T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/45
Karar No : 2025/64
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 30/04/2025 tarih ve E:2025/26, K:2025/26 sayılı kararıyla;
... vekili Av. ... tarafından, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 21/11/2024 tarih ve E:2024/1274, K:2024/2107 sayılı kararı ile Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 24/01/2024 tarih ve E:2021/1776, K:2024/168 sayılı kararı, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/01/2025 tarih ve E:2024/1587, K:2025/20 sayılı ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 06/06/2024 tarih ve E:2022/592, K:2024/816 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın dava konusu işlemin iptali yolundaki Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararları doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A-İZMİR BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 5. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2024/1274 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: ... İl Emniyet Müdürlüğü bünyesinde 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken 17/04/2015 tarihinde re'sen emekliye sevk edilen ve anılan işlemin mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine 10/07/2023 tarihi itibarıyla tekrar göreve başlayan davacı tarafından, söz konusu döneme ilişkin ödenen maaşlarının ödenmemiş olan yasal faizlerinin, yine aynı döneme ilişkin fazla çalışma ücretlerinin ve operasyon (terör) tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile 17/04/2015-10/07/2023 tarihleri arasına ait maaşların her birinin hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizinin, aynı döneme ait fazla çalışma ücretlerinin ve operasyon (terör) tazminatlarının her birinin hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Aydın 1. İdare Mahkemesinin 29/03/2024 tarih ve E:2023/961 K:2024/271 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden:
İlgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, güvenlik açısından kritik görülen illerde terörle mücadeleye yönelik özel harekat ve operasyonlarda görevlendirilen emniyet hizmetleri sınıfı personel ile operasyonu sevk ve idare eden birinci derece kritik illerde görev yapan il emniyet müdürü, il emniyet müdür yardımcısı, ilçe emniyet müdürü ve ilçe emniyet amirlerine tazminat ödeneceğinin açık olduğu,
Emniyet hizmetleri sınıfı personel yönünden ise özel birtakım düzenlemelerin getirildiği, buna göre 1. derece kritik illerde görev yapanlar için ayrıksı durumlar öngörülmüş ise de, genel olarak, temel özel harekat kursu görüp özel harekat sertifikası almış ve özel harekat biriminde çalışan personelin, fiilen uçuş görevine katılan pilot ve teknisyenlerin, patlayıcı maddeleri zararsız hale getirme ve yok etme hizmetlerinde fiilen çalışan bomba imha uzmanlarının, fiilen istihbarat kaynağında görevli istihbarat grubu personelin, Terörle Mücadele ve Güvenlik Şube Müdürlükleri ile Bomba İmha ve İnceleme birimlerinde görevli personelin ve operasyonlarda görevlendirilen diğer emniyet hizmetleri sınıfı personelin ek tazminattan yararlanmasının öngörüldüğü,
Öte yandan, gerçekleşen operasyon ve harekatın terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığı konusunda il valilerinin yetkili kılındığı, bu yetkinin ise, genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutad ve asli işleri kapsayacak şekilde genişletilmesinin de yasaklandığı,
Buna göre, operasyon tazminatının ödenebilmesi için ilgili mevzuatta fiilen çalışma şartı arandığından, söz konusu dönemde fiilen operasyona katılmayan davacıya operasyon tazminatı ödenmemesine ilişkin dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık görülmediği ve bu kısım yönünden talep edilen tazminatın reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle operasyon (terör) tazminatı ödenmemesine ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 21/11/2024 tarih ve E:2024/1274, K:2024/2107 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde düzenlenen kararın kaldırılması sebeplerinin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B-SAMSUN BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2024/1587 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: ... İl Emniyet Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünde 4. Sınıf Emniyet Müdürü olarak görev yapmakta iken 17/04/2015 tarihli Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptali üzerine yeniden yapılan değerlendirme sonucunda 2015 yılı itibarıyla re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararına karşı açılan davada, Ordu (Kapatılan) 2. İdare Mahkemesinin 18/03/2022 tarih ve E:2021/658, K:2022/315 sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verilmesi üzerine 04/07/2023 tarihli Bakanlık Makamının onayı ile Ordu İl Emniyet Müdürlüğü, akabinde Samsun İl Emniyet Müdürlüğü emrine atanan davacı tarafından, resen emekliye sevk edildiği 20/04/2015 tarihi ile yargı kararıyla yeniden göreve başladığı 10/07/2023 tarihleri arasındaki parasal ve özlük haklarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ordu Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işleminin, 2 numaralı maddesinde yer alan ödenen maaşlarına yasal faiz ödenemeyeceğine ilişkin kısmı ile 4 numaralı maddesinde yer alan operasyon (terör) tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenemeyeceğine ilişkin kısmının iptali
istenilmiştir.
Samsun 3. İdare Mahkemesinin 21/10/2024 tarih ve E:2024/603, K:2024/1215 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden;
Bakılan uyuşmazlıkta, her ne kadar davalı idare tarafından, davacının re'sen emekli edilmesi nedeniyle fiilen görev yapmadığından bahisle ilgili tazminata hak kazanmadığı ileri sürülmekte ise de; somut olayda, davacının talep ettiği operasyon (terör) tazminatını alamamasının sebebinin re'sen emekli edilmesi olduğu dikkate alındığında, re'sen emekli edilmesine dair işlemin iptaline dair kesinleşen yargı kararı doğrultusunda görevine iade edilen davacının görevde olsaydı söz konusu görevleri ifa edip, bu görevler karşılığı ödenen ücretleri hak edeceği açık olduğundan ve kendi kusurundan kaynaklanmayan bir durumdan dolayı hakkında tesis edilen işlem neticesinde ortaya çıkan sonuçların davacıya yükletilmesi hakkaniyetle bağdaşmayacağından, dava konusu işlemin, davacının operasyon tazminatının yasal faiziyle ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle operasyon (terör) tazminatı ödenmemesine ilişkin kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/01/2025 tarih ve E:2024/1587, K:2025/20 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde düzenlenen kararın kaldırılması sebeplerinin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
II-İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Uyuşmazlıklar, emniyet mensubu olarak görev yaparken, re'sen emekliye sevk edilip yargı kararıyla görevine iade edilen emniyet mensuplarına kamu görevi dışında kaldıkları döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının ödenip ödenmeyeceğinden kaynaklanmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1-2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası:
Cumhuriyetin nitelikleri
Madde 2 – Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.
Mülkiyet hakkı
Madde 35 – Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.
Yargı yolu
Madde 125 – İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. ...
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
2-375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname:
Madde 28 – (Değişik:2/12/1993-3920/1 md.)
A) (Değişik: 7/11/1996-4206/1 md.) Olağanüstü hal ilan edilen bölgeler veya Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca müştereken belirlenecek kritik yörelerde özel harekat ve operasyon timi olarak görev yapan; Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfı kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personeline, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere ve operasyonları fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolardan bu fıkra uyarınca alınacak Cumhurbaşkanı onayında belirtilenlerde görevlendirilen personele 9000, erbaş ve erlere 4500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık tutarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ek tazminat, (B) fıkrasında yer alan tazminata ilave olarak ayrıca ödenir.
Tazminat ödenecek yerleşim birimleri, aylık veya günlük olarak ödenecek tazminat miktarları, tazminatın ödenme usul ve esasları, hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
...
Devletin aktif istihbarat görevlilerinden bu yerleşim birimlerinde emniyet ve asayişe yönelik olarak fiilen aktif istihbarat görevi yapanlar hakkında da görevin risk ve zorluğuna göre bu fıkra hükümleri uygulanır. Bunlara ödenecek ek tazminat miktarı emsali personele yapılan ödemeyi geçmemek üzere doğrudan Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(Ek paragraf: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Emniyet Genel Müdürlüğü Emniyet Hizmetleri Sınıfı kadrolarında bulunan personelden, özel harekat kursuna katılarak özel harekat sertifikası almış ve özel harekat birimlerinde fiilen görev yapanlar ile terörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelik olarak ilgisine göre İçişleri Bakanlığı veya Genelkurmay Başkanlığınca belirlenen birliklerde fiilen görev yapan subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere, (10.750) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık miktarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak bu fıkra uyarınca ödenen tazminata ilave ek tazminat ödenebilir. Yerleşim birimi, fiilen yapılan görevin riski, zorluğu ve önemi gibi kriterler birlikte veya ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle günlük veya aylık olarak hesaplanmak üzere, ödenecek ilave ek tazminatın miktarı, ödenme usul ve esasları ile hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
Bu tazminat kapsam dahilinde fiilen görev yapılan sürelere göre hesaplanır ve ay sonunda ödenir.
3-27/04/2018 tarihli Başbakanlık onayı ile yürürlüğe konulan Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar:
Amaç
Madde 1– Bu esaslar 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin (A) fikrası uyarınca terörle mücadeleye yönelik olarak yapılacak özel harekat ve operasyonlar için görevlendirilen personele ödenecek ek tazminata ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2– Bu Esaslar, ekli 1 sayılı Cetvelde gösterilen illerde terörle mücadeleye yönelik özel hareket ve operasyonlarda görevlendirilen;
a
) Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfi kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personelini,
b) Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile erbaş ve erleri,
c) Operasyonu fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolarda görevli personelden ekli 4 sayılı Cetvelde belirtilenleri, kapsar.
Ödeme esasları
Madde 4–
Ek Tazminatın ödenmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır.
a) Ek tazminat fiilen hakedildikten sonra, ayın onbeşinde aylıkla birlikte ödenir.
b) Birince derece kritik illerde terörle mücadeleye yönelik olmak üzere özel harekat ve operasyon timi olarak görevlendirilecek birlik ve personel Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken belirlenir.
c) Ekli 3 sayılı Cetvele göre ödeme yapılacak harekat ve operasyonun terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığına ilişkin tereddütleri, ödemeye esas olacak şekilde çözüme bağlamaya il valileri yetkilidir. Bu yetki terörle mücadele dışındaki genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutat ve asli işler niteliğindeki görevleri kapsayacak ve tüm personele teşmil edecek şekilde kullanılamaz. Genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilemez. Bulundukları birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ekli 3 sayıl Cetvele göre ek tazminat ödenmez.
ç) Ek tazminat fiilen görev yapılan sürelerde ödeneceğinden, bu tazminatın ödenmesine gerektiren görevler dışında bir işte görevlendirme, kapsam dahilindeki iller dışında veya içinde olmakla birlikte bu Esaslar kapsamında ek tazminat ödenmeyen bir işte geçici görevlendirme, kurs, her türlü izin, istirahat, hava değişimi, mehil müddeti, süresi ne olursa olsun bir suçtan dolayı görevden uzaklaştırma, açığa alınma, gözaltına alınma ve tutukluluk gibi haller ile faaliyetten men cezasının infazında geçen süreler ve askerlik hizmetinden sayılmayan sürelen için ödenmez.
Açığa alınan, görevden uzaklaştırılan, gözaltına alınan veya tutuklananlardan hakkında kamu davasının düşmesine, ortadan kaldırılmasına, yargılamanın menine veya beraatına karar verilenlerin, görevden uzakta, gözaltında veya tutuklulukta geçirdikleri süre zarfında da ödeme yapılmaz.
4-2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.)
...
4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:
...
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
...
5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul Yönünden:
2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesindeki düzenleme dikkate alındığında, bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun Danıştaydan aykırılığın giderilmesi başvurusunda bulunabilmesi koşullarından birisi, başvuruya konu bölge idare mahkemesi idari dava dairesi kararlarının benzer olaylara ilişkin olmasıdır.
Konusu farklı olan ve farklı hukuki irdeleme ve incelemeye tabi tutularak çözümlenecek olan davaların benzer olaylara ilişkin olduğu söylenemeyeceğinden, bu davalarda bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kararlar arasında aykırılık bulunduğundan bahisle aykırılığın giderilmesi de hukuken mümkün değildir.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunca, aykırılığın giderilmesi istemine konu edilmek istenilen davaların benzer olaylarda verilen farklı kararlara ilişkin olduğundan bahisle söz konusu başvuru yapılmış ise de, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 21/11/2024 tarih ve E:2024/1274, K:2024/2107 sayılı kararı ile Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/01/2025 tarih ve E:2024/1587, K:2025/20 sayılı kararında, emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken re'sen emekliye sevk edilen ve sonrasında yargı kararıyla görevine iade edilen davacılar tarafından, re'sen emekliye sevk edildiği tarihten görevine iade edildiği tarihe kadar ödenmeyen operasyon (terör) tazminatlarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemlerin dava konusu edildiği ve anılan Bölge İdare Mahkemeleri kararlarının farklı yönde olduğu, ancak söz konusu kararlar dışındaki aykırılığın giderilmesi istemine konu diğer Bölge İdare Mahkemeleri kararlarında, emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken, olağanüstü hal tedbirleri kapsamında kamu görevinden çıkarılan ve bilahare Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından görevine iade edilen davacılar tarafından, kamu görevi dışında kaldıkları döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemlerin dava konusu edildiği ve anılan Bölge İdare Mahkemeleri kararlarının iptal kararı yönünde aynı olduğu, dolayısıyla yargı kararıyla görevine iade edilenler ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından görevine iade edilenlerin tabi oldukları mevzuat hükümlerinin farklı olması nedeniyle aykırılığın giderilmesine ilişkin değerlendirmenin, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 21/11/2024 tarih ve E:2024/1274, K:2024/2107 sayılı kararı ile Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/01/2025 tarih ve E:2024/1587, K:2025/20 sayılı arasında yapılması gerektiğine karar verilmiştir.
Esas yönünden:
Başvuruya konu olan kararlar arasındaki aykırılık, emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken, re'sen emekliye sevk edilip yargı kararıyla görevine iade edilen emniyet mensuplarına kamu görevi dışında kaldıkları döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının ödenip ödenmeyeceğinden kaynaklanmaktadır.
İdare; Anayasa'ya ve yasalara uygun davranmak, hukuka uygun işlem ve eylem tesis etmek zorundadır. Aynı zamanda idarenin işlem ve eylemleri de yargı denetimine açık olup, idare tarafından yargı kararlarının gereğinin yerine getirilmesi gerekmektedir. İdarenin anılan yükümlülükleri Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen ve hüküm altına alınan "hukuk devleti" ilkesinin gereğidir. Bu kapsamda da, Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
Bu aşamada, "mülkiyet hakkı" kavramına da değinilmesi gerekmektedir. Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı, sadece taşınmaz/gayrimenkul ve taşınırlar/menkul mallar üzerindeki mülkiyet veya intifa gibi diğer ayni haklar ile fikri ürünler üzerinde kurulan fikri mülkiyet gibi mutlak hakları kapsamamaktadır; aynı zamanda, alacak haklarını, sosyal güvenlik pozisyonlarından kaynaklanan talep hakları gibi şahsi/nisbi hakları da kapsamaktadır. Mülkten yoksun bırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin özel biçimlerini oluşturmaktadır.
Emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken re'sen emekliye sevk edilen kişilerin, anılan işlemlerin hukuka aykırılığı tespit edilerek yargı kararıyla iptaline karar verilmesi ve bu kararların uygulanması amacıyla görevlerine iade edilmeleri durumunda, hukuka aykırı bir şekilde kamu görevi statüsü dışında bırakılarak mali ve sosyal haklardan mahrum edilmeleriyle birlikte mülkiyet haklarına da sınırlama getirildiğinin kabulü gerekmektedir.
Hukuk devletinde idare, hukuka aykırı olarak tesis ettiği işlemlerin sebep olduğu ihlalleri giderme yükümlülüğü altındadır; bu yükümlülük nedeniyle idarenin, ilgili hakkında, hukuka aykırı işlem tesis edilmemiş olsaydı kişi hangi durumda olacaksa onu mümkün olduğunca en yakın konuma getirmek amacıyla ilgili işlemleri tesis etmesi gerekmektedir. Hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemler ile ilgililerin, mülkiyet haklarına yönelik getirilen sınırlama nedeniyle oluşan mağduriyetin tam olarak giderildiğinden söz edilebilmesi için hukuka aykırı işlem tesis edilmemiş olsaydı re'sen emekliye sevk edilen kişilerin, anılan döneme ilişkin mali, sosyal ve özlük haklarının tazmin edilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, operasyon (terör) tazminatının ödenmesine dair ilke ve esaslara ilişkin kararda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, güvenlik açısından kritik görülen illerde terörle mücadeleye yönelik özel harekat ve operasyonlarda görevlendirilen emniyet hizmetleri sınıfı personel ile operasyonu sevk ve idare eden birinci derece kritik illerde görev yapan il emniyet müdürü, il emniyet müdür yardımcısı, ilçe emniyet müdürü ve ilçe emniyet amirlerine tazminat ödeneceği anlaşılmaktadır.
Yasal düzenlemede 1. derece kritik illerde görev yapanlar için ayrıksı durumlar öngörülmüş ise de, genel olarak, temel özel harekat kursu görüp özel harekat sertifikası almış ve özel harekat biriminde çalışan personelin, fiilen uçuş görevine katılan pilot ve teknisyenlerin, patlayıcı maddeleri zararsız hale getirme ve yok etme hizmetlerinde fiilen çalışan bomba imha uzmanlarının, fiilen istihbarat kaynağında görevli istihbarat grubu personelin, Terörle Mücadele ve Güvenlik Şube Müdürlükleri ile Bomba İmha ve İnceleme birimlerinde görevli personelin ve operasyonlarda görevlendirilen diğer emniyet hizmetleri sınıfı personelin ek tazminattan yararlanması öngörülmüştür.
Öte yandan, gerçekleşen operasyon ve harekatın terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığı konusunda il valileri yetkili kılınmış, bu yetkinin ise, genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutad ve asli işleri kapsayacak şekilde genişletilmesi, genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilmesi de yasaklanmıştır.
Ayrıca, operasyon (terör) tazminatının bulunduğu birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ödenmeyeceği belirtilmiştir.
Buna göre, emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken, re'sen emekliye sevk edilip yargı kararıyla görevine iade edilen davacılara kamu görevi dışında kaldıkları döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının ödenebilmesi için "güvenlik açısından kritik görülen illerde görev yapılması" ve "fiilen operasyonlara iştirak edilmesi" şartı bulunmaktadır.
Aykırılığın giderilmesine konu edilen dosyaların davacılarının, güvenlik açısından kritik görülen illerde görev yaptıkları anlaşılmakla birlikte, "fiilen operasyonlara iştirak edilme" şartı yönünden, idarelerce davacıların görev yaptıkları illerdeki birimlerde yer alan kişilerin, davacıların kamu görevi dışında geçirdikleri dönemde operasyona katılıp katılmadıkları araştırılarak, katılmış olduklarının tespit edilmesi halinde, davacıların "fiilen operasyonlara iştirak edilme" şartını kendi iradeleri dışında, idarenin hukuka aykırı işlemleri nedeniyle yerine getirememeleri nedeniyle bu işlemler sonucu uğradığı zararların Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
Bu nedenle, ilgililerin "fiilen operasyonlara iştirak etme" şartını sağlayamaması yargı kararıyla hukuka aykırı bulunarak iptal edilen işlemlerden kaynaklandığından, yukarıda aktarılan anayasal hükümler ve idare hukuku ilkeleri çerçevesinde, idarelerce ilgililerin görev yaptıkları illerdeki birimlerde yer alan kişilerin, ilgililerin kamu görevi dışında geçirdikleri dönemde operasyona katılıp katılmadıklarının araştırılması ve anılan kişilerin operasyona katılmış olduklarının tespit edilmesi şartına bağlı olarak operasyon tazminatlarının ilgililere ödenmesi gerekmektedir.
III-SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "Emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken re'sen emekliye sevk edilip yargı kararıyla görevine iade edilen ilgililere, kamu görevi dışında geçirdikleri döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının; idarelerce ilgililerin görev yaptıkları illerdeki birimlerde yer alan kişilerin, ilgililerin kamu görevi dışında geçirdikleri dönemde operasyona katılıp katılmadıklarının araştırılması ve anılan kişilerin operasyona katılmış olduklarının tespit edilmesi şartına bağlı olarak ödenmesi gerektiği" yolunda giderilmesine, kesin olarak, 01/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesinde; "A) (Değişik: 7/11/1996-4206/1 md.) Olağanüstü hal ilan edilen bölgeler veya Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca müştereken belirlenecek kritik yörelerde özel harekat ve operasyon timi olarak görev yapan; Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfı kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personeline, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere ve operasyonları fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolardan bu fıkra uyarınca alınacak Cumhurbaşkanı onayında belirtilenlerde görevlendirilen personele 9000, erbaş ve erlere 4500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık tutarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ek tazminat, (B) fıkrasında yer alan tazminata ilave olarak ayrıca ödenir.
Tazminat ödenecek yerleşim birimleri, aylık veya günlük olarak ödenecek tazminat miktarları, tazminatın ödenme usul ve esasları, hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
..
Devletin aktif istihbarat görevlilerinden bu yerleşim birimlerinde emniyet ve asayişe yönelik olarak fiilen aktif istihbarat görevi yapanlar hakkında da görevin risk ve zorluğuna göre bu fıkra hükümleri uygulanır. Bunlara ödenecek ek tazminat miktarı emsali personele yapılan ödemeyi geçmemek üzere doğrudan Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(Ek paragraf: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Emniyet Genel Müdürlüğü Emniyet Hizmetleri Sınıfı kadrolarında bulunan personelden, özel harekat kursuna katılarak özel harekat sertifikası almış ve özel harekat birimlerinde fiilen görev yapanlar ile terörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelik olarak ilgisine göre İçişleri Bakanlığı veya Genelkurmay Başkanlığınca belirlenen birliklerde fiilen görev yapan subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere, (10.750) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık miktarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak bu fıkra uyarınca ödenen tazminata ilave ek tazminat ödenebilir. Yerleşim birimi, fiilen yapılan görevin riski, zorluğu ve önemi gibi kriterler birlikte veya ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle günlük veya aylık olarak hesaplanmak üzere, ödenecek ilave ek tazminatın miktarı, ödenme usul ve esasları ile hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
Bu tazminat kapsam dahilinde fiilen görev yapılan sürelere göre hesaplanır ve ay sonunda ödenir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hükme dayanılarak hazırlanan ve 27/04/2018 tarihli Başbakanlık onayı ile yürürlüğe konulan Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar'ın "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Esaslar, ekli 1 sayılı Cetvelde gösterilen illerde terörle mücadeleye yönelik özel hareket ve operasyonlarda görevlendirilen;
a) Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfi kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personelini,
b) Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile erbaş ve erleri,
c) Operasyonu fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolarda görevli personelden ekli 4 sayılı Cetvelde belirtilenleri, kapsar." kuralına,
"Ödeme esasları" başlıklı 4. maddesinde; "Ek Tazminatın ödenmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır.
a) Ek tazminat fiilen hakedildikten sonra, ayın onbeşinde aylıkla birlikte ödenir.
b) Birince derece kritik illerde terörle mücadeleye yönelik olmak üzere özel harekat ve operasyon timi olarak görevlendirilecek birlik ve personel Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken belirlenir.
c) Ekli 3 sayılı Cetvele göre ödeme yapılacak harekat ve operasyonun terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığına ilişkin tereddütleri, ödemeye esas olacak şekilde çözüme bağlamaya il valileri yetkilidir. Bu yetki terörle mücadele dışındaki genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutat ve asli işler niteliğindeki görevleri kapsayacak ve tüm personele teşmil edecek şekilde kullanılamaz. Genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilemez. Bulundukları birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ekli 3 sayıl Cetvele göre ek tazminat ödenmez.
ç) Ek tazminat fiilen görev yapılan sürelerde ödeneceğinden, bu tazminatın ödenmesine gerektiren görevler dışında bir işte görevlendirme, kapsam dahilindeki iller dışında veya içinde olmakla birlikte bu Esaslar kapsamında ek tazminat ödenmeyen bir işte geçici görevlendirme, kurs, her türlü izin, istirahat, hava değişimi, mehil müddeti, süresi ne olursa olsun bir suçtan dolayı görevden uzaklaştırma, açığa alınma, gözaltına alınma ve tutukluluk gibi haller ile faaliyetten men cezasının infazında geçen süreler ve askerlik hizmetinden sayılmayan sürelen için ödenmez.
Açığa alınan, görevden uzaklaştırılan, gözaltına alınan veya tutuklananlardan hakkında kamu davasının düşmesine, ortadan kaldırılmasına, yargılamanın menine veya beraatına karar verilenlerin, görevden uzakta, gözaltında veya tutuklulukta geçirdikleri süre zarfında da ödeme yapılmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, güvenlik açısından kritik görülen illerde terörle mücadeleye yönelik özel harekat ve operasyonlarda görevlendirilen emniyet hizmetleri sınıfı personel ile operasyonu sevk ve idare eden birinci derece kritik illerde görev yapan il emniyet müdürü, il emniyet müdür yardımcısı, ilçe emniyet müdürü ve ilçe emniyet amirlerine tazminat ödeneceği anlaşılmaktadır.
Yasal düzenlemede 1. derece kritik illerde görev yapanlar için ayrıksı durumlar öngörülmüş ise de, genel olarak, temel özel harekat kursu görüp özel harekat sertifikası almış ve özel harekat biriminde çalışan personelin, fiilen uçuş görevine katılan pilot ve teknisyenlerin, patlayıcı maddeleri zararsız hale getirme ve yok etme hizmetlerinde fiilen çalışan bomba imha uzmanlarının, fiilen istihbarat kaynağında görevli istihbarat grubu personelin, Terörle Mücadele ve Güvenlik Şube Müdürlükleri ile Bomba İmha ve İnceleme birimlerinde görevli personelin ve operasyonlarda görevlendirilen diğer emniyet hizmetleri sınıfı personelin ek tazminattan yararlanması öngörülmüştür.
Öte yandan, gerçekleşen operasyon ve harekatın terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığı konusunda il valileri yetkili kılınmış, bu yetkinin ise, genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutad ve asli işleri kapsayacak şekilde genişletilmesi, genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilmesi de yasaklanmıştır.
Ayrıca, operasyon (terör) tazminatının bulunduğu birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ödenmeyeceği belirtilmiştir. Nitekim Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar'ın 4. maddesinin son fıkrasında yer alan düzenleme, re'sen emekliye sevk edilmesi nedeniyle kamu görevinde bulunmayanların da fiilen operasyona katılmadıkları için bu tazminattan yararlanamayacaklarını ortaya koymaktadır.
Aykırılığın giderilmesine konu edilen dosyaların davacıları, emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken re'sen emekliye sevk edilmiş olup, güvenlik açısından kritik görülen illerde görev yaptıkları anlaşılmakla birlikte, operasyon (terör) tazminatının ödenebilmesi için gereken bizzat operasyonda görevlendirilmiş ve fiilen operasyona iştirak etmiş olmak şartını yerine getirmedikleri görülmektedir. Öte yandan, ilgililer re'sen emekliye sevk edilmeyip görevlerinde olsalar bile terörle mücadeleye yönelik olarak herhangi operasyonda görev alıp almayacaklarının kesin olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; fiilen operasyona katılma şartını yerine getirmeyenlere, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca operasyon (terör) tazminatının ödenmeyeceği açık olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "emniyet mensuplarının re'sen emekliye sevk edilmesi nedeniyle kamu görevinde bulunmadıkları döneme ilişkin, taraflarına operasyon (terör) tazminatlarının ödenemeyeceği" yolunda giderilmesi gerektiği oyuyla,karara katılmıyoruz.