T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/50
Karar No : 2025/66
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Samsun Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 14/05/2025 tarih ve E:2025/12, K:2025/12 sayılı kararıyla;
... tarafından, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 12/03/2025 tarih ve E:2025/346, K:2025/491 sayılı kararı ile Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 20/03/2025 tarih ve E:2025/292, K:2025/723 sayılı; İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 14/10/2021 tarih ve E:2021/879, K:2021/2003 sayılı ve İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 28/03/2024 tarih ve E:2024/117, K:2024/603 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
Aykırılığın giderilmesi yönündeki başvurunun, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 14/10/2021 tarih ve E:2021/879, K:2021/2003 sayılı ve İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 28/03/2024 tarih ve E:2024/117, K:2024/603 sayılı kararları yönünden reddine, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 12/03/2025 tarih ve E:2025/346, K:2025/491 sayılı kararı ile Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 20/03/2025 tarih ve E:2025/292, K:2025/723 sayılı kararı yönünden ise kabulüne karar verilerek, aykırılığın Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A- SAMSUN BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2025/346 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istemin özeti: Ordu İl Emniyet Müdürlüğü emrinde dördüncü sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmaktayken Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca emekliye sevk edilen ve bu karara karşı açtığı dava neticesinde ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına istinaden görevine iade edilmesi üzerine halihazırda Samsun ili, ... İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde görev yapan davacı tarafından, görevden ayrı kaldığı 2015-2019 yılları arasındaki terfi durumunun sınav şartı olmaksızın görüşülmesi, sonrasında geriye dönük terfi işlemlerinin yapılarak emsalleri ile denk seviyeye getirilmesi ve özlük haklarının buna göre düzenlenmesi istemiyle yapılan 26/02/2024 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:
Uyuşmazlığın, davacının 2015-2019 yılları arasındaki terfi durumunun sınav şartı olmaksızın görüşülmesi talebi yönünden,
Somut olayda, göreve iade edilmesinin ardından personel bilgi sistemi üzerinden davacıya 2015-2019 yılları arasındaki dönem için sınav şartının yerine getirilmesi, 2020-2024 yılları arasındaki dönem için ise sınav şartsız olarak bir üst rütbeye terfi durumunun görüşüleceği hususunun bildirildiği, söz konusu bildirim üzerine davacı tarafından, 24/12/2019 tarih ve 30988 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan düzenleme uyarınca değişiklik öncesi dönemi kapsayacak şekilde 2015 ve 2019 yılları arasındaki dönem için de sınav şartına tabi tutulmaksızın terfi durumunun görüşülmesi yönünde bir talepte bulunulduğu,
Bakılan davada, davacının resen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlem nedeniyle başvuruya konu 2015 ile 2019 yılları arasında fiilen görev yapamadığı, dolayısıyla bu dönemlerde terfi gündemine alınmadığı gibi yazılı veya sözlü puanlarının da bulunmadığı görülmekle birlikte, söz konusu terfi dönemlerini kapsayan süreçte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinde ilgililerin bir üst rütbeye terfisinin sağlanmasına yönelik olarak "yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması" yönünde bir düzenlemenin yer aldığı, anılan düzenlemeye istinaden bu dönemlerde görev yapan personellerin gerekli sınav koşulunu yerine getirmek suretiyle terfi durumlarının görüşüldüğü,
Bu durumda, davacı tarafından, halihazırda yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca, sınav şartının yalnızca emniyet amiri rütbesinden dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi durumu değerlendirilecek personel için uygulanacağı belirtilerek, anılan düzenlemeye istinaden 2015 ve 2019 yılları arasındaki terfi durumunun da sınav şartı uygulanmaksızın görüşülmesi gerektiği öne sürülmekte ise de, başvuruya ilişkin söz konusu dönemlerde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinde sınav şartının açıkça düzenlendiği ve davacının emsallerinin de söz konusu sınavlara katılım sağlamak suretiyle terfi değerlendirmesine tabi tutulduğu dikkate alındığında, yeni düzenlemenin davacıya bir kazanılmış hak sağlayamayacağı, davacının söz konusu sınavlara katılım sağlaması gerektiği anlaşıldığından, bu kapsamda yapmış olduğu başvurunun zımnen reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle bu kısım bakımından davanın reddine, davanın diğer kısmı bakımından ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...1 sayılı kararının özeti:
İstinaf dilekçesinde öne sürülen iddiaların, istinaf başvurusuna konu kararın dayandığı gerekçeler karşısında yerinde ve kararın kaldırılmasına neden olacak mahiyette görülmediğinden istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B- KONYA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2025/292 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istemin özeti: Karaman İl Emniyet Müdürlüğü emrinde dördüncü sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacı tarafından, üçüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi için sınav şartının öngörüldüğü 2015 ve 2019 yılları arası rütbe terfi değerlendirmesi kapsamında, 20/04/2024 tarihinde katıldığı sözlü sınavdan 38 puan alarak başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:
Davacının terfi değerlendirmesi yapılmayan 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yılları için tek bir sözlü sınava alındığı, bu döneme ilişkin tek bir soru seçtirilerek sözlü sınav değerlendirme komisyonu başkanı ve üyeleri tarafından tek bir not takdir edilerek ayrı ayrı dönemlere ilişkin olarak da başarısız sayıldığı, bu durumda farklı dönemlere ilişkin olarak tek bir sınav ve değerlendirme yapılmak suretiyle davacının başarısız sayılmasına ilişkin sözlü sınavın, ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun olmadığı, birden fazla döneme dair sözlü sınavın tek sınavla yapılabileceğine dair mevzuatta düzenleme bulunmadığı, yine bu durumun kişinin mevcut haklarını daraltan ve kısıtlayıcı mahiyette olduğu sonucuna varıldığından, davacının 20/04/2024 tarihinde, 2015-2019 arası yıllara ilişkin katıldığı sözlü sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,
Öte yandan bu kararın, davacının sözlü sınavda direkt başarılı olduğu yolunda bir sonuç doğurmayacağı, kararda belirtilen hususlar dikkate alınarak davacı açısından yeniden yapılacak sözlü sınavlar sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre davacı hakkında yeniden bir işlem tesis edilebileceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:
24/12/2019 tarih ve 30988 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7196 sayılı Kanun ile dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi haricinde yazılı ve sözlü sınav şartının kalktığı, meri mevzuatta bulunmayan sınav şartının davacı için aranarak 2015 ve 2019 yılları arası rütbe terfi değerlendirmesi kapsamında, sözlü sınava tabi tutulmasının davacı açısından hakkaniyete aykırı bir durum doğuracağı,
Bu durumda, herhangi bir kusurlu ve/veya hatalı eyleminden kaynaklanmayan resen emekli edilme işlemi nedeniyle açıkta olduğu dönemde rütbe terfi işlemi yapamayan davacının, rütbe terfi işlemlerinin meri mevzuat çerçevesinde yapılarak, her yıl için o dönemdeki terfi listesine göre inceleme yapılması gerekmekte iken, 2019 yılında kaldırılmış olan mevzuatta yer alan sınav şartının davacı açısından aranması sonucu 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yılları için sözlü sınava tabi tutulmasında, anılan gerekçeyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminde bulunulan mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, istinaf isteminin yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine kesin olarak karar verilmiştir.
II- İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlıklarda, davacılar, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde emniyet hizmetleri sınıfında görev yapan, çeşitli rütbelerde emniyet personeli statüsündedirler.
Davacılar, idare tarafından resen emekli edilmişler, bu işlemlerin iptaline karar verilmesi istemiyle açtıkları davalarda verilen iptal kararlarının gereklerinin yerine getirilmesi için kamu görevine iade edilmişler, 2019 yılından sonraki tarihlerde, yeniden görev yapmaya başlamışlardır.
İdarece, davacıların, kamu görevlisi statüsünde bulunmadıkları yıllar için geçmişe yönelik rütbe terfi işlemleri bakımından, 2015 ila 2019 yılları arasında yürürlükte bulunan mevzuata göre sınav şartını yerine getirmeleri gerektiği yönünde işlemler tesis edilmiştir.
Bu işlemlerin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davalarda verilen farklı nitelikteki kesin kararlar üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
1-3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu:
(04/04/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6638 sayılı Kanun ile değişik hali)
Terfi ve atama
Madde 55 – (Değişik: 27/3/2015-6638/22 md.) ...
Rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakate göre yapılır.
...
Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması,
şarttır.
...
(24/12/2019 tarih ve 30988 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 7196 sayılı Kanun ile değişik hali)
Terfi ve atama
Madde 55 – (Değişik: 27/3/2015-6638/22 md.) ...
(Değişik fıkra: 6/12/2019-7196/3 md.) Rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise liyakate göre yapılır.
...
Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) (Değişik: 6/12/2019-7196/3 md.) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) (Değişik: 6/12/2019-7196/3 md.) Polis Akademisi Başkanlığınca Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için düzenlenecek yöneticilik eğitiminde başarılı olunması,
şarttır. (Ek cümle: 6/12/2019-7196/3 md.) Bu fıkranın (c) bendinde belirtilen sınava, her personel en fazla beş defa katılabilir.
...
2- Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik
(10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren hali)
Kurul gündemine alınma şartları
MADDE 12- (1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,
b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,
c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,
ç) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,
d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması,
şarttır.
...
(28/05/2020 tarih ve 31138 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren değişik hali)
Kurul gündemine alınma şartları
MADDE 12- (1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,
b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,
c) (Değişik: RG-28/5/2020-31138-C.K-2581/5 md.) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
ç) (Değişik: RG-28/5/2020-31138-C.K-2581/5 md.) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilik eğitiminde başarılı olunması,
d) (Değişik: RG-28/5/2020-31138-C.K-2581/5 md.) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine ve Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden İkinci Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya birinci bölgede geçici görevli olmamak kaydıyla halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması,
şarttır.
...
3- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu:
Kararların sonuçları:
Madde 28 – 1. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. ... ancak disiplin hükümleri saklıdır.
...
3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
4. Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
...
4- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.) ...
4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:
...
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
...
5. (Değişik: 17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde emniyet hizmetleri sınıfında çeşitli rütbelerde görev yapan emniyet personeli statüsünde bulunan ve idare tarafından resen emekli edilen, bu işlemlerin iptali istemiyle açtıkları davalarda verilen iptal kararlarının gereklerinin yerine getirilmesi için kamu görevine iade edilen, 2019 yılından sonraki tarihlerde, yeniden görev yapmaya başlayan davacıların, kamu görevlisi statüsünde bulunmadıkları yıllar için geçmişe yönelik rütbe terfi işlemleri bakımından, üst rütbeye terfilerinin ilgili kurullarda görüşülebilmesi için kurul gündemine alınma şartları arasında yer alan ve 2015 ila 2019 yılları arasında yürürlükte bulunan, fakat halihazırda yürürlükte olmayan mevzuata göre, bu yıllar için sınav şartını yerine getirmeleri gerekip gerekmediğine ilişkindir.
2015 yılından itibaren mevzuatta terfi bakımından "yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması" şartı da aranmış ve bu şarta ilişkin de değişiklikler yapılmış ise de, kararlar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin maddi olaylar sadece "sınav şartı" bakımından ortaya çıkmış olup bu sınır içerisinde inceleme yapılmıştır. Öte yandan, 2019 yılından sonraki değişikliklerde de emniyet amiri rütbesinden dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfilerde sınav şartı aranmaya devam ettiğinden, inceleme, bu döneme ilişkin olarak bu durumda bulunanları, yani 2019 yılından sonra da olsa emniyet amiri rütbesinden dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edecek olan Teşkilat personelini kapsamamaktadır. Bu rütbeye yönelik olarak sınav şartı yönünden değişiklik bulunmamaktadır.
Konu ve inceleme sınırları bağlamında emniyet hizmetleri sınıfının rütbe terfilerine ilişkin mevzuattaki gelişim şu şekilde olmuştur:
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinde, 04/04/2015 tarihinde yürürlüğe giren 6638 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle rütbelere terfilerin maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakate göre yapılacağı düzenlenmiş; Değerlendirme Kurullarında personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için kurul gündemine alınma şartları arasında ise her rütbe yönünden olmak üzere, Yönetmelik'e uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, şartlardan birisi olarak aranmıştır. Kanun'daki bu değişiklikle aynı doğrultuda olmak üzere 10/05/2015 tarihinde yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'te de, Yönetmelik'e uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılma, her rütbe bakımından terfi için kurul gündemine alınma şartları arasında zikredilmiştir.
Hal böyle iken, 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinde değişiklik yapan ve 24/12/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7196 sayılı Kanun ile rütbelere terfilerin liyakate göre yapılacağı düzenlenmiş ve kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi ve kurul gündemine alınma için aranan şartlar arasında, yalnızca dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi için Yönetmelik'e uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması şartı aranmış, diğer rütbelere terfi için, daha önceki düzenlemede aranan, sınavlarda başarılı olma şartı kaldırılmıştır. Kanun'un bu düzenlemesi doğrultusunda yeniden düzenlenen Yönetmelik'te de, 28/05/2020 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik ile sadece dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi için Yönetmelik'e uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması şartı getirilmiştir.
Özetle söylenebilir ki, 04/04/2015 ila 24/12/2019 tarihleri arasında, her rütbede terfi kurullarında görüşme ve kurul gündemine alınma şartları arasında yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma şartı mevcut iken, 24/12/2019 tarihinde sonra böylesine bir şart sadece emniyet amiri rütbesinden dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi için aranmıştır.
Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan kuralında da, iptal kararlarının sonuçları kurala bağlanmıştır.
Aykırılığa konu uyuşmazlıklarda, davacılar, idarece resen emekliye sevk edilmişler, bu işlemlerin iptali istemiyle açtıkları davalarda mahkemelerce iptal kararı verilmiş ve 2019 yılından sonraki bir tarihte yargı kararının gereğinin yerine getirilmesi için kamu görevine iade edilmişlerdir.
Davacıların kamu görevlerine iade edilerek emniyet hizmetleri sınıfında göreve başladıkları esnada, terfi bakımından yalnızca emniyet amiri rütbesinden dördüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfilerde sınav şartı bulunmaktadır.
İdare tarafından, bu halde bulunan personelin geçmişe yönelik terfi durumunun, 2015 ila 2019 yıllarına ilişkin olarak sınav şartının yerine getirilmesi halinde, 2020 ve sonraki yıllara ilişkin olarak ise sınav şartı aranmaksızın, terfilere yönelik yapılacak olan Değerlendirme Kurullarınca değerlendirileceği yönünde işlemler tesis edilmiştir.
Davacılar, resen emekli edilmişler, mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesi amacıyla görevlerine iade edilmişler ve bu süreçte statü dışında kalmışlardır.
Davacıların statü dışında bulundukları süreçte, rütbe terfiine ilişkin mevzuatta değişiklik yapılarak, daha önce mevcut olan sınav şartı yürürlükten kaldırılmıştır.
Halihazırda yürürlükte bulunmayan bir mevzuatın uygulanmasının hukuki ve fiili manada güçlükler oluşturabileceği; yürürlükte olmayan ve sınavda başarılı olma yükümlülüğü öngören mevzuatın tatbik edilmesinin, yargı kararı üzerine kamu görevine iade edilenlere iptal kararlarının sağladığı imkana ve tatmine nazaran bariz bir nispetsizlik göstereceği; yürürlükte olmayan mevzuatın uygulanmamasının aşılamaz bir engel olmadığı; ilgililerin durumunun eski hale getirilmesi bakımından en uygun alternatif çözümün bu şekilde olduğu; bu dönem için, halihazırda yürürlükte bulunmayan sınav şartı aranmasının, kamu hizmetinin etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütülmesi maksadını gerçekleştirmek bakımından zorunlu bir toplumsal ihtiyaca da karşılık gelmediği; Teşkilat yapısına bağlı olarak, gelinen aşamada sınav şartının kaldırılmış olduğu; idarece, yürürlükte bulunmayan sınav şartının geçmişe yönelik olarak uygulanmasını gerektirecek, kabul edilebilir ölçüde hukuki ve fiili mecburiyetler de gösterilmediği, böylesine bir durumun kamu yararı ve kamu düzeninin sağlanması amacı bakımından gerekli ve ölçülü olduğunun da söylenemeyeceği, zira bir yükümlülüğün ortadan kaldırılmış bulunduğu göz önüne alındığında, lehlerine olan iptal kararlarıyla kamu görevine iade edilenler yönünden, iptal edilen işlemler tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağından, bunların statü dışında kaldıkları 2015 ila 2019 yılları için geçmişe yönelik terfi değerlendirmesinin yapılmasında, yeniden statüye girdikleri dönem sonrasında yürürlükte olan mevzuatın uygulanması gerektiği, bu mevzuatta sınav şartının bulunmadığı ve sınav şartı aranmadan yetkili Kurul gündemine alınarak terfi değerlendirmelerinin yapılabileceği sonucuna varılmıştır.
III-SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde emniyet hizmetleri sınıfında görev yapan emniyet personeli statüsünde bulunan ve resen emekli edilen, ardından haklarında verilen iptal kararları doğrultusunda kamu görevine iade edilenlerin, kamu görevlisi statüsünde bulunmadıkları yıllar için geçmişe yönelik rütbe terfi işlemleri bakımından 2015 ila 2019 yılları yönünden, bu yıllarda yürürlükte bulunan mevzuata göre sınav şartını yerine getirmelerinin gerekli olmadığı, halihazırda yürürlükte olan mevzuatta terfi değerlendirmesi için ilgili Kurul gündemine alınma bakımından sınav şartı aranmayan rütbeler için, halihazırda yürürlükte bulunan mevzuat uygulanmak suretiyle sınav şartı aranmaksızın terfi durumlarının değerlendirilmesi yönünde giderilmesine, 02/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY
X- Kurulumuzun, bu aykırılığın giderilmesi istemi ile benzer nitelikte olan, bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesine ilişkin 18/06/2025 tarih ve E:2025/2, K:2025/39 sayılı kararıyla, aykırılığın, "Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde emniyet hizmetleri sınıfında görev yapan emniyet personeli statüsünde bulunan ve 15/07/2016 tarihinde gerçekleştirilmeye çalışılan ve başarısızlığa uğratılan darbe girişiminin akabinde ilan edilen olağanüstü hal döneminde yayımlanan kanun hükmünde kararnameler ekinde yer alan listelerde adlarına yer verilerek kamu görevinden çıkarılan, ardından Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna müracaat eden ve müracaatları kabul edilerek kamu görevine iade edilenlerin, kamu görevlisi statüsünde bulunmadıkları yıllar için geçmişe yönelik rütbe terfi işlemleri bakımından 2017 ila 2019 yılları yönünden, bu yıllarda yürürlükte bulunan mevzuata göre sınav şartını yerine getirmelerinin gerekli olmadığı, halihazırda yürürlükte olan mevzuatta terfi değerlendirmesi için ilgili Kurul gündemine alınma bakımından sınav şartı aranmayan rütbeler için, halihazırda yürürlükte bulunan mevzuat uygulanmak suretiyle sınav şartı aranmaksızın terfi durumlarının değerlendirilmesi yönünde giderilmesine" karar verilmiş olup söz konusu kararda belirlenen ilke, uyuşmazlık konusu olayların çözümünde de esas alınabilecek nitelikte bulunduğundan bu aykırılığın giderilmesi istemi bakımından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.
KARŞI OY
XX- Aykırılığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıkta, davacıların statü dışında kaldıkları dönemde, rütbe terfi işlemleri bakımından 2015 ila 2019 yılları arasında yürürlükte bulunan mevzuata göre sınav şartı bulunduğu açıktır.
Hukuki düzenlemelerin yürürlükte bulundukları dönem içerisinde ortaya çıkan olaylara uygulanacağı, bir hukuki durum, eski düzenleme zamanında doğmuş ve yeni düzenleme zamanında süregelmekte ise eski düzenlemenin etkilerini sürdüreceği değerlendirilmiştir.
Buna göre, idari yargıda iptal kararlarının geçmişe yönelik etkisi de göz önünde bulundurulduğunda, davacıların 2015 ila 2019 yıllarına ilişkin olarak üst rütbeye terfi değerlendirmelerinin ilgili kurullarda görüşülebilmesi için söz konusu tarihlerde yürürlükte bulunan mevzuata göre sınav şartına tabi tutulmaları gerektiği, aksi halde aynı dönem için terfi durumu görüşülen ve sınav şartına tabi tutularak başarılı olmak suretiyle bu statüyü elde eden kamu görevlileri açısından hakkaniyete aykırı bir durumun oluşacağı, personel arasında farklı uygulamalar yapılması söz konusu olacağından, aykırılığın, anılan personel bakımından bu tarihlerde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olarak sınav şartına tabi tutulmaları doğrultusunda giderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.