T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/56
Karar No : 2025/54
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Samsun Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 02/07/2025 tarih ve E:2025/18, K:2025/17 sayılı kararıyla;
...vekili Av. ...tarafından, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 07/05/2025 tarih ve E:2025/782, K:2025/812 sayılı kararı ile İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 14/01/2025 tarih ve E:2024/2091, K:2025/53 sayılı, 07/02/2025 tarih ve E:2024/2297, K:2025/274 sayılı, 07/02/2025 tarih ve E:2025/344, K:2025/267 sayılı; Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 12/02/2025 tarih ve E:2025/394, K:2025/758 sayılı, 13/05/2025 tarih ve E:2025/1701, K:2025/2534 sayılı, 06/05/2025 tarih ve E:2024/1619, K:2025/2371 sayılı; Adana Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 17/04/2025 tarih ve E:2025/186, K:2025/283 sayılı, 15/05/2025 tarih ve E:2025/598, K:2025/446 sayılı, 22/05/2025 tarih ve E:2025/76, K:2025/518 sayılı, 22/05/2025 tarih ve E:2025/73, K:2025/519 sayılı; İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 27/03/2025 tarih ve E:2025/251, K:2025/767 sayılı, 18/04/2025 tarih ve E:2025/249, K:2025/951 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi, Adana Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi kararları doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi İlhan Karaoğlu'nun açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI:
A-SAMSUN BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2025/782 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Giresun Posta Dağıtım Müdürlüğü bünyesinde dağıtıcı olarak görev yapan davacı tarafından,haftalık 40 saati aşan ve süreklilik arz eden fazla mesai çalışmasının (6. gün olan cumartesi günü çalıştırılmasının) kaldırılması istemli başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
Giresun İdare Mahkemesinin 05/02/2025 tarih ve E:2024/686, K:2025/138 sayılı kararının özeti:
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de, sözleşmeli personelin haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğu belirtildikten sonra, zorunlu ve istisnai hallerde normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde fazla çalışma yaptırılabileceğinin öngörüldüğü, buna göre, fazla çalışmanın olağan bir çalışma usulü olmayıp, istisnai bir usul olduğu, bu istisnai çalışma usulünün, personel açığını kapatmak amacıyla idare tarafından sürekli uygulanarak, olağan bir usul haline getirilebilmesine hukuken imkan bulunmadığı, buna karşın, sürekli fazla çalıştırılarak, davacı açısından fazla çalışmanın olağan bir çalışma usulü haline getirildiği görülmekle, ancak zorunlu ve istisnai hallerde fazla çalıştırılabilmesi mümkün olan davacının, sürekli hale getirilmiş olan fazla çalıştırma uygulamasına son verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.
Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 07/05/2025 tarih ve E:2025/782, K:2025/812 sayılı kararının özeti:
Uyuşmazlıkta; Giresun Posta Dağıtım Müdürlüğü bünyesinde dağıtıcı olarak görev yapan davacının, (aynı durumdaki diğer görevlilerle birlikte) haftanın 6. günü olan cumartesi günü de süreklilik arz edecek şekilde çalıştırıldığı, bu şekilde yaptığı fazla çalışmasının karşılığı olan fazla mesai ücretinin kendisine ödendiği ve bu hususta herhangi bir ihtilaf bulunmadığı, ilgili mevzuat hükümlerinde, davalı idarece resmi ve adli tatil günlerinde de tebligat yapılabileceğinin düzenlendiğinin görüldüğü, kamu hizmetlerinin devamlılığı ilkesi kapsamında bir değerlendirme yapıldığında, haberleşme ve iletişim hizmetinin etkin ve sürekli bir şekilde sunulmasını sağlamak amacıyla, oluşan hizmet ihtiyacına binaen idarenin personele fazla çalışma yaptırılabileceği, aksi kabulün, ani ve zorunlu durumlarda ortaya çıkacak acil personel ihtiyacının karşılanamamasına ve haberleşmede ciddi aksamalar yaşanmasına sebebiyet verebileceği, kaldı ki, fazla çalışmasının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de davalı idarece davacıya ödendiğinin anlaşılması karşısında, davacının fazla mesai çalışmasının (6. gün olan Cumartesi günü çalıştırılmasının) kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki istinafa konu kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek Giresun İdare Mahkemesinin 05/02/2025 tarih ve E:2024/686, K:2025/138 sayılı kararının kaldırılmasına ve davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.
B- İSTANBUL BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 3. İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:2024/2091 SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istemin özeti: Beylikdüzü Posta Dağıtım Müdürlüğü bünyesinde dağıtıcı olarak görev yapan davacının, haftalık 40 saati aşan ve süreklilik arz eden fazla mesai çalışmasının (6. gün olan cumartesi günü çalıştırılmasının) kaldırılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 25/09/2024 tarih ve E:2024/504, K:2024/1545 sayılı kararının özeti:
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de, sözleşmeli personelin haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğu belirtildikten sonra, zorunlu ve istisnai hallerde normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde fazla çalışma yaptırılabileceğinin öngörüldüğü, buna göre, fazla çalışmanın olağan bir çalışma usulü olmayıp, istisnai bir usul olduğu, bu istisnai çalışma usulünün personel açığını kapatmak amacıyla idare tarafından sürekli uygulanarak olağan bir usul haline getirilebilmesine hukuken imkan bulunmadığı, ancak, davacı açısından fazla çalışmanın olağan bir çalışma usulü haline getirildiğinin görüldüğü, bu durumda, ancak zorunlu ve istisnai hallerde fazla çalıştırılabilmesi mümkün olan davacının, sürekli hale getirilmiş olan fazla çalıştırma uygulamasına son verilmesi yolundaki başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 14/01/2025 tarih ve E:2024/2091, K:2025/53 sayılı kararının özeti:
İstinaf başvurusuna konu Mahkeme kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde düzenlenen kararın kaldırılması nedenlerinin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin reddine kesin olarak karar verilmiştir.
C-AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU DİĞER KARARLAR:
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 07/02/2025 tarih ve E:2024/2297, K:2025/274 sayılı, 07/02/2025 tarih ve E:2025/344, K:2025/267 sayılı; Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 12/02/2025 tarih ve E:2025/394, K:2025/758 sayılı, 13/05/2025 tarih ve E:2025/1701, K:2025/2534 sayılı, 06/05/2025 tarih ve E:2024/1619, K:2025/2371 sayılı; Adana Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 17/04/2025 tarih ve E:2025/186, K:2025/283 sayılı, 15/05/2025 tarih ve E:2025/598, K:2025/446 sayılı, 22/05/2025 tarih ve E:2025/76, K:2025/518 sayılı, 22/05/2025 tarih ve E:2025/73, K:2025/519 sayılı; İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 27/03/2025 tarih ve E:2025/251, K:2025/767 sayılı, 18/04/2025 tarih ve E:2025/249, K:2025/951 sayılı kararları; yukarıda incelenen İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 14/01/2025 tarih ve E:2024/2091, K:2025/53 sayılı kararı ile aynı doğrultudadır.
II- İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Uyuşmazlıklarda, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde (PTT), 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kadırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde dağıtıcı olarak görev yapan davacıların, haftalık 40 saati aşan ve süreklilik arz eden fazla mesai çalışmasının (6. gün olan Cumartesi günü çalıştırılmalarının) kaldırılması istemiyle yaptıkları başvuruların reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, aynı konuda verilen farklı nitelikteki kararların kesinleşmesi üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
1- 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası:
D. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler
1. Genel ilkeler
Madde 128 – Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
2- 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname:
Kapsam ve Amaç
Madde 1 – 1. Bu Kanun Hükmünde Kararname, iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarını ve bunların müesseselerini, bağlı ortaklıklarını ve iştiraklerini kapsar.
2. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin Amacı;
a) İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ve bunların müesseselerinin, bağlı ortaklıklarının kurulmasını, iştiraklerinin teşkilini, özerk bir tarzda ve ekonominin kurallarına uygun olarak yönetilmelerini,
b) İktisadi devlet teşekküllerinin ekonomik gereklere uygun olarak verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda kendi aralarında ve milli ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmelerini ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmalarını,
c) Kamu iktisadi kuruluşlarının kendilerine verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak verimlilik ilkesi doğrultusunda yürütmelerini,
d) İktisadi devlet teşekküllerinde ve kamu iktisadi kuruluşlarında ve bunların müesseseleri ile bağlı ortaklıklarında 17/4/1984 tarih ve 2983 sayılı Tasarrufların Teşviki ve Kamu Yatırımlarının Hızlandırılması Hakkında Kanun'un uygulanması ile ilgili işbirliği ve koordinasyon esaslarını,
e) İktisadi devlet teşekküllerinin, kamu iktisadi kuruluşlarının ve bunların müesseseleri ile bağlı ortaklıklarının amaçlarına ulaşabilmelerini sağlamak için denetlenmelerini,
Düzenlemektir.
3- 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kadırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname:
Amaç ve Kapsam
Madde 1 – Bu Kanun Hükmünde Kararname, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenler.
Temel İlkeler
Madde 2 – Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi personelin hizmet şartlarına, statülerine, hak, yükümlülük ve sorumluluklarına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesinde;
a) İşin gerektirdiği nitelikleri haiz elemanların işe alınması ve işin gereğine uygun olarak yetiştirilmesi,
b
) Verimlilik ve karlılık ilkelerine bağlı olarak maliyet bilinci içinde çalıştırılması,
c) Çalıştığı kuruluşta göreve devamını özendirecek bir özlük hakları sisteminin gerçekleştirilmesi,
d) Yaratıcılığı, girişimciliği, başarı ve çabasının maddi ve manevi olarak değerlendirilmesinin teşviki,
ilkeleri göz önünde bulundurulur.
Çalışma Saatleri
Madde 20 – Sözleşmeli personelin, haftalık çalışma süresi 40 saattir. İş ve işyerinin çalışma şartları dikkate alınarak tatil ve çalışma günleri, günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerdeki çalışma şekillerinin tespitine teşebbüs veya bağlı ortaklıkların yönetim kurulları yetkilidir.
Fazla Çalışma ve Diğer Ödemeler
Madde 30 – Sözleşmeli personele;
a) Zorunlu ve istisnai hallere münhasır olmak üzere, normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde yaptırılacak fazla çalışmalar karşılığında bütçe kanunlarında belirlenen miktarlarda saat başı fazla çalışma ücreti ödenir. Ancak aylık olarak, fazla çalıştırma yaptırılacak personel sayısı kurumun sözleşmeli personel sayısının% 5'ini; personel başına ödenecek fazla çalışma ücreti toplamı da ilgililerin temel ücretlerinin % 15'ini geçemez.
Mal ve hizmet üretiminde darboğaz yaratılmaması bakımından kritik görevlerde bulunan sözleşmeli personel için, teşebbüs veya bağlı ortaklığın teklifi, Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü ve ilgili Bakanın onayı ile toplam fazla çalışma süresi belirtilmek suretiyle% 5 oranının üzerinde de fazla çalışma yaptırılabilir.
4- 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu:
Amaç
Madde 1 – (1) Bu Kanunun amacı; ülke genelinde posta hizmetlerinin kaliteli, sürekli, tüm kullanıcılar için karşılanabilir bir ücretle, etkin, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde sunulmasını sağlamak üzere posta sektörünün serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaflığı sağlanmış bir sektör oluşturulması ve bu sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi ve posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – (1) Bu Kanun; posta gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimine ilişkin işlem ve hizmetlerin sunulması, yetkilendirme, tarife ilkeleri ve hizmet şartlarının tespit edilmesi, sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi, bunlara ilişkin yaptırımların belirlenmesi ve posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.
Tanımlar
Madde 3 – (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
(...)
g) Evrensel posta hizmeti: Belirlenmiş ilke ve kurallar çerçevesinde, bir posta hizmetinin coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlanmasını,
ğ) Evrensel posta hizmet sağlayıcısı: Evrensel posta hizmetini yetki belgesi uyarınca yürütmekle yetkili kılınan hizmet sağlayıcısını,
h) Evrensel posta hizmet yükümlüsü: Evrensel posta hizmetini görev sözleşmesi uyarınca sağlamakla yükümlü kılınan hizmet sağlayıcısını,
ı) Görev sözleşmesi: PTT’nin posta hizmetlerini sunmak üzere hak ve yükümlülüklerini belirleyen sözleşmeyi, (...)
l) Hizmet sağlayıcısı: PTT’yi ve bu Kanun hükümlerine göre posta sektöründe faaliyet göstermek üzere yetkilendirilmiş 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında sayılan sermaye şirketlerini,
(..) ifade eder.
Posta tekeli
Madde 6 – (1) Aşağıdaki hizmetler evrensel posta hizmet yükümlüsünün tekelindedir:
a) Temel ücret göz önünde bulundurularak Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi ile Cumhurbaşkanı tarafından ağırlığı veya ücreti belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi.
b) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun elektronik tebliğe ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 7201 sayılı Kanun ve diğer kanunlar kapsamındaki elektronik ortam dâhil her türlü tebligatın kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi.
c) Barışta Türk Silahlı Kuvvetlerinin posta hizmetleri.
Evrensel posta hizmeti ilkeleri
Madde 13 – (1) Evrensel posta hizmetinin gerçekleştirilmesi amacıyla yapılan düzenlemelerde aşağıdaki ilkeler göz önüne alınır:
a) Posta hizmetinin etkin, verimli, kaliteli, süratli bir şekilde ve karşılanabilir bir ücretle ülkenin her yerinde sunulması
b) Bakanlık tarafından istisna tutulan durumlar haricinde, herkesin evrensel posta hizmetlerinden yararlanmasının sağlanması ve posta hizmetinin haftada beş iş gününden az olmamak kaydıyla verilmesi (...)
f) Genel ahlak ve sağlık kurallarına uyulması ve millî güvenlik ile kamu düzeni gereklerine ve acil durum ihtiyaçlarına öncelik verilmesi
g) Olağanüstü hâller haricinde hizmete ara verilmemesi ve hizmetin durdurulmaması (...)
Faaliyet konuları ve nitelikleri
Madde 22 – (1) PTT; yurt içinde ve yurt dışında her türlü taşımacılık hizmetlerini de içerecek şekilde posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri, pul basımı ve satımı, denetlemeye ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununa tabi olmaksızın, anılan Kanun kapsamında belirtilen faaliyet konuları ile ilgili olarak bankalarla yapacağı sözleşmeler doğrultusunda bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti, ödeme hizmeti sunma, adres bilgi kayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılığı, elektronik ortam dâhil her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetler, 20/6/1984 tarihli ve 3028 sayılı Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesinin Tasdikinin Uygun Olduğu Hakkında Kanunla uygun bulunan Sözleşme uyarınca yetkili birimler tarafından onay şerhi (apostille) verilmiş belgelerin, kişisel verilerin korunması kaydıyla, elektronik ortamda ilgililere ulaştırılması için aracılık işlemleri ile esas sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürütür.
5- Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik:
Tebligatın yapılması
Madde 4 – (1) 2 nci maddede belirtilen merciler tarafından yapılacak tüm tebliğler, bu Yönetmelik hükümlerine göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü (PTT) veya memur vasıtasıyla yapılır.
Tatil günlerinde tebligat
Madde 55 – (1) Resmî ve adli tatil günlerinde de tebligat yapılabilir.
6- Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmelik:
Amaç ve kapsam
Madde 1 − (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde görev yapan idari hizmet sözleşmeli personelin hak, yükümlülük ve sorumlulukları ile işe alma, unvan, pozisyon sayısı, atama, görevlendirme, eğitim, terfi, görevde yükselme, izin, ödüllendirme, disiplin, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi veya sona erdirilmesi ve diğer özlük haklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Çalışma saatleri
Madde 40 − (1) Haftalık çalışma süresi kırk saattir. İş ve işyerinin çalışma şartları dikkate alınarak tatil ve çalışma günleri, günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile günlük sekiz saatin üzerinde çalışmayı gerektiren hizmetlerdeki çalışma şekillerinin tespitine Genel Müdür yetkilidir. Personele haftada en az bir gün istirahat hakkı verilmesi zorunludur.
Fazla çalışma
Madde 41 − (1) Yönetim Kurulunun belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde fazla çalışma yaptırılabilir.
7- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:
Bölge İdare mahkemesi başkanlar kurulu:
Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.)
...
4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:
...
c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
...
5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Başvuruya konu olan kararlar arasındaki aykırılığı, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olarak PTT'de sözleşmeli personel statüsünde dağıtıcı olarak görev yapan davacıların, haftalık 40 saati aşacak şekilde tatil günü olan cumartesi günleri sürekli olarak çalıştırılmalarının mümkün olup olmadığı hususu oluşturmaktadır.
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu iktisadi teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarının, ekonomik gereklere uygun olarak özerk biçimde, verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda faaliyet göstermeleri, kendi aralarında ve milli ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardımcı olmaları ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmaları amaçlanmıştır. Bu düzenleme, PTT'nin de dahil olduğu kamu iktisadi teşebbüslerinin idari ve mali yapılanmalarında işletme esnekliği ve ekonomik rasyonalite esaslarını öne çıkarmaktadır.
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 233 sayılı KHK’ye tabi teşebbüslerde çalışan personelin statüsünü, çalışma koşullarını ve özlük haklarını düzenlemiştir. Bu kapsamda personel rejiminde; verimlilik, kârlılık, maliyet bilinci ve liyakat ilkeleri esas alınmıştır.
6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu ise, posta sektörünün serbestleştirilmesini, etkin, kaliteli ve kesintisiz hizmet sunulmasını ve posta hizmetlerinin evrensel nitelikte yürütülmesini öngörmektedir. Kanun'un 6. ve 13. maddeleri uyarınca, belirli posta hizmetleri (yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderileri, tebligatlar ve TSK posta hizmetleri) PTT’nin tekelinde olup, PTT evrensel posta hizmet yükümlüsü sıfatıyla ülke genelinde kesintisiz hizmet vermekle yükümlüdür. PTT’nin faaliyet alanı yalnız posta değil, kargo, lojistik, ödeme, elektronik tebligat ve benzeri hizmetleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu hizmetin niteliği gereği, posta ve tebligat işlemlerinin sürekli, aralıksız ve kamu yararı gözetilerek yerine getirilmesi zorunludur.
PTT’de görev yapan personelin hukuki statüsü, 399 sayılı KHK ve PTT İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir. Bu düzenlemelere göre haftalık çalışma süresi 40 saat olup, iş ve iş yerinin çalışma şartlarına göre çalışma ve tatil günleri ile günlük sekiz saatin üzerinde çalışmayı gerektiren hizmetlerdeki çalışma şekillerinin belirlenmesi yetkisi PTT Genel Müdürlüğüne bırakılmıştır.
Yönetmelik'in 40. maddesi uyarınca personele haftada en az bir gün istirahat verilmesi zorunlu olmakla birlikte, 41. maddesinde hizmetin niteliği itibarıyla devamlılık arz eden görevlerde, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen usuller çerçevesinde normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde de fazla çalışma yaptırılabileceği öngörülmüştür.
Ayrıca, 399 sayılı KHK’nın 30. maddesinde, zorunlu ve istisnai hallerde normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde fazla çalışma yaptırılabileceği ve bu çalışmalar karşılığında fazla çalışma ücreti ödeneceği düzenlenmiştir.
233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi kuruluşların birçoğunun faaliyet alanlarında özel sektör işletmeleri de bulunmakta ve bu kuruluşlar, serbest piyasa koşulları içerisinde rekabet esasına dayalı olarak faaliyet göstermektedir. Bu nedenle, söz konusu kuruluşlar gerek kuruluş amaçları, gerek yürüttükleri faaliyet konuları ve gerekse çalışma usulleri bakımından, klasik anlamda kamu hizmeti yürüten ve devlet tüzel kişiliğini temsil eden idarelerden, bağlı veya ilgili kuruluşlardan farklı bir teşkilat yapısına sahiptir.
Bu farklılığın doğal bir sonucu olarak, bazı hizmetlerin kesintisiz biçimde yürütülmesi ve bu kapsamda mesai saatleri dışında, hafta sonlarında veya resmî tatil günlerinde dahi çalışmanın zorunlu hale gelmesi mümkündür. Nitekim, 7201 sayılı Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 55. maddesinde, resmî ve adlî tatil günlerinde de tebligat yapılabileceğinin öngörülmüş olması, posta ve tebligat hizmetlerinin süreklilik arz eden bir kamu hizmeti niteliği taşıdığını açıkça göstermektedir. Bu durum, klasik idari teşkilatlanma modelinin ötesine geçilmesini ve hizmetin sürekliliğini sağlamak amacıyla idarenin geleneksel çalışma yöntemlerinden farklı uygulamalara başvurmasını zorunlu kılmaktadır. Özellikle özel telgraf hizmetlerinin niteliği itibarıyla, mesai saati, hafta sonu veya resmî tatil ayrımı yapılmaksızın (örneğin toplantı, açılış, tören, taziye veya kutlama gibi durumlarda gönderilen telgrafların) belirli bir zaman aralığında alıcısına ulaştırılması gerekliliği, bu hizmetlerin aksatılmadan yürütülmesi zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, PTT’nin yürüttüğü bu tür kesintisiz hizmetlerin, kamu yararını temin etmek amacıyla klasik çalışma düzeninin dışında bir organizasyon ve çalışma rejimi gerektirdiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, 233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca teşkilatlandırılmış olan PTT'nin faaliyet alanlarından biri de kargo taşımacılığıdır. Bu alanda özel hukuk hükümlerine tabi pek çok özel sektör şirketi de faaliyet göstermekte ve cumartesi günleri de hizmet sunmaktadır. PTT’nin, aynı sektörde hizmet veren özel kuruluşların sürdürdüğü faaliyet temposuna uygun şekilde cumartesi günleri de hizmet vermemesi, rekabet gücünün azalmasına ve dolayısıyla kamu iktisadi teşebbüsünün piyasa koşulları karşısında dezavantajlı konuma düşmesine neden olacaktır. Böyle bir durum, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de öngörülen verimlilik ve kârlılık ilkeleri ile bu kuruluşların “kendi aralarında ve millî ekonomi ile uyum içinde çalışmak suretiyle sermaye birikimine katkıda bulunmak, yatırım kaynağı yaratmak ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak” amacına aykırılık teşkil edecektir.
Nitekim, Giresun İdare Mahkemesinin E:2024/686 esasına kayıtlı dosyada yapılan ara kararı ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinden ilgilinin cumartesi günleri çalışmasının süreklilik arz edip etmediği hususunun, dayanakları ile birlikte açıklanması istenmiş, ara kararına verilen cevapta, "Cumartesi günleri resmi kurumların büyük bir bölümü kapalı bulunsa da, Şirketimizin yapılanması ve sağlamış olduğu hizmetleri dolayısıyla 7/24 çalışması gerektiği bilinmekle birlikte, bireysel müşterilerimize ait kayıtsızlar ile banka ekstreleri vb. kayıtsız gönderilerin teslimi, bazı özel telgrafların mesai harici hafta sonu ve resmî tatil ayrımı yapılmaksızın özellikle toplantı-açılış- tören ve benzeri etkinliklere yönelik tebrik, taziye, kutlama (düğün telgrafı) telgraflarının mutlak suretle zamanında alıcılarına teslim ve düşüm işlemlerinin yapılması, yukarıda belirtildiği üzere çeşitli gönderi türlerinde hizmet verilmekte olmasının cumartesi günü çalışılması gerekliliğini zorunlu hale getirdiği, şirketimizin 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa tabii Evrensel Posta Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında hizmet sağlayıcısı olduğunun dikkate alınması, Şirketimizce özellikle e-ticaret firmaları ile sözleşmelerin gereği olarak teslim süresi taahhütlü imzalanması, bununla birlikte kargo sektöründeki rakip firmaların haftanın 6 günü hizmet vermesi, sektörde ve günümüz iş dünyasında hızlı ve süratli dağıtım yaparak rekabet edilebilmesi ve müşteri memnuniyetinin sağlanmasını teminen kargoların taahhüt edilen sürelerde veya öncesinde alıcılarına teslim edilebiliyor olması gerektiği, sonuç itibariyle haftanın 6.günü (Cumartesi) çalışılmasının, hizmetlerimizin yerine getirilebilmesi için süreklilik arz ettiği" hususları bildirilmiştir.
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmelik'in 40 ve 41. maddelerinde; haftalık çalışma süresinin kırk saat olduğu, iş ve iş yerinin çalışma şartları dikkate alınarak tatil ve çalışma günleri ile günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatlerinin ve sekiz saatin üzerindeki çalışmaları gerektiren hizmetlerde uygulanacak çalışma şekillerinin Genel Müdür tarafından belirlenebileceği düzenlenmiştir. Ayrıca aynı maddelerde, personele haftada en az bir gün istirahat verilmesinin zorunlu olduğu, normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde fazla çalışma yaptırılabileceği, yapılan fazla çalışmalar karşılığında her fazla çalışma saati için ücret ödeneceği veya sekiz saatlik fazla çalışma karşılığında bir gün izin verileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan düzenlemeler uyarınca personele haftada en az bir gün istirahat hakkı tanınması koşuluyla, fazla çalışma ücretinin ödenmesi suretiyle cumartesi günleri mesai yaptırılmasının hukuken mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Dosya kapsamından, davacılara yapılan fazla çalışmaların karşılığında fazla mesai ücretlerinin ödendiği ve bu konuda bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında, PTT'nin, verimlilik ve kârlılık ilkeleri doğrultusunda faaliyet göstermek, milli ekonomiyle uyum içinde çalışarak sermaye birikimine katkıda bulunmak ve haberleşme, iletişim ve kargo taşımacılığı hizmetlerini kesintisiz biçimde sürdürmek amacıyla kurulduğu dikkate alındığında; hizmetin etkin ve sürekli şekilde yürütülmesi ve özel sektörle rekabet edebilmesi için ihtiyaç hâlinde personele cumartesi günleri sürekli olarak fazla çalışma yaptırılabileceği sonucuna varılmıştır. Aksi yönde bir kabulün, ani veya zorunlu durumlarda ortaya çıkan hizmet ihtiyaçlarının karşılanamamasına, haberleşme hizmetlerinde aksamalara ve kamu zararına yol açabileceği açıktır.
III- SONUÇ :
Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde (PTT) 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde dağıtıcı olarak görev yapanların, haftalık 40 saati aşacak şekilde tatil günü olan cumartesi günleri sürekli olarak çalıştırılmalarının mümkün olduğu" doğrultusunda giderilmesine kesin olarak, 29/09/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede, sözleşmeli personelin haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğu belirtildikten sonra, zorunlu ve istisnai hallerde normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde fazla çalışma yaptırılabileceği öngörülmüştür. Buna göre, fazla çalışma olağan bir çalışma usulü olmayıp, istisnai bir usuldür. Bu istisnai çalışma usulünün, idare tarafından sürekli uygulanarak, olağan bir usul haline getirilebilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır. Aykırılığa konu dava dosyalarında ise davacıların sürekli fazla çalıştırıldığı ve sonuç itibarıyla davacılar açısından fazla çalışmanın olağan bir çalışma usulü haline getirildiği görülmektedir.
Bu durumda, ancak zorunlu ve istisnai hallerde fazla çalıştırılabilmesi mümkün olan davacıların, sürekli hale getirilmiş olan fazla çalıştırma uygulamasına son verilmesi yolundaki başvurularının reddine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, "399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde dağıtıcı olarak görev yapanların, haftalık 40 saati aşacak şekilde tatil günü olan cumartesi günleri sürekli olarak çalıştırılmalarının mümkün olmadığı" doğrultusunda giderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.