeceğinin tespiti amacıyla sevk edildiği ... Devlet Hastanesinin 03/10/2017 tarihli sağlık raporunda, "A742 F-2 TSK SYY. BL. VIII. MD. 67 GEREĞİ KATEGORİ 4 UÇUŞ İÇİN ELVERİŞLİDİR." yönünde görüş bildirilmesi sebebiyle yeniden muvazzaf subaylığa nasbedildiği, sonrasında SGK Sağlık Kurulunun 30/12/2022 tarih ve 5 sayılı kararı ile maluliyetinin sona erdiğine karar verilen ve halihazırda sağlık kategorisine uygun olarak düşük performanslı uçakta görev yapan davacı tarafından, mevcut sağlık sorunları nedeniyle TSK bünyesinde hava pilot subay olarak görev yapamayacağı yönünde idareye veya dosyaya sunulmuş herhangi bir sağlık raporunun da bulunmadığının görüldüğü,
Hal böyle olunca, davacının, sağlık sorunları nedeniyle subay nasbı işleminin sonlandırılarak, terhis edilmesi talebiyle 05/10/2022 tarihinde yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemi iptal eden İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile başvuruya konu Adana 2. İdare Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E:2022/2016, K:2024/224 sayılı kararının kaldırılmasına ve davanın reddine, kesin olarak karar verilmiştir.
B- BURSA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 1. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2022/921 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istemin özeti: Davacı tarafından, 926 sayılı Kanun'un ek geçici 98. maddesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı işlemle muvazzaf subaylık kapsamına alınıp yeniden subay nasbedilmesi işleminin sonlandırılması ve ilişiğinin kesilerek terhis edilmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin 14/12/2021 tarih ve E:2021/605, K:2021/1141 sayılı kararının özeti:
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun ek geçici 98. maddesi ile 6318 sayılı Kanun ile mecburi hizmet yükümlülüğü süresi azaltılan personelin, daha sonraki düzenlemelerle yeniden artırılan mecburi hizmet yükümlülüğü sürelerini tamamlamalarının amaçlandığı, bu hususun maddede "22/5/2012 tarihli ve 6318 sayılı Askerlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 112 nci maddenin birinci fıkrası ve 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yapılan değişiklikten sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan pilot subaylar" ibaresi ile açıkça ifade edildiği,
Olayda, davacının emekliye ayrıldığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan ve kararda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca yükümlülük süresini tamamlamadan adi malul olarak emekli edildiğinin anlaşıldığı,
Bu durumda, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ile kararda aktarılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının maluliyeti sebebiyle yükümlülük süresini tamamlama zorunluluğu olmadan emekli edildiği, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na getirilen ek geçici 98. maddenin ise yükümlülük süresini tamamlamayarak Kanun değişikliğinin getirdiği (yükümlülük süresinin azaltılmasına ilişkin) haktan yararlanarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılanları kapsadığı, davacının adi malul olarak emekli edilmiş olması nedeniyle tamamlaması gereken yükümlülük süresinin bulunmadığı, dolayısıyla davacının anılan Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, ... tarih ve ... sayılı işlemle muvazzaf subaylık kapsamına alınıp yeniden subay nasbedilmesi işleminin sonlandırılması ve ilişiğinin kesilerek terhis edilmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 06/07/2022 tarih ve E:2022/921, K:2022/1078 sayılı kararının özeti:
İstinaf başvurusuna konu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
C-AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİYLE YAPILAN BAŞVURUDA BELİRTİLEN DİĞER BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI:
Yukarıda aktarılan iki bölge idare mahkemesi kararı arasında aykırılık oluştuğu ve bu aykırılığın giderilmeye elverişli olduğu görüldüğünden, aykırılığın giderilmesi istemiyle yapılan başvuruda belirtilen Ankara Bölge İdare Mahkemesi kararları inceleme konusu yapılmamıştır.
II- İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlıkların evveliyatı şu şekildedir:
Davacılar Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde muvazzaf hava pilot subay olarak görev yapmakta iken 2012 ila 2016 yılları arasına isabet eden çeşitli tarihlerde, mecburi hizmet yükümlülük sürelerini tamamlamadan, sağlık sorunları sebebiyle adi malul statüsünde emekliye sevk edilmişlerdir.
15/07/2016 tarihinde gerçekleştirilmeye çalışılan ve başarısızlığa uğratılan darbe teşebbüsünün akabinde yürürlüğe konulan 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na eklenen ek geçici 98. madde uyarınca, 22/05/2012 tarih ve 6318 sayılı Askerlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 112. maddenin birinci fıkrası ve 113. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yapılan değişiklikten sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan pilot subaylar, uçuş için gerekli şartları sağlamaları ve haklarında yaptırılacak güvenlik soruşturmalarının olumlu olması kaydıyla ihtiyaç duyulan hava aracı tiplerinde ilgili Kuvvet Komutanının teklifi ve Millî Savunma Bakanının onayı ile 18 yıllık yükümlülük süresini tamamlamaları için yeniden subay nasbedilmişlerdir.
Davacılar bu çerçevede, yeniden muvazzaf olarak nasbedilecek pilot subay kapsamına alınmışlar, kendilerine 2017 yılı içerisinde, "zorunlu eve dönüş kapsamında pilotaj muayenesi ve fizyolojik eğitim tebligatı" konulu yazılar tebliğ edilmiştir.
Davacılar bu yazılar üzerine bir yandan ilk aşama olarak uçuş muayenesine alınmışlar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği uyarınca sağlık kurulu raporları temin edilerek sınıflandırılmışlar ve haklarında, çeşitli kategorilerde "uçuş için elverişli" kararları verilmiştir. Davacılar pilot olarak göreve başlatılmışlardır.
Diğer yandan davacılar, yeniden subaylığa nasıpları üzerine, bu işlemlerin iptali istemiyle idare mahkemelerinde dava açmışlar ise de davaları süre aşımı nedeniyle reddedilmiştir.
Uyuşmazlıkların akıbeti ise şu şekilde gerçekleşmiştir:
Davacılar bu aşamada, statü içerisinde görev yapmakta iken, davalı idareye 2020 ve sonraki yıllarda yeni başvurular yapmışlar, öncesinde malulen emekliye sevk edilmiş oldukları da nazara alındığında, yeniden subay nasbedilmelerinin yok hükmünde olduğu, halen statüde tutulmalarının taşıdığı kişisel ve kamusal risklere göre nasıp işlemlerinin geri alınması yahut sonlandırılması, terhis işlemine tabi tutulmaları ve bunlara benzer gerekçelerle işlemler tesis edilmesi yönünde istemlerde bulunmuşlardır.
Bu başvuruların reddine yönelik işlemlerin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davalarda verilen farklı nitelikteki kesin kararlar üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
1-926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu:
(25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 15/08/2017 tarih ve 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen madde)
EK GEÇİCİ MADDE 98 – 22/5/2012 tarihli ve 6318 sayılı Askerlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 112 nci maddenin birinci fıkrası ve 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yapılan değişiklikten sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan pilot subaylar, uçuş için gerekli şartları sağlamaları ve haklarında yaptırılacak güvenlik soruşturmalarının olumlu olması kaydıyla ihtiyaç duyulan hava aracı tiplerinde ilgili Kuvvet Komutanının teklifi ve Millî Savunma Bakanının onayı ile 18 yıllık yükümlülük süresini tamamlamaları için yeniden subay nasbedilirler. Bunların emsallerinin bulunduğu rütbelere terfi işlemleri, 38 inci maddede belirtilen rütbe terfi şartları ve esasları aranmaksızın derhal yapılarak nasıpları emsalleri tarihine götürülür. Atanan pilot subayların dışarıda geçirdikleri süreler rütbe bekleme süresinden, uçuş süreleri ise uçuş hizmet süresinden sayılır.
...
1.1.- Söz konusu madde, 08/03/2018 tarih ve 30354 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 01/02/2018 tarih ve 7078 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile değiştirilerek kabul edilerek kanunlaşmıştır. Uyuşmazlık konusu ile ilgili ilk fıkra ise aynen kanunlaşmıştır.
1.2.- Maddenin ilk fıkrasının 22/02/2019 tarih ve 30694 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 21/02/2019 tarih ve 7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile değişik hali şu şekildedir:
“Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce tabi oldukları yükümlülük sürelerini tamamlayarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan pilot subaylar, uçuş için gerekli şartları sağlamaları ve haklarında yaptırılacak güvenlik soruşturmalarının olumlu olması kaydıyla ihtiyaç duyulan hava aracı tiplerinde ilgili Kuvvet Komutanının teklifi ve Milli Savunma Bakanının onayı ile halihazırda 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde pilotlar için belirlenen yükümlülük süresini tamamlamaları için yeniden subay nasbedilirler. Bunların emsallerinin bulunduğu rütbelere terfi işlemleri, 38 inci maddede belirtilen rütbe terfi şartları ve esasları aranmaksızın derhal yapılarak nasıpları emsalleri tarihine götürülür. Atanan pilot subayların dışarıda geçirdikleri süreler rütbe bekleme süresinden, uçuş süreleri ise uçuş hizmet süresinden sayılır.”.
7166 sayılı Kanun ile, maddeye şu şekildeki son fıkra eklenmiştir:
“Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce bu madde hükümlerine göre yeniden subay nasbedilenler için yükümlülük süresi, 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde pilotlar için belirlenen süredir.”.
1.3.- Maddede 28/06/2024 tarih ve 32586 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 12/06/2024 tarih ve 7517 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile de değişiklikler yapılmışsa da, bunlar konumuzla ilgili ilk fıkrayı ilgilendirmemektedir.
2- 926 sayılı Kanun'un 112 ve 113. maddelerinde de subayların ve astsubayların yükümlülük sürelerine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
3- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.) ...
4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:
...
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
...
5. (Değişik: 17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, zorunlu hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan malulen emekliye sevk edilen davacıların, 926 sayılı Kanun'a 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen ek geçici 98. madde çerçevesinde zorunlu yükümlülüğe tabi olup olmadığına ilişkindir.
Maddi olayların gelişim süreci gözetildiğinde, davacıların Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde pilot subay iken yükümlülük sürelerini tamamlamadan adi malul olarak emekliye sevk edildikleri, 926 sayılı Kanun'a 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen ek geçici 98. madde kapsamında sağlık kurulu raporu alınarak uçuşa elverişli olduklarının belirlendiği ve maluliyetleri sona erdirilerek
yükümlülük sürelerini tamamlamak üzere yeniden muvazzaf subay nasbedildikleri; davacıların halen muvazzaf subay olarak idare bünyesinde görev yapmaya devam ettikleri, görev yaptıkları esnada idareye başvuruda bulunarak, malul olarak emekliye sevk edilmiş olmalarına rağmen yeniden subay nasbedilmelerinin hukuka uygun olmadığını belirterek terhis işlemine tabi tutulmalarını, ilişiklerinin kesilmesini istedikleri anlaşılmaktadır.
Adi malul olarak emekliye sevk edildikleri tartışmasız olan davacıların, bu duruma rağmen 926 sayılı Kanun'a 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen ek geçici 98. madde çerçevesinde yeniden sağlık kontrolünden geçirilerek zorunlu hizmet yükümlülüğüne tabi tutulmalarının hukuki denetimi, ancak zorunlu hizmet yükümlülüğüne tabi tutuldukları ilk tarihteki idari işlem üzerine açılan davada tartışılabilecek bir husustur. Oysa davacıların o tarihte açtıkları davalar, süre aşımı nedeniyle reddedilmiş ve kararlar kesinleşmiştir.
Gelinen aşamada, davacılar ilk katılış tebligatı üzerine sağlık kontrolünden geçirilmişler, uçuşa elverişli oldukları anlaşılmış, yeniden subay nasbedilmişler ve statü içerisinde görevlerine devam etmektedirler. Davacılar, içinde bulundukları statüden çıkmak istemektedirler. Bu aşamada tartışılması gereken husus, davacıların öne sürdükleri sebebin statüden çıkmayı gerektirip gerektirmediğidir.
Buna göre, davacıların göreve katılış esnasında aldırılan sağlık kurulu raporlarına göre çeşitli kategorilerde uçucu sağlığı niteliğine sahip olduklarının görüldüğü, bunun üzerine yeniden muvazzaf subaylığa nasbedildikleri, Türk Hava Kuvvetleri saflarına katılış yaptıkları, görevlerini icra etmeyi sürdürdükleri, Hava Kuvvetleri Komutanlığında pilot olarak görev yapmaları için bu aşamadan sonra sağlık durumlarının uygun olmadığına yönelik geçerli bir raporun dosyalara ibraz edilmediği, davacıların statüden çıkarılarak terhis edilmelerini gerektiren geçerli fiili ve hukuki sebepler ortaya konulamadığı, katılış esnasındaki ilk duruma atıf yapılarak başvurularda bulunulduğu, bu çerçevede davacıların statüden çıkma taleplerinin reddine yönelik dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, ülke savunmasının herhangi bir şekilde zafiyete uğramaması ve millî güvenliğin temini için Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev yapan pilot subayların yeterli sayıda ve donanımda olmalarının vazgeçilmez gerekliliklerden biri olduğu, uzun ve masraflı bir askeri pilotaj eğitiminin akabinde pilot subay olmaya hak kazanılabileceği, darbe teşebbüsünün sonrasında mevcut pilot kaynağının ise yetersiz olabileceği göz önüne alındığında, anılan maddede yapılan düzenlemelerle, özlük hakları ve iktisadi şartlar yönünden yapılan iyileştirmelerle kapsamdaki davacıların üstleneceği külfetlerin azaltılmasının gözetildiği, ülke savunması ve millî güvenliğin sağlanması hususunda oluşan acil gereksinim sebebiyle ortaya çıkan kamu yararı karşısında görevine geri çağrılan ve belirli bir müddet daha mecburi hizmet süresine tabi tutulan, fiziksel yeterlilikleri sağlayan, yeniden yapılan sağlık muayenelerine göre sağlık durumlarına elverişli araç kategorilerinde uçuş yaparak görev icra eden davacıların aşırı külfet altına sokulmadığı ve işlemlerin kamu menfaati ile şahsi menfaat arasında adil bir denge kurularak ölçülülük ilkesine uygun olarak tesis edildiği kanaatine varılmaktadır.
III-SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, adi malul olarak emekliye sevk edilenlerin, 926 sayılı Kanun'a 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen ek geçici 98. madde çerçevesinde zorunlu yükümlülüğe tabi tutulmaları bakımından, ilgililerin yeniden göreve katılış esnasında aldırılan sağlık kurulu raporlarına göre çeşitli kategorilerde uçucu sağlığı niteliğini haiz olduklarının görüldüğü, bunun üzerine yeniden muvazzaf subaylığa nasbedildikleri, Türk Hava Kuvvetleri saflarına katılış yaptıkları, görevlerini icra etmeyi sürdürdükleri; bu aşamadan sonra, Hava Kuvvetleri Komutanlığında pilot olarak görev yapmaları için sağlık durumlarının uygun olmadığına yönelik geçerli bir raporun dosyalara ibraz edilmediği, ilgililerin statüden çıkarılarak terhis edilmelerini gerektiren geçerli fiili ve hukuki sebepler ortaya konulamadığı, bu çerçevede, görevlerine son verilmesi ve terhis edilmeleri istemiyle yaptıkları başvuruların reddine yönelik işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı yönünde giderilmesine, 02/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY
X- 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun ek geçici 98. maddesi ile, 6318 sayılı Kanun ile mecburi hizmet yükümlülüğü süresi azaltılan personelin, daha sonraki düzenlemelerle yeniden artırılan mecburi hizmet yükümlülüğü sürelerini tamamlamalarının amaçlandığı; bu hususun maddede "22/5/2012 tarihli ve 6318 sayılı Askerlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 112 nci maddenin birinci fıkrası ve 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yapılan değişiklikten sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan pilot subaylar" ibaresi ile açıkça ifade edildiği görülmektedir.
Olaylarda, davacıların emekliye ayrıldıkları tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca, sağlık şartlarından dolayı yükümlülük sürelerini tamamlamadan adi malul olarak emekli edildikleri, mecburi hizmet yükümlülüğü süresi yapılan yasal düzenleme ile azaltıldığı için o tarihte geçerli mevzuata göre mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamış kabul edilerek emekli olan pilot subay statüsünde olmadıkları anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacıların pilot subay iken maluliyetleri sebebiyle yükümlülük sürelerini tamamlama zorunluluğu olmadan emekli edildikleri, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na eklenen ek geçici 98. maddenin ise, yükümlülük süresini tamamlamayarak, Kanun değişikliğinin getirdiği yükümlülük süresinin azaltılmasına ilişkin haktan yararlanarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılanları kapsadığı, davacıların sağlık şartları nedeniyle adi malul olarak emekli edilmiş olması nedeniyle tamamlamaları gereken yükümlülük sürelerinin bulunmadığı, dolayısıyla davacıların anılan Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, aykırılığın işlemlerin iptali yönünde giderilmesi gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.