T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/340
Karar No : 2025/644
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Danışmanlık Otomotiv
İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı ''...-....-... Yolu ... Ayr-(Uşak-Kütahya) Ayr. Arası Km:114+700-129+685 Toprak, Sanat Yapıları, Köprü, Üstyapı (BSK) İşleri İnşaatı İşi" uhdesinde kalan davacı tarafından, Anayasa Mahkemesinin 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibarelerini iptal etmesi nedeniyle yüklenilen işin döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında bulunduğu belirtilerek söz konusu maddelerde öngörülen istisnadan yararlandırılması gerektiğinden bahisle ihale kararı, sözleşme ve hak edişler üzerinden ödenen damga vergileri ile noter harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ile ödenen vergilerin ve harcın ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibareleri Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup anılan karar 28/04/2021 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, yüklenilen işe ilişkin kâğıtların düzenlendiği tarihte işin döviz kazandırıcı faaliyet sayılmamasının sebebi, ihaleye yabancı firmalarca teklif verme şartının gerçekleşmemesidir. Bu sebep unsurunun hukuka aykırılığının Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı sonrasında somut bir olgu olarak ortaya çıktığı açıktır. Öte yandan, davalı idare tarafından, sözleşme ve hak edişlerin düzenlendiği tarihte işe ilişkin Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin bulunmadığı ileri sürülmüş ise de anılan Anayasa Mahkemesi kararı sonrasında yüklenilen işin döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında olduğu ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla sözleşme ve hak edişlerin düzenlendiği tarihte işe ilişkin Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin bulunması beklenemeyecektir. Bu nedenle, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu işlemi iptal ederek ödenen vergilerin ve harcın ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar vermiştir.
Davalının istinaf istemini inceleyen ...Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:
Anayasa'nın 153. maddesinin beşinci fıkrasında, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralına yer verilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, ancak Kanun'da belirtilen durumlarla sınırlı olarak hukuki ihtilaf içermeyen basit ve açık hataların düzeltme ve şikâyet yoluna başvurularak dava konusu edilmesi mümkündür.
Uyuşmazlığın çözümü, davacı uhdesinde kalan işin döviz kazandırıcı nitelikte olup olmadığına bağlıdır. Anılan işin döviz kazandırıcı nitelikte olup olmadığının tespiti ise, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" tanımının yorumlanmasına bağlıdır. Anılan fıkrada yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresi, uyuşmazlık konusu damga vergileri ile noter harcının ödenmesinden sonra iptal edilmiştir. Diğer bir ifadeyle, iptal edilen kanun hükmü damga vergisi ile noter harcının ödendiği tarihte yürürlükte olup vergilendirme işlemi de yürürlükte olan mevzuata uygun olarak yapılmıştır.
Bu husus ile sözleşmenin imzalandığı ve hak ediş ödemelerinin yapıldığı tarihte Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin bulunmadığı dikkate alındığında uyuşmazlığın açık bir vergi hatası kapsamında olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, dava konusu şikâyet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini kabul ederek mahkeme kararını kaldırmış ve davanın reddine karar vermiştir.
Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 01/10/2024 tarih ve E:2024/3839, K:2024/4628 sayılı kararı:
Anayasa'nın 153. maddesinde düzenlenen, iptal kararlarının geriye yürümezliğine ilişkin kuralın, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış hakların ortadan kaldırılmasına veya toplum huzurunun bozulmasına yol açacak sonuçları önlemek amacıyla kabul edilmiş olduğu, bu kuralın mutlak anlamda anlaşılıp uygulanamayacağı, özellikle bir davaya bakmakta olan mahkeme tarafından itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine götürülen konularda uygulanmasının mümkün olmadığı, aksi hâlde Anayasa'nın 152. maddesinde düzenlenmiş olan itiraz yolunun hukuk ve uygulama yönünden sonuçsuz kalacağı yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim Anayasa'nın, itiraz yoluna başvurulan kanun hakkındaki Anayasa Mahkemesi kararının beş ay içinde gelmemesi hâlinde mahkemenin davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandıracağına işaret edilen 152. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, "Ancak, Anayasa Mahkemesi'nin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır." yolundaki kural da Anayasa Mahkemesinin verdiği iptal kararlarının, bu karardan önce açılmış bulunan davalarda uygulanması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Bu hukuksal durumun doğal sonucu olarak, bir kanunun uygulanması nedeniyle dava açmak durumunda kalan ve Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasını isteme hakkına sahip olan kişilerin de hak veya menfaatlerini ihlal eden kuralın, daha önce yapılan başvuru sonucunda (iptal davası veya itiraz yoluyla) Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olması hâlinde, iptal hükmünün hukuki sonuçlarından yararlanmaları gerekeceği açıktır.
Bu açıklamaların sonucu olarak Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararı ile iptal edilen 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinde yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" kuralının, bakılmakta olan işbu davada uygulanması mümkün değildir.
Uyuşmazlıkta dava konusu işlem, davacı adına düzenlenmiş Vergi, Resim, Harç İstisna Belgesinin sözleşmenin düzenlendiği tarihte ibraz olunmadığı ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürüyemeyeceği gerekçesiyle tesis edilmiştir.
Olayda Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi ile tahsil edilen damga vergisi birbirine sıkı sıkıya bağlı bulunan zincir işlem niteliğindedir. Bu zincir işlemlerin birlikte oluşturduğu vergilendirme sürecinin istisna ve muafiyet gibi nedenlerle hatalı olduğunun ileri sürülmesinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ve devamı maddelerinde düzenlenen vergi hatası kapsamında ele alınması, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra ortaya çıkan hukuki sonucun uyuşmazlığa konu vergilendirme işlemini uluslararası ihale tanımı olan kurucu unsuruyla baştan itibaren etkilemesinin doğal bir sonucudur.
İşe ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında davacılar adına tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin, uyuşmazlık konusu işe ilişkin belgelerin düzenlendiği tarih itibarıyla bulunmamasının nedeni olarak gösterilen "ve yabancı firmalarca teklif verilen" ibaresinin Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmek suretiyle hukuka aykırılığı saptanmıştır. Diğer taraftan, vergiye konu işlemin, sözü edilen belgenin geçerlilik süresi içerisinde yapılmasının zorunlu olduğu yolunda kanun hükmünde açık bir düzenlemeye de yer verilmemiştir.
Nitekim İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ'in (İhracat 2017/4) 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan "...belge müracaat tarihi ile belge tarihi arasında yapılan işlemlere istisna uygulanmaz." kuralı ile 8. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan "Süre başlangıcı, vergi resim harç istisnası belgesinin tarihidir." kuralının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 22/03/2023 tarih ve E:2022/3138 sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş, bu karara karşı yapılan itiraz ise söz konusu düzenlemeler yönünden Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 05/07/2023 tarih ve İtiraz No:2023/9 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bu durumda, dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı ve olayda alınmaması gereken vergiler ve harcın tahsil edilmesi suretiyle hukuki değerlendirmeyi gerektirmeyecek açıklıkta bir vergilendirme hatası bulunduğu sonucuna varıldığından, Vergi Dava Dairesi kararının aksi yöndeki gerekçeye dayanan hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
..Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:
Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının sadece derdest davalarda dikkate alınmasının aynı hukuki durumda olan mükellefler bakımından farklı uygulama yapılmasına neden olduğu, bunun eşitlik ilkesine aykırı olduğu, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralının kazanılmış haklar bakımından uygulama kabiliyetinin bulunduğu, eşitsizliğe neden olacak uygulamalarda Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürütülmesinin, anılan iptal kararlarının işlevsiz kalmaması bakımından önem arz ettiği, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararının yürürlüğe girmesinden sonra yapılan başvuru üzerine uyuşmazlık konusu işe ilişkin olarak Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin verildiği, Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin ne zaman alındığına bakılmaksızın işin tamamına istisnanın uygulanması gerektiği, Anayasa Mahkemesinin anılan kararı neticesinde ortaya çıkan yeni hukuki durum karşısında uyuşmazlık konusu işin döviz kazandırıcı faaliyet olduğunun açık olduğu, dolayısıyla istisna hükmünden yararlandırılması gerektiği belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davacı tarafından 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergilerini doğuran kağıtlar, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından yapılan başvuru üzerine anılan işe ilişkin düzenlenen Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin geçerlilik süresi içinde imzalanmış bulunduğundan belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla değinilen kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu açıktır.
Bu nedenle ısrar kararının dava konusu işlemin 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergilerinin iadesi isteminin reddine dair kısmına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği düşünülmektedir. Israr kararının diğer hüküm fıkrasına yöneltilen temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı ''...-...-...Yolu ... Ayr-(Uşak-Kütahya) Ayr. Arası Km:114+700-129+685 Toprak, Sanat Yapıları, Köprü, Üstyapı (BSK) İşleri İnşaatı İşi" Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan cari yıl yatırım programında yer almakta olup işe ilişkin idari şartnamede ihalenin yeterlilik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu belirtilmiştir.
Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan uluslararası ihale tanımındaki "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibarelerinin, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmesi ve anılan kararın 28/04/2021 tarihli ve 31468 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanması üzerine davacı tarafından, 25/10/2021 tarihinde Ticaret Bakanlıpına yapılan başvuruya istinaden anılan işe ilişkin ... tarih ve ... sayılı Vergi, Resim, Harç, İstisnası Belgesi düzenlenmiştir.
Uyuşmazlığa konu hak ediş ödemelerinden 17 numaralı hak ediş üzerinden ödenen damga vergisine ilişkin hak ediş raporunun 15/11/2021 tarihinde onaylandığı ve hak ediş ödemesinin 16/11/2021 tarihli ödeme emri belgesine istinaden yapıldığı; 18 numaralı hak ediş üzerinden ödenen damga vergisine ilişkin hak ediş raporunun 16/12/2021 tarihinde onaylandığı ve hak ediş ödemesinin aynı tarihli ödeme emri belgesine istinaden yapıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasında, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı hükme bağlanmıştır.
Vergi Usul Kanunu'nun 116. maddesinde, vergi hatası, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlanmış; 117. maddesinde, hesap hataları; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer istenmesi; 118. maddesinde de vergilendirme hataları; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hata olarak sayılmıştır.
Aynı Kanun'un 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilecekleri; 124. maddesinde vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri kurala bağlanmıştır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasında, Kanun'a ekli (1) sayılı Tablo'da yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; ikinci fıkrasında, bu Kanun'daki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeleri ifade edeceği kurallarına yer verilmiştir.
09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6728 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile değişik Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine bağlanan ve maddenin devamında sayılan diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler nedeniyle belgenin geçerlilik süresi içerisinde belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu belirtilmiş, fıkranın (a) işaretli bendinde de Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan cari yıl yatırım programında yer alan yatırımlardan ve Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının bu programda yer almayan kamu yatırımlarından uluslararası ihaleye çıkarılanların ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen ana yüklenici firmaların (alt yükleniciler hariç) yapacakları teslim, hizmet ve faaliyetlerin damga vergisinden müstesna olduğu ifade edilmiştir. Aynı maddenin (4) numaralı fıkrasında bu maddenin uygulanmasında uluslararası ihalenin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olarak çıkarılan ve yabancı firmalarca da teklif verilen ihaleyi ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
6728 sayılı Kanun'un 35. maddesiyle değişik Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasında Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine bağlanan maddenin devamında sayılan diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerin, belgenin geçerlilik süresi içerisinde belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla harçtan müstesna olduğu belirtilmiştir. Aynı maddenin (4) numaralı fıkrasında bu maddenin uygulanmasında uluslararası ihalenin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olarak çıkarılan ve yabancı firmalarca da teklif verilen ihaleyi ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi tarafından 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararla, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibareleri iptal edilmiş, anılan karar 28/04/2021 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I- Israr kararın, dava konusu işlemin 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergileri haricinde ödenen damga vergileri ile noter harcının iadesi isteminin reddine dair kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme:
Bölge idare mahkemesi dava daireleri kararları arasında, vergilendirme işleminin dayanağı kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin, yürürlükte olduğu dönemde bu kanun hükmüne istinaden yapılmış işlemlerin vergi hatası kapsamında değerlendirilmesine imkân verip vermeyeceği hususunda ortaya çıkan aykırılığın giderilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 22/07/2023 tarih ve 32256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 07/06/2023 tarih ve E:2023/2, K:2023/4 sayılı kararıyla, iptal edilen hükme istinaden tesis edilmiş olan vergilendirme işlemleri yönünden Anayasa Mahkemesinin iptal kararının, Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra çıkarılan uyuşmazlıklar bakımından geçmişe etkili sonuç doğurup doğurmayacağı hususunun, üzerinde hukuki yorum teknikleri ile farklı mülahazalar yapılabilecek nitelikte olduğuna ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun aradığı anlamda açık bir vergi hatası oluşturmadığına karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin değinilen kısmı yönünden Kurulun söz konusu kararında belirtilen ilkelerden ayrılmayı gerektirecek herhangi bir maddi olgu ya da hukuki nedenin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 6728 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle değiştirilen ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibarelerinin, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine yüklenen işe ilişkin kâğıtların ve işlemlerin, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesi uyarınca vergiden müstesna hale geldiği belirtilerek ödenen vergiler ile harcın iadesi istemiyle iptal kararının yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan düzeltme ve şikâyet başvurusunun reddi üzerine açılan davada, dava konusu işlemin değinilen kısmı yönünden davanın reddi yolunda verilen ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
II- Israr kararının, dava konusu işlemin 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergilerinin iadesi isteminin reddine dair kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme:
213 sayılı Kanun'un 116 ilâ 123. maddelerinde yer alan düzenlemelere göre vergi hatasının varlığından söz edilebilmesi için açık ve mutlak bir hatanın bulunması gerekmektedir.
Damga vergisinde, vergiyi doğuran olay, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı Tablo'da yer alan ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan kağıtların yazılıp imzalanması ya da imza yerine geçen bir işaret konulması anında meydana gelmektedir. Buna göre, sözleşmede belirlenen hak ediş dönemi sonunda hak ediş raporunun düzenlenmesi ve onaylanması ile damga vergisi yönünden vergiyi doğuran olay gerçekleşecektir.
Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde tanınan istisnanın uygulamasında sözleşme ve sonrasında düzenlenen kağıtların düzenlendiği tarihte söz konusu işe ilişkin olarak Ticaret Bakanlığınca düzenlenmiş geçerli bir Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi bulunması durumunda belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu tereddütsüzdür.
Olayda, davacı tarafından 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergilerini doğuran kağıtlar, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından yapılan başvuru üzerine anılan işe ilişkin düzenlenen Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin geçerlilik süresi içinde imzalanmış bulunmaktadır. Dolayısıyla belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu açıktır.
Bu nedenle hak ediş ödemelerinin yapıldığı tarihte ihale konusu işe ilişkin Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin bulunmadığı belirtilerek olayda açık bir vergi hatasının bulunmadığı gerekçesiyle verilen ısrar kararının değinilen hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Öte yandan, Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde tanınan istisnanın uygulamasında geçerli bir Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi bulunması durumunda belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu belirtildiğinden Vergi Dava Dairesince değinilen hususta yapılacak inceleme ve araştırmanın sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1-Davacının temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2-...Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının dava konusu işlemin 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergilerinin iadesi isteminin reddine dair kısmına ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
3-Israr kararının dava konusu işlemin 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergileri haricinde ödenen damga vergileri ile noter harcının iadesi isteminin reddine dair kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen temyiz isteminin REDDİNE,
4- Yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden, yatırılan yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
5-Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,
17/09/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
X - KARŞI OY:
Israr kararının dava konusu işlemin 17 ve 18 numaralı hak edişler üzerinden ödenen damga vergileri haricinde ödenen damga vergileri ile noter harcının iadesi isteminin reddine dair kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının değinilen hüküm fıkrasının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.