Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-110 (Birleşme)
Karar Sayısı : 03-59/708-329
Karar Tarihi : 28.8.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN
B- RAPORTÖRLER: E. Cenk GÜLERGÜN, Müge ÖZERCAN
C-BİLDİRİMDE
BULUNAN : - IDEC Pharmaceuticals Corporation
Temsilcisi: Av. Nilüfer Müldür ÇAKMAKLI
Eski Büyükdere Cad. Park Plaza No:22 K:11
Maslak - İstanbul
D- TARAFLAR : - IDEC Pharmaceuticals Corporation
3030 Callan Road San Diego California
92121 ABD
- Biogen, Inc.
14 Cambridge Center Cambridge Massachusetts
02142 ABD
E- DOSYA KONUSU: IDEC Pharmaceuticals Corporation ile Biogen,
Inc.’in birleşmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.8.2003 tarih, 3700 sayı ve
19.8.2003 tarih, 4015 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
22.8.2003 tarih, 2003-1-110/Öİ-03-ECG sayılı Birleşme Ön İnceleme Raporu,
22.8.2003 tarih, REK.0.05.00.00/116 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-59 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; IDEC Pharmaceuticals
Corporation ile Biogen, Inc.’in birleşmesinin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulu'nun iznine tabi bir işlem olduğu, fakat hakim durum yaratılarak
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasına yol açmayacağından işleme izin verilmesinde herhangi bir
sakıncanın bulunmadığı ifade edilmektedir.
03-59/708-329
2
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Biogen, Inc. (Biogen)
Biogen, insanlar için terapötik ürünlerin geliştirilmesi, üretimi ve pazarlaması
faaliyetleriyle iştigal eden biyoteknoloji şirketi olup, esas olarak nöroloji,
dermatoloji ve ramotolojideki tıbbi gereksinimlerde kullanılan farmasötik
ürünlerin geliştirilmesi alanlarında faaliyet göstermektedir.
Hiçbir kişi ya da teşebbüs doğrudan ya da dolaylı olarak Biogen hisselerinin
%10’undan fazlasına sahip bulunmamaktadır.
Biogen, 2002 yılı içinde, Türkiye ürün pazarına sağlamakta olduğu tek ürün
olan Avonex'in satışlarını tek müşterisi konumunda bulunan,
toptancı/dağıtımcı şirket Gen İlaç Limited Şirketi aracılığıyla yapmıştır.
Biogen, Avonex markalı ürünün satışının yanı sıra, bazı patent/patent
uygulamalarının lisansını alanların yaptıkları satışlar üzerinden royalti geliri de
elde etmektedir.
H.1.2. IDEC Pharmaceuticals Corporation (IDEC)
IDEC, kanser bağışıklık sistemi ve enflamatuar hastalıkların tedavisine yönelik
terapilerin geliştirilmesi, üretimi ve pazarlaması faaliyetleriyle iştigal eden
biyoteknoloji şirketidir.
IDEC’in toplam oy hakkının %10’undan fazlasını elinde bulunduran
hissedarlarına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1- IDEC’in Oy Hakkının %10’undan Fazlasına Sahip Hissedarlar
Hissedarın Unvanı Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
FMR Corp. 17,375,261 11.2
Citigroup, Inc. 16,886,062 10.9
Bir grup olarak tüm direktörler ve yönetici
konumundaki personel (18 kişi) 16,955,637 10.3
IDEC’in, Türkiye’de herhangi bir farmasötik ürünün üretimi ya da satışı
faaliyeti bulunmamaktadır. Bununla birlikte, IDEC lisans sözleşmesi uyarınca,
F.Hoffmann-La Roche Ltd.’in Türkiye’de gerçekleştirdiği MabThera markalı
ürünün satışından royalti geliri elde etmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Avrupa İlaç Pazarlama Araştırmaları Birliği tarafından geliştirilmiş olan
Anatomical Therapeutic Classification (ATC) sınıflandırma sisteminde ilaçlar
03-59/708-329
3
tedavi sınıflarına göre ayrılmakta; diğer bir ifadeyle ilaçlar anatomik etki
bölgelerine, endikasyonlarına, tedaviye yönelik kullanımlarına, yapılarına, etki
çeşitlerine göre sınıflandırılmaktadır.
ATC her biri kendi içinde en fazla dört aşama içeren ve kodlarla ifade edilen
16 (A,B,C, vb.) kategoriden oluşmaktadır. ATC sınıflandırmasının üçüncü
kademesinde (ATC-3) ilaçlar tedavi endikasyonlarına, başka bir deyişle hangi
amaçla kullanıldıklarına göre gruplandırılmaktadır.
IDEC, Türkiye’de herhangi bir farmasötik ürünün üretimi veya satışı
konusunda faaliyet göstermemektedir. Biogen ise, Türkiye ürün pazarına
sadece Avonex markalı ürünü sağlamaktadır. Avonex, nükseden multiple
sclerosis (MS) vakalarında ayakta tedavi gören hastaların tedavisinde
kullanılıp, ATC-3 sınıflandırmasının bağışıklık sistemini düzenleyen ve
bağışıklık sistemi hücrelerinin gelişimini hızlandıran ya da engelleyen ürünleri
kapsayan L03A (Cytokines ve Immunomodulators) grubunda yer almaktadır.
IDEC ve Biogen’in lisans vermiş olduğu firmalar, Türkiye’deki ürün satışlarını
kendi nam ve hesaplarına gerçekleştirdikleri gibi; IDEC ve Biogen’in, bu
firmaların Türkiye’de satışını yaptıkları ürünlerin fiyat, pazarlama ve satış
politikaları üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. Ayrıca, söz konusu
ürünlerin lisans sahiplerinin IDEC ve Biogen olduğunun ürünlerin müşterileri
tarafından bilinme olasılığının çok düşük olması sebebiyle, IDEC ve Biogen bu
ürünlerin tercih edilmesinde de herhangi bir rol oynamamaktadır. Dolayısıyla,
Türkiye’de pazarlanan “Biogen lisanslı ürünler” olan "Factor VIII Organism,
Recombitant Hepatisi B antigens, Recombitant Streptavidin, Plant Genetic ve
Covance/Babco" ürünleri ile IDEC lisanslı "MabThera" ürününün satışlarından
oluşan ciro ve pazar payı, tarafların değil, lisans alanların pazardaki ağırlığını
yansıtmaktadır.
Bu çerçevede ilgili ürün pazarı, ATC-3 sınıflandırmasının L03A grubunda yer
alan ürünler olan, “bağışıklık sistemini düzenleyen ve bağışıklık sistemi
hücrelerinin gelişimini hızlandıran ya da engelleyen ürünler pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Taraf teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri coğrafi alan dikkate alınarak, ilgili
coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
IDEC, Bridges Merger Corporation (Merger Sub) ve Biogen arasında
20.6.2003 tarihinde imzalanmış olan "Anlaşma ve Birleşme Planı" uyarınca;
sermayesinin tamamı IDEC’e ait, yeni kurulmuş bir şirket olan Merger Sub,
Biogen'in bünyesinde birleşecek ve Biogen, IDEC’e bağlı şirket olarak
varlığını devam ettirecektir. Söz konusu işlem sonrasında, IDEC’in unvanı
"BIOGEN IDEC, INC." olarak değiştirilerek, Merger Sub’ın varlığı son
bulacaktır.
03-59/708-329
4
Birleşme sonrasında, IDEC hissedarları toplam hisselerin %50.5’ine, Biogen
hissedarları ise %49.5’ine sahip olacaktır. Hissedarlardan hiçbiri, tek başına
ya da diğer hissedarlarla birlikte, IDEC üzerinde kontrol hakkına sahip
olmayacaktır.
Yeni bir oluşumun gerçekleşmesi nedeniyle anılan işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ'in 2 (a) maddesi kapsamında bir birleşmedir.
İşlemin taraflarından IDEC’in ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmamakla
birlikte, tarafların toplam cirosu, Biogen’in 2002 yılında Türkiye pazarından
elde ettiği yaklaşık ……………………. TL. ciro tutarından ve toplam pazar
payı, aynı şirketin payı olan %….. oranından oluşmaktadır.
Bu çerçevede, taraf teşebbüslerin toplam pazar payı rakamının 1997/1 sayılı
Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen %25'lik pazar
payı eşiğini aşması nedeniyle anılan işlem izne tabi bir birleşmedir.
Söz konusu pazarda, Biogen’in Avonex adlı ürünüyle rekabet eden üç farklı
ürün bulunmaktadır. Bu ürünlerin tahmini pazar paylarına aşağıda yer
verilmiştir.
Tablo 2- Rakip Ürünlerin Pazar Payları (%)
Firma Ürün Adı Pazar Payı
Biogen Avonex ….
Serono International S.A. Rebif ….
Schering A.G. Betaferon ….
Teva Neuroscience, Inc. /Aventis Pharma
(Ortak geliştirme anlaşması) Copaxone ….
IDEC’in Türkiye’de ilgili ürün pazarında faaliyet göstermemesi nedeniyle,
işlemin yoğunlaşma artırıcı etkisi olmayacağı da dikkate alınarak, anılan
birleşmenin, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında hakim durum
yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine
varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, IDEC Pharmaceuticals Corporation ile
Biogen, Inc.’in birleşmesinin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet
Kurulu'nun iznine tabi bir işlem olduğuna, fakat hakim durum yaratılarak veya
mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasına yol açmayacağı anlaşıldığından, söz konusu işleme izin
verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy