T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/54
Karar No : 2025/63
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Adana Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 30/05/2025 tarih ve E:2025/22, K:2025/22 sayılı kararıyla;
Cavit Püskül tarafından, "kamu görevinden çıkarılıp iade edilen emniyet mensuplarına kamu görevi dışında kaldıkları dönem için operasyon (terör) tazminatının ödenip ödenmeyeceği" hususu yönünden, Adana Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 12/05/2022 tarih ve E:2022/662, K:2022/1570 sayılı kararı ile Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 23/10/2024 tarih ve E:2022/597, K:2024/3080 sayılı kararı ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 11/06/2024 tarih ve E:2023/1285, K:2024/844 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın davanın reddi yolundaki Adana Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI :
A-ADANA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 1. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2022/662 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda ... olarak görev yapmakta iken 18/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırılarak 670 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılan, akabinde Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile göreve iade edilen ve İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Araştırma Merkezi emrine memur olarak atanan davacı tarafından, kamu görevine iadesi sonrasında ödenmeyen veya eksik ödenen parasal haklarının iadesi talebiyle yapılan 28/01/2021 tarihli başvurunun reddinde ilişkin ... tarih ve ... ayılı işlem ile aynı yönde yapılan 17/03/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Mersin 1. İdare Mahkemesinin 26/11/2021 tarih ve E:2021/538 K:2021/1178 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden:
Davacının talep ettiği operasyon tazminatının ek ödeme niteliğinde olduğu ve sabit maaşına ek olarak ve sabit olarak her ay yapılan bir ödeme olmadığı, bu nedenle davacının aktif olarak çalışmadığı ve kamu görevinde fiilen geçirmediği sürelere ilişkin bu ek ödemenin yapılmasının mümkün olmadığı, ayrıca 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesine dayanılarak çıkarılan Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar'ın "Ödeme esasları" başlıklı 4/ç maddesi uyarınca, terörle mücadele noktasında görevli personele yapılacak özel harekat ve operasyon için verilecek ek ödemelerin fiilen görev yapılan sürelerde ödeneceği ve bu tazminatın ödenmesini gerektiren görevler dışında bir işte görevlendirme, kapsam dahilindeki iller dışında veya içinde olmakla birlikte bu Esaslar kapsamında ek tazminat ödenmeyen bir işte geçici görevlendirme, kurs, her türlü izin, istirahat, hava değişimi, mehil müddeti, süresi ne olursa olsun bir suçtan dolayı görevden uzaklaştırma, gözaltına alınma, açığa alınma ve tutukluluk gibi hallerde ödenmeyeceği kural altına alındığından, dava konusu işlemin, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi talebinin reddine dair bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle operasyon (terör) tazminatı ödenmemesine ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Adana Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 12/05/2022 tarih ve E:2022/662, K:2022/1570 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde düzenlenen kararın kaldırılması sebeplerinin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B-GAZİANTEP BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 5. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2022/597 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Şırnak ili, Cizre İlçe Emniyet Müdürlüğü bünyesinde ... olarak görev yapmakta iken 672 sayılı KHK ile 01/09/2016 tarihinde görevine son verilen ve 06/10/2020 tarihinde görevine iade edilen davacı tarafından, görevine son verilen tarih ile göreve iade edildiği tarih arasındaki dönem içerisinde tarafına ödenmeyen fazla çalışma ücreti, operasyon (terör) tazminatı, maaş alacağı, ek ödemeler ve giysi parasının yasal faiziyle ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin toplu ödemesi yapılan maaş alacağının yasal faizinin ve operasyon (terör) tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmının iptali ve görevine son verilen tarih ile göreve iade edildiği tarih arasındaki dönem içerisinde tarafına ödenmeyen operasyon (terör) tazminatının yasal faiziyle birlikte ve geriye dönük ödemesi yapılan maaşlarının yasal faizlerinin ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin 07/10/2021 tarih ve E:2021/654, K:2021/1101 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden;
Bakılan uyuşmazlıkta, davacının kamu görevinden çıkarılmadan önce Şırnak ili, Cizre İlçe Emniyet Müdürlüğü bünyesinde ... olarak görev yaptığı, Şırnak ili 1. derecede kritik iller arasında belirlenmiş ise de; bu il düzeyinde operasyon (terör) tazminatı ödenebilmesi için özel harekat biriminde ya da operasyonda görevlendirilmiş ve görevin icra edilmiş olması gerektiği, davacının ise kamu görevinden çıkarılmasaydı terörle mücadeleye yönelik olarak herhangi operasyonda ya da özel harekatta görev alıp almayacağının kesin olmadığı göz önüne alındığında, açıkta kaldığı süreye ilişkin olarak davacıya operasyon (terör) tazminatı ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle operasyon (terör) tazminatı ödenmemesine ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 23/10/2024 tarih ve E:2022/597, K:2024/3080 sayılı kararının özeti:
Davanın, davacının operasyon (terör) tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden;
Davacının Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla görevine iade edildiği, dolayısıyla kamu görevinden çıkarma işleminin hukuka aykırı olduğunun kabul edildiği, kamu görevinden çıkarılmadan önce görev yaptığı Şırnak ilinin (Cizre ilçesi) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28/A maddesi uyarınca yürürlüğe giren Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar'a göre fiilen görev yapan personele operasyon (terör) tazminatı ödenen ve il düzeyinde 1. derecede kritik iller kapsamında yer aldığı, davacının hukuka aykırı kamu görevinden çıkarma işleminden dolayı görevden ayrı kaldığı süre boyunca fiilen görev yapamadığının açık olduğu,
Bu durumda, kamu görevinden ihraç olunması nedeniyle görevden ayrı kaldığı dönemde fiilen çalışamadığı görülen davacıya, söz konusu dönem için operasyon (terör) tazminatı ödenmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin operasyon (terör) tazminatı ödenmesi talebinin reddine ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ve bu kısım yönünden davanın reddi yönünde verilen istinafa konu kararda hukuki isabet bulunmadığı,
Öte yandan, dava konusu işlemin ihraçta geçen döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatı ödenmesi talebinin reddine ilişkin kısmı hukuka aykırı olduğundan, hukuka aykırı bu kısım nedeniyle yoksun kalınan operasyon (terör) tazminatının tahakkuk tarihlerinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu Mahkeme kararının operasyon (terör) tazminatına ilişkin kısmının kaldırılmasına, kaldırılan kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı operasyon (terör) tazminatının tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, kesin olarak karar verilmiştir.
C-AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU DİĞER KARAR :
Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 11/06/2024 tarih ve E:2023/1285, K:2024/844 sayılı kararı da, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 23/10/2024 tarih ve E:2022/597, K:2024/3080 sayılı kararı ile aynı doğrultudadır.
II-İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Uyuşmazlıklar, emniyet mensubu olarak görev yaparken, olağanüstü hal tedbirleri kapsamında kamu görevinden çıkarılıp iade edilen emniyet mensuplarına kamu görevi dışında kaldıkları döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının ödenip ödenmeyeceğinden kaynaklanmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1-2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Cumhuriyetin nitelikleri
Madde 2 – Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.
Mülkiyet hakkı
Madde 35 – Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.
Yargı yolu
Madde 125 – İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. ...
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
2-7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun:
Komisyonun Oluşumu
MADDE 1- (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
(2) Komisyon, yedi üyeden oluşur. Üyelerin üçü kamu görevlileri arasından Cumhurbaşkanı tarafından, bir üye Adalet Bakanlığının merkez teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşlarında çalışan hâkim ve savcılar arasından Adalet Bakanınca, bir üye mülki idare amirleri sınıfına mensup personel arasından İçişleri Bakanınca, birer üye Yargıtayda ve Danıştayda görev yapan tetkik hâkimleri arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir. Komisyon, kendi üyeleri arasından yapacağı seçimle bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
(3) Komisyonun toplantı ve karar yeter sayısı dörttür. Oylamalarda çekimser oy kullanılamaz.
Kararların uygulanması
MADDE 10- (1) (Değişik: 25/7/2018-7145/22 md.) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli ve E.: 2018/159, K.: 2019/93 sayılı Kararı ile.) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; (...) önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı (...) düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. (iptal cümle: AYM 30/6/2022 tarih ve E:2018/137, K:2022/86 sayılı kararı ile)
(2) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
(3) Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.
3-375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
Madde 28 – (Değişik:2/12/1993-3920/1 md.)
A) (Değişik: 7/11/1996-4206/1 md.) Olağanüstü hal ilan edilen bölgeler veya Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca müştereken belirlenecek kritik yörelerde özel harekat ve operasyon timi olarak görev yapan; Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfı kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personeline, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere ve operasyonları fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolardan bu fıkra uyarınca alınacak Cumhurbaşkanı onayında belirtilenlerde görevlendirilen personele 9000, erbaş ve erlere 4500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık tutarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ek tazminat, (B) fıkrasında yer alan tazminata ilave olarak ayrıca ödenir.
Tazminat ödenecek yerleşim birimleri, aylık veya günlük olarak ödenecek tazminat miktarları, tazminatın ödenme usul ve esasları, hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
...
Devletin aktif istihbarat görevlilerinden bu yerleşim birimlerinde emniyet ve asayişe yönelik olarak fiilen aktif istihbarat görevi yapanlar hakkında da görevin risk ve zorluğuna göre bu fıkra hükümleri uygulanır. Bunlara ödenecek ek tazminat miktarı emsali personele yapılan ödemeyi geçmemek üzere doğrudan Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(Ek paragraf: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Emniyet Genel Müdürlüğü Emniyet Hizmetleri Sınıfı kadrolarında bulunan personelden, özel harekat kursuna katılarak özel harekat sertifikası almış ve özel harekat birimlerinde fiilen görev yapanlar ile terörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelik olarak ilgisine göre İçişleri Bakanlığı veya Genelkurmay Başkanlığınca belirlenen birliklerde fiilen görev yapan subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere, (10.750) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık miktarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak bu fıkra uyarınca ödenen tazminata ilave ek tazminat ödenebilir. Yerleşim birimi, fiilen yapılan görevin riski, zorluğu ve önemi gibi kriterler birlikte veya ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle günlük veya aylık olarak hesaplanmak üzere, ödenecek ilave ek tazminatın miktarı, ödenme usul ve esasları ile hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
Bu tazminat kapsam dahilinde fiilen görev yapılan sürelere göre hesaplanır ve ay sonunda ödenir.
4-27/04/2018 tarihli Başbakanlık onayı ile yürürlüğe konulan Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar
Amaç
Madde 1– Bu esaslar 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin (A) fikrası uyarınca terörle mücadeleye yönelik olarak yapılacak özel harekat ve operasyonlar için görevlendirilen personele ödenecek ek tazminata ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2– Bu Esaslar, ekli 1 sayılı Cetvelde gösterilen illerde terörle mücadeleye yönelik özel hareket ve operasyonlarda görevlendirilen;
a
) Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfi kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personelini,
b) Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile erbaş ve erleri,
c) Operasyonu fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolarda görevli personelden ekli 4 sayılı Cetvelde belirtilenleri, kapsar.
Ödeme esasları
Madde 4–
Ek Tazminatın ödenmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır.
a) Ek tazminat fiilen hakedildikten sonra, ayın onbeşinde aylıkla birlikte ödenir.
b) Birince derece kritik illerde terörle mücadeleye yönelik olmak üzere özel harekat ve operasyon timi olarak görevlendirilecek birlik ve personel Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken belirlenir.
c) Ekli 3 sayılı Cetvele göre ödeme yapılacak harekat ve operasyonun terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığına ilişkin tereddütleri, ödemeye esas olacak şekilde çözüme bağlamaya il valileri yetkilidir. Bu yetki terörle mücadele dışındaki genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutat ve asli işler niteliğindeki görevleri kapsayacak ve tüm personele teşmil edecek şekilde kullanılamaz. Genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilemez. Bulundukları birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ekli 3 sayıl Cetvele göre ek tazminat ödenmez.
ç) Ek tazminat fiilen görev yapılan sürelerde ödeneceğinden, bu tazminatın ödenmesine gerektiren görevler dışında bir işte görevlendirme, kapsam dahilindeki iller dışında veya içinde olmakla birlikte bu Esaslar kapsamında ek tazminat ödenmeyen bir işte geçici görevlendirme, kurs, her türlü izin, istirahat, hava değişimi, mehil müddeti, süresi ne olursa olsun bir suçtan dolayı görevden uzaklaştırma, açığa alınma, gözaltına alınma ve tutukluluk gibi haller ile faaliyetten men cezasının infazında geçen süreler ve askerlik hizmetinden sayılmayan sürelen için ödenmez.
Açığa alınan, görevden uzaklaştırılan, gözaltına alınan veya tutuklananlardan hakkında kamu davasının düşmesine, ortadan kaldırılmasına, yargılamanın menine veya beraatına karar verilenlerin, görevden uzakta, gözaltında veya tutuklulukta geçirdikleri süre zarfında da ödeme yapılmaz.
5-2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.)
...
4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:
...
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
...
5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Başvuruya konu olan kararlar arasındaki aykırılık, emniyet mensubu olarak görev yaparken, olağanüstü hal tedbirleri kapsamında kamu görevinden çıkarılıp iade edilen emniyet mensuplarına kamu görevi dışında kaldıkları döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının ödenip ödenmeyeceği hususundan kaynaklanmaktadır.
İdare; Anayasa'ya ve yasalara uygun davranmak, hukuka uygun işlem ve eylem tesis etmek zorundadır. Aynı zamanda idarenin işlem ve eylemleri de yargı denetimine açık olup, idare tarafından yargı kararlarının gereğinin yerine getirilmesi gerekmektedir. İdarenin anılan yükümlülükleri Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen ve hüküm altına alınan "hukuk devleti" ilkesinin gereğidir. Bu kapsamda da, Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
Aykırılığın giderilmesine konu edilen dosyaların davacıları, olağanüstü hâl tedbirleri kapsamında terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı oldukları gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan kişiler olup, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunca yapılan inceleme sonucunda kamu görevlerine iade edilmiştir.
Bu nedenle, öncelikle, aykırılığın giderilmesine konu edilen dosyalar açısından "Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu"nun yapısı ile kararlarının niteliği ve sonuçları incelenecektir.
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu, 02/01/2017 tarih ve 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile OHAL kapsamında başka bir işlem tesis edilmeksizin, doğrudan OHAL KHK’sıyla tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere kurulmuştur. Anılan KHK, 7075 sayılı Kanun’la TBMM tarafından kabul edilerek kanunlaşmıştır.
7075 sayılı Kanun'un 2. maddesinde Komisyonun görevleri sayılmış olup, bu kapsamda, olağanüstü hâl kapsamında doğrudan OHAL KHK’larıyla tesis edilen kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesine ilişkin işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar vereceği belirtilmiştir. Komisyon tarafından dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda "başvurunun reddine" ya da "kabulüne" karar verilebileceği aynı Kanun'da hüküm altına alınmıştır. Bu noktada, Komisyonun aslında idare tarafından tesis edilen işlemin denetimini gerçekleştirdiği ve ilgililerin gerçekten milli güvenlik aleyhine faaliyette bulunan örgüt veya oluşumlarla irtibat ve iltisaklı olup olmadıklarını değerlendirdiği, başka bir ifadeyle, Komisyon tarafından, idarece alınan tedbirin denetlendiği anlaşılmaktadır.
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun kararının ilgililer açısından olumlu olması durumunda, tıpkı yargı makamlarınca verilen iptal kararlarında olduğu gibi işlemin tüm hüküm ve sonuçlarının ortadan kalkacağı; ilgililerin kamu görevine iade edileceği ve bu kapsamda göreve başlarlarsa, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden ay başından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden yoksun kaldıkları mali ve sosyal hakların ödeneceği 7075 sayılı Kanun'da belirtilmiştir.
Bu itibarla, 7075 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kurulan Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunca, ilgililerin başvurusu kabul edilirse, yapılan incelemeler sonucunda bir nevi idarenin tesis ettiği işlemin hukuka aykırılığının tespit edildiği anlamına da gelmektedir. Bu bağlamda, idari işlemin hukuka aykırı olduğunun Komisyonca tespiti halinde, kişilerin de yoksun kaldıkları mali ve sosyal hakları ödenmektedir. Dolayısıyla, Komisyonun "kabul" kararlarının, bir nevi yargı makamlarınca verilen iptal kararları niteliğinde olduğu ve tıpkı iptal kararları gibi, tesis edilen idari işlemi tesis edildiği tarihten itibaren etkisiz hale getiren, tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kaldıran hatta tesis edildiği tarihten itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ilgililerin mali ve sosyal haklarının da karşılanması sonucunu doğuran kararlar olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu aşamada, "mülkiyet hakkı" kavramına da değinilmesi gerekmektedir. Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı, sadece taşınmaz/gayrimenkul ve taşınırlar/menkul mallar üzerindeki mülkiyet veya intifa gibi diğer ayni haklar ile fikri ürünler üzerinde kurulan fikri mülkiyet gibi mutlak hakları kapsamamaktadır; aynı zamanda, alacak haklarını, sosyal güvenlik pozisyonlarından kaynaklanan talep hakları gibi şahsi/nisbi hakları da kapsamaktadır. Mülkten yoksun bırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin özel biçimlerini oluşturmaktadır.
Olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleriyle doğrudan kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilen kişilerin, anılan işlemlerin hukuka aykırılığı tespit edilerek görevlerine iade edilmeleri durumunda, hukuka aykırı bir şekilde kamu görevinden çıkarılarak mali ve sosyal haklardan mahrum edilmeleriyle birlikte mülkiyet haklarına da sınırlama getirildiğinin kabulü gerekmektedir.
Hukuk devletinde idare, hukuka aykırı olarak tesis ettiği işlemlerin sebep olduğu ihlalleri giderme yükümlülüğü altındadır; bu yükümlülük nedeniyle idarenin, ilgili hakkında, hukuka aykırı işlem tesis edilmemiş olsaydı kişi hangi durumda olacaksa onu mümkün olduğunca en yakın konuma getirmek amacıyla ilgili işlemleri tesis etmesi gerekmektedir. Hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemler ile ilgililerin, mülkiyet haklarına yönelik getirilen sınırlama nedeniyle oluşan mağduriyetin tam olarak giderildiğinden söz edilebilmesi için hukuka aykırı işlem tesis edilmemiş olsaydı kamu görevinden çıkarılan kişilerin, anılan döneme ilişkin mali, sosyal ve özlük haklarının tazmin edilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, operasyon (terör) tazminatının ödenmesine dair ilke ve esaslara ilişkin kararda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, güvenlik açısından kritik görülen illerde terörle mücadeleye yönelik özel harekat ve operasyonlarda görevlendirilen emniyet hizmetleri sınıfı personel ile operasyonu sevk ve idare eden birinci derece kritik illerde görev yapan il emniyet müdürü, il emniyet müdür yardımcısı, ilçe emniyet müdürü ve ilçe emniyet amirlerine tazminat ödeneceği anlaşılmaktadır.
Yasal düzenlemede 1. derece kritik illerde görev yapanlar için ayrıksı durumlar öngörülmüş ise de, genel olarak, temel özel harekat kursu görüp özel harekat sertifikası almış ve özel harekat biriminde çalışan personelin, fiilen uçuş görevine katılan pilot ve teknisyenlerin, patlayıcı maddeleri zararsız hale getirme ve yok etme hizmetlerinde fiilen çalışan bomba imha uzmanlarının, fiilen istihbarat kaynağında görevli istihbarat grubu personelin, Terörle Mücadele ve Güvenlik Şube Müdürlükleri ile Bomba İmha ve İnceleme birimlerinde görevli personelin ve operasyonlarda görevlendirilen diğer emniyet hizmetleri sınıfı personelin ek tazminattan yararlanması öngörülmüştür.
Öte yandan, gerçekleşen operasyon ve harekatın terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığı konusunda il valileri yetkili kılınmış, bu yetkinin ise, genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutad ve asli işleri kapsayacak şekilde genişletilmesi, genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilmesi de yasaklanmıştır.
Ayrıca, operasyon (terör) tazminatının bulunduğu birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ödenmeyeceği belirtilmiştir.
Buna göre, her ne kadar Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunca ilgililerin başvurusunun kabul edilmesi halinde, tıpkı yargı makamlarınca verilen iptal kararlarında olduğu gibi işlemin tüm hüküm ve sonuçlarının ortadan kalkacağı, ilgililerin kamu görevine iade edileceği ve bu kapsamda göreve başlarlarsa, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden ay başından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden yoksun kaldıkları mali ve sosyal hakların ödeneceği 7075 sayılı Kanun'da hüküm altına alınmış ise de; operasyon (terör) tazminatının ödenebilmesi için "güvenlik açısından kritik görülen illerde görev yapılması" ve "fiilen operasyonlara iştirak edilmesi" şartı bulunmaktadır.
Aykırılığın giderilmesine konu edilen dosyaların davacılarının, güvenlik açısından kritik görülen illerde görev yaptıkları anlaşılmakla birlikte, "fiilen operasyonlara iştirak edilme" şartı yönünden, idarelerce davacıların görev yaptıkları illerdeki birimlerde yer alan kişilerin, davacıların kamu görevi dışında geçirdikleri dönemde operasyona katılıp katılmadıkları araştırılarak, katılmış olduklarının tespit edilmesi halinde, davacıların "fiilen operasyonlara iştirak edilme" şartını kendi iradeleri dışında, idarenin hukuka aykırı işlemleri nedeniyle yerine getirememeleri nedeniyle bu işlemler sonucu uğradığı zararların Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
Bu nedenle, ilgililerin "fiilen operasyonlara iştirak etme" şartını sağlayamaması hukuka aykırı bulunan işlemlerden kaynaklandığından ve operasyon (terör) tazminatı da ilgililerin yoksun kaldığı parasal hak kalemlerinden birisi olduğundan, yukarıda aktarılan anayasal hükümler ve idare hukuku ilkeleri çerçevesinde, idarelerce ilgililerin görev yaptıkları illerdeki birimlerde yer alan kişilerin, ilgililerin kamu görevi dışında geçirdikleri dönemde operasyona katılıp katılmadıklarının araştırılması ve anılan kişilerin operasyona katılmış olduklarının tespit edilmesi şartına bağlı olarak operasyon tazminatlarının ilgililere yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerekmektedir.
III-SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla görevine iade edilen emniyet mensuplarının, kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin operasyon (terör) tazminatının; idarelerce ilgililerin görev yaptıkları illerdeki birimlerde yer alan kişilerin, ilgililerin kamu görevi dışında geçirdikleri dönemde operasyona katılıp katılmadıklarının araştırılması ve anılan kişilerin operasyona katılmış olduklarının tespit edilmesi şartına bağlı olarak yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği" yolunda giderilmesine, kesin olarak, 01/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesinde; "A) (Değişik: 7/11/1996-4206/1 md.) Olağanüstü hal ilan edilen bölgeler veya Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca müştereken belirlenecek kritik yörelerde özel harekat ve operasyon timi olarak görev yapan; Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfı kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personeline, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere ve operasyonları fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolardan bu fıkra uyarınca alınacak Cumhurbaşkanı onayında belirtilenlerde görevlendirilen personele 9000, erbaş ve erlere 4500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık tutarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ek tazminat, (B) fıkrasında yer alan tazminata ilave olarak ayrıca ödenir.
Tazminat ödenecek yerleşim birimleri, aylık veya günlük olarak ödenecek tazminat miktarları, tazminatın ödenme usul ve esasları, hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
..
Devletin aktif istihbarat görevlilerinden bu yerleşim birimlerinde emniyet ve asayişe yönelik olarak fiilen aktif istihbarat görevi yapanlar hakkında da görevin risk ve zorluğuna göre bu fıkra hükümleri uygulanır. Bunlara ödenecek ek tazminat miktarı emsali personele yapılan ödemeyi geçmemek üzere doğrudan Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(Ek paragraf: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Emniyet Genel Müdürlüğü Emniyet Hizmetleri Sınıfı kadrolarında bulunan personelden, özel harekat kursuna katılarak özel harekat sertifikası almış ve özel harekat birimlerinde fiilen görev yapanlar ile terörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelik olarak ilgisine göre İçişleri Bakanlığı veya Genelkurmay Başkanlığınca belirlenen birliklerde fiilen görev yapan subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere, (10.750) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık miktarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak bu fıkra uyarınca ödenen tazminata ilave ek tazminat ödenebilir. Yerleşim birimi, fiilen yapılan görevin riski, zorluğu ve önemi gibi kriterler birlikte veya ayrı ayrı dikkate alınmak suretiyle günlük veya aylık olarak hesaplanmak üzere, ödenecek ilave ek tazminatın miktarı, ödenme usul ve esasları ile hangi hallerde kesileceği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilir.
Bu tazminat kapsam dahilinde fiilen görev yapılan sürelere göre hesaplanır ve ay sonunda ödenir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hükme dayanılarak hazırlanan ve 27/04/2018 tarihli Başbakanlık onayı ile yürürlüğe konulan Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar'ın "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Esaslar, ekli 1 sayılı Cetvelde gösterilen illerde terörle mücadeleye yönelik özel hareket ve operasyonlarda görevlendirilen;
a) Emniyet Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfi kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personelini,
b) Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile erbaş ve erleri,
c) Operasyonu fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolarda görevli personelden ekli 4 sayılı Cetvelde belirtilenleri, kapsar." kuralına,
"Ödeme esasları" başlıklı 4. maddesinde; "Ek Tazminatın ödenmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır.
a) Ek tazminat fiilen hakedildikten sonra, ayın onbeşinde aylıkla birlikte ödenir.
b) Birince derece kritik illerde terörle mücadeleye yönelik olmak üzere özel harekat ve operasyon timi olarak görevlendirilecek birlik ve personel Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken belirlenir.
c) Ekli 3 sayılı Cetvele göre ödeme yapılacak harekat ve operasyonun terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığına ilişkin tereddütleri, ödemeye esas olacak şekilde çözüme bağlamaya il valileri yetkilidir. Bu yetki terörle mücadele dışındaki genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutat ve asli işler niteliğindeki görevleri kapsayacak ve tüm personele teşmil edecek şekilde kullanılamaz. Genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilemez. Bulundukları birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ekli 3 sayıl Cetvele göre ek tazminat ödenmez.
ç) Ek tazminat fiilen görev yapılan sürelerde ödeneceğinden, bu tazminatın ödenmesine gerektiren görevler dışında bir işte görevlendirme, kapsam dahilindeki iller dışında veya içinde olmakla birlikte bu Esaslar kapsamında ek tazminat ödenmeyen bir işte geçici görevlendirme, kurs, her türlü izin, istirahat, hava değişimi, mehil müddeti, süresi ne olursa olsun bir suçtan dolayı görevden uzaklaştırma, açığa alınma, gözaltına alınma ve tutukluluk gibi haller ile faaliyetten men cezasının infazında geçen süreler ve askerlik hizmetinden sayılmayan sürelen için ödenmez.
Açığa alınan, görevden uzaklaştırılan, gözaltına alınan veya tutuklananlardan hakkında kamu davasının düşmesine, ortadan kaldırılmasına, yargılamanın menine veya beraatına karar verilenlerin, görevden uzakta, gözaltında veya tutuklulukta geçirdikleri süre zarfında da ödeme yapılmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, güvenlik açısından kritik görülen illerde terörle mücadeleye yönelik özel harekat ve operasyonlarda görevlendirilen emniyet hizmetleri sınıfı personel ile operasyonu sevk ve idare eden birinci derece kritik illerde görev yapan il emniyet müdürü, il emniyet müdür yardımcısı, ilçe emniyet müdürü ve ilçe emniyet amirlerine tazminat ödeneceği anlaşılmaktadır.
Yasal düzenlemede 1. derece kritik illerde görev yapanlar için ayrıksı durumlar öngörülmüş ise de, genel olarak, temel özel harekat kursu görüp özel harekat sertifikası almış ve özel harekat biriminde çalışan personelin, fiilen uçuş görevine katılan pilot ve teknisyenlerin, patlayıcı maddeleri zararsız hale getirme ve yok etme hizmetlerinde fiilen çalışan bomba imha uzmanlarının, fiilen istihbarat kaynağında görevli istihbarat grubu personelin, Terörle Mücadele ve Güvenlik Şube Müdürlükleri ile Bomba İmha ve İnceleme birimlerinde görevli personelin ve operasyonlarda görevlendirilen diğer emniyet hizmetleri sınıfı personelin ek tazminattan yararlanması öngörülmüştür.
Öte yandan, gerçekleşen operasyon ve harekatın terörle mücadele amacı taşıyıp taşımadığı konusunda il valileri yetkili kılınmış, bu yetkinin ise, genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutad ve asli işleri kapsayacak şekilde genişletilmesi, genel nitelikte bir defaya mahsus onay verilerek sürekli hale getirilmesi de yasaklanmıştır.
Ayrıca, operasyon (terör) tazminatının bulunduğu birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilen operasyona iştirak etmeyen personele ödenmeyeceği belirtilmiştir. Nitekim Özel Harekat ve Operasyon Tazminatına İlişkin Esaslar'ın 4. maddesinin son fıkrasında yer alan düzenleme, kamu görevinden çıkarılmış olanların da fiilen operasyona katılmadıkları için bu tazminattan yararlanamayacaklarını ortaya koymaktadır.
Aykırılığın giderilmesine konu edilen dosyaların davacıları, emniyet mensubu olarak görev yapmakta iken ihraç edilmiş olup, güvenlik açısından kritik görülen illerde görev yaptıkları anlaşılmakla birlikte, operasyon (terör) tazminatının ödenebilmesi için gereken bizzat operasyonda görevlendirilmiş ve fiilen operasyona iştirak etmiş olmak şartını yerine getirmedikleri görülmektedir. Öte yandan, ilgililer kamu görevinden çıkarılmamış olsalar bile terörle mücadeleye yönelik olarak herhangi operasyonda görev alıp almayacaklarının kesin olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; fiilen operasyona katılma şartını yerine getirmeyenlere, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca operasyon (terör) tazminatının ödenmeyeceği açık olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "emniyet mensuplarının kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin, taraflarına operasyon (terör) tazminatlarının ödenemeyeceği" yolunda giderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.