1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/A.I.-00/9 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-02/4-2
Karar Tarihi : 04.01.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: Ali ILICAK, Şebnem KULAKSIZOĞLU.
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Delphi Automotive Systems (Holding) Inc. (DASHI)
adına Av. Bahar Selma DEMİREL (Fadlullah Cerrahoğlu Avukat Bürosu Güllü sok.
No:1 3. Levent 80630 İstanbul).
D- TARAFLAR: - Delphi Automotive Systems (Holding) Inc. (DASHI)
Corporation Trust Centre 1209 Orange Street Wilmington, New
Castle, Delaware U.S.A.
- Lucas Industries Limited (Lucas)
46 Park Street London W1Y 4DJ
E- DOSYA KONUSU: Delphi Automotive Systems (Holding) Inc.’nin (DASHI)
Lucas Servis Ticaret A.Ş.’ni (Servicso) devralmasına izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.11.2000 tarih, 4714 sayı ile intikal
eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7 nci
maddesi ile Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 14.12.2000
tarih ve D4/1/A.I.00/9 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 2.1.2001 tarih,
REK.08.00.00/1 sayılı Başkanlık Önergesi ile 01.02 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ:
Bildirime konu olan Delphi Automotive Systems (Holding) Inc.’ın Lucas Servis
Ticaret A.Ş.’nin hisselerini devralması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında ve
anılan Tebliğ’in 4 üncü maddesinde belirtilen eşikleri aşması nedeniyle izne tabi bir
devralma işlemi olduğu; ancak ilgili ürün pazarında hakim durum yaratılması ya da
2 REKABET KURUMU
var olan hakim durumun güçlendirilmesi sonucunu doğuracak bir işlem olmadığı,
devralma işleminin dayandığı Temel Sözleşmenin 6, 9.1 ve 9.2 inci maddeleri ile
getirilen sınırlamaların da bu devralma işlemiyle birlikte izin verilebilir nitelikte yan
sınırlamalar olduğu düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Sözkonusu devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarı dizel yakıt
enjeksiyon ürünleri, bu ürünlerle ilgili satış sonrası hizmetleri, yedek parçalar,
aksesuarlar olarak tanımlanmıştır.
Coğrafi pazar: Tanımlanan pazardaki hizmetlerin tüm Türkiye çapında veriliyor
olması dolayısıyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul
edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler Ve Hukuki Değerlendirme:
Devralma işleminin Delphi Automotive Systems (Holding) Inc. (DASHI olarak
anılacaktır), Lucas Industries Ltd. (Lucas olarak anılacaktır), Nirun Şahingiray, Lucas
Dizel Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Dizelco olarak anılacaktır), Lucas Servis Ticaret A.Ş.
(Servisco olarak anılacaktır) ve garantör sıfatıyla Lucas Varity Ltd. arasında
imzalanan “Temel Sözleşme”de tespit edilen şartlar çerçevesinde kesinlik
kazanacağı bildirilmektedir. Bu sözleşmeye göre hisse devri aşağıdaki şartlara bağlı
olarak gerçekleşecektir:
1. Lucas’ın Servisco’dan, Servisco’nun dizel dışı işlerini devralması yolu ile
gerçekleştirilecek olan Servisco’nun yeniden yapılandırılması,
2. Dizelco’nun işinin ve gayrimenkuller hariç olmak üzere malvarlığının Servisco’ya
devri,
3. Servisco tarafından, bir sermaye arttırımı çerçevesinde Servisco’nun ihraç
edilecek yeni hisselerinin DASHI’ye tahsis edilmesi ve Servisco’nun hissedarlarının
Servisco’nun şirket ana sözleşmesine veya TTK’ya göre yeni hisselerle ilgili rüçhan
haklarından feragat etmeleri ve
4. Dizelco ile Servisco arasında Dizelco’nun Servisco için dizel yakıt enjeksiyonları
ürünlerini 18 ay veya daha önce Servisco kendi imalat tesisini kurduğu takdirde bu
tarihe kadar, imal ve/veya monte etmesini öngören bir imalat sözleşmesi
imzalanması.
Dizel motor parçaları, dizel yağ pompaları ve parçaları, subaplar, enjektörler,
enjektör gövdeleri, otomotiv yan sanayi yedek parçaları üretimiyle toptan ve
perakende satışı işleri ile iştigal eden Dizelco’nun başlangıçtaki ortaklık yapısı şu
şekildedir: Lucas Industries Ltd.:%78,927, Nirun Şahingiray:%19,336, Diğer:%1.74.
Şirket 1999 yılında ………………… TL.’lık ciro gerçekleştirmiştir. Dizelco’nun
ilgili ürün pazarındaki payı bildirim formunda verilen bilgiye göre %….. oranındadır.
Bu pazarda Robert Bosch Mot. Araç. Yan. San. Ve Tic. A.Ş.’nin tahmini pazar payı
%…. olarak verilmiştir.
Kara, deniz, hava nakliye araçları ile sanayi inşaat ve ziraat makine ve
araçlarına ait yedek parça ve bunların ayar ve bakımı için gerekli tezgah, alet ve
3 REKABET KURUMU
edevatın ithali ve ihracı, servis hizmetlerinin görülmesi ve toptan pazarlanması
hizmetlerini vermekte olan Servisco’nun ortaklık yapısı da şu şekildedir: Lucas
Industries Ltd.’in hissesi ile Geoff R. Wyatt, Andrew Timothy Ward, Mike F. Bell, H.
Melih Fereli’nin1 birer hisselerinin toplamı: %51, Nirun Şahingiray: %49.
1999 yılında şirketin net satışlar kalemi ………………… TL. olarak
gerçekleşmiştir. Servisco’nun kendi işleri ile ilgili pazar payı %… olarak bildirilmiştir.
Bu pazarda Robert Bosch Mot. Araç. Yan. San. Ve Tic. A.Ş.’nin payının ise %…
civarında olduğu belirtilmiştir.
Dizelco ve Servisco dışındaki bağlı şirketlerin ilgili ürün pazarında faal
olmadıkları bildirilmektedir.
Bildirilen işlem sonucunda önce Servisco’nun dizel dışı işleri devir öncesi ana
şirket olan Lucas tarafından satın alınacak, ikinci aşamada Dizelco’nun işi ve
gayrimenkuller hariç malvarlığı Servisco’ya devredilecek, üçüncü aşamada ise
Servisco’nun sermayesi arttırılarak yeni çıkarılacak hisselerinin ve halihazırda
Lucas’ın elinde olan hisselerin DASHI’ye devredilmesi sonucunda kontrol el
değiştirecektir.
Hisse devri ve sermaye artışı öncesi hissedarlık yapısı ile hisse devri ve
sermaye artışı sonrasındaki hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir.
HİSSE DEVRİ VE SERMAYE ARTIŞI ÖNCESİ HİSSEDARLIK YAPISI:
Hissedarın adı Hisse adedi Hisse tutarı(TL)
Lucas Ind. Ltd. 389.126 3.891.260.000
Nirun Şahingiray 373.870 3.738.700.000
Geoff R. Wyatt 1 10.000
Andrew Timothy Ward 1 10.000
Mike F. Bell 1 10.000
H.Melih Fereli 1 10.000
Toplam 763.000 7.630.000.000
HİSSE DEVRİ VE SERMAYE ARTIŞI SONRASI HİSSEDARLIK YAPISI
Hissedarın adı Hisse adedi Hisse tutarı(TL)
Delphi Automotive Systems Inc. 1.546.344 15.463.440.000
Nirun Şahingiray 373.870 3.738.700.000
Delphi Int. Services Inc. 1 10.000
Delphi Corporation 1 10.000
Delphi Automotive Systems Global Inc. 1 10.000
Toplam 1.920.217 19.202.170.000
Sermaye arttırımına sadece DASHI katılmış ve temel sözleşmenin 2-4 ncü
maddesinde belirtildiği gibi 1.157.217 hisseye sahip olmuştur. Bu hisseler artırılmış
sermayenin (1.920.217) %60.26’sını oluşturmaktadır. Yeni hisse ihracı sonrasında
devir öncesindeki ortakların rüçhan haklarını kullanmamaları ve Lucas Ind. (389.126
hisse) ile Andrew Timothy Ward’un hisselerinin (1 hisse) de devri sonucunda
1 Adı geçen şahıslar Lucas grubunda yönetici olarak çalıştıkları için hisseleri Lucas ile birlikte sayılmıştır.
4 REKABET KURUMU
DASHI nihai olarak, Servisco’nun 1,920,217 pay hissesinin 1,546,344 payını elde
ederek %80.5’lik bir orana sahip olmuştur.
Hisse devri öncesinde birer paya sahip olan Geoff R. Wyatt, Mike F. Bell ve
H. Melih Fereli ise tablodan da görülebileceği gibi hisselerini sırasıyla Delphi
International Services, Delphi Corporation ve Delphi Automotive Systems Global
(Holding) Inc.’ye devretmişlerdir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2 nci maddesinde “birleşme veya devralma sayılan
haller” düzenlenmektedir. Söz konusu maddenin 1-b fıkrası “Herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma
yetkisini veren araçları devralması veya kontrol etmesi” halinin birleşme ve
devralma olarak kabul edilmesini öngörmektedir. Bildirime konu Temel Sözleşmede,
Lucas Ind.Ltd.’nin hisselerinin DASHI’ye devredilmesine yer verilmektedir. Bu
bağlamda söz konusu işlem anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemidir.
İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme veya devralma sayılan
hallerden olduğu tespit edildikten sonra, yine aynı Tebliğ’in 4 üncü maddesine göre
izne tabi birleşme veya devralmalardan olup olmadığına bakılmıştır. Mezkur Tebliğ’in
4 üncü maddesine göre bir birleşme veya devralmanın izne tabi olabilmesi için
teşebbüslerin ilgili ürün pazarında toplam pazar paylarının piyasanın %25’ini aşması
veya toplam cirolarının 25 trilyon TL’nin üzerinde olması gerekmektedir.
Daha önce de açıklandığı üzere bu devralma işleminde iş ve malvarlığı
açısından asıl devredilecek şirket Servisco değil Dizelco’dur. Devralan şirket olan
DASHI ile O’nun bağlı olduğu Delphi grubunun ve Servisco ile Dizelco’yu
bünyesinde bulunduran devreden şirket konumundaki Lucas ve TRW grubunun
Dizelco dışında ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu
nedenle devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ uyarınca izne tabi olup olmadığının
belirlenmesi açısından tarafların ciroları ve pazar paylarının hesaplanmasında
yalnızca Dizelco’nun verileri göz önünde bulundurulmuştur.
Dizelco’nun ilgili ürün pazarındaki payı %….., cirosu ise ………………… TL
olarak bildirilmiştir. Bu haliyle devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasında yer alan %25 oranındaki pazar payı eşiğini aşmaktadır
ve izne tabi bir devralmadır.
Servisco’nun işlem sonrasında faaliyet göstereceği dizel yakıt enjeksiyonları
pazarında, devralan DASHI’nin ve bağlı olduğu Delphi grubunun faaliyette
bulunmaması nedeniyle bu pazarda hakim durum oluşturulması ya da
güçlendirilmesi söz konusu değildir.
Delphi grubu ülkemizde otomotiv sanayi ile ilgili olarak tel demetleri
üretmektedir. Otomotiv yan sanayi olarak tanımlanabilecek bir pazarda pazar gücü
elde etmek için otomobillerde kullanılan tel demetlerini üreten şirketlere dizel yakıt
enjeksiyon sistemleri sağlayan firmalarla birlikte sahip olunmasına ihtiyaç
duyulduğu, ancak bir otomobili üretmek için 20 bin parçaya gereksinim olduğu göz
önüne alınırsa bu şekilde otomobil üreticilerine baskıda bulunmanın mümkün
olmadığı düşünülmektedir. Pazarda güçlü olanın bildirimde bulunan Delphi gibi
orjinal parça sağlayıcıları değil, otomobil üreticileri olduğu konuya ilişkin daha önce
karara bağlanan dosyalardan bilinmektedir. Ayrıca dizel enjeksiyon sistemleri
pazarında Robert Bosch Mot. Araç. Yan. San. ve Tic. A.Ş.’nin tahmini pazar payının
%40 olması böyle bir ihtimalin önünü kesmektedir.
5 REKABET KURUMU
Devralma ile Getirilen Yan Sınırlamalar
Yukarıda anılan Temel Sözleşmenin 9.1 nci maddesinde Lucas ve Dizelco ile
bunların bağlı şirketlerine ve 9.2 nci maddesinde Nirun Şahingiray’a (Dizelco ve
Lucas ile Servisco’nun hisselerine bunlar üzerinde tasarrufta bulunabilecek şekilde
sahip olduğu sürece ) getirilen yükümlülükler yer almaktadır.
9.1 nci maddede Lucas ve Dizelco ile bunların bağlı şirketlerine getirilen
yükümlülükler şunlardır:
a) Kapanış tarihinde başlayan ve 7 Ocak 2005 tarihinde sona eren süre
zarfında, yatırım amacıyla, tanınmış bir menkul kıymetler borsasında veya başka bir
menkul kıymetler piyasasında kote edilmiş, listelenmiş veya başka bir şekilde işlem
gören herhangi bir şirketin hisse senetlerinin veya sair menkul değerlerinin yüzde
beşten (%5) az bir kısmını elinde bulundurmak dışında, kendi başına veya başka bir
kişi ile birlikte veya başka bir kişi ile birlikte veya başka bir kişi adına, doğrudan ya
da dolaylı olarak, Türkiye’de ya da halen Dizelco veya Servisco’nun iş yaptığı
dünyanın herhangi başka bir yerinde, dizel motoru yakıt enjeksiyon sistemleri ve
aksamı (elekterik makine kontrol üniteleri dışında) tasarımı, geliştirilmesi veya satışı
ile ilgili herhangi bir işe (Rakip Faaliyet) girişmeyecek veya böyle bir işle
ilgilenmeyecektir.
b) Kapanış tarihinden itibaren (2) yıllık bir süre zarfında, kendi başına veya
başka bir kişi ile birlikte veya başka bir kişi adına, Servisco’da teknik veya yönetsel
bir görevde istihdam edilmiş bir çalışanı talep etmeyecek veya şirketten ayırmak için
bir çaba ve girişimde bulunmayacaktır.
c) Yasalar veya İmalat Sözleşmesi tahtında gerek görülmesi dışında, müşteri
liste ve isimleri, satış hedefleri ve istatistikleri de dahil ancak bunlarla sınırlı
olmamak kaydıyla , kapanış öncesinde veya işbu Sözleşmeyle veya herhangi bir
işlem belgesi veya bu belgelerde öngörülen bir hususla ilişkili olarak vakıf oldukları
ticari sırları, gizli veya mahrem operasyonları, yöntemleri veya işlemleri, Dizelco
ve/veya Servisco tarafından gerçekleştirilen işlerle ilgili herhangi başka bir bilgiyi,
herhangi bir kişiye açıklamayacak veya kendi yararlarına veya başka bir kişinin
yararına kullanmayacaktır.
9.2 nci maddede Nirun Şahingiray’a getirilen yükümlülükler ise şunlardır:
a) Yatırım amacıyla, tanınmış bir menkul kıymetler borsasında veya başka bir
menkul kıymetler piyasasında kote edilmiş, listelenmiş veya başka bir şekilde işlem
gören herhangi bir şirketin hisse senetlerinin veya sair menkul değerlerinin yüzde
beşten (%5) az bir kısmını elinde bulundurmak dışında, kendi başına veya başka bir
kişi ile birlikte veya başka bir kişi ile birlikte veya başka bir kişi adına, doğrudan ya
da dolaylı olarak, Türkiye’de ya da halen Dizelco veya Servisco’nun iş yaptığı
dünyanın herhangi başka bir yerinde, dizel motoru yakıt enjeksiyon sistemleri ve
aksamı (elekterik makine kontrol üniteleri dışında) tasarımı, geliştirilmesi veya satışı
ile ilgili herhangi bir işe (Rakip Faaliyet) girişmeyecek veya böyle bir işle
ilgilenmeyecektir.
6 REKABET KURUMU
b) Kendi başına veya başka bir kişi ile birlikte veya başka bir Kişi adına,
Servisco’da teknik veya yönetsel bir görevde istihdam edilmiş bir çalışanı talep
etmeyecek veya şirketten ayırmak için bir çaba ve girişimde bulunmayacaktır.
c) Yasalar tahtında gerek görülmesi dışında, müşteri liste ve isimleri, satış
hedefleri ve istatistikleri de dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla , kapanış
öncesinde veya işbu Sözleşmeyle veya herhangi bir işlem belgesi veya bu
belgelerde öngörülen bir hususla ilişkili olarak vakıf oldukları ticari sırları, gizli veya
mahrem operasyonları, yöntemleri veya işlemleri, Dizelco ve/veya Servisco
tarafından gerçekleştirilen işlerle ilgili herhangi başka bir bilgiyi, herhangi bir kişiye
açıklamayacak veya kendi yararlarına veya başka bir kişinin yararına
kullanmayacaktır.
Söz konusu kısıtlamaların sayılan teşebbüslere, DASHI’nin Dizelco ve
Servisco tarafından icra edilen işin ve söz konusu işe ait firmaların o güne kadar
kazandığı saygınlık(goodwill) ile know-how’ın tüm yararını elde etmesini garanti
etmek amacıyla ve Servisco’nun hisselerini satın almak üzere yapılan sözleşmenin
karşılığı olarak yüklendiği belirtilmektedir.
Yukarıda sayılan ve rekabet literatüründe “yan sınırlama” olarak adlandırılan
bu yükümlülüklerin devralma işleminin gerçekleşmesi için gerekli, makul ve kabul
edilebilir nitelikte yan sınırlamalar olduğu değerlendirilmiştir. Devralma işleminin
gerçekleşmesinden itibaren beş yıl süreyle uygulanacak olan rekabet etmeme,
çalışanları şirketten ayırmama ve ticari bilgileri ifşa etmeme gibi yükümlülükler için
bu sürenin, devralma işlemi firmaların o güne kadar kazandığı saygınlık (goodwill) ve
know-how’ın da devredilmesini içerdiği için, Kurulumuzun daha önceki kararları ile
uyumlu olduğu gözlenmiştir.
Diğer taraftan devralma işlemini düzenleyen Temel Sözleşmenin 9.2 nci
maddesi ile Nirun Şahingiray’a getirilen sınırlamanın adı geçen şahsın da sermaye
arttırımında rüçhan hakkını kullanmamak suretiyle devreden taraflardan birisi olması
sebebiyle makul ve kabul edilebilir bir yan sınırlama olduğu kabul edilmiştir.
J- SONUÇ:
Yukarıda yer verilen görüş ve değerlendirmelerin ışığı altında; bildirime konu
olan Delphi Automotive Systems (Holding) Inc.’ın Lucas Servis Ticaret A.Ş.’nin
hisselerini devralaması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında ve anılan Tebliğ’in
4 üncü maddesinde belirtilen eşikleri aşması nedeniyle izne tabi bir devralma işlemi
olduğuna; ancak ilgili ürün pazarında hakim durum yaratılması ya da var olan hakim
durumun güçlendirilmesi sonucunu doğuracak bir işlem olmadığına, devralma
işleminin dayandığı Temel Sözleşmenin 9.1 ve 9.2 inci maddeleri ile getirilen
sınırlamaların bu devralma işleminin gerçekleşmesi için gerekli, makul ve kabul
edilebilir yan sınırlamalar olduğuna, diğer taraftan temel sözleşme ile birlikte Dizelco
ile Servisco arasında imzalanan imalat sözleşmesinin ise DASHI’nin isteği
doğrultusunda Lucas’ın faaliyetlerine bir sınırlama getirdiğine ancak bu sınırlamanın
da rekabeti kısıtlayan bir sınırlama olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy