Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-98 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 04-77/1093-275
Karar Tarihi : 2.12.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B.RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, M. Oğuzcan BÜLBÜL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Pazarlama 20
ve Lojistik A.Ş.
D. TARAFLAR : - DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Pazarlama
ve Lojistik A.Ş.
Perpa Ticaret Merkezi A Blok Kat:2 No:18
Okmeydanı-İstanbul
E. DOSYA KONUSU:Dass Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri
Pazarlama ve Lojistik A.Ş.’nin bayileri ile imzaladığı Bayilik
Sözleşmesi'ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması 30
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malz. Paz. ve Loj.
A.Ş. (DASS) tarafından yapılan başvurudan önce, (………………….) A.Ş.
(………..) tarafından 27.7.2004 tarih, 4098 sayı ile yapılan başvuruda,
(……………) ve (……………………….) Ltd. Şti.'nin (……………) Türk Henkel
Kimya Sanayi ve Tic. A.Ş.’nin (Henkel) bayisi oldukları ancak Henkel'in
(……………)'a, (……………)’a oranla daha fazla ıskonto yapması,
(……………)’ın kampanyalı satışları Uzertaş’dan daha önceden
öğrenebilmesi ve (……………)'ın kampanyalı satışlara daha erken 40
başlayabilmesi gibi (……………) lehine bazı uygulamalarının bulunduğu ve bu
uygulamalar ile (……………)’ın pazar dışına itilmek istendiği belirtilmiştir.
Ayrıca, 2004 yılı Mayıs ayında kurulan ve Henkel ana bayisi olan DASS’ın
(……………)ın da dahil olduğu bayilerle akdetmiş olduğu Bayilik
Sözleşmesi'nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı
olduğu ifade edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 6.9.2004 tarih ve 4894 sayı ile giren ve en son 8.11.2004
tarih, 6189 sayı ile eksiklikleri tamamlanan başvuruya konu sözleşmeyi
bildiren taraf ile hakkında daha önce şikayet başvurusunda bulunulan tarafın 50
04-77/1093-275
2
aynı olması, şikayet başvurusunda ayrıca menfi tespit/muafiyet başvurusuna
konu olan sözleşmenin de 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğunun ileri
sürülmesi nedeniyle şikayet ve menfi tespit/muafiyet başvurularının aynı
dosyada dahilinde sonuçlandırılması kararı alınmıştır. Bu karar üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4., 6., 7. ve 8. maddeleri ile
1997/2 sayılı Anlaşmaların Uyumlu Eylemler ve Teşebbüs Birliği Kararlarının
Kanunun 10. Maddesine Göre Bildiriminin Usül ve Esasları Hakkında Rekabet
Kurulu Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 25.11.2004 tarih, 2004-1-98/MM-04-İYA sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporu, 29.11.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/219 sayılı 60
Başkanlık önergesi ile 04-77 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- (………………………) A.Ş'nin Henkel’in bazı uygulamalarının bayiler
arasında eşitsizliklere yol açtığına ilişkin şikayet başvurusu ile ilgili olarak,
Henkel’in ilgili pazarlarda hakim durumda bulunmaması ve söz konusu
uygulamaların, pek çok piyasada görülen cirosu, satış performansı ve diğer
bazı vasıfları itibarıyla eşit durumda olmayan ve aynı performansı 70
sergileyemeyen bayiler arasında özellikle satış hacimleri ve satış
performanslarını dikkate alarak yapılmış uygulamalar olması nedeniyle, 4054
sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı,
- DASS'ın bayileriyle akdetmiş olduğu Bayilik Sözleşmesi'nin 29.7.2004
tarihine kadar Rekabet Kurulu'na bildirilmesi gerekirken, ilgili Sözleşme
16.8.2004 tarihinde Kurul'a bildirildiğinden, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi
kapsamına giren bir anlaşmayı kanuni süresinde Rekabet Kurulu'na
bildirmediği için DASS’a aynı Kanun'un 16 (c) maddesi gereğince idari para
cezası verilmesi gerektiği, 80
- DASS’da Haziran-Temmuz 2004 tarihleri arasında görev yapan Yönetim
Kurulu Üyelerine; 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamına giren bir
anlaşmayı yasal süresi içinde bildirmedikleri için aynı Kanun'un 16.
maddesinin 3. fıkrası gereğince idari para cezası verilmesi gerektiği,
- 4054 sayılı Kanun'a aykırı hükümleri bulunan ve yaklaşık 2 ay uygulanan
DASS’ın Bayilik Sözleşmesi hakkında; ilgili sözleşmenin 2 ay gibi çok kısa bir
süre uygulanması, ilgili pazarda Kalekim Kim. Mad. San. Tic. A.Ş., Sika
Deteks Yap. Kim. A.Ş. ve Sel Dış Tic. ve Paz. A.Ş. gibi önemli teşebbüslerin 90
faaliyet göstermesi, DASS'ın dağıtımını yaptığı Henkel ürünlerinin ilgili
pazardaki pazar payları, pazara girişte herhangi bir fiili veya hukuki engelin
bulunmaması, taraf teşebbüsün Kurumumuzla hemen işbirliğine girerek
Sözleşme'deki Kanun'a aykırı hükümleri çıkarması ve ilgili pazardaki
rekabetin Sözleşme'deki rekabete aykırı hükümler çıkartılarak tesis edilmiş
olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında bir soruşturma açılmasına
gerek bulunmadığı,
04-77/1093-275
3
- DASS’ın tadil edilmiş Bayilik Sözleşmesi'nin 5.1.2. maddesi; sağlayıcıya
müşteri kısıtlaması getirmesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi 100
uyarınca ilgili Sözleşmeye menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığı,
- Ancak, tadil edilmiş Bayilik Sözleşmesi'nin 5.1.2. maddesi ile öngörülen;
sağlayıcıya müşteri kısıtlaması getirilmesinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ kapsamında izin verilmesi nedeniyle, 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında söz konusu Bayilik Sözleşmesi'nin grup
muafiyetinden yararlandığı
ifade edilmektedir.
110
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Pazarlama ve Lojistik
A.Ş.
DASS, 1.6.2004 tarihinde kurulmuş, hırdavat, nalburiye ve yapı kimyasalları
ürün gruplarında Türkiye genelindeki (……………) ile pazarlama, satış ve
dağıtım alanında faaliyet gösteren bir teşebbüstür.
H.2. İlgili Pazar 120
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarı, “nalburiye, hırdavat, kırtasiye ve yapı kimyasalları pazarı”
olarak tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
DASS tarafından pazarlaması ve satışı yapılan ürünler, gerek fiziksel
özellikleri gerekse de taşıma maliyetlerinin düşüklüğü nedeniyle Türkiye 130
genelinde benzer rekabet şartları altında satılmaktadır. Dolayısıyla ilgili coğrafi
pazar, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. (……………)’ın Şikayet Başvurusuna İlişkin Değerlendirme
Şikayet başvurusu neticesinde yapılan inceleme ve değerlendirmeler
sonucunda, Henkel'in (……………)’ın şikayetine konu uygulamalarının; cirosu,
satış performansı ve sahip olduğu diğer bazı kriterler itibarıyla eşit durumda 140
olmayan ve dolayısıyla aynı performansı sergileyemeyen bayiler arasında,
özellikle satış hacimleri ve satış performanslarını dikkate alınarak yapılmış
olan uygulamalar olduğu tespit edilmiştir. Henkel’in yapı kimyasalları
pazarındaki %(….), nalburiye ve hırdavat pazarındaki % (……) ve kırtasiye
pazarındaki % (….)’luk pazar payı, söz konusu ürünlerin içinde bulunduğu
pazarların yapısı, giriş engelleri, alternatif temin kaynaklarının varlığı ve söz
konusu pazarlardaki rakip teşebbüslerin durumu incelenmiş ve Henkel
04-77/1093-275
4
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamında bir değerlendirme
yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
150
(………)’ın şikayete konu olan uygulmalarının, Henkel ile (………..) arasındaki
ticari ilişkiler ve (………)’ın bayilik performansına bağlı olarak ortaya çıktığı ve
bu sebeple, sergilediği performans ve sahip olduğu diğer ekonomik kriterler
bakımından eşit durumda bulunmayan bayilere yönelik farklı uygulamaların,
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği
kanaatine varılmıştır.
H.3.2. Menfi Tespit/Muafiyet Değerlendirmesi
(………) tarafından yapılan şikayetin ekinde bulunan ve DASS ile 160
(……………)’ın da dahil olduğu bayiler arasında akdedilen Bayilik Sözleşmesi
incelenmiş ve söz konusu Sözleşme içerisinde 4054 sayılı Kanun’a aykırı
hükümler olduğu tespit edilmiştir. Bunun üzerine, DASS’dan, şikayet
başvurusu Sözleşme’nin uygulanıp uygulanmadığının teyit edilebilmesi için
13.8.2004 tarih, 3087 sayılı yazı ile Bayilik Sözleşmesi’nin bir örneği talep
edilmiştir. Söz konusu yazıya istinaden DASS tarafından gönderilen Sözleşme
incelendiğinde, (………)’ın şikayetine konu olan Sözleşme ile DASS
tarafından gönderilen Sözleşme’nin aynı olduğu görülmüştür.
DASS Bayilik Sözleşmesi’nde 4054 sayılı Kanun’a aykırı bulunan hükümler şu 170
şekildedir:
“5.1.2. DASS, Bayi'nin halen ürün satışı yapmakta olduğu müşterilerine satış
yapamaz”.
“5.2.3. Bayi, Bayi’lik şartlarının dışında bir fiyat, ıskonto, kampanya vb.
uygulaması yapamaz, diğer BAYİ faaliyetlerini olumsuz etkileyecek
eylemlerde bulunamaz.”
“15. Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanununda belirtilen haksız rekabete 180
ilişkin şartlar saklı kalmak kaydı ile BAYİ, SÖZLEŞME süresince hiçbir şekilde
DASS ve diğer DASS BAYİ’leri ile fiyat düşürerek veya vade uzatarak rekabet
yapamaz. Bu ve benzeri uygulamalar haksız rekabet olarak değerlendirilir ve
SÖZLEŞME’nin ihlali olarak kabul edilir.”
“18. BAYİ’nin haksız rekabet yaratması ve benzeri şekilde SÖZLEŞME
hükümlerine aykırı davranması sonucu ortaya çıkacak türlü zararlar BAYİ
tarafından karşılanır, ayrıca BAYİ’nin bu sözleşme ile oluşan DASS bayiliği
hakkı ortadan kalkar ve iş bu sözleşme otomatik olarak fesih olur. BAYİ’nin
haksız rekabet yaratması ve benzeri durumlar DASS tarafından yazılı olarak 190
BAYİ’ye ihbaren bildirilir.”
“19. …TARAFLAR’dan herhangi birinin, sözleşmenin bitiş tarihinden en az 1
(bir) ay önce yazılı olarak diğer tarafa yapacağı yazılı bildirim ile anlaşma
fesih edilir. Aksi durumda sözleşme otomatik olarak 1 (bir) yıl süre ile uzar.”
04-77/1093-275
5
“EK-2-: Bayi Tarafından Müşterisine Sunulacak Fiyat ve Iskonto Bilgileri
1 - Nalburiye Hırdavat, Oto Grubu Ürünler ve Yapı Kimyasalları, DASS
Tarafından Sisteme Eklenecek Diğer Ürünler 200
Iskonto Ödeme Şekli
%(…) Nakit Ödeme
%(…) (…) Gün
%(…) (…) Gün
%(…) (…) Gün”
Sözleşme’nin, yukarıda ayrıntılarına yer verilen maddelerinin ve Sözleşme’nin
2 no’lu Eki’nin; bayi’nin fiyat dahil olmak üzere yeniden satış koşullarının
tespitine ve Sözleşme’nin belirsiz süreli olmasına yol açması nedeniyle 4054 210
sayılı Kanun’a aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Sözleşme’nin incelenmesini takiben DASS yetkilileri ile temasa geçilmiş ve
söz konusu Bayilik Sözleşmesi'nin menfi tespit alabilmesi veya 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup
muafiyetinden yararlanabilmesi için Sözleşme'de yapılması gereken
değişiklikler kendilerine ifade edilmiştir.
Değişiklik talebini takiben DASS tarafından tadil edilerek Rekabet Kurumu’na
gönderilen Bayilik Sözleşmesi tekrar tetkik edildiğinde, eski Sözleşme'nin 220
"DASS, BAYİ'nin halen ürün satışı yapmakta olduğu müşterilerine satış
yapamaz…" şeklinde düzenlenmiş olan 5.1.2. maddesi dışında, 4054 sayılı
Kanun'a aykırı olan tüm maddelerinin değiştirildiği görülmüştür. Alıcı ya da
satıcıya anlaşma konusu mal veya hizmetleri satacağı müşteriler konusunda
getirilen kısıtlamalar 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırıdır. Bu sebeple,
DASS Bayilik Sözleşmesi'ne menfi tespit verilemeyeceği, ancak, söz konusu
maddenin 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olmaması nedeniyle, DASS’ın Bayilik
Sözleşmesi’nin anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
230
H.3.3. Bildirim Yükümlülüğüne İlişkin Değerlendirme
DASS'ın bayileriyle akdetmiş olduğu Sözleşme’nin tadil edilmeden önceki
örneklerinden biri olan ve DASS ile bayilerinden (…………) arasında
29.6.2004 tarihinde akdedildiği anlaşılan Bayilik Sözleşmesi’nin, 4054 sayılı
Kanun'un “4 üncü madde kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar
yapıldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Kurula bildirilir” şeklinde düzenlenen
10. maddesi uyarınca 29.7.2004 tarihine kadar Rekabet Kurulu'na bildirilmesi
gerekirken, ilgili Sözleşme’nin ancak 16.8.2004 tarihinde Rekabet Kurulu'na
bildirildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi 240
kapsamına giren bir anlaşmayı kanuni süresinde Rekabet Kurulu'na
bildirilmediği için DASS’ın 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesi gereğince idari
para cezası ile cezalandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
04-77/1093-275
6
H.3.4. Soruşturma Açılmamasına İlişkin Değerlendirme
DASS'ın bayileriyle akdetmiş olduğu Sözleşme, 2002/2 sayılı Tebliğ'e aykırı
hükümler içermesine karşın Haziran 2004 - Ağustos 2004 arası yaklaşık 2 ay
uygulanmıştır. 4054 sayılı Kanun'a aykırı hükümleri bulunan söz konusu
Sözleşme'nin yaklaşık olarak 2 aylık bir süre için uygulanması nedeniyle 250
soruşturma açılması seçeneği akla gelmekte birlikte;
- 4054 sayılı Kanun'un “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler
arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve
eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla,
herhangi bir sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’a aykırılığının tespitinde dikkate
alınması gereken en önemli hususlardan birisinin, söz konusu sözleşmeleri
yapan teşebbüslerin, bu sözleşmeler ile ilgili ürün ve coğrafi pazarda rekabeti 260
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacının, diğer bir değişle “kasıt”
unsurunun varlığının ortaya konulabilmesidir. Şöyle ki, adil ticareti sağlamak
gibi bir gayesi olmayan teşebbüslerin doğrudan rekabeti kısmak amacıyla
yaptığı anlaşmalar ve/veya aldığı kararlar da, zamanında bildirilmemiş ise,
Rekabet Kurulu’nun nihai kararını aldığı tarihe kadar uygulanabilecek ve bu
süre için herhangi bir cezaya çarptırılmayacaktır. Bu bağlamda, açılan
soruşturma sonucunda nihai karar alınıncaya kadar geçen sürede rekabetin
kısıtlanması neticesinde elde edilen haksız kazancın tamamı, nihai karar
neticesinde söz konusu teşebbüse para cezası verilse bile, ihlali
gerçekleştiren teşebbüsten tam olarak geri alınamayacak ve rekabeti ihlal 270
etme “kastı” ile hareket eden iligili teşebbüs(ler) bu durumdan kazançlı
çıkacaktır. Bu nedenle, kasıtlı ve kötü niyetli olarak hareket ederek rekabeti
kısıtlayan teşebbüsler ile, böyle bir amacı olmayan ancak yine de yaptığı
anlaşmalar ya da aldığı kararlar ile rekabeti kısıtlayan teşebbüslerin ihlallerinin
aynı ağırlıkta olmadığının değerlendirilmesi ve bu değerlendirmenin de,
teşebbüsler hakkında verilecek kararlara yansıtılması gerekmektedir. Bu
çerçevede; DASS’ın, bayileri ile 4054 sayılı Kanun’u ihlal eden maddeleri olan
bayilik sözleşmeleri imzaladığının tespit edilmesinden sonraki süreçte
Rekabet Kurulu’na karşı gösterdiği yakın işbirliği ve Bayilik Sözleşmesi’ndeki
rekabete aykırı unsurların çok kısa sürede düzeltilerek Bayilik Sözleşmesi’nin 280
4054 sayılı Kanun’a uygun hale getirilmesindeki çabası dikkate alındığında,
DASS’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etme “kastı” ile hareket
etmediği kanaatine varılması,
- 4054 sayılı Kanun’a aykırılıklar içeren Bayilik Sözleşmesi’nin çok kısa süre
için uygulamada kalması,
- ilgili ürün pazarlarındaki oyuncu sayısının fazla olması nedeniyle oluşan
rekabetçi yapı,
290
- sözleşmenin uygulandığı ilgili ürün pazarlarına giriş engellerinin
bulunmaması,
04-77/1093-275
7
- ilgili ürün pazarlarında alternatif temin kaynaklarının bulunması,
- sözleşmenin uygulanmasının, ilgili ürün pazarındaki etkisinin sınırlı olması,
- dikey anlamda 4054 sayılı Kanun’a aykırılıklar içeren bir Bayilik
Sözleşmesi’nin uygulanması ile, ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren
teşebbüsler arasında yatay anlamda bir rekabet ihlaline yol açılmaması 300
nedeniyle, DASS hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- (……………………) A.Ş.'nin; Henkel Türk A.Ş.'nin bazı uygulamalarının
bayiler arasında eşitsizliklere yol açtığına ilişkin şikayet başvurusu ile ilgili 310
olarak, Henkel Türk A.Ş.'nin ilgili pazarlarda hakim durumda bulunmaması ve
söz konusu uygulamaların, pek çok piyasada görülen cirosu, satış
performansı ve diğer bazı vasıfları itibarıyla eşit durumda olmayan ve aynı
performansı sergileyemeyen bayiler arasında özellikle satış hacimleri ve satış
performanslarını dikkate alarak yapılmış uygulamalar olması nedeniyle, 4054
sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına
Kurul Üyesi Ersan GÖKMEN’in farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile,
2- a) DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Paz. ve Loj. A.Ş.'nin
bayileriyle akdetmiş olduğu Bayilik Sözleşmesi'nin 29.7.2004 tarihine kadar 320
Rekabet Kurulu'na bildirilmesi gerekirken, ilgili Sözleşme 16.8.2004 tarihinde
Kurul'a bildirildiğinden, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamına giren bir
anlaşmayı kanuni süresi içinde Rekabet Kurulu'na bildirmediği için DASS
Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Paz. ve Loj. A.Ş.’ye aynı Kanun’un
2004/1 sayılı Tebliğ ile değişik 16 (c) maddesi gereğince 2.970.794.000.-
(ikimilyardokuzyüzyetmişmilyonyediyüzdoksandörtbin) TL para cezası
verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
b) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, önceki
maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemekten dolayı 330
DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Paz. ve Loj. A.Ş.’de Haziran-
Temmuz 2004 tarihleri arasında görev yapan Yönetim Kurulu Üyeleri Ahmet
İpek, Zafer Şahin, Mustafa Sütlaş, Gökhan İpek, ve Arif Mete’ye ayrı ayrı
teşebbüse verilen bildirimde bulunmama cezasının takdiren % 5’i oranında
olmak üzere 148.539.700.- (Yüzkırksekizmilyonbeşyüzotuzdokuzbinyediyüz)
TL para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
3- DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Paz. ve Loj. A.Ş. Bayilik
Sözleşmesi hakkında, 4054 sayılı Kanun kapsamında bir soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığına OYÇOKLUĞU ile, 340
04-77/1093-275
8
4- DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf Malzemeleri Paz. ve Loj. A.Ş.'nin tadil
edilmiş Bayilik Sözleşmesinin 5.1.2. maddesi; sağlayıcıya müşteri kısıtlaması
getirmesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca ilgili
Sözleşmeye menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığına
OYBİRLİĞİ ile,
5- Ancak, tadil edilmiş Bayilik Sözleşmesinin 5.1.2. maddesi ile öngörülen;
sağlayıcıya müşteri kısıtlaması getirilmesinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ kapsamında izin verilmesi nedeniyle, 2002/2 350
sayılı Tebliğ kapsamında söz konusu Bayilik Sözleşmesi'nin grup
muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
04-77/1093-275
9
KARŞI OY GEREKÇESİ
(02.12.2004 tarihli ve 04-77/1093 – 275 sayılı Kurul Kararı)
(………………………….) A.Ş’nin; Henkel Türk A.Ş.’nin bazı
uygulamalarının bayiler arasında eşitsizliklere yol açtığına ilişkin şikayet
başvurusu ile ilgili olarak, Henkel Türk A.Ş.’nin ilgili pazarlarda hakim
durumda bulunmaması ve söz konusu uygulamaların, pek çok piyasada
görülen cirosu, satış performansı ve diğer bazı vasıfları itibariyle eşit durumda
olmayan ve aynı performansı sergileyemeyen bayiler arasında özellikle satış
hacimleri ve satış performanslarını dikkate alarak yapılmış uygulamalar
olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına katılmakla birlikte Kurumun şikayet edilen
teşebbüs ile irtibata geçerek bayilerle imzalanan Bayilik Sözleşmesinde
değişiklik yapılmasını istemesinin uygulama açısından doğru olmadığını
düşünüyorum.
Diğer taraftan, kararın 3 üncü maddesinde Bayilik Sözleşmesi’ndeki
aykırılıklar nedeniyle teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı sonucu yer almaktadır. Kararda bunun gerekçesi yer almamakla
birlikte, İdare Raporu’nda, sözleşmenin iki ay gibi çok kısa süre uygulanması,
düşük pazar payları, pazara girişte bir fiili veya hukuki engelin bulunmaması,
Rekabet Kurumu’yla hemen işbirliğine gidilmiş olması ve mevzuatın
bilinmemesi gerekçeleri sıralanmıştır. Amaç ve hukuki düzenlemeler
açısından bu gerekçelere katılmak mümkün değildir.
Şöyle ki; eğer şikayet üzerine Kurum inceleme başlatmasa idi, bu
sözleşme iki ay değil, daha uzun süre uygulanmaya devam olunacaktı.
Ayrıca, iki aylık sürede uygulandığı kabul edilmiş olsa dahi, yaklaşık
(…………) bayi ile bu sözleşme imzalanmış durumdaydı. Kaldı ki, iki aylık
sürenin doğru tespit edilip edilmediği de tartışmaya açıktır. Raporda bu tespit,
ilgili teşebbüs tarafından Kuruma gönderilen tek bir bayinin imzaladığı
anlaşma dikkate alarak yapılmıştır.
Öte yandan, Kurum yetkililerinin sözlü olarak ilettikleri hususlar dikkate
alınarak değiştirilen bayilik sözleşmesi, hâlâ aykırı hükümler taşıdığı için, tadil
edilmiş haliyle dahi menfi tespit alamamaktadır. Şikayet yapılmamış olsa idi,
daha fazla aykırılıkla uygulanması sürdürülecek olan bir sözleşmeye bağlı
ihlalin müeyyidesiz bırakılması haklı ve yerinde olmadığından çoğunluk
görüşüne katılmıyorum.
Ali Ersan GÖKMEN
Kurul Üyesi
04-77/1093-275
10
Rekabet Kurulu’nun 2.12.2004 gün ve 04-77/1093-275 sayılı Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Türk Henkel Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin ana bayii olan ve Mayıs
2004 ayında kurulduğu anlaşılan DASS Endüstriyel Ürünler ve Sarf
malzemeleri Pazarlama ve Lojistik A.Ş.’nin kuruluşundan sonra ülkenin her
yanındaki bayilerle imzalamaya koyulduğu ve muhtemelen (…………………)
A.Ş.’nin Rekabet Kurumu’na 27.7.204 tarihi itibariyle yaptığı şikayet
başvurusunu haber aldıktan sonra 6.9.2004 tarihi itibariyle menfi tespit veya
muafiyet isteminde bulunduğu Bayilik Sözleşmesinde 5.1.2, 5.2.3, 15, 18.
maddelerle Sözleşme’nin Ek-2’sinde 1. madde olarak yer verilen, 4054 sayılı
Yasa ile korunması öngörülen rekabet düzenine tam bir saldırı niteliğindeki
hükümler Kurum raportörleri ve daha sonra başlıkta anılan Karar’ın H.3.2.
maddesinde Kurul tarafından saptanmışken, Yasa’nın emrettiği üzere
soruşturma açılması görevinden (seçeneğinden değil) Karar’da yer verilen ya
da başka türden gerekçelerle kaçınılmasının mümkün olmadığı kanısındayım.
Bu nedenle başlıkta anılan Karar’ın 1. ve 3. maddelerine katılmadım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
04-77/1093-275
11
KARŞI OY GEREKÇESİ
(02.12.2004 tarihli ve 04-77/1093-275 sayılı Kurul Kararı)
Kararın 1 ve 3 numaralı maddelerine aşağıdaki gerekçelerle
katılmıyoruz:
Çoğunluk görüşü şikayet başvurusunu reddederek, 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı sonucuna
varmıştır. Bu sonuca ulaşılmasında gerekçe olarak, Henkel Türk A.Ş.’nin ilgili
pazarda hakim durumda bulunmaması, söz konusu uygulamaların pek çok
piyasada görülen ve eşit durumda olmayan ve aynı performansı sergilemeyen
bayiler arasında satış performansları ve satış hacimleri dikkate alarak
yapılmış uygulamalar olması hususları gösterilmektedir. Şüphesiz, bu
gerekçeler de tartışmaya açık olmakla birlikte, asıl itiraz noktamız şikayet
başvurusunda yer alan ve bayilerle imzalanan Bayilik Sözleşmesi’nin 4054
sayılı Kanun’a aykırı olduğu iddiasının dikkate alınmaması veya yerinde
görülmemesidir.
İdarenin hazırlamış olduğu 25.11.2004 tarihli raporda belirtildiği üzere
(s.4), şikayet üzerine incelenen Bayilik Sözleşmesi’nde 4054 sayılı Kanun’a
aykırı hükümler tespit edilmiştir. Sözleşmenin altı maddesinde tartışmasız ihlal
hükümleri yer almıştır. Bunun üzerine sözleşmenin hangi maddelerinin
değiştirilmesi halinde menfi tespit alabileceği veya grup muafiyeti kapsamına
girebileceği İdare tarafından teşebbüs yetkililerine sözlü olarak ifade
edilmiştir (Bkz. Rapor s.6). Sonuçta, teşebbüs tarafından Rekabet Kurumu’na,
bir madde dışında, değişiklikler gerçekleştirilerek başvuruda bulunulmuştur.
Rapor, bu değişikliklere rağmen, hâlâ muhafaza edilen maddeler nedeniyle,
sözleşmenin menfi tespit alamayacağını, fakat grup muafiyetinden
yararlanabileceğini belirtmektedir. Dolayısıyla, şikayetin yapıldığı dönemde bir
dizi aykırılığa, düzeltme yapılmasından sonra da bazı aykırılıkların devamına
rağmen, ayrıca aşağıda belirteceğimiz üzere, ihlal nedeniyle soruşturma
açılması gereği ortada iken, şikayet nedeniyle herhangi bir işlem yapılmasına
gerek olmadığı sonucuna katılamıyoruz.
Diğer taraftan, kararın 3 üncü maddesinde Bayilik Sözleşmesi’ndeki
aykırılıklar nedeniyle teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı sonucu yer almaktadır. Kararda bunun gerekçesi yer almamakla
birlikte, İdare Raporu’nda, sözleşmenin iki ay gibi çok kısa süre uygulanması,
düşük pazar payları, pazara girişte bir fiili veya hukuki engelin bulunmaması,
Rekabet Kurumu’yla hemen işbirliğine gidilmiş olması ve mevzuatın
bilinmemesi gerekçeleri sıralanmıştır. Amaç ve hukuki düzenlemeler
açısından bu gerekçelere katılmak mümkün değildir.
Şöyle ki; eğer şikayet üzerine Kurum inceleme başlatmasa idi, bu
sözleşme iki ay değil, daha uzun süre uygulanmaya devam olunacaktı.
Ayrıca, iki aylık sürede uygulandığı kabul edilmiş olsa dahi, yaklaşık
(…………) bayi ile bu sözleşme imzalanmış durumdaydı. Kaldı ki, iki aylık
sürenin doğru tespit edilip edilmediği de tartışmaya açıktır. Raporda bu tespit,
04-77/1093-275
12
ilgili teşebbüs tarafından Kuruma gönderilen tek bir bayinin imzaladığı
anlaşma dikkate alarak yapılmıştır.
Öte yandan, Kurum yetkililerinin sözlü olarak ilettikleri hususlar dikkate
alınarak değiştirilen bayilik sözleşmesi, hâlâ aykırı hükümler taşıdığı için, tadil
edilmiş haliyle dahi menfi tespit alamamaktadır. Şikayet yapılmamış olsa idi,
daha fazla aykırılıkla uygulanması sürdürülecek olan bir sözleşmeye bağlı
ihlalin müeyyidesiz bırakılması haklı ve yerinde olmamıştır.
Kanun’un 4 üncü maddesine hem amaç, hem de etki bakımından bir
aykırılık söz konusudur. Bu aykırılığın kısa süre uygulanması ve diğer
sübjektif bazı gerekçelerle, göz ardı edilmesi mümkün değildir. Nitekim,
anlaşmanın bildirilmemesi nedeniyle, bildirmeme cezası verilmesi kararı
oy birliği ile alınmıştır. Kurul, aykırılıkları düzelttirme yaptırıp görmemezlikten
gelerek usulüne uygun davranan teşebbüsleri bir tür cezalandırmaktadır.
Rekabet Kurulu yasa hükümlerini kendisine tanınan yetki sınırları içinde
kullanmak durumunda olup, haklı ve adil görmediği sonuçları, Kanun’a uygun
düşmeyen yöntemlerle değil, ihtiyaç duyulan düzenleme değişikliklerini
gündeme getirerek veya ilgili düzenlemeleri yaparak elde etmelidir.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy