T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/51
Karar No : 2025/67
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Samsun Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 28/05/2025 tarih ve E:2025/16, K:2025/16 sayılı kararıyla;
... tarafından, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/04/2025 tarih ve E:2025/520, K:2025/671 sayılı kararı ile İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 10/12/2024 tarih ve E:2024/1285, K:2024/1751 sayılı, 12/12/2023 tarih ve E:2023/2182, K:2023/2332 sayılı ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2022/3038, K:2023/2061 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
Aykırılığın giderilmesi yönündeki başvurunun, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 10/12/2024 tarih ve E:2024/1285, K:2024/1751 sayılı ve 12/12/2023 tarih ve E:2023/2182, K:2023/2332 sayılı kararları yönünden reddine, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/04/2025 tarih ve E:2025/520, K:2025/671 sayılı kararı ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2022/3038, K:2023/2061 sayılı kararı yönünden ise kabulüne karar verilerek, aykırılığın Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A- SAMSUN BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2025/520 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istemin özeti: Davacı tarafından, hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde 7068 sayılı Kanun'un 8/3-a-5 maddesi uyarınca "görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak" fiilini işlediğinden bahisle 3 günlük aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Tokat Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Tokat İdare Mahkemesinin 31/12/2024 tarih ve E:2024/312, K:2024/1189 sayılı kararının özeti:
Davacıya isnad edilen fiil sabit görüldüğünden ve kullandığı ifadelerin üst konumunda olan kişiye karşı kullanılmasının hiyerarşik yapısı sebebiyle azami noktada disiplin gerektiren emniyet teşkilatı açısından disiplinsiz bir fiil olduğu açık olduğundan, davacının "görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak" fiilini işlediği sonucuna varılmakla bu fiilin karşılığı olarak disiplin cezası ile cezalandırılmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 18/04/2025 tarih ve E:2025/520, K:2025/671 sayılı kararının özeti:
İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen nedenlerin kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte olmadığı,
Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından, "16/11/2023 tarihli savunma istem yazısının şahsına tebliğ edilmediği, Tebligat Kanunu ve 7068 sayılı Kanun'a aykırı olarak sözde telefonla bilgilendirildiği şeklinde tutanak tutulduğu, Tokat İl Polis Disiplin Kurulunun, dört kişi ile toplanarak dava konusu disiplin cezasına karar verdiği" iddia edilmekte ise de 7068 sayılı Kanun'un 16. maddesinde, il polis disiplin kurulunun vali yardımcısının başkanlığında unvanları veya görevleri belirtilen toplam beş kişiden oluşacağı belirtildikten sonra, 26. maddesinin (8) numaralı fıkrasında, disiplin kurullarının salt çoğunlukla toplanıp, oy çokluğu ile karar vereceğinin düzenlendiği, beş kişilik bir disiplin kurulunun salt çoğunluğu üç kişi olacağına göre, toplantı yeter sayısı üç olan il polis disiplin kurulunun uyuşmazlık konusu olayda bir başkan ve üç üye ile toplanıp oybirliği ile karar vermesinde şekil unsuru bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı, ayrıca emekli olan davacıya savunma istem yazısının teslim ve tebliğ edilmeye çalışıldığı halde kendisinin konu hakkında bilgi sahibi olduğunu, son savunma vermek istemediğini, ayrıca bir tebliğ yapılmasına gerek olmadığını söyleyerek Tebligat Kanunu uyarınca yapılan tebliğ işleminden imtina ettiği ve bu durumun da iki polis memuru tarafından düzenlenen tutanak ile kayıt altına alındığı görüldüğünden, davacının anılan iddialarına itibar edilmediği açıklamasıyla istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B- ANKARA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 2. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2022/3038 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istemin özeti: Sivas ili, ... İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının, "görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak" fiilini işlediğinden bahisle 7068 sayılı Kanun'un 8/4-a-7 maddesi gereğince, "dört ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılmasına yönelik Sivas Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ... tarih ve ...2 sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Sivas İdare Mahkemesinin 14/06/2022 tarih ve E:2022/154, K:2022/593 sayılı kararının özeti:
Usulüne uygun olarak yürütüldüğü anlaşılan disiplin soruşturması sonucunda, davacının, fiiline uyan disiplin cezası ile cezalandırılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2022/3038, K:2023/2061 sayılı kararının özeti:
7068 sayılı Kanun'un 16. maddesine yer verilerek, maddeye göre il polis disiplin kurulunun başkan ile birlikte toplam beş kişiden oluşacağının düzenlendiği, maddede anılan mevkide bulunanların kurula katılamaması durumunda alternatif olarak kurula kimlerin katılması gerektiğinin belirlendiği, uyuşmazlıkta, Sivas İl Polis Disiplin Kurulunun, vali yardımcısı başkanlığında il emniyet müdür yardımcısı, personel şube müdürü ve asayiş şube müdürünün katılımı sonucu dört kişi ile toplanarak dava konusu disiplin cezasına karar verdiği, ancak Kanun gereği kurulda bulunması gereken il hukuk işleri şube müdürü veya şube müdürünün bağlı olduğu vali yardımcısının dava konusu işlemin tesisinde kurulda bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu işlemi tesis eden kurulun eksik üye ile toplanarak karar verdiği,
Bu durumda, Kanun'da belirlenen usule uygun olarak teşkil etmeyen disiplin kurulu tarafından tesis edilen dava konusu disiplin cezası işleminde yetki unsuru yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığından, bu işleme karşı açılan davayı reddeden İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği,
Öte yandan, bu kararın gerekçesine göre davalı idarece yeniden işlem tesis edilebileceği gerekçesiyle davacının istinaf isteminin kabulüne, Sivas İdare Mahkemesinin 14/06/2022 tarih ve E:2022/154, K:2022/593 sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline kesin olarak karar verilmiştir.
II- İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlıklarda, davacılar, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde emniyet hizmetleri sınıfında ve çeşitli rütbelerde emniyet personeli statüsündedirler.
Davacılar, il polis disiplin kurulları tarafından çeşitli disiplin cezaları ile cezalandırılmışlardır.
Bu işlemlerin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davalarda verilen farklı nitelikteki kesin kararlar üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
1-7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun
Emniyet teşkilatı disiplin kurulları
MADDE 16- (1) Emniyet teşkilatında, disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere, illerde, eğitim ve öğretim kurumlarında birer polis disiplin kurulu, merkezde ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu oluşturulur.
a) İl polis disiplin kurulu, vali yardımcısının başkanlığında aşağıdaki kişilerin katılımıyla oluşur.
1) İl hukuk işleri müdürü, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısı.
2) Emniyet müdürü veya görevlendireceği müdür yardımcılarından biri, müdür yardımcısı bulunmadığı durumda il emniyet kuruluşunda emniyet müdüründen sonra gelen en yüksek rütbeli, rütbelerde eşitlik varsa daha kıdemli amir.
3) Asayiş şube müdürü.
4) Personel şube müdürü.
...
Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar
MADDE 26- ...
(5) Makam olarak belirlenmeyen disiplin kurulu üyeleri ve bunların görev, izin veya başka sebeplerle bulunmadığı durumlarda yerine katılacak olanlar her yıl Aralık ayında belirlenir.
(6) Disiplin kurulu üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşleri, birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımları olan veya disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamazlar. Bu durumda geri kalan üyeleri ile toplanan kurul eksiksiz toplanmış kabul edilir.
(7) Disiplin kurullarında, kanuna uygun olarak bir sendikaya üye olan personelin soruşturma dosyasının görüşülmesi sırasında, personelin talebi halinde yetkili sendika temsilcisi de disiplin kuruluna üye olarak katılır.
(8) Disiplin kurulları salt çoğunlukla toplanır. Kararlar oy çokluğu ile alınır. Çekimser oy kullanılamaz. Oyların eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar alınmış sayılır.
...
2- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.) ...
4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:
...
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
...
5. (Değişik: 17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılığın iki yönü bulunmaktadır: İlki, il polis disiplin kurullarının üye tam sayısı ile toplanmasının zorunlu olup olmadığı; ikincisi ise il polis disiplin kuruluna il hukuk işleri müdürünün, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısının katılmasının zorunlu olup olmadığı hususlarıdır.
İl hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısının, aynı zamanda il polis disiplin kurulu başkanı da olduğu durumlar inceleme konusu dışındadır.
7068 sayılı Kanun'un 16/1-a hükmünde, il polis disiplin kurulu üyelerinin hangi kamu görevlileri olduğu düzenlenmiştir. Hükümde, il polis disiplin kurulunun, muhakkak bu üyelerin tümünün birden katılımıyla toplanacağına ilişkin emredici bir kural bulunmamaktadır. Hükümdeki "İl polis disiplin kurulu, vali yardımcısının başkanlığında aşağıdaki kişilerin katılımıyla oluşur." kuralı, üye olarak sayılanların her birinin katılımını zorunlu tutmamakta, disiplin kurulunun ancak unvanları ve makamları sayılan üyelerden oluşabileceğine işaret etmektedir.
Kanun'un 26/8 hükmünde ise, disiplin kurullarının salt çoğunlukla toplanacağı, kararların oy çokluğu ile alınacağı, çekimser oy kullanılamayacağı, oyların eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar alınmış sayılacağı düzenlenmiştir. Hükümde, il polis disiplin kurulunun toplantı ve karar yeter sayıları kurala bağlanmış ve bu sayılara göre kararların şeklen nasıl alınabileceği yolunda kurallar vazedilmiştir. Buna göre, hukuki ve haklı sebepler mevcutsa kurul, salt çoğunlukla toplanabilecektir.
Uyuşmazlığın çözümü için Kanun'un her iki hükmünün birlikte göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Kanun'da, il polis disiplin kurulunun hangi kamu görevlilerinden oluşacağı belirtilmiş olmasına karşın, kurulun teşkil etmiş addedilebilmesi için üyelerin her birinin iştirakinin mecburi olduğu yönünde bir kural koyulmadığına göre, toplantı yeter sayısına tekabül ettiği müddetçe, il hukuk işleri müdürü, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısı da dahil olmak üzere sayılan üyelerden bazılarının hukuki ve haklı sebeplerle toplantıda bulunmamasının, kurulun oluşumunu sakatlamayacağı değerlendirilmiştir. Nitekim, kanun koyucu, kurulun her bir üyesinin iştirakinin mecburi olduğu yönünde bir muradı olsa idi, böyle bir imkanı varken, bu hususu da düzenlerdi. Toplantı yeter sayısı olan salt çoğunluk sağlandığı müddetçe kurulun, Kanun'da belirtilen üyeler arasından hangi kamu görevlilerinin katılımıyla toplandığının önemi bulunmamaktadır. Aksi halde, "disiplin kurullarının salt çoğunlukla toplanacağı" kuralı işlevsiz hale gelecek, öte yandan kanun koyucunun öngörmediği, genişletici yorum yoluyla bir kapsam genişletmesi söz konusu olacaktır.
Diğer taraftan, Kanun'da, il disiplin kurulunu oluşturan üyelerden birinin "il hukuk işleri müdürü, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısı" olduğu belirtilmiş, fakat bu üyenin kurulda muhakkak bulunacağına ve bulunmazsa kurulun oluşmamış sayılacağına yönelik bir düzenleme de yapılmamıştır. Buna göre, kurul, il hukuk işleri müdürü yahut bulunmadığı durumlarda bağlı olduğu vali yardımcısı katılımı olmaksızın da toplantı yeter sayısı olan salt çoğunluğa ulaşabiliyorsa, toplanmasına ve karar almasına kanunen engel bulunmamaktadır.
III-SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, il polis disiplin kurullarının Kanun'da sayılan her bir üyenin katılımıyla toplanmasının zorunlu olmadığı, hukuki ve haklı sebepler mevcut ise toplantı yeter sayısı olan salt çoğunlukla toplanabilecekleri; öte yandan, kurulun, il hukuk işleri müdürü, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısının katılımı olmadan da teşkil etmiş sayılacağı yönünde giderilmesine, 02/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY
X- 7068 sayılı Kanun'un 16. maddesinde, il polis disiplin kurulunun, vali yardımcısının başkanlığında il hukuk işleri müdürü, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısı, il emniyet müdürü veya görevlendireceği yardımcılarından biri, personel şube müdürü, asayiş şube müdürü olmak üzere başkan ile birlikte toplam beş kişiden oluşacağı düzenlenmiş, anılan mevkide bulunanların kurula katılamaması durumunda alternatif olarak kurula kimlerin katılması gerektiği belirlenmiştir.
Uyuşmazlıklarda il polis disiplin kurullarının, vali yardımcısı başkanlığında il emniyet müdür yardımcısı, personel şube müdürü ve asayiş şube müdürünün katılımı sonucu dört kişi ile toplanarak karar verdiği, ancak Kanun gereği kurulda muhakkak bulunması gereken il hukuk işleri şube müdürü veya şube müdürünün bağlı olduğu vali yardımcısının işlemlerin tesisinde kurulda bulunmadığı, dolayısıyla işlemleri tesis eden kurulların, bulunması gereken üyenin yokluğunda toplanarak karar verdiği görülmektedir. Kurulda il hukuk işleri şube müdürünün bulunmasının öngörülmesinin sebebi, soruşturulan kamu görevlisine hukuki güvence sağlamak ve maddi gerçeğin hukuki nitelemesinin doğru yapılmasının sağlanmasını temin etmektir.
Bu durumda, Kanun'da belirlenen usule uygun olarak il hukuk işleri şube müdürü veya şube müdürünün bağlı olduğu vali yardımcısı bulunmaksızın toplanan disiplin kurulları tarafından tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığından, aykırılığın, bölge idare mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- 7068 sayılı Kanun'un 16. maddesinde, il polis disiplin kurulunun, vali yardımcısının başkanlığında il hukuk işleri müdürü, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısı, il emniyet müdürü veya görevlendireceği yardımcılarından biri, personel şube müdürü, asayiş şube müdürü olmak üzere başkan ile birlikte toplam beş kişiden oluşacağı düzenlenmiş, anılan mevkide bulunanların kurula katılamaması durumunda alternatif olarak kurula kimlerin katılması gerektiği belirlenmiştir.
Buna göre, Kanun'da, il polis disiplin kurulunun hangi kamu görevlilerinden oluşacağı sayma yoluyla açık bir şekilde belirlenmiştir. Kurulun, bu kamu görevlilerinin bulunması suretiyle ve katılımıyla toplanması genel kuraldır.
Bununla birlikte, kurulun toplanması için yapılan çağrı üzerine, ünvanları belirlenen ve kurulda bulunması gereken bu görevlilerin, toplantı tarihinde geçerli mazeretleri bulunabileceği gibi anılan kadrolardan bazıları münhal durumda da olabilir. Bunu öngören kanun koyucu, toplantı gündeminin aksamaması için anılan Kanun'un 26. maddesinin (8) numaralı fıkrasında, disiplin kurulunun salt çoğunlukla toplanmasını ve kararların oy çokluğu ile alınmasını düzenlemiş bulunmaktadır.
Bu çerçevede, Kanun'un 16. maddesinde düzenlendiği şekliyle toplantı tarihi ve saatinde üyelerin tamamı mevcut olmalı, bunlar usulüne uygun olarak toplantıya davet edilmeli, bunlardan geçerli mazereti bulunan üye var ise ya da herhangi bir kadro münhal ise toplantı ancak o zaman salt çoğunlukla icra edilmelidir. Fakat asıl olması gereken, Kanun'un 26. maddesinin (8) numaralı fıkrası uyarınca disiplin kurulunda oyların eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar alınmış sayılacağı düşünüldüğünde, disiplin kurulunun üyelerin tam katılımı ile toplanması ve karar almasıdır.
Bu itibarla, il polis disiplin kurulunun üyesi olan il hukuk işleri müdürü kadrosunun münhal bulunduğu durumda, Kanun'un 16. maddesinin amir hükmü gereği yerine il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısının toplantı tarihi, saati ve gündemi önceden bildirilmek suretiyle toplantıya davet edilerek katılımının sağlanması gerekir. Geçerli bir mazereti olmaksızın disiplin kuruluna katılmaması durumunda, kurulun kanuna uygun teşkil ettiğinden söz etmek mümkün değildir. Şayet il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısı ile disiplin kuruluna başkanlık edecek vali yardımcısı aynı kişi ise bu koşul o zaman ortadan kalkacaktır.
Açıklanan nedenlerle, Kanun'da öngörülen bu sisteme aykırı olarak, "münhal" olarak belirtilen il hukuk işleri müdürü yerine il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali yardımcısı olmaksızın toplanan disiplin kurulları tarafından tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığından, aykırılığın, işlemin iptali yolundaki bölge idare mahkemesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.