Demir çelik üreticilerinin 4054 sayılı Kanun'u ihlal edip etmediklerinin tespiti - Karar Sayı 05-68/958-259

Rekabet Kurumu Başkanlığından,



REKABET KURULU KARARI


Dosya Sayısı : 2004-1-12 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 05-68/958-259
Karar Tarihi : 14.10.2005 10

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı
ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya
ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN


B. RAPORTÖRLER : Hasan Hüseyin ÜNLÜ, İsmail Yücel ARDIÇ, 20
Metin PEKTAŞ

C. ŞİKAYET EDENLER : - Antalya Ticaret Odası
Kazım Özalp Cad. 2. Sok. No: 4 Antalya
- Bir yapı kooperatifi (isminin gizli tutulması talebi
vardır.)


D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
30
- Asil Çelik San. ve Tic. A.Ş.,
Gemiç Köyü Mevkii 16800 Orhangazi - Bursa
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul

- Çemtaş Çelik Makina San. ve Tic.A.Ş.,
Organize Sanayi Bölgesi Ali Osman Sönmez
Bulvarı No:3 16159 Bursa
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul 40

- Diler Demir Çelik Endüstri ve Tic. A.Ş.,
Tersane Cad. No:46-48 Diler Han
80000 Karaköy - İstanbul
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul

05-68/958-259
2
- Ege Çelik Endüstrisi San. ve Tic.A.Ş.,
Şair Eşref Bulvarı No: 23/5-6 İzmir
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN 50
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul

- Ekinciler Demir Çelik A.Ş.,
Büyükdere Cad. No:71 Nurol Plaza B. Blok
Kat: 9 34398 Maslak - İstanbul
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul

- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe San. A.Ş.,
34340 Mahmutbey - İstanbul 60
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul

- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.,
Osmangazi Mevkii 41100 PK 24 Çayırova
Gebze - Kocaeli
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul

- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Tic. A.Ş. 70
Tersane Cad. No:46-48 Diler Han
Karaköy 80000 İstanbul
Temsilcisi Av. İ.Yılmaz ASLAN
Polaris Plaza 1/16 34398 Maslak – İstanbul

- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
Rıhtım Cad. No:60 Çelik İşhanı Kat:5
81320 Kadıköy - İstanbul
Temsilcileri M. Suat ÇELEBİ ve Coşku ARKUN
Bestekar Sok. No:80 Kavaklıdere – Ankara 80

- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
Kemeraltı Cad. Karaköy Ticaret Merkezi 24/6
80030 Karaköy / İstanbul
Temsilcisi Av.Mehmet DEDEOĞLU
Büyükdere Cad. Emlak Kredi Blokları A-1 Blok
Daire:24 80620 Levent - İstanbul

- Çukurova Çelik End. A.Ş.
Meclis-i Mebusan Cad. Salıpazarı Yokuşu No:1 90
80040 Salıpazarı - İstanbul
Temsilcisi Av. Tahsin Çoğalan
Meclis-i Mebusan Cad. Salıpazarı Yokuşu No:1
80040 Salıpazarı - İstanbul



05-68/958-259
3
- Ege Metal Demir Çelik San. Tic. A.Ş.
Rıhtım Cad. Damga Sok. No:9/5
Kadıköy - İstanbul 100

- Erege Metal Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş.
Yeni Foça Yolu 2.km Aliağa - İzmir


- Habaş Sinai ve Tibbi Gazlar İstihsal End. A.Ş.
Ankara Asfaltı Yanı Fuatpaşa Sok. No:26 34880
Soğanlık Kartal - İstanbul
Temsilcisi Metin KANMAZ
Bağdat Cad. No:187 Kat:3 Daire:8 Selamiçeşme 110
Kadıköy - İstanbul

- İskenderun Demir Çelik Fabrikaları A.Ş.
31319 İskenderun
Temsilcileri Av.Aydın COŞAR, Av.Banu COŞAR
İnönü Cad. No: 26/2 37437 Taksim - İstanbul

- İzmir Demir Çelik San. A.Ş.
Şair Eşref Bulvarı No:23 35210 İzmir
Temsilcisi Av. Berna ÖZER 120
Hasat Sok. No: 42/5 Şişli - İstanbul

- Kaptan Demir Çelik End. Tic. A.Ş.
Barbaros Bulvarı No: 29 34353 Beşiktaş - İstanbul
Temsilcisi Av. Feyyaz Cem GÖZAÇAN
Kocatepe Mah. Topçu Sok. Şahane Apt. No:5
Daire: 6 Taksim - İstanbul

- Kardemir Karabük Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş.
78170 – Karabük 130

- Yeşilyurt Demir Çekme San. ve Tic. Ltd. Şti.
Cumhuriyet Mah Tekkeköy - Samsun
Temsilcisi Av. Mehmet YILMAZ
Organize Sanayi Sitesi Kutlukent - Samsun



E. DOSYA KONUSU : Demir çelik üreticilerinin 4054 sayılı Kanun’u
ihlal edip etmediklerinin tespiti. 140

F. İDDİALARIN ÖZETİ : Demir çelik üreticilerinin anlaşarak inşaat demiri
fiyatlarını birlikte belirledikleri; üreticilerin birbiri ile bağlantılı olarak ve aynı
zamanda inşaat demiri fiyatlarına sürekli ve aşırı oranda zam yaptıkları iddiası.

G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 27.1.2004 tarih, 405 sayı ve
25.2.2004 tarih, 916 sayı ile intikal eden başvurular üzerine hazırlanan 26.2.2004
05-68/958-259
4
tarih ve 2004-1-12/BN-04-HHÜ sayılı Bilgi Notu Kurul’un 11.3.2004 tarih ve 04-19
sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca,
uzun demir çelik üreticilerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine ilişkin iddialar 150
ile ilgili soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının saptanması amacıyla
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

Yapılan önaraştırma sonucu 14.4.2004 tarih ve 2004-1-12/ÖA-04-HHÜ sayılı
Önaraştırma Raporu, 16.4.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/60 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 22.4.2004 tarih ve 04-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
sektörde faaliyet gösteren;

- Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Asil Çelik),
- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş. (Çebitaş), 160
- Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çemtaş),
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş. (Çolakoğlu),
- Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş. (Çukurova Çelik),
- Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş. (Diler; Diler-Yazıcı),
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ege Çelik),
- Ege Metal Demir Çelik San.Tic. A.Ş. (Ege Metal),
- Ekinciler Demir Çelik A.Ş. (Ekinciler),
- Erege Metal Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.1 (Erege Metal),
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş. (Habaş),
- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe Sanayii A.Ş. (İçdaş), 170
- İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş. (İsdemir),
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş. (İzmir Demir Çelik),
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş. (Kaptan Demir Çelik),
- Kardemir Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Kardemir),
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş. (Kroman),
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş. (Yazıcı; Diler-Yazıcı),
- Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti. (Yeşilyurt),

hakkında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ve 41. maddesi
çerçevesinde soruşturma açılmasına karar verilmiştir. 180

Haklarında soruşturma açılan teşebbüslere ve şikâyetçilere 5.5.2004 tarihli
yazılar ile tebligatta bulunularak yazılı savunmaları istenilmiştir. Rekabet

1 Anılan teşebbüsün daha önce “Say Metal Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.” olan unvanı,
22.4.2004 tarihli Olağan Genel Kurul toplantısında “Erege Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.”
olarak değiştirilmiş; bu değişiklik 27.4.2004 tarihinde tescil edilerek, 4.5.2004 tarih ve 6042 sayılı
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilmiştir.
05-68/958-259
5
Kurulu’nun 19.10.2004 tarih ve 04–66/939-M sayılı kararı ile soruşturmanın
süresi 22.10.2004 tarihinden itibaren 6 ay uzatılmıştır.

Soruşturma heyetince tamamlanan 21.4.2005 tarih, SR/05-5 sayılı Soruşturma
Raporu, Kanun’un 45/1 inci maddesi uyarınca, Kurul üyeleri ile ilgili teşebbüslere
tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince teşebbüslerden 30 gün
içinde yazılı savunmalarını göndermeleri istenilmiştir. 190
Haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları yasal
süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
Soruşturma heyetinin hazırladığı ek yazılı görüş, Kanun’un 45/2. maddesi
uyarınca, yasal süresi içinde Kurul üyeleri ile ilgili teşebbüslere tebliğ edilmiştir.
Haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ek yazılı görüşe karşı cevapları
yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
Kurul’un 15.8.2005 tarihli toplantısında, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak
12.10.2005 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiştir.
12.10.2005 tarihlerinde yapılan sözlü savunma toplantısında ilgililer son
savunmalarını yapmıştır. 200
13.7.2005 tarih, 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5388 sayılı
“Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine
Dair Kanun”un 5. maddesinde yer alan “…Soruşturma yapılmasına karar
verildiği takdirde Kurul ilgili daire başkanının gözetiminde soruşturmayı yürütecek
raportör veya raportörleri belirler.” hükmü uyarınca alınan 13.7.2005 tarih, 05-
46/667 sayılı Kurul kararı doğrultusunda, mevcut soruşturmanın Heyet
Başkanlığını yürüten Kurul Üyesi M. Sıraç ASLAN nihai karar toplantısına
katılmamıştır.

Kurul, 14.10.2005 tarihinde, 05-68/958-259 sayı ile nihai kararını vermiş ve karar 210
27.10.2005 tarihinde tefhim edilmiştir.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Soruşturma Raporu’nda;

1. Raporda yer verilen bilgi ve belgeler ışığında, Rekabet Kurulu'nun iddiaları ve
takdir hakkı saklı kalmak kaydıyla;
- Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş. 220
- Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş.
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Ege Metal Demir Çelik San.Tic.A.Ş.
- Ekinciler Demir Çelik A.Ş.
05-68/958-259
6
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.
- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe Sanayii A.Ş.
- İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş.
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş. 230
- Kardemir Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.
- Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.'nin
uzun demir çelik ürünleri pazarında yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri, dolayısıyla para cezasının takdirine ilişkin
yukarıda yer verilen hususlar da dikkate alınarak, aynı Kanun’un 16. maddesinin
2. fıkrası uyarınca, para cezası uygulanması gerektiği,

Anılan anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 10. maddesi ile öngörülmüş olan 240
bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması nedeniyle, ilgili teşebbüslere
aynı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, para cezası
uygulanması gerektiği,

4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca, önceki maddede
belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemekten dolayı ilgili teşebbüslere
verilecek cezanın yüzde onuna kadar, teşebbüslerde o tarihte yönetim
organlarında görev alanlara da para cezası verilmesi gerektiği,

2. Erege Metal Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 4054 sayılı Kanun'u ihlal 250
ettiğini
ispatlayacak yeterli delil olmadığı, dolayısıyla söz konusu teşebbüs hakkında
para cezası uygulanmasına gerek olmadığı,

ifade edilmektedir.


I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Taraflar 260

I.1.1. Asil Çelik

Toplam sermayesi 24,433,076.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:

Tablo – 1 Asil Çelik sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Eti Toprak Endüstri ve Tic. A.Ş 29.6
Parsan Makina Parçaları Sanayi A.Ş 19.4
05-68/958-259
7
Güriş İnşaat ve Mühendislik A.Ş 19.4
Güriş Holding A.Ş 9.7
Recep Sami Yazıcı 9.7
Yazıcı Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş 9.0
Diğer 3.2
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Tümer Özgenç, Necati Özsoy, Recep Sami Yazıcı, Tevfik
Yamantürk, Mehmet Alp Tiryakioğlu ve Ali Gökhan Yazıcı‘dan oluşmaktadır. 270

I.1.2. Çebitaş

Toplam sermayesi 40,000,000.-YTL olan şirketin kontrolü Çebi Ailesine aittir.
Şirket Yönetim Kurulu; Halis Çebi, Ömer Çebi, Adnan Çebi ve Fuat Çebi‘den
oluşmaktadır.

I.1.3. Çemtaş

Toplam sermayesi 22,464.-YTL olan şirketin çoğunluk hisselerine Bursa Çimento 280
Fabrikaları A.Ş. sahiptir. Şirket Yönetim Kurulu; Ergun Kağıtçıbaşı, M. Cüneyt
Pekman, S. Feyha Duraner, M. Celal Gökçen, Burhan Evcil ve Erdem Saker‘den
oluşmaktadır.

I.1.4. Çolakoğlu

Toplam sermayesi 22,000,000.-YTL olan şirketin kontrolü Çolakoğlu Ailesine
aittir. Şirket Yönetim Kurulu; Ali Nuri Çolakoğlu, Hasan Tevfik Çolakoğlu, Cahit
Aşkın ve Tevfik Nezih İşeri‘den oluşmaktadır.
290
I.1.5. Çukurova Çelik

Toplam sermayesi 285,000,000.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:

Tablo – 2 Çukurova sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Çukurova Holding A.Ş 51.9
Pamukbank T.A.Ş 25.9
Yapı Kredi Bankası A.Ş 14.3
Avor Investment Company Inc. 7.2
Diğer 0.7
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Fikri Şadi Gücüm, Mehmet Bülent Ergin, Suat Yelkin,
Güray Kılıç ve Engin Denizmen‘den oluşmaktadır
300
I.1.6. Diler

Toplam sermayesi 150,000,000.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:
05-68/958-259
8

Tablo – 3 Diler Demir Çelik sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Recep Sami Yazıcı 41.4
Altuğ İnce 31.7
Mehmet Suiçmez 10.3
Celal Özgündoğan 3.8
Namık Atal 0.8
Diğer 12.0
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Recep Sami Yazıcı, Necati Özsoy, Veysel Çakır ve Altuğ
İnce‘den oluşmaktadır.
310
I.1.7. Ege Çelik

Toplam sermayesi 96,152,500.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:

Tablo – 4 Ege Çelik sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Gün Ünlüer 59.5
Ortaklar Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş 20.3
İnbat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş 9.1
Diğer 11.3
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Mustafa Aydın Ulusan, Bekir Sinan Ermihan, Gün Ünlüer,
Erdoğan Merter ve Hüseyin Şengel‘den oluşmaktadır.
320
I.8. Ege Metal

Toplam sermayesi 64,567,968.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:

Tablo – 5 Ege Metal sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Mustafa Ergül 24.9
Süleyman Yiğit 16.0
İlhan Yiğit 15.5
Didem Ergül İnan 14.0
Mehmet Tolga Yiğit 13.1
Nesrin Ergül 9.9
Nesibe Yiğit 4.3
Bahattin Aslan 0.9
Halil İbrahim Uysal 0.9
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Mustafa Ergül, Bahattin Aslan ve Sami Aksan‘dan
oluşmaktadır.
330
05-68/958-259
9
I.1.9. Ekinciler

Toplam sermayesi 15,680,000.-YTL olan şirketin hisselerinin %92’sine Ekinciler
Holding A.Ş. sahip bulunmaktadır. Şirket Yönetim Kurulu; Haluk Ekinci, Namık
Kemal Ekinci ve Faruk Ekinci‘den oluşmaktadır.

I.1.10. Erege Metal

Toplam sermayesi 1,000,000.-YTL olan şirketin hisselerinin %70’ine G.R İnşaat
ve Gayrimenkul Yatırım Hizmetleri S Tic.Ltd.Şti. sahip bulunmaktadır. Şirket 340
Yönetim Kurulu; Ahmet Büyükdoğan, Gülderen Ardıç, Fırat Ardıç, Fettah Erdem,
Oğuz Yenen ‘den oluşmaktadır.

I.1.11. Habaş

Toplam sermayesi 19,000,000.-YTL olan şirketin çoğunluk hissesine Başaran
Ailesi sahip bulunmaktadır. Şirket Yönetim Kurulu; Mehmet Rüştü Başaran, Güllü
Başaran, Aysel Başaran ve Gülsel Altıntuğ‘dan oluşmaktadır.

I.1.12. İçdaş 350

Toplam sermayesi 60,000,000.-YTL olan şirketin kontrolü Aslan Ailesi sahip
bulunmaktadır. Şirket Yönetim Kurulu; Tacettin Aslan, Bayram Yusuf Aslan,
Şahin Yenigün, Adnan Aslan, Ayhan Aslan ve Yılmaz Aslan‘dan oluşmaktadır.

I.1.13. İsdemir

Toplam sermayesi 750,000,000.-YTL olan şirkette Erdemir %90,9 ve İsdemir
Çalışanları Vakfı ise %9,1 paya sahiptir. Şirket Yönetim Kurulu; Recai Berber,
Abdulkerim Dervişoğlu, Atamer Giyici, Ali Sedat Kara, Bünyamin Soydan, Ahmet 360
Erkan, Ahmet Furkan, Mehmet Bulut ve Raif Yetim‘den oluşmaktadır.

I.1.14. İzmir Demir Çelik

Toplam sermayesi 62,250,000.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:


Tablo – 6 İzmir Demir Çelik sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Türkiye İş Bankası A.Ş. 54.7
Yabancı Ortaklar [ Al Rajhi Ailesi ve Diğerleri ] 5.1
Deba Holding A.Ş. 1.2
Diğer [ Halk İştiraki ] 39.0
T O P L A M 100.0
370
Şirket Yönetim Kurulu; Caner Çimenbiçer, Samim Sivri, Metin Yılmaz, Tülin
Aykın, Teoman Yenigün, Mustafa Darcan ve R.Semih Nabioğlu‘dan
oluşmaktadır.

I.1.15. Kaptan Demir Çelik
05-68/958-259
10

Toplam sermayesi 50,000,000.YTL olan şirketin çoğunluk hissesine Çebi Ailesi
sahip bulunmaktadır. Şirket Yönetim Kurulu; Yaşar Kaptan Çebi, Ahmet Nuri
Çebi, Tayfun Çebi, Bekir Özbağ, E. Erdal Bahar’dan oluşmaktadır.
380
I.1.16. Kardemir

Toplam sermayesi 206,771,813.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:

Tablo – 7 Kardemir sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Kardemir A.Ş. Çalışanları(A GRUBU) 21.1
Yöre Halkı, Kardemir A.Ş. Emeklileri ile Nakit
Halka Arz (D GRUBU) 68.4
Karabük ile Safranbolu Sanayi ve Ticaret
Odası ile Esnaf Odası Üyeleri (B GRUBU) 10.5
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Osman Kılavuz, Kamil Güleç, Hüseyin Rahmi Çetin,
İlhami Acar, Mutullah Yolbulan, Nuri Özdemirel, Veysel Uçum‘dan oluşmaktadır.
390
I.1.17. Kroman

Toplam sermayesi 26,000,000.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:

Tablo – 8 Kroman sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Yücel Boru ve Profil Endüstri A.Ş 64.0
Çelsantaş Çelik Mam. San. Tic. A.Ş 17.9
Çayırova Boru ve Tic. A.Ş 17.8
Gökşen Mustafa Yücel 0.2
Diğer 0.1
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Gökşen Mustafa Yücel, Şahin Türkaslan, Uğur Yücel,
Şemsettin O. Oktar, Sermet Hatunoğlu, Latif Anbarlı, Ş. Kemal Saraç’dan
oluşmaktadır. 400

I.1.18. Yazıcı

Toplam sermayesi 65.000.000.-YTL olan şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki
şekildedir:

Tablo – 9 Yazıcı Demir Çelik sermaye yapısı
Hissedar Ortaklık Payı (%)
Recep Sami Yazıcı 60.1
Cenk Aklan 22.2
Altuğ İnce 9.6
Celal Özgündoğan 7.3
Diğer 0.8
05-68/958-259
11
T O P L A M 100.0

Şirket Yönetim Kurulu; Recep Sami Yazıcı, Necati Özsoy, Veysel Çakır, İbrahim
Pektaş, Altuğ İnce‘den oluşmaktadır. 410

I.1.19. Yeşilyurt

Toplam sermayesi 15,000,000.-YTL olan şirketin kontrolüne Yeşilyurt Ailesi sahip
bulunmaktadır. Şirket yönetimi Cemal Yeşilyurt ve Hikmet Yeşilyurt‘dan
oluşmaktadır.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı 420

Çelik ürünlerini uzun ürünler, yassı ürünler ve vasıflı (kaliteli) ürünler olmak
üzere, temelde üç gruba ayırmak mümkündür. Uzun ürünler grubunda nervürlü
inşaat demiri, filmaşin, çubuk, tel ve profillerden oluşan ürünler yer almaktadır.
Bu ürünler genelde inşaat ve yapı sektörleri tarafından tüketilmektedir. Yassı
ürünler ise, özellikle otomotiv, beyaz eşya, gemi yapımı ve ambalaj sektörlerinin
girdisi durumundadır. Vasıflı çelik de uzun ürünlerin bir alt sınıfı olarak
değerlendirilebilmekle birlikte; kalitesi, kullanım amaçları ve üretim süreci
bakımından uzun ve yassı ürünlerden ayrılmaktadır. Nitekim vasıflı çelik üretimi
için gerekli olan teknik, teknolojik donanım ve know-how uzun ve yassı mamul 430
üretimi için gerekli olandan bir hayli farklıdır. Vasıflı çeliğin kullanım alanları,
ürünlerin kalite hatalarının ciddi sonuçlar doğurabileceği ve hassas parça
kullanımını gerektiren, otomotiv sanayi, otomotiv yan sanayi, makine imalat
sanayi, harp araç ve gereçleri sanayi, tarım araçları sanayi gibi sektörlerde
kullanılmaktadır. Bu soruşturma kapsamında farklı özellikleri göz önünde
bulundurulmakla birlikte, vasıflı çelik ürünleri genel olarak uzun demir çelik
ürünlerinin bir alt pazarı olarak değerlendirilmiştir.

Uzun Demir Çelik Ürünleri
440
Demir cevheri veya hurdadan üretilen sıvı çelik, kalıplara dökülerek ingot, blum
ve kütük ara ürünleri elde edilmektedir. Bu ara ürünler haddehanelerde
haddelenerek uzun ürünler elde edilmektedir. Uzun demir çelik ürünlerin başlıca
çeşitlerine aşağıda yer verilmiştir:

Kütük: Külçe döküm, sürekli döküm veya sıcak haddeleme yolu ile elde edilen,
bir kenarı 140 mm’den az olan, yarı mamul malzemeleridir.

Nervürlü İnşaat Demiri: 6 ila 32 mm. arası çaplarda üretilen nervürlü inşaat
demirinin 6, 8 ve 10 mm. çapında olanları, kangal gibi 1000 kg. olarak sarılıp 450
satılmakta, 10 mm.’den daha büyük çaplı olanlar ise alıcı talebine göre 6 ila 15
metre arası uzunluklarda kesilmektedir. Üzeri sarmal şeklinde olan nervürlü
inşaat demirinin düz inşaat demirinden farkı, betona daha iyi tutunmasıdır.

Düz İnşaat Demiri: 12 ila 32 mm. arası çaplarda üretilen bu çubukların boyları,
talebe göre 6 ila 15 metre arasında kesilmektedir.
05-68/958-259
12

Filmaşin (Kangal): 5.5 ila 16 mm. arası çaplarda üretilen filmaşinler, tel, tel
kafes, tel hasır kaynaklı ızgara, çivi ve elektrot üretiminde kullanılmaktadır.
460
Orta ve Ağır Profiller: Yüksekliği 80 mm. ve üstünde olan I, U, H gibi kesitli
profiller, uzun kenarı 80 mm. ve üstünde olan eşitkenar ve çeşitkenar köşebentler
ve yüksekliği 100 mm. ve üstünde olan maden direği profilleri ve benzerleridir.
Orta ve ağır profiller gruplarını aşağıdaki gibi ayırmak mümkündür:

160 mm. ve üstündeki I, U, H vb. profiller,
120 mm. ve üstündeki köşebentler ve
110 mm. ve üstündeki maden direkleri orta profilleri,

daha büyük edatlardaki profiller ise, ağır profilleri oluşturmaktadır. 470

Vasıflı Çelik: Farklı kesit, nitelik ve kalitelere sahip yüzlerce vasıflı çelik ürün
çeşidi bulunmaktadır. Bu ürünlerin çoğu birbirleriyle ikame edilememektedir.
Ancak bu soruşturma kapsamında söz konusu ürünlerin ayrıntısına girmeye
gerek görülmemiştir.

Uzun demir çelik ürünlerinin kendi içinde bir değerlendirme yapıldığında farklı alt
pazarların bulunduğu görülmektedir. Özellikle talep ikamesi kısmen de arz
ikamesi düşünüldüğünde “kütük”, “nervürlü inşaat demiri”, “filmaşin”, “profil”,
“vasıflı çelik” gibi alt pazarlar bulunmaktadır. 480

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarı genel olarak "uzun demir
çelik ürünleri" olarak kabul edilmiştir. Ancak bazı durumlarda yukarıda sayılan alt
pazarlarda da değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca elektrikli ark ocaklı tesislerin
ortak temel girdisinin hurda olması nedeniyle, “hurda tedarik pazarı” ayrı bir
pazar olarak değerlendirilmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

İlgili pazarı oluşturan ürünlerin nakliye maliyetleri önemli sayılabilecek seviyelere 490
ulaşabildiğinden, sektörde yer yer bölgesel pazarlar oluşabilmektedir. Ancak,
sektörde üreticilerin hemen hemen tüm bölgelere satış yapabildikleri dikkate
alınarak, bu soruşturma kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” olarak kabul edilmiştir.

I.3. Demir Çelik Sektörüne İlişkin Genel Bilgiler
I.3.1. Dünya Demir Çelik Sektörü

Demir çelik sektörünün, sanayileşmenin alt yapısını oluşturması nedeniyle,
gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ayrıcalıklı bir yeri bulunmaktadır. Demir 500
çelik sektörü başta inşaat, otomotiv, makina, gemi yapımı, demiryolları,
madencilik, kimya endüstrisi, beyaz eşya, ambalaj sektörü olmak üzere hemen
hemen tüm sanayi dallarına ara ürün sağlamaktadır. Demir çelik sektörünün
gelişim hızı, ekonomik kalkınma sürecinin değişik aşamalarında farklılık
göstermektedir. Kalkınmanın ilk aşamasında tarıma dayalı sektörler gelişme
gösterirken, ikinci aşamada hızlanan alt yapı yatırımları ile ara mal, yatırım malı
05-68/958-259
13
üreten sektörler ile inşaat sektörü gelişmekte, beraberinde uzun demir çelik
ürünleri talebi artmaktadır. Üçüncü aşamada ise uzun demir çelik ürünlerine olan
talep artışı yavaşlamakta, yassı ürünler uzun ürünlerden daha fazla talep edilir
olmaktadır. 510

Aşağıda yer alan tablolarda, ülkelere göre nihai çelik ürünlerinin üretim ve
tüketim oranları ile nihai çelik üretim ve tüketiminde ülkelerin aldığı paylar
gösterilmiştir:

Tablo-10 Ülkelere Göre Dünya Çelik Üretim ve Tüketimi (milyon ton)
2003 2004
Sıra Ülkeler
Üretim Tüketim Ürt. Tük. Karş. Oranı Üretim
1 Çin 220.1 257.0 0.86 272.4
2 Japonya 110.5 73.7 1.50 112.6
3 ABD 90.4 99.3 0.91 98.5
4 Rusya 62.7 23.9 2.62 64.2
5 G.Kore 46.3 44.5 1.04 47.5
6 Almanya 44.8 34.1 1.31 46.4
7 Ukrayna 36.9 - - 38.7
8 Hindistan 31.8 31.0 1.03 32.6
9 Brezilya 31.1 15.6 1.99 32.9
10 İtalya 26.7 31.5 0.85 28.3
11 Fransa 19.8 15.8 1.25 20.7
12 Tayvan 18.9 20.9 0.90 19.3
13 Türkiye 18.3 13.2 1.39 20.4
14 İspanya 16.1 19.3 0.83 17.6
15 Kanada 15.9 15.7 1.01 16.4
16 Meksika 15.2 14.2 1.07 16.7
17 Diğer 158.5 174.7 0.99 149.5
Dünya Toplamı 964.3 884.3 1.09 1035.4


Tablo-11 Ülkelerin 2002 ve 2003 yılı İtibariyle Dünya Nihai Çelik Üretim ve Tüketiminde Aldığı
Paylar 520
2002 2003 Sıra Ülkeler
Üretim (%) Tüketim (%) Üretim (%) Tüketim (%)
1 Çin 20.12 26.61 22.82 29.06
2 Japonya 11.93 8.63 11.46 8.33
3 ABD 10.14 12.38 9.37 11.23
4 Rusya 6.62 2.80 6.50 2.70
5 G.Kore 5.03 5.26 4.80 5.03
6 Almanya 4.98 4.11 4.65 3.86
7 Ukrayna 3.78 - 3.83 -
8 Hindistan 3.19 3.49 3.30 3.51
9 Brezilya 3.28 1.98 3.23 1.76
10 İtalya 2.89 3.63 2.77 3.56
11 Fransa 2.25 1.95 2.05 1.79
12 Tayvan 2.02 2.45 1.96 2.36
13 Türkiye 1.83 1.48 1.90 1.49
14 İspanya 1.82 2.32 1.67 2.18
15 Kanada 1.77 1.91 1.65 1.78
16 Meksika 1.56 1.67 1.58 1.61
17 Diğer 16.82 19.45 16.44 19.76
Dünya Toplamı 100.00 100.00 100.00 100.00

05-68/958-259
14
Ülkelere göre dünya demir çelik üretim ve tüketim bilgilerine bakıldığında; dünya
çelik ürünleri üretim ve tüketiminin yaklaşık yarısının Çin, Japonya, ABD ve
Rusya tarafından gerçekleştirildiği, Çin, ABD, İtalya ve İspanya’nın net ithalatçı,
Japonya, Rusya, Almanya, Brezilya ve Fransa’nın ise net ihracatçı ülkeler
oldukları görülmektedir.

Türkiye, dünya nihai çelik üretim ve tüketiminde %2 ve %1,5 civarında pazar
payına sahip olmasına rağmen, dünya uzun demir çelik ürünleri ticaretinde çok
önemli bir paya sahiptir. Örneğin, 2002 yılında nervürlü inşaat demiri ihracatı, 530
Türk demir çelik sektörünün %82’sini; toplam dünya nervürlü inşaat demiri
ihracatının ise yaklaşık %35’ini oluşturmaktadır.

I.3.2. Türkiye Demir Çelik Sektörü

Türkiye'de demir çelik sektöründe sıvı çelik üretimi yapan 20 teşebbüs
bulunmaktadır. Bunlardan kapasiteleri 1.000.000 ile 3.000.0000 ton/yıl arasında
değişen Erdemir, İsdemir ve Kardemir birer entegre tesis, diğerleri ise
kapasiteleri 400.000 ile 2.000.000 ton/yıl arasında değişen elektrik ark ocaklı
(EAO) tesislerdir. Çebitaş, Çolakoğlu, Diler, Ege Çelik, Erege Metal, Ekinciler, 540
Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik, Kaptan Demir Çelik, Kroman, Sivas Demir Çelik,
Yazıcı ve Yeşilyurt uzun çelik ürünleri; Asil Çelik, Çemtaş ve MKEK ise vasıflı
çelik üreten EAO'lardır. Entegre tesislerden, Erdemir yassı çelik ürünleri,
Kardemir ve İsdemir2 ise uzun çelik ürünleri üretmektedirler.

Entegre tesisler ile EAO tesisler arasındaki en önemli fark, sıvı çelik üretim
süreçlerinin farklı olmasıdır. Entegre tesislerde ham madde olarak demir
cevheri ve kok kömürü, EAO'larda ise hurda kullanılmaktadır. Entegre
tesislerde üretim süreci, demir minerallerinin yüksek fırın veya benzeri
ünitelerde indirgenerek metale dönüştürülmesi, ardından ergitilmesi 550
sonunda istenmeyen maddelerden olabildiğince temizlenmesi ve bileşiminin
istenen çelik bileşimine getirilmesi aşamalarını içermektedir. EAO tesislerde
üretim süreci, demir çelik hurdalarının elektrikli ark fırınında ergitilmesi,
istenmeyen maddelerden olabildiğince temizlenmesi ve bileşiminin istenen
çelik kompozisyona getirilmesi aşamalarını içermektedir.

Sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin kapasite, kapasite kullanım oranları
(KKO) ve üretim miktarlarına ilişkin bilgiler, aşağıdaki tabloda yer almaktadır3:

560

Tablo-12 Türkiye'deki Demir Çelik Üreticilerinin Kapasite ve Üretim Bilgileri
Sıvı Çelik Üretim Miktarı (ton)
Teşebbüs Sıvı Çelik Kapasitesi (ton) Pay (%) 2003 Pay (%) 2004 Pay (%)
2004
KKO
(%)
1 Çebitaş 700,000 3.63 413,725 2.78 207,848 1.24 29.69
2 Çolakoğlu 1,675,000 8.67 1,630,518 10.97 1,659,732 9.94 99.09

2 İsdemir, 2002 yılında Erdemir'e yassı ürün üretmesi koşuluyla devredilmiştir. 2010 yılına kadar
gerekli dönüşüm yatırımları ile İsdemir'in yıllık 2.000.000 ton/yıl yassı ürün üretmesi
öngörülmektedir.
3 Sivas Demir Çelik’e ait veriler bulunamadığı için tabloda yer almamıştır.
05-68/958-259
15
3 Diler 1,251,641 6.48 1,255,813 8.45 1,286,447 7.70 102.78
4 Ege Çelik 1,500,000 7.77 1,113,830 7.50 1,008,232 6.04 67.22
5 Erege Metal 720,000 3.73 563,149 3.79 642,044 3.84 89.17
6 Ekinciler 1,000,000 5.18 0 0.00 452,243 2.71 45.22
7 Habaş 2,093,040 10.84 1,747,878 11.76 2,072,945 12.41 99.04
8 İçdaş 2,800,000 14.50 1,793,229 12.07 2,805,000 16.79 100.18
9 İsdemir 2,200,000 11.39 1,853,144 12.47 1,997,746 11.96 90.81
10 İzmir D,Ç, 850,000 4.40 727,629 4.90 758,357 4.54 89.22
11 Kaptan D,Ç 1,010,000 5.23 940,771 6.33 919,556 5.51 91.05
12 Kardemir 1,100,000 5.70 811,631 5.46 803,261 4.81 73.02
13 Kroman 1,000,000 5.18 908,921 6.12 946,051 5.66 94.61
14 Yazıcı D,Ç, 1,010,321 5.23 879,447 5.92 836,748 5.01 82.82
15 Yeşilyurt 400,000 2.07 219,025 1.47 306,548 1.84 76.64

16 Asil Çelik 260,000 52.85 214,759 61.07 207,848 57.33 79.94
17 Çemtaş 172,000 34.96 130,117 37.00 146,696 40.47 85.29
18 MKEK 60,000 12.20 6,796 1.93 7,976 2.20 13.29

19 Erdemir 3,000,000 100.00 3,087,978 100.00 3,031,338 100.00 101.04

EAO'ları Toplamı 16,502,002 72.37 14,168,869 77.43 15,870,793 73.13 96.17
Entegre Toplamı 6,300,000 27.63 5,752,753 31.44 5,832,345 26.87 92.58

Uzun Ürünler Toplamı 19,310,002 84.69 14,858,710 81.20 16,702,758 83.11 86.50
Yassı Ürünler Toplamı 3,000,000 13.16 3,087,978 16.88 3,031,338 15.08 101.04
Vasıflı Çelik Toplamı 492,000 2.16 351,672 1.92 362,520 1.80 73.68

GENEL TOPLAM 22,802,002 100.00 18,298,360 100.00 20,096,616 100.00 88.14

Tablodan anlaşıldığı üzere, sıvı çelik kapasitesinin yaklaşık %72'si EAO
tesislerde, %28'i ise entegre tesisler bünyesindedir. Toplam sıvı çelik
kapasitesinin yaklaşık %85'i uzun çelik, %13'ü yassı çelik, %2'si de vasıflı çelik
üretimine yöneliktir. Sanayileşmiş ülkelerde, uzun çelik üretimi toplam üretim
içerisinde %30-40, yassı çelik üretimi ise %60-70 paya sahip olmasına karşın,
Türkiye’de durum tersi yönündedir.
570
Elektrikli ark ocaklı tesislerde yapılan çelik üretimi, dünyada ve ülkemizde gün
geçtikçe artma eğilimindedir. Bu artıştaki en önemli etkenler:

- Ark ocaklarında yaratılan ton kapasite başına yatırım tutarının, entegre
tesislere göre çok daha düşük olması,
- Yatırım süresinin kısa olması,
- Ekonomik üretim ölçeğinin düşük olmasının üretimde esneklik sağlaması,

şeklinde açıklanabilir.
580
Aşağıdaki tabloda, demir çelik sektöründe üretim yapan 19 teşebbüsün, üretim
tesislerinin bulunduğu yerler gösterilmiştir:


Tablo-13 Üretim Tesislerinin Bulunduğu Yerler
Teşebbüs Tesisin Bulunduğu Yer
1 Çebitaş Aliağa – İzmir
05-68/958-259
16
2 Çolakoğlu Gebze – Kocaeli
3 Diler Gebze – Kocaeli
4 Ege Çelik Aliağa – İzmir
5 Erege Metal Aliağa – İzmir
6 Ekinciler İskenderun – Hatay
7 Habaş Aliağa – İzmir
8 İçdaş
Şirinevler - İstanbul
Biga - Çanakkale
9 İsdemir İskenderun - Hatay
10 İzmir D.Ç. Aliağa – İzmir
11 Kaptan D.Ç Marmara Ereğlisi - Tekirdağ
12 Kardemir Karabük
13 Kroman Gebze – Kocaeli
14 Sivas Demir Çelik Sivas
15 Yazıcı D.Ç. İskenderun – Hatay
16 Yeşilyurt Samsun
17 Asil Çelik Orhangazi – Bursa
18 Çemtaş Bursa
19 MKEK Kırıkkale
20 Erdemir Ereğli – Zonguldak

Tablodan da anlaşılacağı üzere, Türkiye demir çelik sektörü genel olarak İzmit-
İstanbul, Aliağa-İzmir, Zonguldak-Karabük ve İskenderun bölgesinde
yoğunlaşmıştır.
590
Aşağıdaki tablolarda çelik ürünleri bazında üretim, tüketim, ithalat ve ihracat
bilgilerine yer verilmiştir.


Tablo-14 Türkiye Çelik Ürünleri Nihai Mamul Üretimi ve Tüketimi (1,000 ton)
2003 2004*
Ürünler Üretim Tüketim Üretimin Tüketimi Karşılama Oranı Üretim Tüketim
Üretimin Tüketimi
Karşılama Oranı
Uzun Ürünler 11,895 6,205 1.92 13,225 6,758 1.96
Yassı Ürünler 3,535 6,848 0.52 3,616 7,774 0.47
Vasıflı Ürünler 320 602 0.53 329 772 0.43
Toplam 15,750 13,655 1.15 17,168 15,304 1.12
*Geçici rakamlar

Tablo-15 Türkiye Çelik Ürünleri Dış Ticareti (1,000 ton)
2003 2004**
Ürünler İhracat İthalat İhracat İthalat
Yarı Ürünler (kütük, blum, lev.blk, sac plt.) 3,148 1,612 3,719 1,464
Uzun Ürünler 6,141 451 7,091 627
Yassı Ürünler 979 4,292 1,035 5,193
Vasıflı Ürünler 180 462 203 645
Toplam 10,448 6,817 12,048 7,929
**Geçici rakamlar
600
05-68/958-259
17
Türkiye’de uzun çelik ürünlerinde ortalama %50 arz fazlası bulunmaktadır. Yassı
çelik ürünlerde ise tam tersi bir durum söz konusudur. Sektördeki arz-talep
dengesindeki bu bozukluk nedeniyle, uzun ürün üretim fazlası ihracat yolu ile
eritilmeye, yassı ürünlerdeki talep fazlası ise ithalat yolu ile karşılanmaya
çalışılmaktadır.

Aşağıda tablolarda entegre ve EAO tesislerde girdilerin toplam maliyet içindeki
payları gösterilmiştir.

Tablo-16 Entegre Tesislerde Girdilerin Maliyet İçindeki Payı (2003) 610
Girdiler Payı (%)
Cevher 16.7
Kok Kömürü 15.0
Ferro Alaşımlar 2.6
Refrakter 3.0
Fuel-oil 6.4
İşçilik 17.9
Elektrik 5.4
Diğer (+ Amort.) 33.5
Toplam 100.0


Tablo-17 EAO Tesislerde Girdilerin Maliyet İçindeki Payı (2003)
Girdiler Payı (%)
Ham madde (Hurda) 70.5
Ferro - Alaşımlar 3.8
İşletme Malzemesi 5.8
Elektrik 12.0
İşçilik 3.9
Akaryakıt 3.4
Diğer 0.6
Toplam 100.0

Tablolardan da anlaşılacağı üzere entegre tesislerde en önemli maliyet kalemleri
olarak cevher (%17) ve kok kömürünü (%15), EAO'lı tesislerde ise hurdayı (%70)
görmekteyiz. Ülkemizde üretimin yaklaşık olarak 2/3'ünün elektrikli ark
ocaklarında yapılıyor olması, üretim girdilerinden hurdayı ön plana
çıkarmaktadır. Türkiye'de elektrik ark ocaklı tesislerin yıllık hurda tüketimi son
yıllarda 12,5 milyon ton civarında seyretmektedir. Bunun yaklaşık olarak %70'i 620
ithalat yoluyla temin edilmektedir. Ülkemiz ark ocaklarının ihtiyacı olan hurdayı
özellikle Ukrayna, AB ülkeleri, Rusya Federasyonu ve Romanya'dan ithal
etmekte ve dünyanın en önemli hurda ithalatçısı konumunda bulunmaktadır.

EAO tesislerinde temel ham madde olarak kullanılan hurda genel olarak
aşağıdaki sınıflara ayrılmaktadır:

Değirmen Hurda: Otomobil, işlenmemiş HMS I-II, paket ve hurda sacın kıyılmış,
ancak manyetik olarak ayrılmamış hurda çeşididir. Verimi %91-92
dolaylarındadır. Değirmen hurdası HMS’e göre 10-20 $/ton daha pahalıdır. 630
HMS-I Hurda: Et kalınlığı 6,35 mm üzerinde olan, işlenmiş demir veya çelik
hurdalarıdır. Verimi %89 dolaylarındadır.
05-68/958-259
18
HMS-II Hurda: 915 x 457 mm maksimum parça büyüklüğünde, galvanizli,
işlenmiş demir çelik hurdalarıdır. Verimi %88 dolaylarındadır.
Paket Hurda: Galvanizlenmemiş demir çelik hurdalarının, hidrolik olarak
sıkıştırılıp paket haline getirilmesiyle elde edilir. Çok yüksek yoğunluk nedeniyle
şarj sayısını azaltmak için kullanılırlar.
Geri Dönen Hurda: Bu hurda grubunu üretim sırasında ortaya çıkan kütük
uçları, pota skalı ile hadde bozuklukları meydana getirmektedir.
640
I.3.3. AKÇT Anlaşması

25 Temmuz 1996 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Kömür ve
Çelik Topluluğu Arasında Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunu Kuran
Andlaşmanın Yetki Alanına Giren Ürünlerle ile İlgili Anlaşma4”nın (Serbest Ticaret
Anlaşması) Türk demir çelik sektöründe rekabet kurallarının uygulanmasına
ilişkin 7. maddesi aşağıdaki şekildedir:

“Rekabet, Birleşmeler ve Devlet Yardımları
650
1. Türkiye ile Topluluk arasındaki ticareti etkiledikleri ölçüde, aşağıdaki hususlar,
işbu Anlaşmanın düzgün işleyişi ile uyumsuz addedilecektir:

i. rekabetin engellenmesi, kısıtlanması veya bozulmasını amaç edinen
veya bu sonucu doğuran, tüm kuruluşlar arası işbirliği veya birleşme
niteliğindeki anlaşmalar, kuruluşların örgütlerince alınan kararlar ve
kuruluşlar arası ortak uygulamalar,
ii. bir veya daha çok kuruluşun, Türkiye veya Topluluk topraklarının tümü
veya önemli bir bölümündeki hakim durumu kötüye kullanması,
iii. AKÇT Andlaşması çerçevesinde sağlanan derogasyonlar haricindeki 660
herhangi bir türde kamu yardımlarından hepsi...”

Anlaşma’nın 7. maddesinin 1 (iii) paragrafı, her türlü devlet yardımını
Anlaşma’nın düzgün işleyişi ile uyumsuz addetmesine rağmen, Anlaşma’nın 8.
maddesinde bu hükme bir istisna getirilerek, Anlaşma kapsamı ürünlerde her bir
durum ayrı ayrı incelenmek suretiyle yeniden yapılanma veya dönüştürme amaçlı
devlet yardımlarının söz konusu maddede belirtilen şartlar çerçevesinde 5 yıl
süreyle verilebileceğini hükme bağlamıştır. Anlaşma ile sağlanan istisna süresi 1
Ağustos 2001’de sona ermiştir. İstisna süresinin uzatılması yönünde 2000 yılında
AB Komisyonu’ndan talepte bulunulmuş, Komisyon uygulanabilir bir yeniden 670
yapılandırma programı hazırlanması şartıyla bu teklife olumlu yaklaşmıştır. Bu
kapsamda hazırlanacak projenin Temmuz 2005’de Komisyon’a teslim edilmesi
öngörülmektedir.

I.4. Yapılan Tespitler ve Elde Edilen Deliller

I.4.1. Demir Çelik Üreticileri Derneği Hakkında Bilgi

Demir Çelik Üreticileri Derneği’nin (DÇÜD) amacı ve işlevi ile ilgili olarak,
DÇÜD’ün 10.5.2001 tarihli Genel Kurulu'na sunulan ve “Demir-Çelik Üreticileri 680

4 1.8.1996 tarih ve 22714 sayılı R.G.
05-68/958-259
19
Derneği Olağanüstü Genel Kurulu” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“Türk demir-çelik sanayini gelişmiş ülkelerdeki demir-çelik sanayi ile aynı
seviyeye çıkarmak ve bu maksatla, demir-çelik sanayine ilişkin politikaların
belirlenmesinde, ilgili mercilere destek olmak, sektörün sorunlarını tespit ederek,
çözümlenmesi için çalışmalar yapmak, demir-çelik sektör kuruluşlar arasında
işbirliği ortamını sağlamak ve gerekli izinler alınmak kaydı ile, milletlerarası teknik
ve bilimsel araştırmalar konusunda ilgili kuruluşlarla mesleki alanda işbirliği
yapmak amacıyla kurulmuş bulunan Derneğimiz, yukarıda özetle ifade edilen 690
amaçlar istikametinde, 1970 yılından bu yana çalışmalarını sürdürmektedir...”

DÇÜD bünyesinde demir çelik üreticisi teşebbüsler tarafından yapılan toplantılar
“Yüksek İstişare Konseyi Toplantısı” (YİK Toplantısı) ve “Teknik Komite
Toplantısı” (TK Toplantısı) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. YİK toplantılarına
şirket Yönetim Kurulu Başkanı, üyeleri ya da genel müdürleri, TK toplantılarına
ise genellikle şirketlerin genel müdürleri ve/veya satış ve pazarlamadan sorumlu
üst düzey yöneticileri gibi şirket yetkilileri katılmaktadır.

11.4.2005 tarihinde raportörler tarafından yapılan görüşmede DÇÜD Genel 700
Sekreteri Veysel Yayan toplantıların içeriği ile ilgili olarak aşağıdaki hususları
ifade etmiştir:

"... Yüksek İstişare Kurulu Toplantılarına patronlar ya da genel müdürler, Teknik
Komite Toplantılarına ise genel müdürler ya da ilgili diğer personel katılmaktadır.
Bu toplantılarda çevre mevzuatı, çevre yatırımları AKÇT ile ilgili gelişmeler,
yeniden yapılandırma çalışmaları gibi konular görüşülür. ..."

Teşebbüsler arasında 4054 sayılı Kanun’un ne şekilde ihlal edildiğini incelemeye
geçmeden önce DÇÜD’ün demir çelik sektörünün ne kadarını kapsadığı, 710
şirketlerin katıldığı DÇÜD toplantılarının hangi sıklıkla yapıldığı, teşebbüslerin
hangi seviyede temsil edildiği, alınan kararların DÇÜD üyeleri açısından ne
ölçüde bağlayıcı olduğu ve alınan kararların uygulanabilir olup olmadığı,
sorularının yanıtlanması gerekmektedir. Bu çerçevede aşağıdaki belgelere yer
verilmiştir.

1. DÇÜD Genel Kurulu’na sunulan 5 Nisan 2000 tarihli faaliyet raporunda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Erdemir ve İsdemir yetkililerinin Derneğimize üyeliği sağlanarak, Derneğimiz; 720
Entegre Tesisleri de kapsayacak şekilde, sektörün %95’ini temsil eden, daha
güçlü ve etkili bir konuma gelmiştir.”

2. 22.7.1998 tarihli “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“Demir-Çelik Üyelerinin ayda bir düzenlediği Üreticilerin iç ve dış satışlarda
yaşadıkları sorunların ele alındığı Teknik Komite Toplantısı 15 Temmuz 1998
05-68/958-259
20
tarihinde Ekinciler Dış Ticaret ev sahipliğinde Sayın Çetin Kaya’nın
başkanlığında yapıldı...” 730

3. 24.2.2000 tarih, 39 sayılı “YİK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“İstişare Konseyi toplantısında yapılan görüşmeler neticesinde;
...
- Teknik komite toplantılarına, tüm üyelerin temsil yetkisi olan üst düzey personel
ile iştirak etmeleri, toplantıya iştirak etmemenin veya iştirak eden personelin
temsil yetkisi olup olmadığı hususunun, bilahare uymama konusunda gerekçe
olarak öne sürülmemesi, 740
- Sektörün ve Derneğin kazanmış olduğu etkinliğin sürdürülebilmesini teminen,
katılanların çoğunluğunun iştiraki ile alınan kararlara tüm üyelerin uymaları,
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir ve
Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

4. 25.9.2003 tarih, 50 sayılı “YİK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır: 750

“...Teknik Komitenin, yalnızca hurda konusunda değil, diğer konularda da, daha
yakın işbirliği içerisinde çalışması yanında, uygulamaların alınan kararlara
uygunluğunun takibi ve işbirliği anlayışının geliştirilmesini teminen, daha sık
aralıklarla toplanmasının teşvik edilmesi...
hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

5. “18.4.1995 Divan Oteli, İç ve Dış Satışlar Teknik Komite Toplantısı” başlıklı
metinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
760
“ÖZEL NOT

Toplantıya başkanlık eden Ahmet Eker, konuya çok önem veriyor. Hatta
Derneğin geleceğini bu toplantının neticesine bağlı olarak değerlendiriyor.
...
TOPLANTI NOTU
...Ahmet Eker ise birlik olmak için bu toplantı sonucunun belki de son şans
olduğunu ve bir anlamda Derneğin geleceğinin toplantının sonucuna bağlı
olduğunu, toplantıdan çıkacak olumsuz sonucun Derneğin dağılmasını gündeme
getirebileceğini belirtti...” 770

6. 24.4.1995 tarihli yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

05-68/958-259
21
“Derneğimiz Yüksek İstişare Konseyi 04 ve 14 Nisan toplantılarında alınmış olan
karar gereği Yüksek İstişare Konseyi İkinci Başkanı Sn. Ahmet EKER
başkanlığında 18 Nisan'da iç ve dış satışlarda uygulanacak müşterek esasları
belirlemek amacı ile yapılan toplantı esnasında oluşturulan teknik komitenin 20
Nisan tarihli çalışması aşağıda bilgilerinize sunulur. ..."

7. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen 27.06.1995 780
tarihli belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“...Demir Çelik Üreticileri Derneği Yüksek İstişare Konseyi kararıyla iç ve dış
satışlarda müşterek politikalar oluşturulması amacıyla dernek üyesi şirketlerin
yetkilileri 23.05.1995 tarihinden itibaren düzenli olarak toplantılara başlamıştır. Şu
ana kadar gerçekleştirilen 5 toplantı esnasında yapılan görüşmeler sonucu
şirketlerin sipariş doluluk oranları, pazarlardaki arz ve talep dengeleri, hammadde
ve navlun piyasaları ve iç piyasa durumu dikkate alınarak, pazarlara göre değişik
satış stratejileri oluşturulmaya çalışılmıştır.
… 790
Toplantılara katılım durumu ekli çizelgede gösterilmiştir. Toplantılara katılım ve
devamlılık sağlandığı ve şirketlerin gerekli açıklığı gösterdiği takdirde bu artışın
devam edeceği ve firmaların istenen seviyelerde satış imkanı elde edeceği
inancındayız.

Ayrıca satış konusunda başarı sağlanması durumunda benzer bir kararın satın
alma konusunda alınması yararlı olacaktır…"

8. 7.9.1998 tarih, 7 sayılı “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır: 800
“...Bilahare toplantı esnasında, aşağıdaki görüşler dile getirilmiştir;
- Toplantılarda uygulanamayacak kararların alınması, karşılıklı güveni sarsmakta
ve karamsarlık yaratmaktadır. Bu sebeple güven ortamının geliştirilmesine
katkıda bulunacak bir yaklaşımın benimsenmesi ve uygulanamayacak
kararların alınmasından imtina edilmesi önem taşımaktadır.
...Bundan sonraki toplantılara daha çok üyenin katılması sağlanmalı, karşılıklı
görüş alış verişi için komünikasyon kanalları sürekli bir şekilde açık tutulmalıdır.
Bu maksatla, teknik komite toplantıları düzenli bir şekilde yapılmalı ve bir sonraki
toplantı mümkünse İzmir'de faaliyet gösteren kuruluşlarımızdan birinin ev
sahipliğinde gerçekleştirilmelidir...” 810

Bu çerçevede DÇÜD üyesi teşebbüslerin sektörün %95’ini oluşturduğu, DÇÜD
bünyesinde teşebbüslerin sık sık (ortalama her ay) temsil yetkisi olan üst düzey
yöneticilerin katılımıyla toplantılar yaptığı, katılanların çoğunluğu tarafından
alınan kararların bütün üyeleri bağladığı ve bu toplantılarda pazarda
uygulanabilecek nitelikte kararlar alındığı anlaşılmaktadır.

I.4.2. 4054 Sayılı Kanun’un İhlal Edilmesine İlişkin Belgeler

Bu bölümde, 4054 sayılı Kanun'un ihlal edilmesine ilişkin belgelere, tarih sırasına 820
göre aşağıda yer verilmiştir:

05-68/958-259
22
1. 17.1.1995 tarihli “YİK Toplantısı” gündem maddeleri arasında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“GÜNDEM
1–1994 yılına ilişkin bilgi arzı.
2–1995 yılında ihracat işlemlerinin ne şekilde sürdürüleceği.
3- 1995 yılında iç piyasadaki uygulama esaslarının tespiti.
4- Dilekler...” 830

2. 5.4.1995 tarihli “YİK Toplantısı” gündem maddeleri arasında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...2- İç ve dış satışlar, hammadde alımı, kapasite kısıtlaması konularında üretici
kuruluşların müşterek hareket etmesine ilişkin hususların müzakere ve karara
bağlanması...”

3. 5.4.1995 tarihindeki YİK Toplantı Notu’nda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
840
“...4- İç ve dış fiyatlar; hammadde alımı, kapasite kısma konularını içeren
gündem maddesinin müzakeresi sonucunda beliren görüşler ile önerilerin
uygulanabilir bir şekle dönüştürülmesi için 14 Nisan 1995 Cuma günü saat
14.00'te Divan Oteli'nde yeniden bir araya gelinmesine karar verildi....”

4. 18.5.1995 tarihli “YİK Toplantısı” gündem maddeleri arasında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“1...
e) Rekabet Hukuku Açısından Fiyat Politikalarının Değerlendirilmesi.” 850
2- Müşterek fiyat çalışması notunun müzakere ve karara bağlanması.”

5. 24.4.1995 tarihli yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Derneğimiz Yüksek İstişare Konseyi 04 ve 14 Nisan toplantılarında alınmış olan
karar gereği Yüksek İstişare Konseyi İkinci Başkanı Sn. Ahmet EKER
başkanlığında 18 Nisan'da iç ve dış satışlarda uygulanacak müşterek esasları
belirlemek amacı ile yapılan toplantı esnasında oluşturulan teknik komitenin 20
Nisan tarihli çalışması aşağıda bilgilerinize sunulur.
Öncelikle belirtilmesi gereken, sunulan önerinin temel dayanağının tüm dernek 860
üyelerince kabul edilerek uygulanacağı varsayımdır.
AMAÇ:Günümüzde yaşadığımız rekabet ortamının dezavantajlarını minimuma
indirerek piyasalarda dengelerin sağlanması, fiyat seviyelerini kar edilebilir
boyutlara getirilmesi.
UYGULANMASI GEREKEN ESASLAR:
1. KOORDİNASYON
05-68/958-259
23
Firmaların satıştan sorumlu yetki(li)leri belli periyotlar ile bir araya gelmelidir.
İdeali haftada veya iki haftada birdir. Katılacak temsilcilerin mutlaka karar
verebilme yetkisine sahip olmaları gerekmektedir.
2. FİYAT TESBİTİ 870
Firma yetkileri hurda ve diğer hammadde fiyatları ile mevcut piyasa koşullarını
göz önüne alarak sağlanması gereken minimum FOB fiyatı belirlemeli ve buna
bağlı olarak pazar bazında navlunda da mutabık kalınarak fiyat saptamalıdırlar.
3. MİKTAR VE ÖNCELİK TESBİTİ
Yetkililer, müşteri ve pazar bilgisi saklı kalmak koşulu ile sahip oldukları ve ilave
almaları gereken sipariş miktarını ve mevcut ellerinde bulunan talebi ortaya
koyarak belli bir dönem için satış stratejisi oluşturarak acil satış ihtiyacı olan
firmalara öncelik vermelidirler. Firmalar bağlantıların gerçekleştirdikçe diğer
firmaları bilgilendirmelidir.
4. KOORDİNASYON VE İZLEME 880
Firmalar arası işbirliğinin sağlıklı yürüyebilmesi, koordinasyonun sağlanması için
bir izleme komitesi kurulmalı ve komite belli sürelerde toplanarak
hazırlayacakları değerlendirme raporları ile Yüksek İstişare Konseyini
bilgilendirmelidir.
5 DİĞER HUSUSLAR
A) İÇ/ DIŞ PİYASA DENGESİNİN BELİRLENMESİ
Firmalar iç ve dış piyasalar arz etmek istedikleri oranları belirtmeli ve yapılacak
ortak çalışma sonucu saptanacak miktarlara uymalıdır.
B. NAKLİYE İŞBİRLİĞİ
Firmalar taşıma konusunda işbirliğine gitmeli özellikle Navlunun yüksek olduğa 890
yerlerde tonajların birleştirilerek tasarrufa gidilmesi gereklidir.
C. KAMU KURULUŞLARI
İçinde bulundukları koşullardan ötürü farklı bir politika izlemekte olan kamu
kuruluşu üreticilerin arz ettikleri ürünlerin satışı için firmalar birlikte ve
oluşturdukları Min FOB seviyelere uygun fiyatlarla ihalelere katılmalı alış
esnasında olaşabilecek zararları kararlaştırılacak oranlarda paylaşmalıdır.

D. ARACI FİRMALAR
Firmalar aracılar ile gerçekleştirdikleri satışlarda da ortak politika takip etmeli,
zaman zaman aldıkları pozisyonlardan ötürü düşük fiyat veren firmalara satış 900
yapılması önlenmelidir.

E. İTHALAT
Üretilen ürünlerin ithalatı konusunda firmalar ortak tavır almalı, üreticilerin
aleyhine gelişen ithalat mutlaka önlenmelidir.
SAYGILARIMIZLA,”
05-68/958-259
24

6. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve 26.6.1995
tarihinde tutulduğu anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
910
"Jun 26' 95 (Rapor çalışması)
1. İlk Toplantı Tarih Durumu
2. Topl sayısı gnl katılım
3. Fiyatlar + Konular + Son Durum

DÇÜ Derneği Yüksek İstişare Komitesinde alınan karar gereğince şirket yetkilileri
23/5/95'ten itibaren düzenli toplantılara başlanmıştır. Şu ana kadar yapılan 5
toplantıda şirketlerin doluluk oranları, pazarlardaki talepler, hurda hammadde
navlun piyasaları, iç piyasa durumu dikkate alınarak pazarlara göre değişik satış
stratejileri oluşturulmaya çalışılmıştır....” 920

7. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve 27.6.1995
tarihinde tutulduğu anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"…
Y.Akın: Duruş 6 ay boyunca düzenli olmalı. Min %20 kısıtlama sağlanmalı. Tüm
uzun üreticileri (Kardemir + İsdemir dahil)

T.Evren: Yansıma gecikmeli gelir, fakat belli bir düzeyde tutarak olası rakiplerin
oluşumu engellenmeli." 930

8. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen 27.06.1995
tarihli belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Demir Çelik Üreticileri Derneği Yüksek İstişare Konseyi kararına iç ve dış
satışlarda müşterek politikalar oluşturulması amacıyla dernek üyesi şirketlerin
yetkilileri 23.05.1995 tarihinden itibaren düzenli olarak toplantılara başlamıştır. Şu
ana kadar gerçekleştirilen 5 toplantı esnasında yapılan görüşmeler sonucu
şirketlerin sipariş doluluk oranları, pazarlardaki arz ve talep dengeleri, hammadde
ve navlun piyasaları ve iç piyasa durumu dikkate alınarak, pazarlara göre değişik 940
satış stratejileri oluşturulmaya çalışılmıştır.
…
Toplantılara katılım durumu ekli çizelgede gösterilmiştir. Toplantılara katılım ve
devamlılık sağlandığı ve şirketlerin gerekli açıklığı gösterdiği takdirde bu artışın
devam edeceği ve firmaların istenen seviyelerde satış imkanı elde edeceği
inancındayız.

Ayrıca satış konusunda başarı sağlanması durumunda benzer bir kararın satın
alma konusunda alınması yararlı olacaktır…"
950
9. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve 13.7.1995
tarihinde (DÇÜD Topl.-7) tutulduğu anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
"...
05-68/958-259
25
Ekçelik5: Hurda artmakta - mamul düşmekte. Bu yüzden kapasite kısma
gerçekleşmeli.
...
TDÇİ: ... Şu an kısmanın %5'in üstüne çıkması zor. H1-H2: $190, Ç1-C2: $175.
Planlı duruşlar öne alınabilir. İlk duruş eylül kütük hadd.
... 960
İçdaş: Uyarız. …
…
Diler: %20 üretim kısılması kabul ediliyor. …
ÇMAŞ6: Çbk + Film. Eylül 15. Üretim kısılması ileriye dönük yararlı olabilir.
Ege: Habaş kap. kısımına olumlu bakıyor. …Üretim iç piyasaya yok. %30 üretim
kısılmalı. Puant zamanı çalışılmasın."

10. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve 18.7.1995
tarihinde tutulduğu anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
970
"İstişare Konseyi Öneri Notları
1. Mevcut üretim devlet sektörü dahil ~ 20–30 % kısılmalı.
2. 12–18 aylık fiili üretim bazında tüketilen enerji ile kısıtlama yapılacaktır.
3. Yeni üretime giren tesisler için Konsey değerlendirecek.
4. İzleme komitesi kurulmalı.
5. İç piyasa hurda alımı ve mamul satımında haksız rekabet önlenmelidir."

11. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve 26.7.1995
tarihinde (DÇÜD Top.-7) tutulduğu anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır: 980
“…
Ç.Ova: Bağlantı yapan diğerlerine bildirmeli, o bilgi çerçevesinde piyasaya
çıkılmalı.
Habaş: Fiyatı bildirme faydalı.
İDÇ: Bir program çerçevesinde alım yapılabilir. Satış ve satın alma ayrı ayrı
olmalı.
Ekdemir: Birlikte ele alınmalı.
İDÇ: Maliyetin satışla ilgili yok.
Ekdemir: Oylama usulü yapalım.
Sonuç: Hurda toplantı konusuna girecek. Fiyat + doluluk bildirilecek." 990

12. Çebitaş'da yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen, Ömer Çebi
tarafından DÇÜD'e gönderilen "Üretim Kısıtlaması hk." konulu ve 12.9.1995
tarihli faks mesajı ve eklerinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“İLGİ : 8.9.1995 tarih ve G-7104-305 sayılı faksınız.
KONU : Üretim kısıtlaması hk.

Yüksek İstişare Konseyinin 21.8.1995 tarihinde yapmış olduğu toplantıda imzaya
açılan ve 1 Ekim 1995 de başlatılması kararlaştırılan "Üretim Kısıtlaması"na ait 1000
imzaların acilen tamamlanarak; karara bağlanan "üretim kısıtlaması"nın 1 Ekim

5 Ekinciler Çelik.
6 Çolakoğlu
05-68/958-259
26
1995 tarihinde başlamaması halinde; bu karara atmış olduğumuz imzayı geri
alacağımızı, bundan sonra alınacak hiçbir karara iştirak etmeyeceğimizi ve
dernekle ilgili hiçbir faaliyete katılmayacağımızı bildiririz."

Aynı faks mesajının ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"DİLER DEMİR ÇELİK END. VE TİC. A.Ş. 02.08.1995

SN. R. SAMİ YAZICI 1010
31.08.1995 tarihinde Diler Demir Çelik End. ve Tic. A.Ş.'de yapılan toplantı
kapsamında alınan karar gereği üretim kısıtlamasına yönelik olarak hazırlanan
sorulara kuruluşumuzun görüşlerini içerir yanıtlar aşağıda değerlendirilmek üzere
bilgi ve görüşlerinize sunulur.

- Üretim kısıtlamasına 01 Eylül 1995 tarihi itibarı ile başlanmalıdır.
- %30 üretim kısıtlaması en az 6 ay süreli olmalı bu dönem içinde veya
sonunda uluslararası piyasada talebin artması durumunda bile münferit
davranışlardan kaçınılmalıdır.
- Normal mesai günlerinden 2 gün (Pazartesi - Salı) diğer günlerde Cumartesi, 1020
Pazar günleri hariç saat 17:00 – 22:00 (puant dönemi) arası üretim
kısıtlaması yapılmalıdır.
- Üretim kısıtlaması enerji faturalarının ay sonlarında izleme komitesine
sunulması ile denetlenebilir, ayrıca kısmi ve tam gün duruşları komitenin
bölgesel olarak görevlendireceği kişiler tarafından denetlenerek haftalık
olarak komiteye rapor olarak sunulabilir.
- İç piyasaya sunulacak mal miktarı ve fiyat tespitleri bölgesel bazda Pazartesi
günleri öğlene kadar firmaları yetkili kişilerinin yapacağı görüşmeler
sonucunda tespit edilebilir ve tüm hafta boyunca uygulanır. Bu yöntem
sektörümüzde senelerce uygulanmıştır. 1030
…
- Yukarıdaki hususlar içeren şekilde hazırlanan centilmenlik anlaşmasına her
kuruluşun uygulaması için cezai müeyyideler konulur. Bu müeyyideler aksi
durumlarda uygulamaya konularak ilgili kişi ve kuruluşlara komite tarafından
cezalandırılır."

Aynı faks mesajının ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"Sayın Üyemiz, 21.08.95
1040
Bilindiği gibi, 19 Temmuz 1995 tarihindeki toplantıda Dernek Yüksek İstişare
Konseyinin aldığı karar ile Üretim Yöntemlerini Değerlendirme, Belirleme ve
İzleme Komitesi kurulmuştur. Komite Başkanı Recep Sami YAZICI 31.07.1995
tarihinde üretici kuruluşların genel müdür ve teknik yetkilileri ile bir toplantı
yapmıştır. Bu toplantıya aşağıdaki firmalar ve yetkililer katılmışlardır.

1- İLKER DOKUZOĞLU Gn.Md. İSDEMİR
2- ESAT ÖZALP Gn.Md. KARDEMİR
3- SERMET HATUNOĞLU Gn.Md. EKDEMİR
4- OSMAN TÜREYYEN İhr.Ürt.Pln.Md. HABAŞ 1050
05-68/958-259
27
5- ERGİN EREL Gn.Md. ÇOLAKOĞLU
6- SAMİ ALTIN Gn.Md.Yrd. ÇUKUROVA
7- AHMET GENÇGİL Elk.Md. İÇDAŞ
8- HALİD ALPDOĞAN İhr.Md. İÇDAŞ
9- İHSAN ÇOLAK Ar-Ge.Gr.Md. İDÇ
10- LATİF ANBARLI Gn.Md. KROMAN
11- MAHMUT ALTUNER Gn.Md.Müs. SDÇ
12- NECATİ ÖZSOY Yön Kur.Üy. DİLER
13- NECATİ ÖZSOY Yön Kur.Üy YAZICI"
1060
Aynı faks mesajının ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"Bu toplantı sonucunda firmalara üretim kısıtlaması bununla ilgili olarak mamul
fiyatlarının iyileştirilmesi kütük ithalatının kısıtlanması konularını ihtiva eden bir
dizi sorular hazırlanarak, firma genel müdür ve yetkililerine dağıtılmıştır. Bunları
kendi firmaların görüşlerini yansıtacak önerileriyle cevaplandırılması istenmiştir.
Firmalar arası bu konulardaki görüşleri değerlendirmek üzere bir komite
kurulmuştur.

Komite 03.08.1995 tarihinde firmalardan gelen öneri ve görüşleri 1070
değerlendirmiştir. Her firmanın görüşlerinin özeti bir tablo haline getirilmiştir.

Bu değerlendirme neticesinde komite firmaların ortak görüşünü yansıtan 11
maddelik bir ön rapor hazırlamıştır. Ön rapor ve özet tablo yazımızın ekindedir.

Bu ön rapor Üretim Yöntemlerini Değerlendirme komitesi olarak son şeklini almış
olup Yüksek İstişare Konseyi Üyelerinin bilgi ve görüşlerine sunulmuştur.

RECEP SAMİ YAZICI"
1080
Aynı faks mesajının ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

03.08.1995 TARİHİNDE DEMİR ÇELİK ÜRETİCİLERİNİN ÜRETİM
KISITLAMASI İLE İLGİLİ FİRMALARDAN ALDIĞI CEVAPLARIN
DEĞERLENDİRİLMESİ

1- Başlama tarihi : 1 Ekim 1995
2- Kısıtlama : Aylık bazda üçer aylık dönemler için % 25 kirli
bara üzerinden kısıntıya gidilmelidir. Her üç ay
sonunda yeniden görüşülmelidir 1090

3- 1995 yılı içindeki firmanın tercih edeceği herhangi bir ay referans ay olarak
kısıntıya esas olacak ve bu ay kirli bara elektrik faturası ibraz edilecektir.
Kısıtlama bu ayın %75'i şeklinde olacaktır.
4- Kontrol sağlıklı olabilmesi için işletmelerin kirli bara elektrik tüketim değerleri
her bir işletme için belirlenecek değerlerin aşılmamasını dernek üyelerinin
05-68/958-259
28
oluşturacağı Teknik heyetler ve TEK kirli bara elektrik faturaları vasıtası ile
kontrolün yapılması.
5- Müeyyide kwh başına 30 cent olmalı yalnız aylık %1'e kadar sapmalar,
gelecek aydan eksik üretimle telafi edilmelidir. 1100
…
11- Bölgeler bazında iç piyasa fiatları haftalık olarak belirlenerek iyileştirme
yoluna gidilmelidir. Bu fiat belirlemeleri ile Kardemir ve İsdemir'e fiat zammı için
yönlendirilmelidir.

Bu metnin devamında el yazısı ile aşağıdaki notlar alınmıştır.

- "Ne zaman başlama.
- Ne kadar süreyle olmalı
- Ne oranda olmalı 1110
- Nasıl uygulanmalı
- Nasıl denetlenmeli
- İç piyasaya sunulacak malların miktarı ve fiyat kontrolü nasıl yapılabilir
- …
- Müeyyide ne olmalıdır."

13. 10.10.1995 tarihindeki YİK toplantısına ilişkin belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“1- Demir-çelik sektöründe üretim kısıtlaması. 1120
2- Demir-çelik sektörü raporunun görüşülmesi
...
ÜRETİM KISITLAMASI İLE İLGİLİ DEĞERLENDİRME
-1/3 oranında kapasite İNDİRİMİNE girilmesi halinde;
Asgari 1 milyar 88 milyon dolar değerindeki yatırımın devre dışı bırakılması
gerekmektedir.
- 1994 yılı toplam üretim değerlerine göre 1/3 oranında üretim kısıtlamasına
gidilmesi halinde:
Aylık üretim kısıtlamasının değeri 36 m dolar civarında olacaktır.
Sağlanan aylık enerji tasarrufunun değeri ise 9.6 m dolar/ay'dır. 1130
Aylık hurda ithalatındaki azalma ise yaklaşık 26 m $/ay civarında olacaktır.
Bu durumda:
36 m $ (Ür. Kaybı)-9.6 m $ (Enerji Tas.)-26 m $ (İth. Hurda Tas)= 0.4 m $/ay
aylık net üretim kaybı olacaktır.
Kapasite daraltmanın üretimi kısmanın getireceği,
- Ekonomide küçülme, milli gelirden alınacak payın azalması,
- İşçi çıkarmanın firmaya finansal yükü,
-İşsizliğin ve dolayısı ile sosyal problemlerin artması gibi genel sonuçlarının yanı
sıra ayrıca firmalar açısından yukarıda özetlenen maddi kayıplar da gündeme
gelecektir 1140
Bunlara ilave olarak:
- Küçülme kısa vadede arzda meydana gelecek azalma nedeni ile iç ve dış
fiyatlarda yükselmeye yol açabilir, ancak maliyetlere etkisinin ne olacağı
firmalarca ayrıca dikkate alınmalıdır.
05-68/958-259
29
- ithal hurda bağımlılığı nispeten azalacak, dünya hurda fiyatlarının düşmesi söz
konusu olabilecek.
- Konu uzun vadede ele alınırsa küçülme politikasının dünyada gelişmişlik
göstergesi olarak kabul edilen kişi başına demir-çelik tüketimimizin artırılması ve
gelişmiş ülkeler düzeyine çıkarma hedefine ulaşma çabamıza katkısı olumsuz
olacaktır. 1150

ÖNERİLER
1- AKÇT ile imzalanma aşamasında olan Serbest Ticaret Anlaşmasındaki
esaslar dikkate alındığında, AB tarafından işçi çıkarma ve kapasite indirimi
durumlarında uygulanmakta olan devlet yardımlarının ülkemizde de uygulanması
temin edilmelidir.
2- Fazla kapasitelerde ürün çeşitlemesine gidilerek yeniden yapılanma
çerçevesinde devlet yardımları temin edilmelidir.
3- Küçültmek (Kapasite indirmek) yerine alt yapı yatırımlarının, yeni yatırımların
tüketimin artırılması suretiyle sanayileşmenin itici gücü olan Demir-Çelik 1160
Sektörünün ekonomiye kazandırılmasının hükümetlerin başlıca politikaları
arasında yer alması sağlanmalıdır.

SONUÇ:
Ülkeye döviz girdisi sağlanması ve istihdam ile diğer kayıpların en aza indirilmesi
açısından üretim fazlasının ihracı ve maliyet düşürücü tedbirlerin alınması en
rasyonel çözüm olarak gözükmektedir.

ÇÖZÜMLER
1170
SORUNLAR
Uzun ürünlerde üretim fazlası vardır.
Bağımsız haddeciler üretimleri için daha ucuz olduğundan doğu bloku
ülkelerinden kütük ithal etmek eğilimindedir.
Vasıflı çelik üretimi iç tüketimi karşılayacak oranda değildir.
Yassı ürün üretimi iç tüketimi karşılayamamaktadır.
Uzun ürünlerde kamu ve özel sektör iç ve dış fiyatları arasında haksız rekabete
yol açan fiyat farklıkları vardır, dolayısıyla sektörde zararına satışlar devam
etmektedir.
Üretim girdilerinin dünya fiyatlarından temini imkanları sıfırlanmış bulunmaktadır. 1180
Gerçekleştirilen ihracatların karşılığı kazanılmış olan hak edişler ne
mahsup edilmekte ne de ödeme yapılmaktadır.
Yasal yollardan sürdürülen yarı mamul ve mamul ithalatı sektörde haksız
rekabeti arttırmaktadır.

ÖNERİLER
1- KISA VADELİ
Üretim fazlasının ihracı için rakiplerimizin uyguladığı yöntemlerle;
a) Ham madde ve enerjinin dünya fiyatlarından verilmesi sağlanmalıdır.
b) Mahsup sistemi ihracattan kazanılan alacaklar için uygulanmalıdır. 1190

Haksız rekabete neden olan yarı mamul ve mamul ithalatı AB normlarına
uygun yöntemlerle durdurulmalıdır.
05-68/958-259
30
İç ve dış satış fiyatlarında, kamu - özel sektör farklılıkları zararına satışa neden
olmayacak bir düzeye getirilmelidir.
Bağımsız Haddecilere dahilden dünya fiyatları ile kütük alabilme imkanı
sağlayacak önlemler getirilmelidir...”

14. 3.9.1996 tarihli “YİK Toplantısı” gündem maddeleri arasında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır: 1200

“...2- Sektörün üretim, ihracat, enerji ve fiyatlarla ilgili güncel sorunlarının
müzakeresi...”

15. 11.11.1996 tarihli “Demir-Çelik Sektöründe Master Plan Hazırlanması ve
A.K.Ç.T. Anlaşması Raporu” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“Türkiye ile AKÇT arasında imzalanan anlaşma 1 Ağustos 1996 tarihinde
yürürlüğe girmişti. 1210
Sektörümüz açısından geleceğe yönelik yapılması gereken tüm çalışmalara ışık
tutacak olan, sektör bazında yerine getirilmesi gereken mükellefiyetlerin işlerliği
ile alınması gereken önlemleri içeren hususları özetleyen rapor eklidir.
...
2) Demir-çelik ticaretinde rekabet kurallarına uyum sağlanacaktır. Ülkemizde
yürürlüğe giren Rekabet Kanunu demir çelik sektörüne de uygulanacaktır. Bu
itibarla, Rekabet Kanunu'nun firmalarımız tarafından detaylı bir şekilde
incelenerek, ileride ortaya çıkabilecek sorunlar için hazırlıklı olunmasında fayda
görülmektedir....”
1220
16. 11.9.1997 tarihli “YİK Toplantısı” notları ekinde yer alan “Demir Çelik
Sektöründe Çözüm Bekleyen Sorunlar ve Önerilerin Özeti” başlıklı belgede
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“...- Ayrıca 13.12.1994 tarihli ve 22140 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak
yürürlüğe giren 4054 sayılı Kanunla ilgili Rekabet Kurulu oluşturulmuştur. Söz
konusu yasaya bir an önce işlerlik kazandırılmalıdır...”

17. Rekabet Kurulu'nun faaliyete geçmesinden hemen sonra yapılan 3.12.1997
tarihli “Toplantı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 1230

Konu: İÇ SATIŞLARDA FİYAT BİRLİĞİ
Yer: Ekinciler Holding
Tarih: 03.12.1997

KATILANLAR:
KARDEMİR : AHMET YILDIRIM
HABAŞ :NAİM KILIÇOĞLU
İZMİR D-Ç :ULVİ BİÇER
DİLER :D. METİN ŞENER 1240
05-68/958-259
31
IÇDAŞ : ONUR BELGİN
EKİNCİLER :M. CEM UĞURLUOĞLU
DÇÜD : FAHRETTİN KUNAK
DÇÜD : MÜZEYYEN ATA
Sayın Fahrettin Kunak'ın başkanlığında yapılan toplantıda, Sayın Namık Ekinci
açılış konuşmasında; işverenlerin kendi aralarında anlaşamadıklarını, bu işlerden
teknik olarak sorumlu olan arkadaşların birbirleriyle anlaşarak doğruyu
bulacaklarına inandığını ifade etmiştir. Ayrıca, hurda temininde kısmen de olsa
bunun başarıldığını belirterek, istenirse sağlıklı fikirler üretebileceğini, ortak
menfaatler sağlanabileceğini vurgulamıştır. 1250

Sayın Namık Ekincinin açış konuşmasından sonra, toplantıya katılan yetkililer
aşağıdaki ortak görüşlerini dile getirmişlerdir.
1-İç satışlarda asgari fiyat tespiti yapılmalı, hiçbir üreticinin bunun altında
kesinlikle satış yapmaması sağlanmalıdır.
2-Dışarıdan getirilen kütük ve blumun iç piyasada olumsuz etkisi herkes
tarafından bilinmektedir. Bu ithalat üreticilerin yan kuruluşları tarafından
yapılmaktadır. Bunun kesinlikle önlenmesi gerekmektedir.
3-Bu ithalatın genellikle teşvikli yapıldığı halde, alaşımlı kütük ve blum adı altında
aslında kalitesiz ve standart dışı ürün getirdiklerinin çeşitli yollarla tespit edildiği 1260
vurgulanmıştır.
4-Üye şirketlerin genelde 1996 yılı ve 1997 ilk altı aylık üretim, iç satış ve dış
satış rakamları incelenmiş, özellikle İsdemir'in iç ve dış satış rakamları dikkate
alınarak İsdemir'in satışındaki ağırlığın, Dernek üyelerince oluşturulacak bir
politika çerçevesinde dış satışa yönlendirilmesi ve bu konuda İsdemir'e gereken
yardımın üyelerce yapılması önerilmiştir.
5-Türkiye'deki mevcut kapasite ve üretimler gözden geçirilmiş, ayrıca
önümüzdeki ve daha sonraki yıllarda eskiden teşvik belgesi almış iki yatırımın da
üretime geçeceği ve Sivas Demir-Çelik A.Ş.'nin de özelleştirilmesinin gündemde
olması nedeniyle üretime geçeceği dikkate alınarak, Türkiye'deki üretimin çok 1270
kısa bir dönem içinde yaklaşık 2.5, 3 milyon ton daha artacağı belirtilmiştir.
Mevcut iç piyasa ve dış piyasa arz talep dengeleri göz önüne alındığında
önümüzdeki yıllarda sektörümüzün çok daha büyük sıkıntılarla karşılaşacağı
konusunda görüş birliğine varılmıştır.
6-Türkiye'deki mevcut enerji sıkıntısının çok kısa bir sürede sektörümüze de
yansıyacağı, yukarıdaki maddede de belirtildiği şekilde yeni kapasite ve
üretimlerin devreye girmesi halinde sektörümüzün enerji sıkıntısının da had
safhaya ulaşabileceği ve hatta uygulanmakta olan indirimli enerjinin
alınamaması veya çok kısıtlı enerji alınması neticesini doğuracağı görüşüne
varılmıştır. 1280
7-Diğer taraflar Türkiye'deki 4.5 milyonluk mevcut haddehane kapasitesinin
çoğunlukla şu anda çalıştırılamamasına rağmen, eğer mevcut çalışan
haddehanelere izabecilerin kütük vermemesi halinde, dışarıdan kütük ithalatının
aynen devam edeceği, diğer taraftan haddecilerin sıkıntılarının devam etmesi
halinde kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla izabe tesisi kurmak üzere yatırım
yapma düşünceleri olduğu ve gerçekleştirilebileceği üzerinde de fikir birliğine
varılmıştır.
05-68/958-259
32
8-Önümüzdeki yıllarda sektörün sıkıntıya düşmemesi açısından gerekirse üretim
kısıtlaması ve üretilen ürünlerin "iç ve" dış satışlarında tüm Dernek üyelerinin
asgari menfaatler çerçevesinde, organize olmaları gerektiği, ortaya konulmuştur. 1290
9-Toplantıya katılan mevcut firmaların temsilcileri görüş birliği halinde kendi
aralarında iç satış konusunda temaslarda bulunduklarını ve zaman zaman görüş
birliğine vardıklarını belirterek, bu toplantıya katılmayan Dernek üyeleriyle de
birtakım temasları olduğu halde, iç satış politikalarının onlar tarafından bizzat
bozulduğunu ortak görüşleri olarak belirtmişlerdir.
10-Bu toplantıların devam ettirilmesinin gerçekten sektör açısından çok faydalı
olacağı, iç ve dış satışın toplam üretim programıyla ilgili olması nedeniyle
beraberce görüşülmesi gerektiği de ortaya konulmuştur.

Toplantının sonunda, dernek üyelerinin iç satış ve dış satış yetkililerince hep 1300
birlikte katılmayan üyelerin de katılımının sağlanarak 24 Aralık Çarşamba günü
saat 13.30'da İçdaş'da yeniden toplanmasına karar verilmiştir.
Derneğimiz Genel Sekreteri Fahrettin Kunak Başkanlığında yapılacak olan bu
toplantıya katılacak yetkililerin 1998 yılı üretim, iç satış, dış satış programlarıyla
birlikte katılmalarının sağlanması konusunda görüş birliğine varılmıştır.”

18. 26.12.1997 tarihinde yapılan, “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:

“1998 yılı üretim, iç satış, dış satış programlarının ele alındığı toplantıya 1310
Derneğimiz Genel Sekreteri Fahrettin Kunak başkanlık etti. Sayın Kunak açış
konuşmasında İstişare Konseyinin toplantılarda dönem dönem bu konuları ele
aldığını, ancak teknik düzeydeki arkadaşların konuları teknik anlamda
tartışabilmeleri için bu tür toplantıların yapılmasını istediklerini belirtti.

...- Sektörün daha fazla sıkıntıya düşmesini önlemek amacıyla üretim
kısıtlamasına gidilebileceği konusundaki önerilere karşılık olarak bazı firma
yetkilileri, belli yatırımlar yaptıklarını, pastanın belli olduğunu ve dolayısıyla fiyatı
piyasanın değil üreticilerin belirlemesi gerektiği görüşünde olduklarını ileri sürerek
üretim kısmaya sıcak bakmadıklarını dile getirdiler. 1320
- Uzun ve kısa vadeli çözümlerde birleşilmesi, ortak tavır alınması, asgari fiyatta
anlaşmaya varılması dolayısıyla kendi içimizde rekabet çıkmaması halinde satış
fiyatlarının düşmesinin söz konusu olmayacağı konusunda fikir birliğine varıldı.
...Bölgesel üreticilerin bir araya gelerek iyi diyalog içinde anlaşmaları halinde
sorunlarla, daha kolay başa çıkılabileceği, koordineli çalışarak bölgesel
çözümlere gidilebileceği, bölge içinden veya dışından gelebilecek fiyat kırmalara
karşı görüşmeler yoluyla fiyat ve miktar konusunda anlaşabilecekleri konusunda
görüş birliğine varıldı....”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu, 1330
Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir, İzmir
Demir Çelik Kroman ve TDÇİ’den yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

19. 11.2.1998 tarihli “TK Toplantı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

05-68/958-259
33
“Derneğin Genel Sekreteri Sayın Fahrettin Kunak'ın başkanlık ettiği toplantıda,
katılımcıların görüş ve önerilerinin özeti aşağıda sunulmuştur.

Sadece Türkiye'deki demir-çelik üreticilerinin değil aynı zamanda haddecilerin de 1340
yaptığı kütük-blum ithalatını engelleyici kararlar alınırsa, bu kararlara herkes
uyacak ve hiçbir firma kütük ithal etmeyecek.
Diğer taraftan Başkan tarafından, Yüksek İstişare Konseyinin kararı
çerçevesinde, Dernek olarak bu konularda girişimlerde bulunulduğu, üye
şirketlerin ve yan kuruluşlarının öncelikle ithalat yapmamasının gündemde
olduğu ve haddecilerin ithalatının da en kısa sürede kesilmesi için Dış Ticaret
Müsteşarlığı ile görüşmelerinin devam ettiği belirtilmiştir.
...
- Türkiye'de demir-çelik fiyatlarının düşmesinin nedeni bugünkü üretim
fazlalığıdır. 1350
...
- Fiyat birliğinin sağlanması için Demir-Çelik Birliği'nin kurulması önşart gibi
görünüyor. Ancak Birlik'in kurulmasından daha önemli olan bir konu var ki, birlik
kültürüne ulaşmak,
- Üretim durduracak olan firmalara, üretim yapanların oluşturacağı bir fon (Havuz
sistemi) aracılığı ile maddi destek sağlanmalıdır. Havuz sistemine devletin de
katkıda bulunması için yetkililerle görüşülmüş fakat olumlu sonuç alınamamıştır.
...
- Üretim kısmanın yanı sıra kota uygulamaları ve bölgesel işbirliği de problemlere
çözüm olacaktır. 1360
...
- Programlı yapılması gereken üretim kısma çözümüne mutlaka İsdemir de
katılmalı.
- Cumartesi - Pazar günleri ile hafta içi 22.00-06.00 saatleri arasında 1 ton çelik
üretiminin (500 kwh elektrik enerjisi kullanılarak) maliyeti içinde, elektrik
enerjisinin payı yaklaşık 15 $ olmaktadır. Ancak 17.00-22.00 saatleri arasında bu
maliyet 35 $'a çıkmaktadır. Dolayısıyla elektrik tarifesinin yüksek olduğu puant
saatleri içinde üretim kısılması yöntemi uygulanabilir.
- Türkiye, demir-çelik tüketiminin en fazla % 25 fazlası kadar üretim yapmazsa,
problemler devam edecektir. 1370
...
- İç pazarda da dış pazarda da durum aynıdır. Malınız çok ise fiyatınız düşük,
malınız az ise fiyatınız yüksektir.
...
Toplantı sonunda, bütün firmaların üretim kısma durumunda ortaya çıkacak
olan bütçelerini hazırlayıp bir sonraki toplantıda görüşmeleri yönünde karar
alınmıştır.
Çolakoğlu Holding merkezinde gerçekleşecek olan toplantının tarihi daha sonra
üyelerimize bildirilecektir.”
1380
05-68/958-259
34
Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik,
Kardemir ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

20. Yukarıda yer verilen toplantıya ilişkin DÇÜD Görevlisi Müzeyyen Ata’nın
ajandasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“11.2.1998 / Pera Palas, Paşa Salonu

"Ey.Alt. Türkiye'de sadece demir çelik değil, haddeciler ithalat yapan. Kapasite 1390
artarken, hurda fiyatları yukarı çıkarken bunları söyleyemezsiniz. Ama toplu
halde karar alınır, herkese buna uyma zorunluluğu getirilirse bunlara biz de
uyarız.
...
Ahmet Bey (Kardemir): İskenderun bize zam yap dedi kendisi yapmadı.
İskenderun bizi bağlıyor.
F.K.: Fiyatların düşmesinin tek nedeni üretim fazlası hepiniz biliyorsunuz.
Tümer: Bir firma kaybedeceğini anladığında kendini koruyucu kararlar alabilir.
Ama olan çekingenlikleri aşalım. Ortak noktalar bulma yolunu arayalım.
Diler Yazıcı (Ayhan Bey): Birliği kurmadıkça fiyat birliği sağlamamız mümkün 1400
değil. Belli asgari müştereklerde anlaşmamız lazım. Rus hurdaları 114–115 $'a
düştü.
Ya Birlik ya da bir ithalat ihracat Bakan. kurulması lazım.
F.K. Ayhan Bey: Birlik burada. Birlik kültürüne ulaşmamız lazım.

Ey. Alt: Gerçekten işbirliği bir kültür meselesi.
Gündemdeki beş madde asıl sorunumuz değil. Asıl sorunumuz üretim fazlalığı
sorunudur.
Üretenlerin kazanandan üretmeyenlere bir fon oluşturulmadığı sürece kimse
üretim durdurmayacaktır. 1410
Türkiye'nin 2 m. ton üzerinden dünya hurda pazarından çekilmesi sonucu hurda
fiyatları üzerinde etkisi büyük olacaktır.
Ortak bir politika benimsenecekse biz varız.
Havuz sisteminin bir kez daha görüşülmesini öneriyorum.

F.K. Havuz konusunu N.E. ile birlikte devlete de götürdük devlet desteği için.
Fakat devletin katkısı mümkün değil.

L. Anbarlı: Kısa vadede üretim kısılmalı. Siz kısmazsanız ekonomi bunu size
kıstıracak. 1420
Orta vadede kota öneriyorum.
Üçüncü olarak "bölgesel işbirliği" konusunu öneriyorum.
İsdemir Türkiye'deki dengeleri altüst eden bir tesistir. Özelleştirme lazım.

F.K.: İsdemir diyor ki özel sektör zam yapsın biz arkasından gidelim diyorlar.
...
Cengiz Bey (Fahrettin Beyin yanı):
1. Kütük ithalatı tamamen durdurulmalı, tamamen ve en az pay olmalı.
2. Uzun üretim yatırımı yapılmamalı.
05-68/958-259
35
3. Üretim kısıtlaması olmadığı sürece birbirimizle savaşımız hep olacak. Üretim 1430
durması program içinde yapılmalı.
Bunlar sağlanırsa 4-5 ay sonra durumumuz düzelecektir. Hem içerde hem
dışarıda fiyatlar artacaktır.
Üretim kısıtlamasına mutlaka İsdemir de katılmalı.

F.K.: Üretim kısıtlamasına karşı olan var mı?

Latif Anbarlı: C.tesi-Pazar 14 $'a elde edilen kütük diğer günlerde 40 $'a mal
oluyor. Puant saatleri dışındaki üretim durdurulabilir.
Maliyetimin %70'ini, dışardan 25 $ uzaklıktaki ülkelerden alıp, 40 $ uzaklıktaki 1440
ülkelere satma şansını görüyor musunuz? Ben görmüyorum.
Herkesin üretim kısma olayını bütçelemesini öneriyorum.
...
F.K.: Herkes fikrini söylesin.
...
Ayhan: Üretim kısılsın tamam, ithalat durdurulmazsa bunun ne anlamı var?

Cengiz Bey: İkisini birlikte yapmak gerek tabi ki. Yoksa anlamı olmaz.

Ayhan: Elektrikle (F.K.'na) kısıntısından bahsettiniz. 1450

F.K.: O en sonki seçenek.

Öneriler: 1. Üretim kısıtlaması.
Diyelim ki %10 kısıtladık. Bunun hesabını lütfen bütün şirketler yapsın. Çıkan
sonucu bir daha ki toplantıda konuşalım.
Mart'taki toplantıdan önce görüşülmek üzere, bir kurul oluşturalım, siz kendi
aranızda konusu bir görüşün.

L.Anbarlı: Üretim kısıtlaması sonunda oluşacak + ve - değerleri değerlendirerek 1460
sonucu bir görelim.
Eğer -'ler fazla ise üretim kısması için boğazına sarılamayız.

Habaş
Kaptan Çebi
Ege Çelik  yeni üreticiler.
Yeşilyurt

L.Anbarlı: ...
Türkiye tüketiminden en fazla %25 fazla üretim gerçekleştirilmezse bu konular 1470
daha çok konuşulur.
Öneri; 2 m. tonluk kapasitenin yassıya geçmesi.
...
F. Kunak: 23 Şubat Pazartesi saat 13:30'da toplantı. Üretim kısma bütçelerini
görüşelim bu toplantıda.

Cengiz Bey: İç pazar ile dış pazar birbirine bağlı. Malınız yoksa fiyatınız
yüksektir. Malınız çoksa fiyatınız düşer.”
05-68/958-259
36

21. 24.2.1998 tarihli “Üretim Kısma Konulu Toplantı Özet Notu”nda aşağıdaki 1480
ifadeler yer almaktadır:

“Bazı firmaların üretim kısıp bazılarının üretime devam etmesi sorunumuzu
çözmez. Kısacaksak hep beraber kısmalıyız. Hatta devlet sektörlerinin de özel
sektörle birlikte kısmaya gitmesi sorunun çözümü için tek şart olarak
görünmektedir. İsdemir ve Kardemir üretime devam ettiği sürece özel sektörün
üretim kısmasının anlamı yoktur.

İlgili Bakanlıklara İsdemir’in üretimi durdurmasının daha karlı olacağı, bu arada
yassıya dönüşüm için gereken yatırımları yapabileceği anlatılmalıdır 1490
...
130 $’a hurda getirebilsek entegre tesislerin bizimle mücadele gücü azalıyor. 145
$ ve yukarısından getirdiğimizde onlar avantajlı duruma geliyor.

Her iki tarafında minimum %25 üretim kısması gereklidir. İskenderun'un %25
üretim kısması, 5-6 ay içinde bugünkü fiyatlarımızın daha yukarı çıkmasına
neden olacaktır.
...
Üretim kısma konusunda hepimiz aynı kararlılığı göstererek bir an önce harekete
geçmeliyiz ve arkamızdan mutlaka İskenderun'da gelmeli. 1500

Mart-Nisan döneminde üretim durdurulup eldeki stoklar eritirse, Mayıs ayında
olumlu sonuçları görülecektir.

İç ve dış hurda alımları ile ilgili olarak birbirimize bilgi aktarmamız faydalı
olacaktır. İlerisi için de ortak stratejiler belirlememiz gerekmektedir.
Üretim kısma yoluna gidilmediği taktirde önümüzdeki aylarda daha kötü bir
noktaya geleceğiz. Üretim kıstığımız taktirde ise en azından bugünkü
durumumuzu koruyabiliriz.
Üretim kısmak sektörün iyileşmesi için tek çare değildir. Yeniden yapılanma 1510
yoluna geçmeliyiz.
Ürettiğimiz malı düşük fiyattan satmaktansa az üretip gerçek değerinde
satmalıyız.
...
Satış, hammadde alımı ve üretim birlikte planlanıp çözüm aranmalı.
.... Özet olarak söyleyebiliriz ki; Özel sektör üretim kısmaya hazırdır...”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik ve
Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır. 1520

22. DÇÜD Görevlisi Müzeyyen Ata’nın ajandasının yukarıda yer alan 24.2.1998
tarihine ilişkin toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“24 (Salı) Şubatta Çolakoğlu’nda Tümer Bey'in koordinasyonunda teknik komite
toplantısı.
05-68/958-259
37
24.2.1998/Conrad Otel (Çolakoğlu)

ÜRETİM KISMA:
1530
“Uzakdoğu-Kriz
Latif A.: İç piyasaya dayanan, %20-30 fazla üretim yapmak gerek.

Cengiz Bey: ...7
Dolayısıyla ister istemez üretim kısıtlaması zorunluluğu var.
...
Latif: Devletin yapması gereken İskenderun'un uzun üründen çekilmesini
sağlamak. Başka yapacağı bir şey yok. Bundan sonrasını biz hallederiz.

Üretimi kıstığımız zaman, başa baş satış yapmak yerine gramla satış yapalım. 1540
Sektörde 1-2 m.8 tonluk stok var.

Cengiz Bey: 1. Alternatif: %23 kısma demek 40 cent zarar.
2. " %31.5 kıstığımızda (sanayi maliyetindeki kısma) 5 $
zarar ediyorsunuz.
3. " %45 kıstığımızda 7$ zarar ediyorsunuz.

%25 kısma 300–350 bin ton azalma demektir.

Kriz 1550

Çolakoğlu 228 $'a satıyor.
Diler 225 $ " "
İçdaş daha düşüğe satıyor.
Bu nereye kadar böyle gidecek?
Düşük fiyattan satacağımıza az üretip değerinden satalım.

Latif: Biz Ocak başından beri hurda piyasasından çekildik.
Hurda fiyatları düştü.
İhracat anlaşmaları bitmek üzere olduğundan, Nisan bayram ayı olduğundan, 1560
falan filan Nisan Mart daha çok etkileri görülecek.

Cengiz Bey: Tek tek üretim durdurmalarının pazara etkisi olmaz. Keseceksek
hep birlikte kesmeliyiz.

Çetin Bey: İsdemir ve Kardemir ne düşünüyor. Onların üretimi devam ettiği
sürece, biz ne kadar kısarsak kısalım fiyatları yükseltemeyiz.

F.K.: İthalatı kestirdik, teşvikler kesildi. Önce biz aramızda bir anlaşma yapalım.
Biz fiyatı yükselttiğimizde onlar ister istemez bizi takip edecekler. 1570


7 Burada krizden bahsediliyor.
8 1.2 m de olabilir.
05-68/958-259
38
Çetin: İç piyasada bugün özel sektör yok. İsdemir ve Kardemir var. Bugün bizim
fiyat yükseltebilmemiz için İsdemir ve Kardemir'e tedbir aldırmaktır.
İsdemir'in 100 bin ton üzerinde stoğu var.
...
L.Anbarlı: Asıl konu özel sektörün sorunu şu kadar üretim kısması değil. Yeniden
yapılanmamız gerek. Haddeciler konusunda Ayhan Bey'e katılmıyorum.
Haddecilerin yaşama şansı yok.
Bir fabrika devlet elinde ölümsüzleştirildiği takdirde dengeleri kurmak mümkün
değil... Özelleştirme şart. 1580
...
Cengiz Bey: İç pazarda geçen dönem 20 kere (her hafta) zam yaptık. Ama iki
aydır aynı fiyatla duruyoruz. Siz %50 düşürdünüz o başka mesele.

L. Anbarlı: İskenderun ve Karabük 2.7 gibi kapasiteleri var.
Tüketim 5.5 m. ton.
Üretimimiz 6.5 m. ton olursa çok rahatlarız. Bu olmazsa ne alışla ne satışla
denge tutmaz.
En uygunu %50 kapasiteyle üretim kısmalıyız.
1590
Cengiz Bey: Bırakın %50'yi, önce %25 yapalım.
...
Cengiz Bey: %50 üretimi kısmak durumunda işçi çıkarmak söz konusu olabilir. O
nedenle dikkatli olmak gerek.

L. Anbarlı: %50 kısıldığında; üretim kısmak durumunda Türkiye 6.5 m. ton hurda
alıcısı olmak yerine 3.5 m. ton alınca fiyatlar (hurda) düşecek.
2. Satarken; katma değer yükselecek.

F.K.: 1. Üretimin kısılması kabul ediliyor: 1600
1. Altern. %23 Yöntem
2. Altern. %50 1 ay durma
Puant saatleri

L. Anbarlı: Biz 130 $'a hurda getirdiğimizde entegre tesisin bizimle rekabet gücü
kırılıyor. Ama 145 $'a getirdiğimizde onlar avantajlı duruma geliyor.
...
Cengiz Bey: Bizim üretimi kısmamız durumunda entegre tesislerin de harekete
geçmesi lazım.
1610
F.K.: Önce biz kendi aramızda anlaşalım.

Cengiz Bey: Tamam üretimi kısmak konusunda hem fikiriz. Ancak hemen karar
verip gündeme girmesi lazım. Zaman kaybetmemeliyiz. Bizden sonra İskenderun
da durmaya girmeli.

Latif An.: Bunlara ek olarak şunları söylemek istiyorum. Bazı kalemlerde
birbirimize (bölgesel olarak) bilgi aktaralım. İç hurdada da birbirimize bilgi
aktaralım. Karadeniz'den gelen (dış hurda) hurda konusunda da birbirimizi
haberdar edelim. 1620

05-68/958-259
39
Çetin Bey: Bilgi vermenin haricinde ilerisi için de ortak hareketler belirleyelim.

Uğur: Tüketimimiz 5.5 m. tonda kalacak mı? Bu da önemli bir konu.

L. Anbarlı: Fiyatları (Türkiye'de) baskı altına alan 2 konu var.
1. İthal kütük.

Cengiz Bey: Bunları yapmazsanız daha kötü olacaksınız, yaparsanız bu günkü
noktada duracaksınız ya da bir iki dolar kazanacaksınız. 1630

[ F.K.'nın Esat Özalp ile telefon görüşmesi. ]

Esat Bey %20 kütük üretiminin düştüğünü, ürün çeşitlemesine gittiklerini söyledi.
İskenderun'un İzmir ve İstanbul fiyatlarına indiğini söylüyor.
...
Uğur: Bizim yapacağımız kısma onların satışlarına teşvik edici olmamak.

Cengiz Bey: Üretimi kısmazsanız 200 $'a düşeceksiniz, daha ne
düşünüyorsunuz. 1640

(Toplu) Çukurova uymuyor. Ege Metal de öyle.

Çetin: Devlet'e demek gerekli. Biz şu kadar kısacağız ama Devletin de şu kadar
katkıda bulunması lazım.

F.K.: Devlet sana o zaman kapat demeyecek mi? Diyecek.

Latif Anbarlı: İki taraf da min.9 %25 kısmak zorunda. Özel sektör buna hazır.
Bunun çok büyük sorunlar yaratmaması için devletin de bu kadar bir kısma 1650
yapması lazım.

F.K.: Kıs deriz ama birden bire kısmaz.
Kısma durumunda olacak kazançlarını onlara sonra anlatırız ama önce siz kararlı
olun.

Çetin: Devletin yapacağı %25 kısma onlara fazla dokunmaz.

F.K.: Öncelikle onlar hiç kısmayacakmış gibi düşünüp biz yapalım.
Bize yakın bir bakan varken daha hızlı hareket edelim. 1660

Cengiz: İskenderun da %25 üretim kıstığında en fazla 5–6 ay içinde bugünkü
fiyatların üzerine çıkarız.

L. Anbarlı: Ben bir ay çalışıp bir ay duracağım.

Cengiz Bey: Kimsede stok yoksa (ki yok olduğunu varsayıyorum) üretim de
düştüğünde neden fiyat yükselmesi hemen gerçekleşmesin.


9 minimum.
05-68/958-259
40
L. Anbarlı: Mart-Nisan'da üretim durur, eldeki stoklar satılır, Mayıs'ta da 1670
sonuçlarını (olumlu) görürüz.
2 ay hiç üretim yapmayacağız. Mayıs'tan itibaren üretim kısarak üretime devam
edeceğiz.

Cengiz: Kimse kısmaya karşı değil. Sizin (F.K.) göstereceğiniz şey: 'Özel sektör
kısmaya hazır ama sizin de kısmaya katılmanız gerek.' Bunu patronlara aynen
aktaracaksınız.”

23. Yukarıda yer verilen teknik komite toplantısında tutulduğu anlaşılan ve
Ekinciler'de tespit edilen belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 1680

"…HABAŞ: 200 $/ tona kütük satıyoruz.
…
- Çolakoğlu 228 $ iç piyasa - Mamul hurda ile zarar
Diler 223 $ " - Hurda fiyatlarındaki düşme
İçdaş 220 $ " henüz fiyatlara yansımadı
…
- üretimi aynı anda tüm üreticilerin, üretimi kısması gerekir, pazara etki etsin ,
…
- İDÇ %80 ihraç Ç.oğlu-Diler 1690
%20 müteahhit %20 Tüccara veriyor.

- Üretimi azaltmamız diğerlerini teşvik etmemelidir. Kamu ve diğerlerini de
kısmaya katmalıyız.

- Sektör: %25 nin kapasite kısmak zorunda
Özel sektör hazır
Etkili olması için devletin entegre tesisleri de zorunlu gözüküyor.
…
- Kroman 1 ay durup, 1 ay çalışacak 1700
Mart + Nisan duruş, Mayısdan başlanacak...”

24. Yukarıdaki toplantıdan bir gün sonra yapılan 25.2.1998 tarihli “Demir-Çelik
Sektöründe Stratejilerin Belirlenmesi Krizi Önleyici Önlemlerin Alınması İle
İlgili Toplantıların Özet Bilgileri”nde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Demir-Çelik Sektörü geçtiğimiz yıllardaki acil çözüm bekleyen tüm sorunlarını
1998 yılının gündemine taşımıştır. Şu anda gündemdeki çözüm bekleyen
sorunlar şunlardır:
1710
- Yapısal bozukluktan kaynaklanan üretim-tüketim dengesizliği,
- İhracattaki ve ithalattaki tutarsızlıkların ortaya getirdiği iç ve dış fiyat
istikrarsızlıkları,
- Acil çözüm bekleyen sektörel bazdaki sorunlara, birlik, beraberlik ve
koordinasyon içinde çözüm arayışlarının gerçekleşememesi,
...Üretim-tüketim dengesinin sağlanması için üretimin kısılması, üretim
tesislerinden teknolojik durumu uygun olanların ürün çeşitlendirilmesi yöntemi ile
yassıya, slaba kaliteli çeliğe dönüştürülmesinin özendirilmesi önlemleri
getirilmelidir.
05-68/958-259
41
1720
Bu maksatla üreticiler arasında uygulanabilir önlemlerin müştereken
belirlenmesi konusunda mutabakata varılmalıdır. Ayrıca AKÇT anlaşmasının
üretimi kısma veya ürün çeşitlendirici desteklerine ilişkin imkanlardan da
yararlanılmalıdır. Halbuki 1.5 yıl önce hükümetimizin AKÇT ile imzalamış olduğu
anlaşmanın imkanlarından sektörün yararına hiçbir girişim yapılmamıştır.
Dileğimiz beş yıllık uyum süresinin geriye kalan 3,5 yılının iyi kullanılmasıdır.
...
5- İç satışlar
Demir-çelik uzun ürün üretiminde arz-talep dengesi kurulamadığı sürece
istikrarsızlık devam edecektir. Bu maksatla, Demir-çelik, uzun ürün iç 1730
satışlarındaki fiyat farklılıkları üreticiler arası diyalog sağlanarak önlenmelidir.
Bugünkü durum sektöre uzun vadede onarımı güç sorunlar getirecektir. Ülke içi
bölgesel fiyat farklılıklarının yanında, yarı mamul ve mamul uzun ürün
ithalatının, 1998'de yayınlanan ithalat rejimi içinde de desteklenmesi, iç
fiyatlardaki istikrarsızlığı daha da arttırmaktadır. Ayrıca, bu uygulama ülkemize
kalitesiz uzun ürün çelik girişine de yol açmaktadır. Sonuç olarak, sektörde arz
ve talep dengesi sağlanamaz ise iç pazarda ve dış pazarda yaşanacak olan
olumsuzluklarda bütün çelik üreticileri zarar görecektir.
...
DEMİR-ÇELİK ÜRETİCİLERİ DERNEĞİ” 1740

25. 16.6.1998 tarih, 5 sayılı “İç ve Dış satışlar” konulu “TK Toplantısı Özet
Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Toplantıya katılanlar iç ve dış piyasaya yönelik görüş ve tespitlerini özetle şöyle
ifade etmişlerdir;

İzmir bölgesinde fiyatlar 230-247 $ arasında değişmektedir. Fiyat çeşitliliği çok
fazladır. Payas bölgesinde demir fiyatı 215 $'a kadar düşmüştür. İsdemir'in düz
demir fiyatı 221 $, kütük fiyatı 197 $ olmuştur. Karabük fiyatlarında ise istikrar 1750
vardır.

Arz-talep dengesizliği yıl sonuna kadar devam edecektir. İç piyasaya, ihraç
fiyatlarının altında mal satan üreticiler vardır. İstanbul bölgesi bu döneme kadar
fiyatları yüksek tuttu ancak bunu devam ettirecek gücü kalmadı.

ÖDEMELERDE YAPILAN 40-50 GÜNLÜK VADELER ÇOĞU FİRMAYA ZARAR
VERMEKTEDİR. VADELER 30 GÜNÜ GEÇMEMELİDİR. BU KONUDA
PATRONLAR BAZINDA ÖNLEM ALINMALIDIR.
...BÖLGE BAZINDA ASGARİ SATIŞ FİYATLARI BELİRLEYELİM. Örneğin 1760
İstanbul’da 245$, diğer bölgelerde 240$, yurt dışında 230 $(FOB) şeklinde bir
uygulama başlatabiliriz.

DIŞ PAZARDA, HERHANGİ BİR FİRMANIN PAZARINA GİRMEK İSTEYEN
DİĞER BİR FİRMA DURUMUNU, PAZARINA GİRDİĞİ FİRMAYA HABER
VERMELİDİR.

İhracat piyasalarında ciddi önlemler almazsak iç piyasalarda denge kurmak zor
olacaktır.
05-68/958-259
42
Aslında, İÇ PAZARDA DA DIŞ PAZARDA DA DENGENİN SAĞLANABİLMESİ 1770
İÇİN YAPILMASI GEREKEN İLK ŞEY ÜRETİM KISMAKTIR. Bu konuda
patronlar bazında görüşülmesi ve bu yönde ortak karar alınması gerekmektedir.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik, ve TDÇİ’den
yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

26. DÇÜD görevlisi Müzeyyen Ata’nın Ajandasının 16.6.1998 tarihine ilişkin
toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
1780
“HYATT OTEL - HABAŞ - 16.6.1998

İÇ - DIŞ PİYASA

İÇ PİYASA

Tufan Bey: Genelde 230-247 $
Bölge hareketli İzmir - fiyat 4-5 çeşit
İDÇ  230-247 $ söyledi (duydum)
Ancak 4 $ aşağı da verdi. 1790
Ege Metal 
Çebitaş  yoğun stok var.
Çukurova: 237 $

Payas  242-43 $'a çıktı.
fakat 215 $'a düştü.

İsdemir  221 $ düz.
228.5 $ nervürlü
kütük 197 $'a. 1800
Kalın nervürlü ve kangal stokları var.

Karabük istikrarlı

İsdemir'in fason çektirmesi fiyat yükselmesini engelliyor.
Haziran 80.000 ton satış
Tem. 60.000 ton satış
Ağustos 60.000 ton "

Enis Tokman (Ege Metal): Yaz dönemi iç piyasaya yönelik geçireceğiz. 1810

Diğer: Metin Şener: Yıl sonuna kadar sorun devam edecek.
Arz talep dengesi kurulamadı hala. İç piyasada talep sıkıntısı var.
Yurt dışında kendi aramızda çok farklı fiyatlar var.
İhracat fiyatına hatta altında iç piyasaya mal satan firmalarımız var. İDÇ de iç
piyasaya girdi (ucuza satıyor). Amacımız aramızdaki rekabeti Eylül Ağustos
aylarına bıraksak iyi olur.
İstanbul fiyatları hep yüksek tutardı ama artık dayanma gücü kalmadı.

05-68/958-259
43
İDÇ: Cengiz Torun: Biz düşük fiyatla mal satmıyoruz. 1820

Metin Şener: 40-50 günlük vadeler. Çoğu firmanın canı yanacak.
Biz 30 gün dışına hiç çıkmadık. Bu konunun patronlar bazında önlemi alınmalı.

Tufan Bey: Bizim bölgede böyle bir sorun yok. İsdemir'e peşin para yatırmanız
gerek çünkü.

Ayhan İleri: Müteahhitler durumumuzu kullanıyor.

Selami Çoban: Açıkladığımız fiyatlarımız 25 günlüktür. 1830

Ayhan: Bugün karar almalıyız, vadelerde kısıtlama koyalım  30 günü geçmesin.

Metin: Tehlike! Şimdiye kadar dışarı mal satanlardan biri bile iç pazara yönelse,
fiyat kırarak, içerde alt üst olunuyor.
Önlem almazsak kapamalar olacaktır.

Ayhan: Problemi, kendi aramızda bugün karar alarak çözmeliyiz. Bugün
alacağımız bir kararla hurda fiyatlarını 5 $ düşürebiliriz.
1840
Uğur: Biz hep ihracata ağırlık verdik. Teşvik filan vardı. Artık teşvik yok içe
döndük, o da kötüye gidiyor.

Yılmaz Erdoğan: Sanırım sorun ihracattan kaynaklı.

İst.'da fiyatlar 245 $. + / - 2 $.

Dışarıda 235'e satarken, içerde 215'e satmak yanlış.

Körfezde Habaş ve Ekinciler var. Birlikte hareket ederlerse iyi olabilir. 1850
Ekinciler - İçdaş  Hong-kong
Vade piyasadaki talebi arttıran bir konu. Satış şansımız artar vade ile.
İhracat piyasalarında bir şeyler yapmazsak içerde denge kurmamız zor.
Örneğin: Hong-Kong'da Ekincileri yalnız bırakalım. Çolakoğlu Ekinciler ile
kapışmasın.

F.K.: Haded dedi ki: Siz birbirinizin fiyatlarının altına girerek hem kendinizi hem
bizi zarar ettiriyorsunuz.
Sorun üretim fazlalığı olması.
1860
Ayhan: İç piyasaya 240 $, dış piyasaya FOB 230'un altına satmayalım diye karar
alalım.

Tunca: Aramızda anlaşalım. Ekincilerin bakışı bizimkinden çok farklı. Ekinciler
"distribution center" kurmak istiyor dışarıda. Bu birbirimizle rekabeti daha da
artıracak.

Tufan: Haz.-Tem.-Ağus. Körfeze 10 bin ton satmışız.

05-68/958-259
44
Tayfun Şentürk: Körfezde Ekinciler ve Habaş belirleyici. 1870

Tunca: Ekinciler Kore malını da satarsa işbirliği bunun neresinde?
Ekinciler bu toplantılara Trader olarak mı? yoksa üretici olarak mı katılıyor.

Bora (Ekinciler): Yıllık 140 bin ton hedefliyoruz Körfeze.

Uğur: Ekinciler 140 bin ton hedef.
Kuveyt'teki pazarı aramızda paylaşalım.

Ayhan: İç piyasada hepimizin belli bir piyasamız var her birimizin, fakat içte 1880
çöküntü olduğunda yeniden dışarı çıkacağız. Dolayısıyla somut kararlar alalım.

Uğur: Sıkışık olan bunu haber versin, kimin pazarına girecekse.

...
Ayhan: İç piyasada
İstanbul 245 $
Diğer bölgeler 240 $
Yurt dışı 230 $ FOB
1890
...
Tufan: İç piyasa için öneri, özellikle İzmir iç piyasa talebi kadar üretim yapsınlar.

Cengiz Torun: Öneri: Üretim kısmadığımız sürece sorunları çözmek zor.
Pazarları paylaşalım. İhraç fiyatlarını düşürmemek için 235 $'dan aşağı mal
satmadık son üç aydır. Fakat üretim kısıyoruz. Programlı bir düşüş yapmak, içi
de dışı da rahatlatacaktır.
...
KARARLAR:
ASGARİ SATIŞ FİYATLARI BELİRLEYELİM! 1900
BÖLGE BAZINDA OLABİLİR.
KÖRFEZDE BAŞLAYALIM
30 GÜN VADEYİ GEÇMEYELİM (ÖZEL DURUMLAR HARİÇ).

15 TEMMUZ ÇARŞAMBA
İÇ PİYASA İÇİN ÖZKAN DEMİR
ÜRETİCİLER DE VE
GELSİN KİRAZOĞLUNU ÇAĞIRALIM

GÜNDEMİNİ (TOPLANTININ) BİLDİRECEĞİZ 1910
15 TEMMUZ'DAKİ”

27. 15.7.1998 tarihli “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“Demir-Çelik Üyelerinin ayda bir düzenlediği Üreticilerin iç ve dış satışlarda
yaşadıkları sorunların ele alındığı Teknik Komite Toplantısı 15 Temmuz 1998
tarihinde Ekinciler Dış Ticaret'in ev sahipliğinde Sayın Çetin Kaya'nın
başkanlığında yapıldı.
05-68/958-259
45
... Daha sonra 1920
- iç piyasada yaşanan sorunlar,
...öneriler tartışıldı.
...
Tartışılan görüş ve öneriler aşağıda özetlenmiştir.
İç piyasa fiyatlarında geçen toplantıdan bu yana reel olarak iniş olduğu,
nedeninin içeriye yönelik üretimden kaynaklandığı vurgulandı.
Özellikle İzmir bölgesinde fiyatların çok düşük olduğu, spot satışların devam ettiği
ve 45 gün vade uygulandığı belirtildi.
İstanbul'da fiyatların nispeten daha istikrarlı olduğu, vadelerin 60 güne çıkması ile
fiyatların daha da düşeceği dile getirildi. 1930
İzmir'den İstanbul bölgesine son bir ayda 50 bin ton mal girdiği, mevsim itibariyle
bundan sonra durumu dengelemenin zor olacağı. Eylül'e kadar fiyatların düşmesi
halinde bu durumun ihracata da yansıyacağı ifade edildi.
Bu maksatla İzmirli üreticilerle durumunun tartışılacağı bir toplantı yapılması
önerildi. Yakın tarihte faizlerin düşmesinin bile talebi düzeltmediği, yakın
gelecekte bir takım firmaların maliyetlerinin altında satmak zorunda kalacakları
vurgulandı.

Ayrıca, durumun böyle devam etmesi halinde gönüllü olarak piyasaya
uymayanların gönülsüz olarak piyasadan çıkmak zorunda kalacakları, yapılacak 1940
tek şeyin İzmir'deki demiri İzmir'de tüketmek olduğu ifade edildi.

Bugüne kadar yapılan toplantılardan üretim kısma konusunda bir sonuç
alınamadığından yakınıldı, sonuca varmak için açık ve somut önerilerin
getirilmesi ve denenmesi gerektiği, olumlu netice alınması halinde uygulamaya
başlanması önerildi.

Profesyoneller olarak her ay içeriye satılacak miktarları kendilerinin
belirleyebilecekleri, fiyatları belli bir seviyede tutabilecekleri ifade edildi.
1950
Toplantıya katılan firma yetkilileri iç piyasaya yönelik olarak,
- İzmirli üreticilerle toplantı yapılması,
- Görüşmeler yoluyla asgari fiyatların, belirlenmesi,
Aynı şekilde vadeli satışlarda uyum sağlanması, konularında görüş birliğine
vardılar.
...
- Asgari dış fiyatlarının belirlenmesi maksadıyla üretici firma yetkililerinden bir
hakem komitesi kurulması satmak zorunda olan firmanın Komiteye haber
vermesi, buna bağlı olarak Emirliklerin Pilot Bölge Seçilmesi olumlu netice
alınması halinde sistemin yaygınlaştırılması önerildi. 1960

Ayrıca, yukarda yer alan konulardan başka hurda alımıyla ilgili olarak aynı anda
ihaleye çıkılmaması önerilmiştir.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş,
İsdemir, İzmir Demir Çelik ve TDÇİ’den yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.
05-68/958-259
46

28. 7.9.1998 tarih, 7. “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır: 1970

“Demir-çelik üreticilerinin; üretim, iç satış ve dış satışlarda yaşadıkları sorunların
teknik düzeyde ele alınması amacıyla istişare Konseyi'nin kararıyla oluşturulan
Teknik Komite toplantılarının 7.si ekteki listede yer alan kuruluş temsilcilerinin
iştirakiyle, 7 Eylül 1998 tarihinde. DÇÜD Genel Sekreteri Dr. Veysel Yayan'ın
Başkanlığı'nda İstanbul'da yapılmıştır....

- Toplantılarda uygulanamayacak kararların alınması, karşılıklı güveni
sarsmakta ve karamsarlık yaratmaktadır. Bu sebeple güven ortamının
geliştirilmesine katkıda bulunacak bir yaklaşımın benimsenmesi ve 1980
uygulanamayacak kararların alınmasından imtina edilmesi önem taşımaktadır.

...Önceki toplantılarda tekrar tekrar belirtilmesine rağmen uygulamada sonuç
alınmayan;
İç piyasaya yönelik fiyatların belirlenmesi,
Dış piyasada oluşan fiyatların, bilahare verilen daha düşük fiyatlarla, sektör
aleyhine bir fiyat yapısı oluşturacak şekilde aşağıya çekilmemesi,
Rekabetin tahrip edici boyuta ulaşmamasını teminen pazarlara giriş şartlarının
belirlenmesi,
Özellikle ihracata yönelik üretimin kısıtlanması konularının bıkmadan 1990
tartışılmasında ve tarafların üzerinde mutabık kalacakları makul bir çözümün
bulunması imkanlarının araştırılmasında fayda mülâhaza edilmektedir.
...
Üretimde kârlılığın en önemli unsurlarından birini de alım şartlarının iyileştirmesi
oluşturmaktadır. Türkiye olarak koordinasyon eksikliği sebebiyle alım sırasında
sahip olduğumuz pazarlık gücünü yeterince kullanamamaktayız. Krizin ortaya
çıkardığı yükün bir kısmını satıcılara aktarma şansı vardır. Özellikle;
• Hurda
• Ferro alyaj
• Elektrot ve 2000
• Refrakter,
alımı konusunda ortak hareket edilmesi halinde, krizin yaratacağı tahribatın,
paylaşılması, mümkündür. Esasen girdi üreticileri de durumun farkındadır.
Kuruluşlarımız arasındaki koordinasyon eksikliği, girdi fiyatlarının düşürülmesi
konusunda yeterli sonuç alınmasını menfi yönde etkilemektedir....
Tahrip edici bir noktaya gelmiş bulunan ve karşılıklı güveni sarsan rekabetin
daha makul bir çerçeveye oturtulabilmesini teminen gerekirse her firma
tarafından portföylerinde bulunan alıcılar da açıklanarak, iç ve dış piyasada
mümkün olan azami ölçüde, ortak hareket etme imkanı araştırılmalıdır.
... 2010
Buraya kadar özetlenen görüşmelerin ışığı altında, teknik komite toplantısında,
aşağıdaki hususlarda mutabakat sağlanmıştır.
....
05-68/958-259
47
4- Türkiye'nin üretim fazlasının bulunduğu ürünlerin ithaline süratle sınırlama
getirilmeli ve mevcut piyasa şartlarında karlı üretim yapması mümkün
görülmeyen İSDEMlR'den başlanarak, sektörde faaliyet gösteren tüm
kuruluşların üretimlerini kısmaları imkanı araştırılmalı ve İSDEMİR'in yassı ürün
üretecek şekilde yeniden yapılandırılmaya tabi tutularak özelleştirilmesi
faaliyetleri hızlandırılmalıdır.
5- Satış fiyat ve vadesinin ortak belirlenerek rekabetin daha makul seviyeye 2020
getirilmesi gibi, kısa dönemde sonuç alınması bu aşamada mümkün
görülemeyen hususlar yerine, temel girdilerin alımında ortak hareket edilmesi,
alım için piyasaya koordinasyon içinde farklı zamanlarda çıkılarak fiyatların
yükseltilmemesine özen gösterilmesi gibi konularda ortak hareket etmesi imkanı
araştırılmalıdır.
6- Karşılıklı görüş alışverişi kanalları açık tutularak, görüş farklılıklarının asgariye
indirilmesi konusunda gayret gösterilmelidir.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir, Kroman’dan yetkililerin 2030
katıldığı anlaşılmaktadır.

29. DÇÜD görevlisi Müzeyyen Ata’nın ajandasının 7.9.1998 tarihine ilişkin
toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“7.9.1998 - 7. TEKNİK KOMİTE TOPLANTISI
Açılış: Veysel Yayan

Bülent Engin: Pazar tespit edilecek. O pazara belli bir fiyatın altına inilmeyecek.
Pilot bölge belirmişti. Habaş ve Ekinciler'e aitti. Başka bir firma 7 $ altında mal 2040
sattı o bölgeye.
Toplantıda 237 $'a karar alınıyor. Başka firma 200 $'a oraya satıyor.

Latif Anbarlı: Öneri: Krizi en az hasarla nasıl atlatabiliriz? Konuşalım. Stratejileri
saptayalım. Yapılamayacak şeyleri önermeyelim.

V. Yayan: Krizle ilgili alınabilecek tedbirleri konuşalım.

Bülent Engin: Önceden alınan kararlar:
1- Üretimi kısalım 2050
2- Satışları tekelden yap
3- İç piyasaya belli oranda satış
4- Pazarlar paylaşılacak

En uygun görünen çözüm.

Ayhan İleri: Fiyat belirlemesi yaptık önceden kimse uymadı.
...
Bizim İskenderun ile fiyat birliğimiz var ve buna uyuyoruz.
Hurda fiyat alımlarına belli bir limit koymalıyız. 2060
Kütük'e antidamping koymak zorundayız.
05-68/958-259
48
İzmir, İstanbul, İskenderun için Rus ve Avrupa hurdalarına kesin bir limit
belirlemeli.
Hurda 83'e kadar düştü İzmir 88'e alıyor.
...
Ayhan İleri: ...
Kütükte de antidamping veya kota uygulansın.

İsdemir: Üretimin kısılması bizim için uygun değil (kamu olması nedeniyle).
2070
Bülent Engin: Elektrik faturalarındaki geç ödeme nedeniyle üretim kısanlar
üretimi artırdı. Üretim kısma tepeden olmalı.

Latif An.: Elektriği aynı tarife ile kullanıyoruz.
17 - 22  250 - 255 $
06 - 17  160 $
22 - 06  100 $
Puant saatlerinde tasarruflar sağlanacaktır. Bütün firmalar için geçerlidir.
...
Çetin Kaya: İskenderun üretimi pike yöneltebilir uzun yerine. 2080
Karabük ve İskenderun üretim kısmayı sadece özel sektörden beklemesi yanlış.
İskender. fiyat belirleyen bir kuruluş.
Derneğin İskenderun ve Kardemir'e üretim kısma konusunda

Latif Anbarlı: Fiyatlar 130 $'ın altına düştüğünde entegreler zarar görüyor.
Pik üretmesi İskenderun'un doğru değil. Ancak iki fırından biri işletilebilir. Yarıya
kapasite inebilir.
...
Latif Anbarlı: İskend. bir milyon ton üretim yapıp, 500 bin ton kütük 500 bin ton
filmaşin yapabilir. 2090

Bülent Engin: Üretim kısan firmalara üretim yapanlar belli bir para ödeyebilir.
...
Latif Anbarlı: Bir ay duruyorum.
...
Onur Bilgin: Prensip kuralları iç piyasa için de geçerli. Herkesin satış listesi var.
Ancak bu listelere uyulmuyor.
Ortak prensip kararı alınmalı.

Yılmaz: Kota uygulaması zorunlu 2100

Çetin Kaya: Alıcı pozisyonumuzu yeterince değerlendiremiyoruz. Alımla ilgili
politikalarımızı geliştirmemiz lazım.
İç piyasadan hurda alımı inatlaşmalar yüzünden, dış piyasalardaki dengeyi de
bozuyor.
İç piyasada da prensipler belirlenmelidir.
Bölgesel fiyat politikası. Belli bir fiyatın altına düşmemeli.
İthal edilen kütük en fazla 3 ay içinde ihraç edilmeli.
...
Latif Anbarlı: ... 2110
- Üretim kısıtlaması - Pahalı puant saatlerinde
05-68/958-259
49
- Güç bedelinin kaldırılması ya da uygun bir seviyeye düşürülmesi
- İthalatta telefonla haberleşelim.

Mete Şahin: Her türlü önlemde ortak ve aynı anda hareket etmeliyiz.
Çözüm: Mamul çeşitlemesi olabilir. Devletin en büyük yardımı ürün çeşitlemesi
ve pazarın genişletilmesi olabilir.

- Üretimi azaltma
- Alıcı pozisyonunun değerlendirilmesi 2120
- Kamu kuruluşlarının üretimi piyasadaki dengeleri bozuyor.
- İsdemirin özelleş. yassıya dönüşümü
- Ürün çeşitlendirilmesi.
...
Latif Anbarlı:
1.5 m. ton içerden
8.5 m. ton hurda ihtiyacı 7 m. ton ithal”

30. 22.10.1998 tarihli, 8. “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır: 2130
“Demir-Çelik Üreticilerinin; üretim, iç satış ve dış satışlarda yaşadıkları
sorunların teknik düzeyde ele alınması amacıyla, İstişare Konseyi'nin kararıyla
oluşturulan Teknik Komite toplantılarının 8.si , ekteki listede yer alan kuruluş
temsilcilerinin iştirakiyle, 22 Ekim 1998 tarihinde, İzmir Demir-Çelik Sanayi
A.Ş'nin ev sahipliğinde ve Derneğimiz koordinatörlüğünde İzmir'de yapılmıştır.

Açış konuşmasında bir önceki toplantıda alınan kararlar ve aradan geçen süre
içinde sağlanan gelişmeler hakkında bilgi verilmiş ve toplantılardan elde
edilecek sonuçların abartılmamasının, toplantıların devamlılığının sağlanması
ve işbirliği anlayışının geliştirilmesi açısından taşıdığı önem vurgulanmıştır. 2140

Toplantı esnasında katılımcılar tarafından özetle aşağıdaki hususlar dile
getirilmiştir...

...Mevcut durum itibariyle iki ay sonrasını görmek mümkün değildir. Bu durumda
daha çok üretim yapma politikasının mutlaka terk edilip, onun yerine üretimde
azaltmaya gidilmesi kaçınılmazdır. Esasen üretimde programlı bir şekilde
kısıntıya gidilmemesi durumunda, Dünya ekonomik konjonktürü; önümüzdeki
birkaç ay içerisinde bunu mecbur kılacak ve programsız kısıntının sektör
üzerindeki tahribatı daha büyük olacaktır 2150
...Miktar olarak fazla üretim yapılması yerine, ürün çeşitliliğine gidilmesi
gerekmektedir. Bugün geldiğimiz noktada performansın ürerim miktarı ile
ölçülmesi yaklaşımı, tek başına geçerliliği olan bir yaklaşım olma özelliğini
kaybetmiş bulunmaktadır.
05-68/958-259
50
İç piyasadaki vadelerin kısa tutulmasına özen gösterilmelidir. Önümüzdeki
ayların ne getireceği belli değildir. Üretim fazlalığı ödeme için tanınan vadelerin
uzatılmasında bir yarışa yol açmamalıdır.
...
Buraya kadar özetle ifade edilen görüşmelerin ışığı altında, teknik komite
toplantısında; 2160

Önümüzdeki aylar için, iç ve dış piyasadaki belirsizlikler dikkate alınarak, her
firmanın imkânları ölçüsünde üretimde kısıntıya gitmesi,

Hurda fiyatlarında kış aylarında gözlenen artışların bu yıl da yaşanmamasını
teminen, asgari hurda stoku ile çalışılması,

Refrakter, ferro alyaj ve elektrot alımında ortak hareket edilerek ve düşük
stoklarla çalışılarak, alıcı pozisyonunun değerlendirilmesine gayret gösterilmesi,
bu maksatla gerekirse, düşük stokla çalışmaktan kaynaklanabilecek risklerin 2170
giderilmesini teminen, özellikle aynı bölgedeki üreticiler arasında işbirliği
imkanlarının geliştirilmesi...
hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik,
Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

31. DÇÜD görevlisi Müzeyyen Ata’nın ajandasının 22.10.1998 tarihine ilişkin
toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 2180

“22.10.1998 - 8. TEKNİK KOMİTE TOPLANTISI

...
Mehmet Evinç (Ekinciler): Hurda konusunda görüş varılacak. Hurda
alımında belli dönemlerde dirençler oluşturabilirsek, birbirimizle görüş alışverişi
birbirimize doğru bilgi vermeliyiz. Karadeniz'den gelen hurdada mutabakat var.
Fakat Avrupa'dan gelen hurdada fiyat mutabakatı sağlanamıyor. Çünkü
Karadeniz'deki hurda satıcıları Batı kadar profesyonel değil.
2190
Latif An.: Türk 6.5 m. ton hurdaya bağımlı. İçerden 1.5 m. ton kadar.
...
V.Yayan: Sadece hurda değil bütün girdilerin alımında işbirliği yapılsın.

L. Anbarlı: ...
AKÇT ile entegrasyon yerine kendi içimizde ortak işbirliğine ihtiyacımız var.

V. Yayan: Genişletilmiş Teknik Komite Toplantı. 3 ayda bir, fiyat ve diğer
konuların görüşüldüğü 15 günlük toplan. faydalı olamaz mı?
2200
Ayhan İleri: Bazı firmalar bunu yapıyor ama geniş kapsamlı değil.
...
L. Anbarlı: ...
Ürün çeşitliliğine gitmeliyiz. Miktar olarak fazla üretimin artık değeri yok.
05-68/958-259
51
Kar edilmeyen dönemler için de sağlam bir mali yapı oluşturulmalı.

L. Anbarlı: Biz fazla üretim yaparsak hurda fiyatı artacak ama fiyatlarımız
düşecek.
...
V. Yayan: Toplantı sonucunu umut verici buluyorum. Üretim kısma konusunda 2210
konsensus sağlanmış durumda.

L. Anbarlı: Yani; Üreticiler ellerinden geleni yapacaklar.

Sami Altın: Teknik personel olarak fazla yapacağımız bir şey yok. 3-5 yıldır kısma
konusu gündemde.
Çukurova iki yıl önce tek ocağa düştü. İDÇ yeni üretimi kıstı. Olması gereken de
bu, yoksa üretim devam edenler kısa bir süre sonra sektör dışı kalacaklar.

Osman Tufan: İsdemir iç piyasaya verdikleri malı indirmezse, ilerde bize daha 2220
olumsuz etkisi olacak.

L. Anbarlı: Entegreler için cevher bağlantıları en az bir yıllıktır. Fiyatlar hurda gibi
oynamaz.

Veysel Y.: - İthalde sertifika
- Nervürlü demir satışında bilgilendirme
- Toplantıların devamı (fiyat. ilgili)

Anbarlı: Elden gelen yapılacak her firmada. 2230
- Örnğ. bölgesel olarak üretim kısmaya gidilmeli. Sonra hep birlikte.
- Benzer mamul üreten kuruluşlar ortak hareket.
- Farklı tarihlerde talepte bulunursak (ferroalyaj veya hurda)”

32. İçdaş'da yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen, yukarıda yer verilen
22.10.1998 tarihli toplantıyla ilgili olarak, Satış Müdürü Onur Bilgin tarafından
Genel Müdür Bülent Engin'e gönderildiği anlaşılan "Türkiye Demir ve Çelik
Üreticileri Derneği 8. Komite Toplantısı ve İzmir Şantiye Ziyaretleri Hakkında"
konulu, 26.10.1998 tarihli belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
2240
"İstanbul, 26.10.1998
KONU : 22.10.1998 TÜRKİYE DEMİR VE ÇELİK ÜRETİCİLERİ DERNEĞİ 8.
TEKNİK KOMİTE TOPLANTISI'NDAKİ GÖRÜŞMELER
YER : YENİ FOÇA MERCAN LOKANTASI / İZMİR

22.10.1998 Türkiye Demir ve Çelik Üreticileri Derneği 8. Teknik Komite
Toplantısı'nda ilk olarak bundan önceki toplantıda varılan mutabakatlardan
bahsedildi. Üretim fazlalığının azaltılması; krizin başlama döneminde mutabakata
varılması; elektrik ve faturalarıyla ilgili birtakım teşebbüsler v.s. bunlardan
bazılarıdır. Ayrıca geçen sene ihracattaki düşüş 20% iken bu sene 40%'lara 2250
kadar varmış.
…
05-68/958-259
52
Avrupa ve Amerika, hurdasını kendisi kullanıyor. Sonuç; temin zamanını dikkate
alarak makul stoklarla devam etmek; iç piyasada 1,5 milyon ton hurda alımı var.
Bunun bölgesel halledilmesi yani mesela İstanbul Bölgesi kendi içinde
oluştursun. Bu fiyatı adil olmayan bir şekilde üstte, tutan kuruluşlar olduğu
söylendi.(Latif Bey)
…
Toplantı sonunda toplantıya katılmayanların da dikkate alınması istendi. Satış
konusunda ise sadece vadeyi yavaş yavaş azaltmaya başlamanın iyi olacağı 2260
belirtildi.

33. 27.11.1998 tarihli, 9. “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“Açılış konuşmasında;
Önceki toplantılarda ele alınan konuların başında gelen üretimde kısıntıya
gidilmesi ve alış ve satışlarda ortak hareket edilmesine ilişkin hususların net bir
çerçeveye oturtulması gereği üzerinde durulmuş ve bugüne kadar, toplantılarda
dile getirilen hususlar ile, uygulama sonuçlarını gösterir bir tablo, dağıtılmıştır. 2270

Ayrıca, üyelerden gelen talep üzerine, İsdemir'in piyasayı bozucu etkileri ile ilgili
olarak, Rekabet Kurulu ile yapılan görüşmeye değinilmiş ve Rekabet Kurulu’nun
hakim durumu kötüye kullanmanın rekabeti bozucu bir durum olarak
değerlendirilebileceğini beyan ettiği belirtilmiştir.
...
Açış konuşmasını müteakip, toplantı esnasında, katılımcılar tarafından özetle
aşağıdaki görüşlere yer verilmiştir:
...Çok üretip zarar etmek yerine, az üretip kar etme politikası tercih edilmeli ve
üretimde, programlı bir şekilde kısıntıya gidilmelidir. 2280
Üretimin kısılabilmesi için, vardiya sayısının da azaltılması ve örneğin, üç vardiya
yerine enerjinin ucuz olduğu saatlerde iki vardiya çalışılması, başka bir ifade ile;
bir vardiya ve haftanın bir günü üretimin durdurulması halinde, maliyetlerde ton
başına fark, sadece 50 cent civarında kalmaktadır. Her firmanın bunu
uygulaması durumunda, anlamlı miktarda ürün pazardan çekilecek ve nihai
ürünün gerçek değerinde satılması mümkün olacaktır. Diğer taraftan talep
daralması sebebiyle, başta hurda olmak üzere, tüm girdilerin fiyatlarının da
düşürülmesi mümkün olacaktır. Bu da üretimin kısılması uygulaması ile birlikte,
ürünün daha kolay ve karlı satılmasına katkıda bulunacaktır.
... 2290
Teknik Komite toplantılarına tüm firmaların katılımının sağlanması ve
toplantıların, hurda ve ürün fiyatları ile, pazar imkanlarının da tartışılacağı bir
çerçevede yürütülmesinin, problemlerin çözümü açısından gerekli olduğu
vurgulanmıştır.

SONUÇ:
Buraya kadar yapılan açıklamaların ışığı altında, 9. teknik komite toplantısında,
İç ve dış satışlarda yaşanan sorunlara temel teşkil eden üretim fazlalığının
giderilmesini teminen, sektörde faaliyet gösteren tüm firmaların iştiraki ile, ihtiyaç
fazlası kalemlerde, belirli bir sistem çerçevesinde, üretimde kısıntıya gidilmesi 2300
hususunun, yönetim kuruluna ve uygun görüldüğü taktirde istişare konseyine
götürülmesi,
05-68/958-259
53
...
Bir sonraki toplantının 1998 yılı verilerinin netleşeceği 1999 Şubat ayı sonunda,
iç ve dış girdi fiyatları ile, satış fiyatlarının da tartışılacağı bir çerçevede Kroman
firması ev sahipliğinde gerçekleştirilmesi,
hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ekinciler, Habaş, İzmir Demir Çelik’ten yetkililerin 2310
katıldığı anlaşılmaktadır.

34. DÇÜD görevlisi Müzeyyen Ata’nın ajandasının 27.11.1998 tarihine ilişkin
toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“9. TOP. İST. / ÇUKUROVA / KASIM ORTASI

Anbarlı: Katılmayanlar da dikkate alınacak.

Satış Konusunda: 2320

Anbarlı: İç satışlarda vadeyi azaltmak gerek.

27.11.98 ÇUKUROVA
TEKNİK KOMİTE TOP. NO: 9

Veysel Y.:
- Üretim kısıntısı
- Hurda fiyatlarında ortak hareket edilmeli.
- Basına üretim kısma duyurulmayacak. 2330
- ...
- Ortak hareket zorunluluğu
- ...

Alınan kararlar ve uygulamalar!
...
Temel husus: İç ve dış fiyatları
Üretim kısma

Cengiz Torun: Yıllardır aynı konular konuşuluyor, ama yol alınamıyor çünkü fazla 2340
üretim var. Patron üretime devam edin diyor. Biz de satmak zorundayız.
Üretim kısılmalı, üretim düşüşü olmalı, böylece pazar fiyatları yükselebilir. Sonra
üretim eski seviyesine getirilebilir.
Ya da;
Pazarlama şirketi kurulabilir. Bir pazara iki firma yerine bu şirket girer.
Mısır'a 242 C&F  205 C&F'e indirdik fiyatları. O bölgeye bizden başka kimse de
mal düştü
vermedi.
Ayda 10.000 ton 242 $'a anlaştın. 3. ay fiyatlar 220 $'a düşünce adamlar kontratı
iptal ediyorlar. 2350
05-68/958-259
54

Cengiz Torun: 3 vardiyadan 2'ye inildiğinde maliyetler 50 cent maliyet artışı
oluyor.
Ayda 300-400 bin ton pazardan çekilmiş olacak.
Hammadde alımı avantajlı olacak.
...
Veysel Yayan: Tek. Kom. Top.'nı gene yapalım. Ancak alınan kararların yönetim
kurulunda görüşülmesi sağlanamazsa, toplantıları devam ettirmenin gereği yok.
...
Veysel Yayan: ... 2360
Profesyonel kadroda üretim kısma konusunda mutabakat sağlanmış. Bunun
pat.10 seviye ulaşması.

Cengiz Torun: Durmamak için fiyatlar daha da düşebilir. Yeni pazar yok... Herkes
birbirinin altında fiyat veriyor.
...
Sonraki toplantı Şubat
...
Toplantı gündeminin ne olduğu: Fiyatlar, hurda v.s., ileriki programların neler
olduğu önceden belirlenmeli. Katılım daha fazla olabilir.” 2370

35. 23.12.1998 tarihinde yapılan, “YİK Toplantısı Bilgi Notu”nda aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:

“...Bilahare söz alan üyeler tarafından; sektörün problemleri ile ilgili görüşler
ifade edilmiş ve özetle;

Sektörün en acil sorununun, başta fiyat ve vadeler olmak üzere, üretim
fazlalığından kaynaklanan sorunların çözülmesini teminen, üretim kısıtlamasına
gidilmesi olduğu, 2380

Yalnızca enerjinin ucuz olduğu saatlerde çalışılarak yapılacak üretim
kısıtlamasının, fiyatların makul seviyede belirlenmesi açısından büyük avantaj
sağlayacağı,

Üretiminde artış gözlenen kuruluşlarımızın vardiya sayısını azaltmayı
denemelerinin yararlı olacağı, piyasa şartlarından kopuk bir üretim artışının
kimseye yarar sağlamayacağı,

Üretim kısıtlaması konusunda İsdemir'le detay görüşmeler yapılmasında fayda 2390
mülahaza edildiği,
Mevcut durum itibariyle bazı kuruluşlarımızın stoklarının, ciddi boyutlara ulaşmış
bulunduğu, bu durumun fiyatları menfi yönde etkilediği,
...istikametinde görüşler dile getirilmiştir.


10 patron.
05-68/958-259
55
Yukarıda özetle ifade edilen konular üzerindeki tartışmaları müteakip Yüksek
İstişare Konseyi;

Üye kuruluşların, piyasada ihtiyaç fazlası olan ürünlerin üretiminin kısılması için
yürütmekte oldukları çalışmaları bir kez daha gözden geçirmeleri, imkanlar 2400
ölçüsünde üretimin kısılması için gerekli tedbirleri almaları ve bu cümleden
olarak, uzun üründe önemli bir paya sahip olan İSDEMİR ile de görüşmelerin
sürdürülmesi,
... Sektörün problemlerinin görüşülmesine yönelik ortak tavır alınması ve
karşılıklı bilgi alışverişini mümkün kılacak kanalların açık tutulabilmesi açısından,
fayda sağladığı değerlendirilen Teknik Komite toplantılarına, derinlik
kazandırılarak devam edilmesi, konularında mutabakat sağlanmıştır.”

36. 25.2.1999 tarihinde yapılan “10. Teknik İcra Komitesi Toplantı Özet Notu”nda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 2410

“...
- Öncelikle, tüm demir çelik tesislerinin Dernek çatısı altında, üretim türü, ürün
türü ayırımı yapmaksızın toplanmasının önemi üzerinde durulmuş ve bu amaçla
entegre tesislerin de üyeliği konusunda yapılan çalışmalar hakkında bilgi
verilmiştir. Bugün, Derneğin İsdemir ve Erdemir'in de üyeliği ile, sektörün %95'ini
temsil eder duruma geldiği, bunun % 100 olmasının hedeflendiği, beklentimizin
uzun dönemde, her türlü sorunlarımızı daha rahat çözebileceğimiz bir birlik
yapısına kavuşturulması olduğu vurgulanmıştır.
... 2420
Açış konuşmasını müteakip, toplantı esnasında, katılımcılar tarafından girdi
maliyetleri ile, nihai ürünlerin iç ve dış satış fiyatları başta olmak üzere aşağıdaki
görüşlere yer verilmiştir.
- Bugün en iyi dış satış fiyatı FOB 149 $, iç satış fiyat 155 $’dır. İç satışta 160 $
istenmeye başlanmıştır. Marmara Bölgesinde Hurda Cnf fiyatı 80-82 $
civarındadır.
- Bütün üreticilerimizin piyasaya girmesiyle, HMS 1 hurdası 98 $'a sonra da 102-
103 $'a çıkmıştır.
...
- Hurda fiyatları ile ürün fiyatları arasında, en azından kısa dönemde, doğrudan 2430
bir ilişki bulunmamaktadır. Fiyatları arz talep belirlemektedir. Hurda ve ürün
piyasalarındaki gelişmeler farklılık arz etmektedir.
...
- Elimizde talep dışında, fiyatı belirleyici bir enstrüman bulunmamaktadır. Bu
sebeple alıcı olmaktan kaynaklanan gücümüzün kullanılması önem taşımaktadır.
Hurda alımı ve üretim düşürülmedikçe, her kuruluşun ton başına 20 $ civarında
zarar etmesi kaçınılmazdır...”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, 2440
İçdaş, İsdemir ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

37. 3.6.1999 tarihinde yapılan, 11. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
05-68/958-259
56
“Demir-Çelik Üreticilerinin, iç satış ve dış satışlarda yaşadığı sorunların teknik
düzeyde ele alınması amacıyla, İstişare Konseyi kararıyla oluşturulan Teknik
Komite toplantılarından , ekteki listede yer alan kuruluş temsilcilerinin
katılımıyla, Çolakoğlu Metalurji A.Ş.'nin ev sahipliğinde İstanbul’da yapılmıştır.
...Açış konuşmasını müteakip... sektörün gündemde bulunan sorunlarının
görüşülmesine geçilmiş ve aşağıda yazılı hususlar dile getirilmiştir. 2450
...
Hurda alımı konusunda üyelerimizin yeterli stok seviyesine sahip olduklarını da
dikkate alarak işbirliği içinde olmalarına, sürekli bir koordinasyon içinde
bulunmalarına ve piyasayı bozacak alımlara gitmemeye özen göstermelerine
ihtiyaç duyulmaktadır....”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir ve İzmir Demir Çelik’ten
yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.
2460
38. DÇÜD görevlisi Müzeyyen Ata’nın ajandasının 3.6.1999 tarihine ilişkin
toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“ÇOLAKOĞLU EV SAHİPLİĞİ
FOUR SEASONS 11. TEKNİK KOMİTE TOP.

Veysel teşek. etti.
Girdi fiyat düş. yönünde girişim.
...
9 HAZİRAN 99'DA ÇARŞAMBA ANKARA'DA 2470
...
Uğur: Ne bu yıl ne gelecek yıl iç piyasadan beklentim yok... ihracat kapıları
açmamız gerekli.

Uğur: Mısır'da iyi sonuç alınırsa bu diğerleri için de olumlu etki edecektir.
...
Ayhan: Hurda? fiyatlar geriledi. Yükseltmeye çalışıyorlar.
Bizim Eylül sonuna kadar stok ve bağlantımız var.
Kroman, İzmir D.Ç. durumu aynı.
2480
Uğur: Stokumuz Eylül sonuna kadar yeterli. Avrupa, Amerika'dan almayı
düşünmüyoruz.
Fakat İDÇ Avrupa'dan anlaşılmaz şekilde hurda alıyor. (Yüksek fiyattan.
Piyasada düşük fiyat olmasına rağmen) Mantığını anlamıyoruz.
Hurda piyasası çökmek üzere. Yakında Japonlar büyük bir hurda kaynağı olacak.

Tunca: Rus hurdaları 87-86 $
En son 84'den aldık.
Avrupa'da shreded fiyatları düşüyor.
Macar shreded 93 $ CEF. 2490
Avrupa'da ise 95 $ falan.

05-68/958-259
57
Çetin: Hurdamız Temmuz sonuna kadar. 20-25-30 bin ton stokla çalışıyoruz.

Uğur: 73 $ iç piyasada hurdanın paçal fiyatı.

Çetin: Türkiye'deki üreticiler hurda stoklarını 100 000 ton seviyelerinde tutarak
çalışırsa hurda fiyatlarını düşüremeyiz.

Uğur: Bu stoklar bir anlamda emniyet görevi yapıyor. İstediğin zaman istediğin 2500
kadar hurda alabilirsin.

Ayhan: Geçen kış, min. limit (stokun) sınırlarının altında çalıştık. Sonra ihtiyaç
olunca hepimiz hurda aldık. Fiyatlar

Veysel: Patronlara; Avrupa'dan hurda alımının engellenmesi.

Uğur: Avrupalı'nın 60'a-40 oranı uydurdu. Bizde buna uyduk. Halbuki hiçbir
zaman 60-40 gelmiyor.
İstanbul'da uyum var. 2510

Veysel: Hurda alımında, stoklar da göz önünde tutularak, yavaş davranmak.

Sonraki toplantı: Habaş Temmuzun ilk haftası.”

39. 17.6.1999 tarihli “YİK Toplantısı” başlıklı metinde aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“GÜNDEM
...II. Ortak hedeflerin belirlenmesi, uygulanabilir eylem plânı hazırlanması. 2520
... Dünya ekonomik krizinin en çok etkilediği sektörler arasında yer alan Demir-
Çelik Sektörümüzün;
...Yurtiçi üretimin, stoklarda artışa yol açmayacak ve esasen var olan rekabet
ortamının daha da keskinleşmesi önlenerek, sektörü tahrip edecek şekilde
düşmesini engelleyecek seviyede tutulmasını,
...Söz konusu hedeflere ulaşılabilmesi için;
- Üretim miktarlarının makul seviyede tutulmasını,
- Başta hurda olmak üzere temel girdilerin koordinasyon içinde tedarik
edilmesini,
- Yurtiçi ve yurtdışı satışlarda, rekabetin sektörü tahrip etmeyecek çerçevede 2530
gerçekleştirilebilmesi için asgari koordinasyonun sağlanmasını,
... mümkün kılacak, pratik uygulama şansı bulunan bir eylem planının
hazırlanmasında, fayda mülahaza edilmektedir.”

40. 14.10.1999 tarihinde yapılan 13 sayılı “TK Toplantısı Özet Notu”nda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Daha sonra gündemin ikinci maddesi çerçevesinde, üye kuruluş temsilcileri,
üretim ve tüketim seviyesi ile, fiyatlar konusunda görüş alışverişinde
bulunmuşlardır. Bu cümleden olarak üye kuruluş temsilcileri tarafından, özetle 2540
aşağıdaki hususlar dile getirilmiştir.

05-68/958-259
58
- Marmara bölgesindeki talep daralması, üreticileri bölge dışına ve yurtdışına
yönlendirmektedir.
- Talepteki daralmanın 2000 yılı inşaat mevsimine kadar devam etmesi
beklenmektedir. Bu açıdan, stoka yönelik üretim problem yaratabilecektir.
- Kış mevsimi ile birlikte yaklaşan Ramazan ayı, talep daralmasını arttırıcı rol
oynayacaktır.
- Hurda konusunda üye kuruluşların birbirleri ile koordinasyon içinde alım
yapmaları, kış mevsimi sebebiyle esasen her yıl artma eğilimi içerisine giren 2550
fiyatların, kontrolden çıkmamasını temin açısından önem taşımaktadır.

... Üretim seviyesi ve fiyatlar konusundaki görüş alışverişini müteakip...

Buraya kadar yapılan açıklamaların ışığı altında 13. Teknik komite toplantısında;
Hurda alış ve ürün satış fiyatları ve zamanlaması konusunda üye kuruluşlar
arasında esasen mevcut olan koordinasyonun geliştirilerek sürdürülmesi,
...hususlarında mutabık kalınmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu, 2560
Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik ve
Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

41. 15.12.1999 tarihinde yapılan, 38. “YİK Toplantısı Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...bilahare tekrar Dernek binasına gelinmiş ve görüşmeler neticesinde;
- ...hususları da dikkate alınarak, bu konunun yurt içi satışlarda sağlanan
mutabakatlarla karıştırılmamasını teminen, teknik komite toplantısında üye
kuruluş temsilcilerimizden yazılı taahhüt alınması, 2570
...
- Hükümetin uygulamakta olduğu ekonomik istikrar paketine destek olunması ve
bu cümleden olarak fiyat ayarlamalarının inşaat sezonu beklenmeden, 2000
yılında, hükümet tarafından öngörülen enflasyon oranları içerisinde kalınmasını
mümkün kılacak şekilde, Aralık 1999 içinde gerçekleştirilmesi, böylelikle inşaat
mevsiminde, yapılan birikmiş fiyat ayarlamaları sebebiyle, geçtiğimiz yıllarda bazı
ticaret odaları tarafından yöneltilen mesnetsiz eleştirilere de muhatap
olunmaması,
hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”
2580
Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, İçdaş,
İsdemir ve Yeşilyurt’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

42. 29.12.1999 tarihinde yapılan, 14. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Gündemin 4. Maddesi çerçevesinde hurda ve nihai ürün fiyatlarındaki menfi
gelişmeler üzerinde görüş alışverişinde bulunulmuş ve hurda fiyatlarının
05-68/958-259
59
artışında, koordinasyon eksikliğinin rolüne dikkat çekilerek, işbirliği gereği 2590
üzerinde durulmuştur...”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş,
İzmir Demir Çelik ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

43. 24.2.2000 tarihli “15 Aralık 1999 Tarihinde Yapılan 38. Yüksek İstişare
Konseyi Toplantısından Bugüne Kadar Geçen Süre İçerisinde Derneğimiz
Faaliyetleri Hakkında Bilgi Arzı” başlıklı metinde aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır: 2600

“15 Aralık 1999 tarihinde Ankara’da Derneğimiz toplantı salonunda yapılan 38.
Yüksek İstişare Konseyi Toplantısı’ndan bu yana geçen süre içerisinde,
Derneğimiz tarafından gerçekleştirilen faaliyetler hakkında özet bilgi, tarih sırası
ile sunulmaktadır.
...
3- Hükümetin ekonomik istikrar tedbirlerine sektörümüzün azami uyum
gösterebilmesini teminen, 38. İstişare Konseyi toplantısında mutabık kalınan fiyat
ayarlamalarının, 2000 yılı Ocak ayına sarkıtılmadan gerçekleştirilmesi konusu
üyelerimiz arasında koordine edilmiştir.“ 2610

1999 yılının Aralık ayında, 2000 yılına ilişkin ekonomik istikrar programı
çerçevesinde, 2000 yılı enflasyon oranının %25 olması öngörülmüş ve hükümet
yetkilileri tarafından bu hedefin tutturulabilmesi için kamu kuruluşlarınca 2000 yılı
içerisinde %25'ten fazla fiyat artışı yapılmayacağı ifade edilmiş ve özel sektör
kuruluşlarından da aynı hassasiyetin gösterilmesi talep edilmiştir. Yukarıda yer
verilen 15.12.1999 tarihinde yapılan 38. YİK Toplantısında, uygulanacak
ekonomik istikrar programı çerçevesinde 2000 yılı içerisinde %25'in üzerinde
zam yapmanın uygun olmayacağı düşünülerek, 1999 yılının son günlerinde fiyat
artışı yapılması kararlaştırılmıştır. Buna göre nervürlü inşaat demiri ton fiyatları 2620
6.12.1999'da 109 milyon TL. iken, 20.12.1999'da 120 milyon TL.'ye,
27.12.1999'da ise 125 milyon TL.'ye çıkarılmıştır. Böylece bir hafta içerisinde
%15 oranında fiyat artışı gerçekleştirilmiştir.

2000 yılı içerisinde yapılan fiyat artışları incelendiğinde, İsdemir'in %25 oranında
zam yaptığı (KİT olması nedeniyle istikrar programına uymuştur.), özel sektör
teşebbüslerinin fiyat artışlarına bakıldığında %30 ila %40 arasında değişen fiyat
artışı gerçekleştirdikleri görülmektedir.

44. 5.4.2000 tarihli “DÇÜD Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu”nda aşağıdaki 2630
ifadeler yer almaktadır:

“Sayın Üyeler,
Derneğimiz son iki yılda, yoğun bir faaliyet dönemini geride bırakmış
bulunmaktadır.
Yönetim Kurulumuzun görev yaptığı son iki yıllık dönemde gerçekleştirmiş
olduğu faaliyetler, aşağıda özetle sunulmaktadır.
...
05-68/958-259
60
ERDEMİR ve İSDEMİR yetkililerinin Derneğimize üyeliği sağlanarak, Derneğimiz;
Entegre Tesisleri de kapsayacak şekilde, sektörün % 95'ini temsil eden, daha 2640
güçlü ve etkili bir konuma getirilmiştir.
...
Hükümetin ekonomik istikrar tedbirlerine sektörümüzün azami uyum
gösterebilmesini teminen, birikmiş fiyat ayarlamalarının, İstişare Konseyinde
sağlanan mutabakat istikametinde, 2000 yılına sarkıtılmadan gerçekleştirilmesi
konusu, üyelerimiz arasında koordine edilmiştir.
...
Buraya kadar özetle ifade edilen tüm bu faaliyetlerden olumlu sonuçlar alınmış
ve Derneğin giderek artan bir verimlilik ve etkinlik trendine girmesi sağlanmıştır.
2650
Bilgilerinize arz olunur.

Yönetim Kurulu”

45. 27.3.2000 tarihinde yapılan, 17. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“17. Teknik Komite Toplantısı ek listede yer alan kuruluş temsilcilerinin iştiraki ile
27 Mart 2000 tarihide İMMİB toplantı salonunda yapılmıştır.
Toplantıda öncelikle gündemin 1. Maddesi çerçevesinde 11 Şubat 2000 tarihinde 2660
yapılan bir önceki toplantıdan bu yana sektörde gözlenen gelişmeler hakkında
bilgi verilmiş...”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş,
İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı
anlaşılmaktadır.

46. DÇÜD görevlisi Müzeyyen Ata’nın ajandasının 27.3.2000 tarihine ilişkin
toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 2670

“27.3.2000 17. TEKNİK KOMİTE TOP.
...
Latif Bey:
2 ay önce; 152 $ kütükler.
Daha sonra 160-162 $
Son İzmir'deki fiyatlar 170 $ 6 ay vade dahil (C&F)
168-173-175 iç piyasa fiyat.
162 $ İsdemir kütük.
... 2680
KRİTER:
Kriter konusunda ortak bir çalışma yapılmasına;
Kriterin geçmiş performans, üretim, eşitlik, dağıtım olabileceği;
Pazar paylaşımının yapılabileceği;
Anti-damping yiyebileceğimiz pazarlarda dikkatli olunmasına;
05-68/958-259
61
Homologasyon belgelerinin değerlendirilmesinin gerekliliği;
Kroman'ın (L.A.) yeni aldığımız (Çebitaş'ın haddehanesi) haddenin dikkate
alınması gerekliliğini, yoksa Kroman'ın past performansının olmadığının;

AB - 250 bin ton - 6 aylık 2690
İsrail - 230 bin ton - 9 aylık

İÇDAŞ'ın görüşü;
Past Perf. ve üretim ağırlığı %90 diğerlerinin toplamı %10 olabileceği
Ağırlığın son 3 yıllık past performansının %50 - %40 üretim olabileceği;
İsdemir; İhracatını aracı firmalarla yapıyor olması nedeniyle sağlanacak
mutabakata uyma zorlukları olduğu, ancak ihale aşamasında ihracatın kont.
edilebileceği;
Gelecek projeksiyonlarda İsdemir'in profil üretiminin dikkate alınmasının
gerekliliği; 2700

Toplantıda mutabakata
daha önceki
uyulacağına dair söz verildiği;
Ege Metal; eşit dağılım ve üretime ağırlık verilmesini istiyor.
Çebitaş;
Diler; past performansı hariç tutup, üretim ve iç piyasa satış dikk. alınmalı. Past
performans dikkate alınacaksa bütün dünya ihracat dikkate alınmalı.
Çebitaş; Taban fiyat belirlemesi yapılmalı ve altında kalanların, dikkate
alınmaması; 2710

1- Son 3 yıllık performans,
2- Eşitlik,
3- Üretim (Ne kadarı ihracata, ne kadarı iç piyasaya dikkate alınsın) ağırlığı,
4- Homoglasyon,
5- Pazara yeni girenlerin performansta dikkate alınması,
6- Taban fiyatın altına düşenlere verilmeyecek;
Görüşlerin bir sonraki toplantıya netleştirilmesi üzere;
Kota uygulamasının 2001-24 Mart'a kadar olmasına;”
2720
Yukarıda yer verilen TK Toplantısı 27.3.2000 tarihinde yapılmış, toplantı özet
notu iki gün sonra, 29.03.2000 tarihinde teşebbüslere gönderilmiş ve bir gün
sonra 30.03.2000 tarihinde İçdaş, Çolakoğlu, Kardemir, Yeşilyurt, Diler ve
Yazıcı'nın nervürlü inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu, Habaş ve İsdemir'in11
filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

47. DÇÜD’ün 17.4.2000 tarih, G-10056-246 sayılı yazısında 24.4.2000 tarihindeki
18. Teknik Komite toplantısının gündem maddeleri aşağıdaki yer almaktadır:

“GÜNDEM 2730
...7. Sektöre ilişkin, girdi ve nihai ürün piyasasındaki gelişmeler hakkında bilgi
alışverişi...”

11 2001 yılının Aralık ayına kadar sadece Çolakoğlu, Habaş, İsdemir ve Çukurova Çelik tarafından
filmaşin üretilmiştir. Aralık 2001'de İçdaş da filmaşin üretmeye başlamış, Çukurova'nın üretim
tesisleri ise Ege Çelik'e geçmiştir.
05-68/958-259
62

48. 24.4.2000 tarihinde yapılan, 18. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Gündemin 4. Maddesi çerçevesinde haddeci kuruluşların kütük talebinin
karşılanması konusu görüşülmüş;
- Pek çok kuruluşun kendi ihtiyacına yetecek miktarda üretim yapıyor olmakla
birlikte, talebin durumuna göre ilave kütük üretiminin mümkün olduğu, 2740
- Sıkıntının daha ziyade fiyatlar ve finansman ile ilgili bulunduğu,
- Buna rağmen talep halinde haddeci kuruluşlarla görüşülmesinin de söz konusu
olabileceği,
ifade edilmiştir....”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş,
İsdemir, İzmir Demir Çelik ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

49. 16.6.2000 tarihinde yapılan, 20. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki 2750
ifadeler yer almaktadır:

“...- Üye kuruluşların, piyasayı bozacak sonuçların ortaya çıkmamasını teminen,
hurda alımında bilgi alışverişi içinde bulunmaları,
konularında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Diler-Yazıcı, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir, Kroman ve TÜBİTAK’dan
yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.
2760
2000 yılının Mayıs ve Haziran aylarında yerli hurda fiyatlarının arttığı tespit
edilmiştir. Ayrıca yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra
Çolakoğlu, İçdaş, Habaş ve Kardemir'in nervürlü inşaat demiri fiyatlarını artırdığı
tespit edilmiştir.

50. 31.7.2000 tarihli “2 Mayıs 2000 Tarihinde Yapılan 40. Yüksek İstişare Konseyi
Toplantısından Bugüne Kadar Geçen Süre İçerisinde Derneğimiz Faaliyetleri
Hakkında Bilgi Arzı” başlıklı metinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“2 Mayıs 2000 tarihinde, İstanbul'da, Çırağan Palace Kempinski Bellini toplantı 2770
salonunda yapılan 40. Yüksek İstişare Konseyi Toplantısından bu yana geçen
yaklaşık 3 aylık süre içerisinde Derneğimiz tarafından gerçekleştirilen faaliyetler
hakkında özet bilgi tarih sırası itibariyle aşağıda sunulmaktadır.
...
13- Anti enflasyonist politikalar gerekçe gösterilerek, fiyat ayarlamasına müsaade
edilmeyen ve piyasayı bozma noktasına gelen İSDEMİR fiyatlarının, haksız
rekabete yol açmamasını teminen, piyasa fiyatları seviyesine çıkarılması
yönünde, Hazine Müsteşarlığı ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı nezdinde
girişimlerde bulunulmuştur...”
2780
2000 yılının Temmuz ayında İsdemir'in fiyatının 149.2 YTL/ton olduğu, diğer
teşebbüslerin fiyatlarının ise 156-160 YTL/ton arasında değiştiği, bu nedenle
05-68/958-259
63
İsdemir'in düşük fiyat uygulamasının belgede "haksız rekabet" olarak
değerlendirildiği anlaşılmaktadır.

51. 25.9.2000 tarihinde yapılan, 21. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...katılımcılar gerek iç piyasa şartlarının ve gerekse Euro/$ paritesinin, yılın son
4 ayında esasen ihracatın artmasına izin vermeyeceğinin değerlendirildiği ve bu 2790
konuda azami gayret sarf edileceği, ifade edilmiştir.... “

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir
Çelik, Kroman, ve Erdemir’den yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş, İzmir
Demir Çelik, Habaş, İsdemir, Kardemir, Yeşilyurt, Çebitaş, Yazıcı ve Kroman'ın
nervürlü inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu ve İsdemir'in filmaşin fiyatlarını
artırdığı tespit edilmiştir. 2800

52. 16.8.2000 tarihli “Haddeci Kuruluşların Kütük İhtiyacı Konusunda Yapılan
Toplantıya İlişkin Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“...Bunun üzerine tarafımızca tekrar söz alınarak

...- Girdi fiyatları ile nihai ürün fiyatları arasında günübirlik işleyen bir bağlantı
kurmanın yanlış olduğu, girdi fiyatları düşerken nihai ürün fiyatlarının artabileceği
veya tersine nihai ürün fiyatları düşerken, girdi fiyatlarının artabildiği,
2810
- Esasen fiyatı düşen girdinin ürüne dönüşmesinin bazı şartlarda 6 ayı bulan bir
süreç gerektirebildiği, burada günlük fiyatların değil de uzun dönemli girdi
maliyetlerinin önem taşıdığı,
...haddehanelerin büyük bir kısmının üretici kuruluşların üretmedikleri türden
nihai ürün çektiklerinin bilindiği, esasen piyasanın, tek tek haddehaneler
tarafından etkilenemeyecek kadar büyük olduğu,
...ifade edilmiştir.....”

53. 4.12.2000 tarihinde yapılan, 22. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır: 2820

“...gündemin 6. maddesi çerçevesinde, hurda ve nihai ürün piyasasındaki son
durum hakkında bilgi alışverişinde bulunulmuş....”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Diler-Yazıcı, Ege Metal, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik, ve
Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

05-68/958-259
64
54. 10.1.2001 tarihinde yapılan 43. YİK Toplantısı Bilgi Notu’nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır: 2830

“...Gündemin 8. maddesi kapsamında iç ve dış piyasalardaki son gelişmeler
değerlendirilmiş...”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir
Çelik ve Erdemir’den yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

55. 22.3.2001 tarihinde yapılan 44. YİK Toplantısı Bilgi Notu’nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır: 2840

“Gündemin 3. maddesi çerçevesinde;
... İç piyasada, fiyatların sürdürülemeyecek seviyeye çıkarılıp, sonradan geri
adım atılmasının, istikrarı bozduğu, bu sebeple, başlangıçta makul artışlarla
yetinilmesinin uygun olacağı,
... hususları dile getirilmiştir...”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, İçdaş, İsdemir ve
İzmir Demir Çelik’ten yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır. 2850

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden bir hafta önce sektörde fiyatlara %30 ila
%50 arasında zam yapıldığı, ilerleyen tarihlerde belgede ifade edildiği üzere, geri
adım atılmaksızın fiyatlarda artışların devam ettirildiği tespit edilmiştir.

56. DÇÜD’ün 7.5.2001 tarih, G–11119–339 sayılı yazısında 18.5.2001 tarihindeki
24. Teknik Komite toplantısının gündem maddeleri aşağıdaki şekilde yer
almaktadır:

“GÜNDEM 2860
1- Gelişmeler hakkında bilgi verilmesi,
...
3- İç ve dış piyasalarda durum, fiyatlardaki son gelişmeler,
...
7- Girdi ve ihraç piyasalarının geleceği hakkında bilgi alışverişi...”

57. 18.5.2001 tarihinde yapılan, 24. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“..Toplantıda öncelikle, gündem çerçevesinde son toplantıdan bu yana sektör 2870
ile ilgili gelişmeler hakkında bilgi verilmiş ve bu cümleden olarak;

- 4 Aralık 2000 tarihinden bu yana Teknik Komite toplantısı yapılmadığı ancak
sektörün sorunların Yüksek İstişare Konseyi toplantılarında görüşülerek,
alınan kararlar istikametinde takip edildiği,...
...
05-68/958-259
65
Ancak önümüzdeki aylarda devalüasyon marjının kapanması ve iç piyasanın
açılması ile yeni dengelerin tesis edilebileceği, bu arada üye kuruluşlarımızın
da piyasalardaki gelişmeleri dikkate alarak inisiyatif kullanmaları gerekeceği,
ifade edilmiştir. 2880

...Gündemin 3. maddesi çerçevesinde iç ve dış piyasalardaki durum ve
fiyatlardaki son gelişmeler hakkında bilgi alışverişinde bulunulmuş, ürün
fiyatları düşerken, iç ve dış piyasadan temin edilen hurda fiyatlarında
gözlenen artışın, önemli ölçüde sektördeki koordinasyon eksikliğinden ve
tahrip edici rekabetten kaynaklandığı ve özellikle hurda alımlarında daha
yakın koordinasyona ihtiyaç duyulduğu hususu vurgulanmıştır.
...
Yukarıda özetle ifade edilen görüşmeler neticesinde;
... 2890
Hurda alımlarında daha yakın koordinasyon içinde bulunulması ve arızı olarak
tırmanmış bulunan fiyatların aşağı çekilebilmesi için acil ihtiyaç dışında alım
yapılmaması konusunda çaba sarf edilmesi,
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik ve Kroman’dan
yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden önce fiyatlarda az bir oranda gerileme 2900
olduğu, yurt içi hurda alım fiyatlarının ise önemli ölçüde arttığı tespit edilmiştir. Bu
durum belgede "önemli ölçüde sektördeki koordinasyon eksikliğinden ve tahrip
edici rekabetten kaynaklandığı ve özellikle hurda alımlarında daha yakın
koordinasyona ihtiyaç duyulduğu" şeklinde değerlendirilmiştir.

58. İçdaş'ta yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen Satış Müdürü Onur
Bilgin tarafından Genel Müdür Bülend Engin'e yazıldığı anlaşılan "İç piyasa
fiyatları hakkında" konulu ve 25.6.2001 tarihli belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
2910
"...İstanbul Saat 14:00 itibari ile;
Çolakoğlu A.Ş. 289.600 - 295.000 TL. aralığında fiyat listesi olmasına rağmen,
piyasaya 287.000 - 290.000 TL. aralığında satış yapmaktadır. İhracatları
olduğunu belirtiyorlar...."

59. 6.7.2001 tarihinde12 yapılan, 25. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“25. Teknik Komite Toplantısı13, ek listede yer alan kuruluş temsilcilerinin iştiraki
ile, 6 Temmuz 2001 tarihinde, İstanbul'da, Çırağan Palace Kempinski'de 2920
gerçekleştirilmiştir.


12 Belgede, maddi hata nedeniyle 6 Temmuz 2000 olarak yazılmıştır.
13 Belgede, maddi hata nedeniyle 22. Teknik Komite Toplantısı olarak yazılmıştır.
05-68/958-259
66
Toplantıda öncelikle, gündem çerçevesinde son toplantıdan bu yana, sektörle
ilgili gelişmeler hakkında bilgi verilmiş ...
...
Gündemin 5. maddesi çerçevesinde girdi ve ihraç piyasalarındaki son gelişmeler
hakkında bilgi alışverişinde bulunulmuş, ... “

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çemtaş,
Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, Habaş, İçdaş, İzmir Demir 2930
Çelik, ve Erdemir’den yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İzmir Demir
Çelik, Habaş, İsdemir, Kardemir, Yeşilyurt, Diler ve Yazıcı'nın nervürlü inşaat
demiri fiyatlarını; Çolakoğlu ve İsdemir'in filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit
edilmiştir.

25. TK Toplantısının özet bilgi notu, 14.7.2001 tarihinde tüm üyelere
gönderilmiştir. Yukarıdaki paragrafta yer verilen fiyat artışından başka, bu
tarihten hemen sonra da Çolakoğlu, İçdaş, İzmir Demir Çelik, Habaş, İsdemir, 2940
Kardemir, Kroman, Çebitaş, Yeşilyurt, Diler ve Yazıcı'nın nervürlü inşaat demiri
fiyatlarını; Çolakoğlu, Habaş ve İsdemir'in filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit
edilmiştir.

60. 18.10.2001 tarihinde yapılan, 45. “YİK Toplantısı Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Son olarak, panik alımlar sebebiyle hurda fiyatlarında gözlenen artışlara dikkat
çekilmiş ve benzeri durumların yaşanmaması için alınması gerekli tedbirler
üzerinde durulmuştur. 2950

SONUÇ:
Yukarıda özetle ifade edilen görüşmeler neticesinde
... Hurda fiyatlarında, panik alımlar nedeniyle gözlenen ve sektör açısından tahrip
edici boyutlara ulaşan fiyat dalgalanmalarının tekerrür etmemesi için fiyatlarda
yeni artışlara yol açmayacak şekilde, bir yıllık hurda tüketiminin %10 oranında
sürekli stok bulundurmanın hedeflenmesi bu oranın hiçbir şekilde %8’in altına
düşürülmemesi hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş, 2960
Çolakoğlu, Çukurova Çelik, Diler-Yazıcı, Ege Metal, İçdaş, İsdemir ve İzmir
Demir Çelik’ten yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

61. İçdaş'da yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen Satış Müdürü Onur
Bilgin tarafından Genel Müdür Bülent Engin'e gönderildiği anlaşılan "Filmaşin
Tanıtımı / Potansiyel Müşterilere Deneme Satışları için Fiyat Önerisi" konulu
ve 04.12.2001 tarihli belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"…03.12.2001 Tarihinde yayınlamış olduğumuz fiyat listesi değiştirilmeden / diğer
üretici ve rakip firmaların, şikayetçi olmalarını önlemek, her şeyden önemli olarak 2970
da, filmaşin pazar fiyatlarının düşmesine sebep olmamak / sebep gösterilmemek
yönündeki değerlendirmeler ve yaptığımız toplantı ilke kararı doğrultusunda…"
05-68/958-259
67

İçdaş filmaşin pazarına 3.12.2001'de girmiştir. Yukarıdaki belgede yer alan
ifadelerin pazarın durumunu ve pazardaki teşebbüslerin fiyat oluşturma
politikasını ortaya koyduğu kanaatine varılmıştır.

62. Çolakoğlu'nda yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen "Rakiplerimiz"
başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
2980
"...Nervürlü
...
4) Kardemir: Sık sık yaptığı kampanyalarla piyasadaki istikrarsızlığı daha da
körüklüyor. Çok ciddi finansman problemleri olduğu biliniyor. Uzun vadeli
kampanyalardan alınan mallar İstanbul piyasasına ucuz olarak giriyor. Bu haksız
rekabetin engellenmesi gerekiyor."

Yukarıda şikayet konusu pazardaki davranışlarıyla ilgili olarak aşağıdaki belgede
yer aldığı üzere Kardemir’e karşı çeşitli tedbirlerin alındığı görülmektedir.
2990
63. 12.12.2001 tarihindeki 46. YİK Toplantısı’nda görüşülen “18 Ekim 2001
Tarihinde Yapılan 45. Yüksek İstişare Konseyi Toplantısından Bugüne Kadar
Geçen Süre İçerisinde Derneğimiz Faaliyetleri Hakkında Bilgi Arzı” başlıklı
metinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“18 Ekim 2001 tarihinde İstanbul'da Divan Otelinde yapılan 45. Yüksek İstişare
Konseyi Toplantısından bu yana geçen yaklaşık 2 aylık süre içerisinde,
Derneğimiz tarafından gerçekleştirilen faaliyetler hakkında özet bilgi, tarih sırası
itibariyle aşağıda sunulmaktadır.
...13-Kardemir'in fiyatlarda gerçekleştirdiği spekülatif ayarlamaların 3000
durdurulmasını teminen, muhtelif girişimlerde bulunulmuştur.”

64. 12.12.2001 tarihinde yapılan, “YİK Toplantısı Bilgi Notu”nda aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:

“İstişare Konseyi Toplantısında yapılan görüşmeler neticesinde;
Nihai ürün fiyatlarının önemli ölçüde gerilemiş bulunduğu hususu da dikkate
alınarak, başta iç piyasa olmak üzere hurda alımlarında, fiyatların makul
seviyelerde tutulmasını mümkün kılacak etkin bir koordinasyon içinde
bulunulması 3010
hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Habaş, İçdaş, İstanbul Metalurji ve İzmir
Demir Çelik’den yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemelerde, Aralık 2001 iç piyasa hurda fiyatlarının düştüğü tespit
edilmiştir.

65. 5.2.2002 tarihinde yapılan, 26. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki 3020
ifadeler yer almaktadır:

05-68/958-259
68
“...Özellikle iç piyasadan temin edilen hurda fiyatlarının, zaman zaman
uluslararası piyasa fiyatlarının çok üstüne tırmanmasına yol açan keskin tavır
alışların sektöre zarar verdiği,
ifade edilmiştir.
...
Diğer konular başlığı altında ayrıca, KARDEMİR'in zararına ürün satmasının
piyasayı bozucu tesirleri konusunda örnekler verilmiş ve bu sorumsuz yaklaşımın
durdurulması için, girişimlerde bulunulmasının, uygun olacağı belirtilmiştir. 3030
SONUÇ
Buraya kadar özetle ifade edilen görüşmeler neticesinde, 26 Teknik Komite
Toplantısında ;
...
KARDEMİR'in piyasaları bozucu tavrının sınırlanabilmesini teminen, çok
yönlü girişimlerde bulunulması,
hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Diler-Yazıcı, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı 3040
anlaşılmaktadır.

66. İzmir Demir Çelik'de yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve
5.2.2002 tarihinde tutulduğu anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

" - Avrupa 3 €, Türkiye 7,5 €
- Avrupa Nervürlü özellikle İspanya ihracatı kısıtlanmalıdır.
- …
- İç piyasa 107  100 $ (130.000 TL.)'ye hurda indirildi. 3050
- 60/40 85 $ (9 $ Navlun) Avrupa 94-95 $ (9 $ Navlun) FOB Avrupa.
- ...
- İç piyasa 160-165 $ aralığında kütük,
" " mamul 183 $ civarında."

Yapılan incelemelerde Şubat 2002 iç piyasa hurda fiyatlarının düştüğü tespit
edilmiştir. Ayrıca Çolakoğlu, İçdaş ve Ege Çelik'in, belgenin tarihi olan
5.2.2002'den hemen sonra filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

67. DÇÜD’ün 19.4.2002 tarih, G-12092-272 sayılı yazısında 24.4.2002 tarihindeki 3060
27. Teknik Komite toplantısının gündem maddeleri aşağıdaki şekilde yer
almaktadır:

“17 Nisan 2002 tarihinde yapılan Derneğimiz Olağan Genel Kurul
Toplantısı'nda...
Sektöre ilişkin iç ve dış piyasalardaki gelişmeler hakkındaki görüşlerin
açıklanmasını ve temennilerin dile getirilmesini müteakip Genel Kurul;
İç ve dış piyasadaki fiyat gelişmelerinin gözden geçirilmesini teminen en kısa
süre içerisinde teknik komite toplantısı yapılması,
05-68/958-259
69
- Teknik komitenin daha sık aralıklarla toplanması, 3070
Elektrik enerjisi fiyatları ve koruma tedbirleri konusundaki girişimlerin
sürdürülmesi,
- 24 Nisan tarihinde yapılacak sektör toplantısına, aktif bir şekilde iştirak edilmesi,
konularında sağlanan mutabakat ile sona ermiştir.

Bilgi edinilmesi rica olunur.”

68. DÇÜD’ün 19.4.2002 tarih, G-12095-275 sayılı yazısında 24.4.2002 tarihindeki
27. Teknik Komite toplantısının gündem maddeleri aşağıdaki şekilde yer
almaktadır: 3080

“GÜNDEM
1- Gelişmeler hakkında bilgi verilmesi.
...
3- Girdi ve nihai ürün piyasasındaki son durum...”

69. 24.4.2002 tarihinde yapılan, 27. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Gündemin 3. maddesi kapsamında girdi ve nihai ürün piyasasındaki son 3090
durum hakkında görüş alışverişinde bulunulmuş, buna göre piyasalardaki
fiyatların;
Ortadoğu - Körfez: FOB - 210 $, C&F 213 $, kütük: 178 $
Avrupa Birliği: FOB - 205 $
Uzakdoğu: FOB 205 $
Çin (Kütük-20 Mangan-Silis): FOB 180 $
civarında seyrettiği, Hurda fiyatlarının ise 102 $ civarında olduğu
belirtilmiştir.

Gündemin diğer konular başlığı altındaki 5. Maddesi kapsamında, bir taraftan 3100
enerji fiyatlarındaki yüksek artışlara ilişkin girişimler sürdürülürken diğer
taraftan da özellikle hafta içi puant saatlerinde üretimi durdurma imkanlarının
araştırılmasının sağlayacağı çok yönlü faydalar dile getirilmiştir.

...Buraya kadar özetle ifade edilen görüşmeler neticesinde, 27. Teknik Komite
toplantısında;
Piyasalardaki kırılgan yapı da göz önünde bulundurularak, piyasaları bozacak
davranışlarda bulunmaktan kaçınmaya azami özen gösterilmesi,
...
Puant saatlerinde üretimin durdurulması imkanlarının araştırılması, 3110
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çemtaş, Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Ekinciler, Erdemir, Habaş,
İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı
anlaşılmaktadır.

05-68/958-259
70
70. Ege Çelik'te yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve 24.4.2002
tarihinde, Polat Renaissance Otel’de yapılan 27. TK Toplantısında tutulduğu
anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 3120

“...Latif Bey:
Puant saatlerinde çalışılmamalı (Hafta 40 saat)
%22
...
İç Piyasa 210 $ + KDV baz (TL.'de 206 $ + KDV'ye geliyor.)

Cengiz (İDÇ) Latif (Kroman) 210 $ + KDV
Met Şahin (Çolak) Salih (İçdaş) 206 $ + Kur İç piyasa
TL 3130
Tunca (Habaş) Tayfun (Diler) ama piyasa 204 $
...
Fiyatlara dikkat etmek gerekiyor
Yurtdışı FOB 200 $ = Bölgere göre ayrılmalı = AB arttı Körfez
Yurtiçi FOB 210 $

Tunca Bey (Habaş): 350-330 FOB 205 $/ton olmalı

Hurda 102 $"
3140
71. İçdaş'da yapılan yerinde incelemeler sırasında elde edilen ve 24.4.2002 tarihli
DÇÜD 27. TK Toplantısında (Polat Renaissance Oteli) tutulduğu anlaşılan
notlarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"Puan saatler uygulaması, üretimi düşürerek maliyetler aşağı çekilebilir / hurda
fiyatları düşer.
H. Sonu: 57.000 kwh Enerji fiyatları
H. İçi: 22- saatleri 136.000

3150
Vazgeçelim Tavsiye
İDÇ Cengiz bey / fiyatlar yüksek ve hayali tespit etmek doğru değil
HURDA FİY. Yerli - 99 - 100 $
Kıyılmış 102 $ 106 kütük ise en az kütük maliyeti
186 $
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
İzmir 170 $ Kütük iç piyasa Haft. 7000 ton
Kroman Kütük satışı 190 $ min. ... 204-207 .çubuk
14 $
H. Maliyetleri ne? 3160

Mamul fiyat: 175 $ Peşin. Kütük
….
Y. İÇİ min
ne olmalı?
Y. DIŞI min.
…
05-68/958-259
71
Düşme eğilimi ileri vadede söz konusu Y. DIŞI
Çıta yüksek tutulmalı…"
3170
Yukarıdaki belgelerde yer aldığı üzere, 24.4.2002 tarihinde önce 204-206 $ olan
yurt içi nervürlü inşaat demiri fiyatının 210 $'a çıkarıldığı, Nisan 2002
dönemindeki yurtiçi hurda fiyatlarının yine belgelerde yer aldığı üzere 99-102 $
seviyelerinde olduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca yukarıda yer verilen belgenin tarihi olan 24.4.2002'den hemen sonra
Çolakoğlu, İçdaş, İzmir Demir Çelik, Habaş, Yeşilyurt, Diler, Çebitaş, Yazıcı ve
Kroman'ın nervürlü inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu, Habaş, İsdemir, İçdaş ve
Ege Çelik'in filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.
3180
72. İçdaş'ta yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen Satış Müdürü Onur
Bilgin tarafından Genel Müdür Bülend Engin'e yazıldığı anlaşılan 9.5.2002
tarihli belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"İÇ PİYASA SATIŞLARI VE PAZARDAKİ SON DURUM
Rakip satış fiyatları - Stok durumları ve Fiyat listelerine yönelik yaptığımız günlük
araştırmalarda İstanbul üreticileri içerisinde; Kroman ve Diler'in yazılı bir fiyat
listesinin olmadığı, sözde liste fiyatı olan Çolakoğlu'nun ise özellikle sadece
çubuk TL fiyatını yazılı ilan etmemesinin amacını sizlerde tahmin etmektesiniz.
Kroman-Diler-Çolakoğlu bu açıdan ortak hareket eder bir görüntü çizmektedirler. 3190
..."

73. Asil Çelik'te yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen, DÇÜD tarafından
Asil Çelik'e gönderilen 31.5.2002 tarihinde yapılacak 28. TK Toplantısı'na
davet yazısı üzerinde yer alan notta aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"30.5.2002
Gelemeyeceğimizi bildirdik. Toplantıyla ilgili notlar gönderilecek. En önemli
madde, hammadde alımı konusunda birlik oluşturulması ve marketi bozmamak
gerektiği vurgulanacakmış (Veysel Yayan)" 3200

74. 31.5.2002 tarihinde yapılan, 28. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Gündemin 5. Maddesi kapsamında, girdi ve nihai ürün fiyatları hakkında bilgi
alışverişinde bulunulmuş;
- Korumacı tedbirlerin, beklentilerin aksine, yalnızca koruma tedbirlerinin
uygulandığı ülkelerde değil, diğer piyasalarda da, fiyatların artmasına imkan
sağladığı,
- Fiyatlardaki artış eğilimini müteakip, başta hurda fiyatları olmak üzere, girdi 3210
fiyatlarının da artış eğilimi içerisine girdiği,
- Nihai ürün fiyatları ile, girdi fiyatları arasında doğrudan bir bağlantı olmamakla
birlikte, yüksek talep seviyesinin ve girdi fiyatlarındaki artış eğiliminin, nihai ürün
fiyatlarının artmasına yol açmasının muhtemel olduğu,
- Bu yönüyle, mevcut şartlar altında uzun vadeli bağlantılarının, riskleri
arttırabileceği
05-68/958-259
72
- ABD piyasasının, iç piyasa şartlarının cazip olması sebebiyle girdi alımına
yönelmesinin de, hurda fiyatlarının artış eğilimine girmesinde etkili olduğu,
- Baskın eğilim, önümüzdeki aylarda hurda fiyatlarında artış yönünde olmakla
birlikte, paniğe kapılınmaması halinde, fiyatların makul seviyelerde tutulmasının 3220
mümkün olacağı,
- Hurda fiyatlarındaki yükselme eğiliminin en çok entegre tesislere yaradığı,
ancak entegre tesislerin bu imkanı yeterince değerlendiremedikleri, örnek vermek
gerekirse, kütük fiyatlarının 200 $ civarında seyrettiği bir ortamda, İsdemir'in
fiyatların gerisinde kalarak nihayet kısa bir süre önce 185 $ fiyat belirlemesinin,
hem İsdemir'e zarar verdiği ve hem de piyasadaki dengeleri olumsuz yönde
etkilediği, İsdemir yetkililerinin bu konuda öncelikle nihai ürün fiyatlarını baz alıp,
haddehane maliyetlerini düştükten sonra kütük fiyatlarını belirleme
yaklaşımlarının, İsdemir'e de, piyasaya da zarar verdiği, İsdemir'den kütük temin
edemeyen bölge haddecilerinin bu defa, 195-200 $ arasında değişen tekliflerle 3230
diğer bölgelerden kütük temin etme arayışı içine girdikleri,
- Esasen, Rusya'nın uyguladığı fiyat politikası sebebiyle, Rusya ve Ukrayna'dan
da, söz konusu fiyatlarla kütük temininin mümkün olmadığı,
ifade edilmiştir...

Buraya kadar özetle ifade edilen görüşmeler neticesinde, 28. Teknik Komite
toplantısında;

...Başta hurda olmak üzere, girdi tedarikinde paniğe kapılmadan, koordinasyon
içinde hareket edilerek, fiyatlardaki hızlı artış eğiliminin kontrol altına alınmaya 3240
çalışılması,
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

75. Yukarıda yer verilen toplantıya ilişkin olduğu anlaşılan ve Ege Çelik'te yapılan
yerinde incelemeler sırasında elde edilen notlarda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

"…
- İç piyasa fiyatları (gelir) artıyor
- Hurda maliyeti artıyor 3250
- $ üzerinden enerji maliyeti artıyor
- Elektriğin en pahalı olduğu 17-22 arasında üretim yapalım mı yapmayalım
mı?
...
- Devlet bu saatlerde de kullanımı teşvik etmeli
- 3 vardiya ile 2 vardiya arasında 50 cent fark vardı. Şimdi daha fazla olabilir
Hesap edilecek. Bu hurda alımında fiyatı düşürür, satımda fiyatı artırır
Herkes bu karara uymalı
…
İç piyasa 130.000 TL 3260
DKP ~ 92 $ ortalama ~ 85 $ Beklentileri var. Zam olacak diyor.
...
05-68/958-259
73
İç fiyatlar 120 $ arttı. (180'den 300 $'a arttı)
…
İDÇ -  trendi sürecek, çok ani  oldu. 1-2 ay sonra ani düşüş veya dengelenme
olabilir. Hurda kışın artacağı için fiyatlar artacak Eylülde belli olur.
…
İÇDAŞ …. iç fiyat 300-310 $
…"
3270
Yukarıda yer verilen belgenin tarihi olan 31.5.2002'den hemen sonra Çolakoğlu,
İçdaş, İzmir Demir Çelik, Habaş, Yeşilyurt, Diler, Çebitaş ve Kroman'ın nervürlü
inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu, Habaş, İsdemir, İçdaş ve Ege Çelik'in filmaşin
fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

76. 11.6.2002 tarihli “17 Nisan 2002 Tarihinde Yapılan Genel Kurul’dan Bugüne
Kadar Geçen Süre İçerisinde Derneğimiz Faaliyetleri Hakkında Bilgi Arzı”
başlıklı metinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“...28. Teknik Komite Toplantısı 31 Mayıs Cuma günü Yeni Foça’da 3280
gerçekleştirilmiş, toplantıda, girdi ve nihai ürün piyasasındaki son durum ile,
sektörün problemleri konusunda görüş alışverişinde bulunulmuştur....”

77. 11.6.2002 tarihinde yapılan, “47. YİK Toplantısı Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“Gündemin diğer konular başlığı altındaki 4. maddesi kapsamında, öncelikli
olarak hurda fiyatlarında son haftalarda gözlenen yüksek oranlı artışlar
tartışılmış, özellikle bazı üye kuruluşlarımızın uyguladıkları prim sisteminin,
yurtiçinde hurda fiyatlarında, kabul edilebilir bir gerekçesi bulunmadığı halde, % 3290
30 civarında artışa yol açan menfi sonuçları dile getirilmiştir.

Nihai ürün piyasasına ilişkin kısa ve orta vadeli beklentilerin, bu cümleden
olarak, entegre tesislerin, makul bir gerekçesi olmadan kütük fiyatlarını düşük
tutmalarının, başta kendi finansal yapılarına olmak üzere, piyasadaki dengelerin
oturmasına verdiği zararın görüşülmesini müteakip, İsrail'e yönelik kotaların
doldurulmamasının, İtalyan firmalarının piyasaya girmelerine imkan sağlayan
menfi tesirleri dile getirilmiştir.
... İstişare Konseyi toplantısında yapılan görüşmeler neticesinde;
...Yurtiçi hurda fiyatlarının, makul bir gerekçesi olmadan artmasına yol açan ve 3300
piyasadaki dengeleri tahrip eden prim uygulamasından kaçınılması için azami
özen gösterilmesi, konunun Teknik Komite toplantılarında, ithal hurdadaki panik
alımlardan kaynaklanan olumsuz etkileri de kapsayacak şekilde bütün yönleri ile
görüşülmesi, hurda alımlarında koordinasyon hususunda azami çaba sarf
edilmesi,
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş, İzmir
Demir Çelik, Habaş, Yeşilyurt, Yazıcı ve Kroman'ın nervürlü inşaat demiri
05-68/958-259
74
fiyatlarını; Çolakoğlu, Habaş, İsdemir, İçdaş ve Ege Çelik'in filmaşin fiyatlarını 3310
artırdığı tespit edilmiştir.

78. 4.10.2002 tarihinde yapılan, 29. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“Gündemin girdi ve nihai ürün piyasası hakkında görüş alışverişine ilişkin 5.
Maddesi kapsamında;
- Hurda fiyatlarının artış eğilimi içinde olduğu, halen CİF 117-119 $ civarında
bulunan fiyatların, 120 $’ın üzerine çıkmasının beklendiği
3320
- İskenderun ve Karabük'teki pik fiyatlarının, ithalat fiyatlarının oldukça üstünde
bir seviyede, 120-123 $ bandında seyrettiği,
...
- Ancak girdi maliyetleri ile, nihai ürün maliyetleri arasında doğrudan bir ilişki
kurmanın yanlış olacağı, piyasadaki dengelerin, çok sayıda başka faktörlerin de
etkisiyle oluştuğu,
- Mevcut durum itibariyle nervürlü demirin Avrupa'da 225 $, Ortadoğu ve Körfez
ülkelerinde 252-253 $, Uzakdoğu’da ise 235 $ civarında seyrettiği, kütük
fiyatlarının ise 200 $ civarında olduğu ve 205 $'a çıkabileceği,
- İç piyasa fiyatlarını da, liman yüklemesi ve taşıma dikkate alındığında ihraç 3330
fiyatları ile aynı seviyede seyrettiği
ifade edilmiştir...”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Ekinciler, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik ve
Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

79. 9 Ekim 2002 tarihli “11 Haziran 2002 Tarihinde Yapılan 47. Yüksek İstişare
Konseyi Toplantısından Bugüne Kadar Geçen Süre İçerisinde Derneğimiz
Faaliyetleri Hakkında Bilgi Arzı” başlıklı metinde aşağıdaki ifadeler yer 3340
almaktadır:

“...21. Sektörümüzün sorunlarını görüşmek üzere, 4 Ekim 2002 tarihinde
İstanbul’da Teknik Komite toplantısı yapılmıştır. Toplantıda sektör sorunlarına ek
olarak, hurda ve nihai ürün piyasasında geleceğe dönük beklentiler konusunda
da, görüş alışverişinde bulunulmuştur....”

80. 22.11.2002 tarihinde yapılan, 30. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
3350
“...Girdi ve nihai ürün piyasalarındaki son gelişmeler konusunda görüş
alışverişini ve Çevre Bakanlığınca kontrol belgesi verilmesi esnasında yaşanan
sıkıntıların devam ettiğini vurgulayan açıklamaları müteakip toplantı;...sona
erdirilmiştir.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Habaş, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik ve Kaptan
Demir Çelik’ten yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.
05-68/958-259
75

81. Ege Çelik'te yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen ve 22.11.2002 3360
tarihinde Four Seasons Hotel İstanbul'da yapılan bir toplantıda tutulduğu
anlaşılan notlarda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"...Yurtiçi 260 $ (256-257 $ günde 3 bin ton fazla talebe yok)
Şubat'a pozisyon alıyorlar.

- Halit üretim problemi var İbrahim Raşit
- Kask %30 üretim indirdi (Batar da problemi var)
Bizden gelen fiyata göre kendi fiyatlarını ayarlayacaklar.
3370
Kütük de çok önemli mamul fiyatlarını belirliyorlar....”

Belgedeki fiyatların filmaşin fiyatları olduğu, ilgili dönemdeki filmaşin fiyatlarının
belgede yer aldığı üzere 256 ila 260 $ civarında olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca
belgede "Bizden gelen fiyata göre kendi fiyatlarını ayarlayacaklar" şeklinde alınan
karara uygun olarak bundan sonraki tarihlerde ilk fiyat artışını Ege Çelik'in
yaptığı, diğer teşebbüslerin aynı gün veya birkaç gün arayla Ege Çelik'i takip
ettikleri, buna göre de iki ay içerisinde önemli fiyat artışlarının gerçekleştirildiği
tespit edilmiştir.
3380
82. 21.2.2003 tarihinde yapılan, 31. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Girdi ve nihai ürün piyasalarındaki son gelişmeler konusunda yapılan görüş
alış verişini ve geleceğe yönelik beklentilere ilişkin açıklamaları müteakip
toplantı;
...Mevsim şartlarının, hurda fiyatlarını esnetici etkisine katkıda bulunmak
maksadıyla, hurda alımları konusunda, ihtiyatlı bir yaklaşımın benimsenmesi,
... hususlarında sağlanan mutabakat ile, sona erdirilmiştir.”
3390
Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çolakoğlu,
Diler-Yazıcı, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik, Kaptan Demir Çelik ve Kroman’dan
yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

83. 2.5.2003 tarihinde yapılan, 32. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Üye kuruluş temsilcilerimiz tarafından da;
- Fiyatlarda olağanüstü artışlar yaşanmaması için, kademeli bir şekilde piyasaya
girilmesinde yarar görüldüğü, 3400
- Objektif bir fiyat oluşturulmasını teminen, hurda alımlarının, açılacak bir ihale
kapsamında teklif toplanması yolu ile gerçekleştirilmesinin uygun olacağı,
- Hurda fiyatlarındaki düşüşle birlikte, kalitede de düşüş gözlendiği, bu sebeple
bir standart oluşturulmasında fayda görüldüğü,
- Problemli satıcıların üye kuruluşlara sirküle edilmesinin, piyasalardaki
güvensizliğin ve dalgalanmaların giderilmesine katkıda bulunacağı,
- Döviz kurlarındaki düşüş sebebiyle, yurtiçi piyasadaki hurda fiyatlarında da ilave
düşüşler beklendiği,
05-68/958-259
76
hususları dile getirilmiştir.
3410
Gündemin 4. Maddesi kapsamında, nihaî ürün piyasasındaki gelişmeler
hakkında bilgi alışverişinde bulunulmuş, Uzakdoğu'daki ve yurtiçi piyasadaki
belirsizliğe rağmen, fiyatların istikrarlı bir seyir izlediği görüşü dile getirilmiş ve
geleceğe yönelik beklentilerin müspet yönde olduğu ifade edilmiştir.
... Hurda alımlarında yakın koordinasyon içinde bulunulması,
Aynı tarihlerde piyasaya çıkılmamasına özen gösterilmesi,
- Hurda fiyatlarının objektif bir şekilde belirlenmesini teminen, en azından ilk
alımlarda, bütün satıcıların yarışacağı bir ihale düzeni içinde fiyatların
belirlenmesi,
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.” 3420

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Habaş, İçdaş, İzmir Demir Çelik,
Kaptan Demir Çelik ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

84. 12.6.2003 tarihinde yapılan, 49. “YİK Toplantısı Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Gündemin 5. maddesi çerçevesinde, girdi ve nihai ürün fiyatlarındaki son
gelişmeler ve geleceğe ilişkin beklentiler hakkında karşılıklı görüş alış-verişinde 3430
bulunulmuş ve özellikle, panik alımlardan kaynaklanan, hurda fiyatlarındaki artış
eğilimine dikkat çekilmiştir. Ayrıca, konu ile ilgili olarak, toplantı öncesinde
görüşülen EUROFER yetkilileri tarafından, Temmuz sonuna kadar hurda
fiyatlarında artış beklenmediği, tersine, Temmuz ayında Avrupa’da ark ocaklı
tesislerin tatile girmesi sebebi ile, fiyatlarda bir miktar düşüşün söz konusu
olabileceği yönünde tahminlerde bulunulduğu ifade edilmiştir.
... Yukarıda yapılan özet açıklamalar çerçevesinde, Derneğimiz Yüksek İstişare
Konseyi toplantısında;
... Hurda fiyatlarındaki, panik alımlardan kaynaklanan ve sektörde ciddi tahribata
yol açan, yüksek oranlı dalgalanmaların önüne geçilebilmesi için, üye 3440
kuruluşların her kademede, daha yakın koordinasyon içinde çalışmaları,
... hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çebitaş, Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, İçdaş, Erdemir, İzmir Demir Çelik,
Kaptan Demir Çelik ve Yeşilyurt’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş, İzmir
Demir Çelik, Habaş, Yeşilyurt, Diler, Yazıcı ve Kroman'ın nervürlü inşaat demiri
fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir. 3450

85. 17.9.2003 tarihinde yapılan, 33. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Gündemin 4. maddesi kapsamında, hurda piyasasındaki son gelişmeler
hakkında görüş alışverişinde bulunulmuş ve hurda fiyatlarında gözlenen
belirsizliğin, Mayıs ayında olduğu gibi, panik alımlar sebebiyle olumsuz yönde
gelişmemesi için, tedbir alınması gereği vurgulanmıştır.
05-68/958-259
77
Gündemin 5. maddesi kapsamında, üye kuruluşlarımızın içinde bulundukları
sübjektif şartlar çerçevesinde belirledikleri fiyatların, nihai ürün piyasasını 3460
olumsuz yönde etkilememesi için, özen göstermelerine ihtiyaç duyulduğu
belirtilmiştir.
... Yukarıda özetle yapılan açıklamaların ışığı altında,
Hurda ve nihai ürün piyasasında istikrarın geliştirilmesini teminen, üye kuruluşlar
arasında yakın koordinasyon sağlanması ve bu maksatla daha sık toplanılarak,
karşılıklı güvenin artırılması için çaba sarf edilmesi,
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Ayrıca, 33. TK Toplantısının ekinde aşağıdaki belge yer almaktadır.
3470
"MUTABAKAT MUHTIRASI

 Yurt içinden tedarik edilmekte olan hurda fiyatlarında 17 Eylül 2003 tarihinden
itibaren 20.000.-TL/kg indirim yapılacaktır.
 Eylül sonu itibarıyla her türlü prim uygulamasına son verilecektir.
 Karadeniz’den hurda alımında, 4 haftadan daha fazla süre verilmeyecektir.
 Taahhütlerine ısrarla uymayan ve iyi niyetle bağdaşmayan ticari tavır alışlar
içinde bulunan hurda satıcıları, 30 Eylül tarihine kadar, Demir Çelik Üreticileri
Derneği’ne bildirilecektir.
 HMS 1-2 50/50 hurda ithalinde,138 $/ton FOB tavan fiyatların üstüne 3480
çıkılmaması hususu, Yüksek İstişare Konseyi’ne teklif edilecektir."

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Habaş, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik,
Kaptan Demir Çelik ve Kroman’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

86. 25.9.2003 tarihli “12 Haziran 2003 Tarihinde Yapılan Yüksek İstişare Konseyi
Toplantısından Bugüne Kadar Geçen Süre İçerisinde Derneğimiz Faaliyetleri
Hakkında Bilgi Arzı” başlıklı metinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır :
3490
“İç piyasadaki hurda fiyatlarında da dalgalanmalara yol açan üretici kuruluşlar
arasındaki koordinasyonsuzluğun, nihai ürün fiyatlarını olumsuz yönde etkilediği
gözlenmektedir.
...
Son olarak, 17 Eylül tarihinde yapılan Teknik Komite toplantısında, hurda
piyasasında istikrarın temini ve kötü niyetli hurda satıcılarının, piyasayı bozucu
tavır alışlarının engellenmesi maksadıyla, iç ve dış piyasaya yönelik olarak alınan
kararların, etkili bir şekilde uygulanması, yalnızca piyasalarda istikrarın
sağlanması açısından değil, aynı zamanda üretici kuruluşlar arasında karşılıklı
güven ve işbirliği anlayışının geliştirilerek, daha ileri adımların atılması açısından 3500
da, hayati önem taşımaktadır..”

87. 25.9.2003 tarihinde yapılan, 50. “YİK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“...Gündemin 3. maddesinde, hurda ve nihai ürün piyasasındaki gelişmeler ile,
hurda fiyatlarındaki dalgalanmaların yol açtığı olumsuzluklar hakkında bilgi
05-68/958-259
78
verilmiş ve AB ülkelerinde olduğu gibi, hurda alımında ortak hareket etmenin
sağlayabileceği çok yönlü faydalar tartışılmıştır.
.. 3510
Yukarıda özetle ifade edilen görüşmeler neticesinde;
...
Teknik Komitenin, yalnızca hurda konusunda değil, diğer konularda da, daha
yakın işbirliği içerisinde çalışması yanında, uygulamaların alınan kararlara
uygunluğunun takibi ve işbirliği anlayışının geliştirilmesini teminen, daha sık
aralıklarla toplanmasının teşvik edilmesi,

İç ve dış piyasalarda hurda fiyatlarındaki aşırı dalgalanmalar yüzünden piyasanın
olumsuz yönde etkilenmemesini teminen, azami gayret gösterilmesi,
3520
Sektörün yeniden yapılandırma çalışmalarına daha aktif bir şekilde iştirak
edilmesi
... hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İzmir Demir
Çelik, Yeşilyurt, Diler, Yazıcı ve Kroman'ın nervürlü inşaat demiri fiyatlarını;
Çolakoğlu, Habaş, İsdemir, İçdaş ve Ege Çelik'in filmaşin fiyatlarını artırdığı
tespit edilmiştir.

88. 9.10.2003 tarihinde yapılan, 34. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki 3530
ifadeler yer almaktadır:

“...Toplantıda öncelikle, gündemin 1. maddesi çerçevesinde. 17 Eylül 2003
tarihinde yapılan 33. Teknik Komite Toplantısı’ndan bu yana geçen süre içinde,
Derneğimiz faaliyetleri ve sektörle ilgili gelişmeler hakkında bilgi verilmiştir. Bu
cümleden olarak;
- Teknik Komite toplantısından hemen sonra, 25 Eylül 2003 tarihinde yapılan
Yüksek İstişare Konseyi toplantısında, Teknik Komite'nin aldığı kararların
tümüyle benimsendiği ve Komite’nin yakın koordinasyon ve işbirliği anlayışı
içerisinde çalışmalarını sürdürmesinde, çok yönlü fayda görüldüğü, 3540
...hususları dile getirilmiştir.
Gündemin 4. maddesi kapsamında, hurda ve nihai ürün piyasasındaki son
gelişmeler değerlendirilmiş, hurda tedarikinde sağlanmış bulunan yakın
koordinasyondan, başarılı sonuçlar alındığı, zaman zaman yaşanan
aksaklıklardan dolayı koordinasyon ve işbirliği anlayışından taviz verilmemesinin
uygun olacağı hususları dile getirilmiştir.

Yukarıda özetle yapılan açıklamaların ışığı altında,
- Hurda ve nihai ürün piyasasındaki, yakın işbirliği ve koordinasyonun
sürdürülmesine, 3550
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Yapılan incelemelerde Eylül-Ekim 2003 döneminde iç ve dış hurda fiyatlarının
artış trendinde olduğu, dış hurda fiyatlarının Ekim 2003'te, Eylül 2003'e göre
arttığı, ancak iç piyasa hurda fiyatının Ekim 2003'te, Eylül 2003'e göre düştüğü
05-68/958-259
79
tespit edilmiştir. Bu durum, yukarıdaki belgede "...hurda tedarikinde sağlanmış
bulunan yakın koordinasyondan, başarılı sonuçlar alındığı..." şeklinde ifade
edilmiştir.

Ayrıca yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş, 3560
İzmir Demir Çelik, Yeşilyurt, Diler, Yazıcı ve Kroman'ın nervürlü inşaat demiri
fiyatlarını; Çolakoğlu, İsdemir, İçdaş ve Ege Çelik'in filmaşin fiyatlarını artırdığı
tespit edilmiştir.

89. 19.11.2003 tarihinde yapılan, 35. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Gündemin 4. maddesi çerçevesinde, hurda fiyatlarındaki son gelişmeler gözden
geçirilmiş;
- İzmir bölgesi dışında, diğer bölgelerde istikrarın hakim olduğu, 3570
- İzmir bölgesindeki dalgalanmaların, bazı kuruluşların fiyat artışı yönündeki
girişimlerinin diğer kuruluşlar tarafından da takip edilmesinden kaynaklandığı,
Mevcut durum itibariyle İzmir bölgesinde gelinen seviyenin, rahatsız edici bir
durum yaratmadığı, ancak gelişmelere göre, koordineli bir reaksiyon
gösterilebileceği,
...hususları dile getirilmiştir.

Yukarıda özetle yapılan açıklamaların ışığı altında, 35. Teknik Komite
toplantısında;
3580
Yurtiçi hurda piyasasında mevcut istikrarın korunmasının, uluslar arası
piyasadaki fiyatların daha fazla artmaması açısından da önem taşıdığı,
... hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Ekinciler, İçdaş, İzmir Demir Çelik, Kaptan
Demir Çelik, Kroman ve Yeşilyurt’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemelerde, İzmir bölgesi dışındaki hurda fiyatlarının Ekim-Kasım
2003 döneminde hemen hemen değişmediği, ancak İzmir bölgesi hurda 3590
fiyatlarının Ekim ayından Kasım ayına, ortalama %5 oranında arttığı tespit
edilmiştir.

Ayrıca yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş,
Kardemir, Yeşilyurt, Diler, Yazıcı, Çebitaş ve Kroman'ın nervürlü inşaat demiri
fiyatlarını; Çolakoğlu, İsdemir ve Ege Çelik'in filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit
edilmiştir.

90. 8.12.2003 tarihinde yapılan, 36. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır: 3600

“...Gündemin 3. maddesi çerçevesinde hurda piyasasındaki son gelişmeler
tartışılmış, yurtdışı hurda fiyatlarında ve özellikle Ege Bölgesi'ndeki hurda
fiyatlarında gözlenen artışların, yurtiçi hurda fiyatlarında yeni ayarlamalar
yapılmasını, kaçınılmaz hale getirdiği hususları tartışılmıştır.
05-68/958-259
80
...Yukarıda özetle ifade edilen görüşmelerin ışığı altında;
- İç ve dış piyasadan hurda tedariki konusunda yakın koordinasyonun
sürdürülmesi,
Özellikle Ege Bölgesi'nde fiyat istikrarının temini için azami gayret gösterilmesi ve
gelişmelere göre süratle reaksiyon verilmesi, 3610
...hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Çebitaş,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Ekinciler, İçdaş, İsdemir, İzmir Demir Çelik,
Kaptan Demir Çelik, Kroman ve Yeşilyurt’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş, Habaş,
İzmir Demir Çelik, Kardemir, Yeşilyurt, Diler, Yazıcı, Çebitaş ve Kroman'ın
nervürlü inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu, Habaş, İsdemir, İçdaş ve Ege
Çelik'in filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir. 3620

91. DÇÜD’ün üyelerine gönderdiği 20.12.2003 tarih, G-13332-762 sayılı
yazısında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Konu : Hurda Maliyetleri

Sayın Üyemiz,

Girdi maliyetlerindeki dalgalanmalar karşısında, 36. Teknik Komite Toplantısında
yapılan görüşmeler doğrultusunda, fiyatlarda istikrarın teminine yönelik olarak 3630
hazırlanmış bulunan ürün fiyatlandırmasına ilişkin model taslağı, ekte bilgilerinize
sunulmaktadır.

Ocak ayında yapılacak olan Teknik Komite Toplantısı'na hazırlık amacıyla,
konu ile ilgili görüşlerinizin 29 Aralık 2003 tarihine kadar, Derneğimize
gönderilmesi rica olunur.
Saygılarımızla,

Dr. Veysel Yayan
Genel Sekreter 3640

Ek: 1) Ürün Fiyatlandırmasına İlişkin Ön Model Taslağı.

Ürün Fiyatlandırmasina İlişkin Model Taslağı

Bilindiği üzere, hurda fiyatlarındaki dalgalanmalar piyasalara da yansımakta ve
bu durum üretici kuruluşlarımızın fiyatlarda istikrar sağlama çabalarını olumsuz
yönde etkilemektedir.
Bu cümleden olarak, tüm üreticiler tarafından, belirli kriterler esas alınarak, aylık
veya daha kısa dönemleri içeren ve koşullara göre revize edilebilir nitelikte bir 3650
fiyat uygulaması yapılmasının, içinde bulunduğumuz piyasa şartları içerisinde,
piyasalarda istikrarın sağlanmasına katkıda bulunacağı değerlendirilmiştir.
8 Aralık 2003 tarihinde yapılan, 36. Teknik Komite Toplantısında da görüşüldüğü
üzere, nihai ürün fiyatlarının belirlenmesinde, üretici kuruluşlarımızın bir sonraki
05-68/958-259
81
aya ait, bağlanmış ortalama ithal hurda aylık maliyetleri bazında, Derneğimiz
tarafından hesaplanacak ortalama hurda maliyetleri esas alınarak ve söz konusu
ortalama üzerine % 12 oranında tutan fire payı ile birlikte, 125 $ tutarında,
çelikhane ve haddehane payının eklenmesi ile bulunacak ürün fiyatlarının, fiyat
istikrarının sağlanmasına katkıda bulunabileceği ve böylelikle girdi maliyetlerinde
yaşanan dalgalanmaların, fiyat oluşturma üzerindeki olumsuz etkilerinin asgariye 3660
indirilebileceği değerlendirilmektedir.”

92. Yerinde incelemeler sırasında DÇÜD’de tespit edilen İçdaş’ın 18.12.2003
tarihli yazısında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Demir - Çelik Üreticileri Derneği

Konu : Artan Hurda Maliyetleri Karşısında Ürün Taban Fiyatının Belirlenmesi

Sayın Veysel YAYAN, 3670

Bilindiği üzere artan hurda maliyetleri ve üreticiler tarafından müşterilere önerilen
fiyatlardaki farklılık, pazarlara olumsuz olarak yansımakta ve fiyat farklılıkları
üreticilerin fiyat arttırma çabalarını olumsuz olarak etkilemektedir. Bu doğrultuda,
tüm üreticiler tarafından aylık veya daha kısa dönemleri içeren ve koşullara göre
revize edilebilir taban fiyat uygulaması yapılması, içinde bulunduğumuz piyasa
şartlarında üreticilere daha faydalı olacağı kanısındayım.

Daha önceki toplantılarda konuşulduğu üzere, söz konusu taban fiyatın
belirlenmesinde esas her bir üreticinin bir sonraki aya bağlanmış ithal hurda 3680
aylık maliyetinin Demir Çelik Üreticileri Derneğinin bünyesinde toplandıktan
sonra bildirilen ortalamaların genel ortalaması olacaktır. Ortaya çıkan genel
ortalama üzerine %12 oranında tutan fire payı ile birlikte US$125.- tutarında
çelikhane ve haddehane payı eklenerek ürün taban fiyatı elde edilecektir.

Bu uygulama ile birlikte tekliflerdeki fiyat farklılığının minimum düzeye
indirileceği ve pazarlardaki fiyat kontrolünün daha istikrarlı bir biçimde
gerçekleşeceği kanısındayım. Konuyu diğer üretici firmalarla paylaşılması için
bilgilerinize sunarız.
3690
Saygılarımla,

Yılmaz ASLAN
İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş.”

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş, İzmir
Demir Çelik, Kardemir, Yeşilyurt, Diler, Yazıcı, Çebitaş ve Kroman'ın nervürlü
inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu, İsdemir, İçdaş ve Ege Çelik'in filmaşin
fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.
3700
93. 29.12.2003 tarihinde yapılan, 37. “TK Toplantısı Özet Bilgi Notu”nda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

05-68/958-259
82
“...Gündemin 3. Maddesi çerçevesinde hurda piyasasındaki gelişmeler
hakkında bilgi alışverişinde bulunulmuş ve bu cümleden olarak;
- Fiyatların olağanüstü yüksek seviyelerde bulunduğu,
- Mevcut durum itibariyle riskleri minimize etmek için, girdi ve nihai ürün fiyatları
arasındaki bağlantının koparılmamasının ve uzun vadeli alım ve satım
yapılmamasının önem taşıdığı,
- Fiyatların Mart ayından itibaren kademeli bir şekilde dengeye oturması 3710
beklenmekle birlikte, eski fiyat seviyelerine gerileyecek ölçüde bir gevşemenin
söz konusu olmadığı,

iç ve dış piyasalardan hurda tedarikinde, mevcut koordinasyonun geliştirilerek
sürdürülmesinin büyük önem taşıdığı ve konunun bazen günlük tavır alışları
gerektiren mahiyeti de dikkate alınarak, yalnızca Teknik Komite toplantılarında,
görüşülmekle kalınmayıp, günlük faaliyetler çerçevesinde de, yakın işbirliği ve
koordinasyonun yararlı olacağı, özellikle Aliağa bölgesinde, hurda fiyatlarında
gözlenen artışların, diğer bölgeleri de yakından etkilediği, bu yönüyle söz konusu
bölgedeki üretici kuruluşların, daha yakın bir işbirliği içerisinde bulunmalarında, 3720
fayda mülahaza edildiği, hususları dile getirilmiştir.
...
Görüşmeler neticesinde,
Hurda ve nihai ürün piyasalarındaki gelişmelerin yakında takip edilmesi, Teknik
Komite toplantıları dışında da, üye kuruluşların yakın işbirliği ve koordinasyon
içerisinde bulunmaya özen göstermeleri
... hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”

Belgenin ekindeki katılımcı listesinden söz konusu toplantıya DÇÜD, Asil Çelik,
Çolakoğlu, Diler-Yazıcı, Ege Çelik, Ekinciler, İçdaş, İzmir Demir Çelik, Kaptan 3730
Demir Çelik, Kroman ve Yeşilyurt’dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

94. Yukarıda yer verilen toplantı ile ilgili olarak Asil Çelik'te yapılan yerinde
inceleme sırasında elde edilen 29.12.2003 tarihli DÇÜ (İst.) toplantısı ile ilgili
tutulduğu anlaşılan toplantı notlarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"DÇÜ Toplantısı (İst.):
…
- Bu bölge hurdacılarının, gerek İzmir bölgesi gerekse ithal hurda rakamlarını
referans göstererek, yerli fiyatı yukarı çekme gayreti içerisindeler. 3740
- İst. bölgesinde, İzmir'e yakın bir fiyat tespitinin yapılması öneriliyor.
- Yerli / ithal alımında, ihtiyaç duyulan tonajı firma bazında belirleyerek, fiyattan
ziyade tonaja göre bir tahsis belirleme de fayda olacağı,
- İç / dış makası ne olacak? Bu farkın 100 $ olamayacağı;
öncelikli olarak dış fiyat belirlenecek olursa, iç fiyatın kendiliğinden ortaya
çıkacak,
- Zaman zaman firmalar arasında elektrot vb. malzeme verildiği göz önüne
alındığında, hurda yönünden darboğaza düşen firmaya hurda
verebileceklerini belirtiyorlar.
Öncelikli olarak ödünç hurda vermeli, daha sonra tonaj paylaşma yoluna 3750
gidilebileceği ifade edilir. Ödünç verme sistematiği olarak, hurdacının
yönlendirilmesi şeklinde olabileceği belirtilir.
- İzmir:
05-68/958-259
83
ekstra 265, DKP 275
İst. bölgesinin, İzmir bölgesinin 10.000 TL/kg altında bir fiyat tespit edilmesi
düşünülüyor.

- İthal hurda da tam bir bonkörce davrananlar iç piyasada çok cimri
olduğumuzu belirtiyorlar,
- … 3760
- Yakın zaman içerisinde hurdanın 250 $ / tona gideceği söylenir.
- Mamul fiyatları itibariyle, nervürlü 390 $/tona verilmeye başlandığı belirtildi.
Alınan karara göre 450 $/tona doğru mamul fiyatı telaffuz edilmeye başladı.
- Aydın Soyar'ın elinde 40.000 ton mal olduğu, bu malı 250 $/tona vermeyi
istediği, ancak bu malı bu fiyata almama kararı alındığı söylenir. Bu durumda,
söz birliği edilerek, hurdanın 215 $/tondan, 10.000 tonu geçmeden almayı
düşünüyorlar.
- Uzak Doğu'da kütük fiyatları 355 $/ton olarak gözüküyor. Brezilya ve Güney
Afrika zayıf, Çin, Tayvan'ı takip ediyor. Dünya pazarı belirleyicisi Türkiye gibi
gözüküyor." 3770

Aynı belgenin 30.12.2003 tarihli bölümündeki notlarda yer alan ifadelere aşağıda
yer verilmiştir:

"- 10.000 ton bekleyen sip14 var.
6.000 ton Şubat terminali
Ocak terminali sip, sadece 2.800 ton; 1 haftalık sip elimizde var.
Bir hafta sonra, sip yüklemesi nedeniyle duruş gözüküyor.
16-24 duruşlu program düşürmek durumundayız."
3780
Yukarıdaki belgede yer aldığı üzere ilgili dönemde nervürlü inşaat demiri
fiyatlarının 390 $/ton seviyesinde olduğu tespit edilmiştir. Belgede ayrıca "...
Alınan karara göre 450 $/tona doğru mamul fiyatı telaffuz edilmeye başladı."
ifadesi yer almaktadır. Yapılan incelemelerde alınan karar uyarınca 450 $/ton
fiyat seviyesine, yaklaşık 40 gün sonra (2004'ün Şubat ayının ikinci haftasında)
ulaşıldığı, tüm teşebbüslerin bu fiyatı uyguladığı tespit edilmiştir.

Ayrıca yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş,
Habaş, İzmir Demir Çelik, Kardemir, Yeşilyurt, Diler, Yazıcı, Çebitaş ve
Kroman'ın nervürlü inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu, İsdemir, İçdaş ve Ege 3790
Çelik'in filmaşin fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

95. Ekinciler'de yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen Genel Müdür
Yardımcısı Osman Tufan ve Satış Müdürü Ali Rıza Çelebi tarafından Genel
Müdür Çetin Kaya'ya hitaben hazırlandığı anlaşılan "Bölgemiz ve Diğer
Bölgelerde İç Piyasadaki Gelişmeler Hk." konulu ve 7.1.2004 tarihinde
belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"...15 Sezonun kış mevsimi olmasına rağmen fiyatların bu şekilde yükselmesine
sebep ise yaptığımız araştırmalara göre hurda fiyatlarına yapılan zamlar bahane 3800

14 sipariş
15 Burada yurt içindeki fiyat artışları ile ilgili örnekler verilmektedir.
05-68/958-259
84
edilerek fiyatlar bu şekilde yükseltilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Uzak Doğu'da ve
Amerika'da talebin yüksek fiyatlardan alıcı bulması bahane edilmiştir."

96. 11.2.2004 tarihli “25 Eylül 2003 Tarihinde Yapılan Yüksek İstişare Konseyi
Toplantısından Bugüne Kadar Geçen Süre İçerisinde Derneğimiz Faaliyetleri
Hakkında Bilgi Arzı” başlıklı metinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“...Son 4.5 ay içerisinde sektörümüzün diğer konuları yanında, ağırlıklı bir
şekilde, AB’ne yönelik ihracatımız ile, hurda ve nihai ürün piyasasındaki
gelişmelerin görüşüldüğü 4 Teknik Komite toplantısı gerçekleştirilmiştir....” 3810

Yukarıda yer verilen belgenin tarihinden hemen sonra Çolakoğlu, İçdaş, Habaş,
İzmir Demir Çelik, Kardemir, Yeşilyurt, Diler, Çebitaş ve Kroman'ın nervürlü
inşaat demiri fiyatlarını; Çolakoğlu, Habaş, İsdemir ve Ege Çelik'in filmaşin
fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

97. Rekabet Kurumu tarafından soruşturma açılmasından sonra, 17.5.2004
tarihinde İstanbul'da gerçekleştirilen 52. YİK toplantısına ilişkin bilgi notunda
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
3820
"...Gündemin 1. maddesi çerçevesinde, bir önceki toplantıdan bu yana, yurtiçinde
ve yurtdışında, sektörü ilgilendiren konularla ilgili bilgi verilmesini müteakip
gündemin 2. maddesine geçilmiştir.
...Gündemin diğer konuları başlıklı 4. maddesi kapsamında;
- ...
- Rekabet Hukuku Konusunda Eğitim
- ...
konuları görüşülmüştür.

Yukarıda özetle ifade edilen görüşmeler neticesinde, 3830
- ...Üye kuruluş temsilcilerinin, Rekabet Hukuku'nu daha iyi öğrenmeleri
maksadıyla, eğitime tabi tutulmaları,
- ...hususlarında mutabakat sağlanmıştır."

Belgenin ekinde yer alan katılımcı listesinden toplantıya; İzmir Demir Çelik,
Erdemir, Kaptan Demir Çelik, Çolakoğlu, İsdemir, Çemtaş, Asil Çelik, Ege Çelik
ve Yeşilyurt'dan yetkililerin katıldığı anlaşılmaktadır.

98. Asil Çelik'te yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen 31.5.2004 tarihli
DÇÜ-RK (İst.) toplantısı ile ilgili tutulduğu anlaşılan toplantı notlarında 3840
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"...Dernekte bir koordinatör tespit edilerek tek bir metin değil ama, birbirleri ile
uyumlu olan ve çelişmeyen metinler ortaya çıkmasının sağlanması."

99. Diler-Yazıcı, Asil Çelik ve Çemtaş'ta yapılan yerinde inceleme sırasında elde
edilen ve DÇÜD tarafından gönderildiği anlaşılan, "Demir-Çelik Sektöründe
05-68/958-259
85
Rekabet Kurumu Soruşturması" başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
3850
"Türk demir-çelik sektörü, 2003 yılında gerçekleştirdiği 18,3 milyon ton üretim ile,
Dünya çelik üretiminde 13. sırada yer almış bulunmaktadır. 2004 yılında üretimin
20 milyon ton seviyesine, Türkiye'nin çelik üretimindeki yerinin ise 12. sıraya,
yükselmesi beklenmektedir.
...
NOT: Rekabet Kurumu ile ilgili hazırlıkların, Kurum personeli tarafından
gerçekleştirilecek çalışmalardan masun tutulabilmesi için, Hukuk Müşavirliği
Odasında ve üzerinde Rekabet Kurumu Danışman Dosyası yazılı dosyalarda
muhafaza edilmesi, uygun olacaktır."
Yukarıda yer verilen belgeler dışında bir çok teşebbüsün birbirine fiyat ve hurda 3860
konularında bilgi gönderdiği, bu şekilde uygulanan ve uygulanacak fiyatlar
konusunda bilgi değişimi sağladığı tespit edilmiştir16.
Yukarıda yer verilen belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, uzun demir
çelik sektöründeki üreticilerin sürekli bir koordinasyon ve anlaşma içerisinde
olduğu görülmektedir. Bu durumun fiyatlara ne şekilde yansıdığı 2000 yılından
2004 yılının Mart ayına kadar incelenmiştir. Aşağıdaki grafiklerde görüleceği
üzere teşebbüslerce uygulanan nervürlü inşaat demiri ve filmaşin fiyat seyrinin
son derece uyumlu olduğu tespit edilmiştir.17

3870






16 Bu kapsamda, Diler'de rakiplerin yıllık hurda tüketim miktarı, Kaptan'da Kroman'ın fiyat listeleri,
İçdaş'ta Çolakoğlu'nun fiyat listeleri, İsdemir'de Kardemir'in fiyat listeleri, Kardemir'de İsdemir ve
Kroman'ın fiyat listeleri, Çokaloğlu'nda İzmir Demir Çelik ve Kardemir'in fiyat listeleri, Diler'de
Kroman ve Çolakoğlu'nun fiyat listeleri, İsdemir'de Çolakoğlu'nun hurda alım fiyat listesi elde
edilmiştir.
17 Nervürlü inşaat demiri ve filmaşin fiyatları, teşebbüslerden sağlanan liste veya fatura
fiyatlarından çıkarılmıştır. Fiyatlar KDV dahil yurt içi satış fiyatlarıdır. Nervürlü inşaat demirinde 12
mm., filmaşinde 5.5 mm. tellik (1008) filmaşin esas alınmıştır.
Nervürlü İnşaat Demiri Fiyat Grafiği
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
500
550
600
650
700
750
800
36
52
6
36
56
3
36
60
0
36
63
7
36
67
4
36
71
1
36
74
8
36
78
5
36
82
2
36
85
9
36
89
6
36
93
2
36
96
9
37
00
4
37
04
1
37
07
7
37
11
2
37
14
9
37
18
6
37
22
3
37
26
0
37
29
7
37
33
4
37
37
1
37
40
6
37
44
3
37
48
0
37
51
7
37
55
4
37
59
1
37
62
8
37
66
5
37
70
2
37
73
9
37
77
6
37
81
2
37
84
9
37
88
6
37
92
3
37
96
0
37
99
7
38
03
4
Tarih
F
iy
at
(Y
T
L
/T
o
n
)
Çolakoğlu
İçdaş
İDÇ
Habaş
İsdemir
Kardemir
Yeşilyurt
Kroman
Yazıcı
Diler


05-68/958-259
87
Filmaşin Fiyat Grafiği
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
500
550
600
650
700
750
800
850
900
36
52
6
36
57
4
36
62
2
36
67
0
36
71
8
36
76
6
36
81
4
36
86
2
36
90
9
36
95
7
37
00
3
37
05
1
37
09
6
37
14
4
37
19
2
37
24
0
37
28
8
37
33
6
37
38
3
37
42
9
37
47
7
37
52
5
37
57
3
37
62
1
37
66
9
37
71
7
37
76
5
37
81
2
37
86
0
37
90
8
37
95
6
38
00
4
38
05
2
Tarih
F
iy
at
(Y
T
L
/T
o
n
)
Çolakoğlu
Habaş
İsdemir
İçdaş
Ege Çelik


3880

I.5. Savunmalar ve Bu Savunmalara İlişkin Değerlendirmeler

İlgili teşebbüslerin, yukarıda yer verilen delil ve tespitlere ilişkin olarak yaptıkları
savunmalar özetle, “usule ilişkin savunmalar”, “esasa ilişkin savunmalar” ve
"ceza takdirine ilişkin savunmalar” olmak üzere üç ana başlık altında toplanmıştır.
Bu savunmalara ilişkin değerlendirmeler ise “usule ilişkin değerlendirmeler” ve
“esasa ilişkin değerlendirmeler” olmak üzere iki ana başlık altında toplanmıştır.

I.5.1. Savunmalar 3890

I.5.1.1. Usule İlişkin Savunmalar

Bu bölümde önaraştırma safhasından, Soruşturma Raporu'nun tebliğine kadar
geçen sürede usule ilişkin bazı eksiklik ve yanlışlıkların yapıldığı iddia
edilmektedir. Bu bölümde özetle;

1. İlk yazılı savunmanın hazırlanmasına temel teşkil eden Soruşturma
kararının tebligatı aşamasında, Kanun'un 43/2. maddesine uygun olarak
yeterli bilginin gönderilmediği, Kanun'un 44/2. maddesi gereğince, iç 3900
yazışma-dış yazışma ayrımına gidilmeksizin, belgenin teşebbüsle ilgili
tutulup tutulmadığı ayrımına göre hareket edilmesinin Kanun'a uygun
olacağı, bu kapsamda ilk inceleme ve önaraştırma raporlarının
teşebbüslere gönderilmemesinin savunma hakkını kısıtladığı,
2. İkinci yazılı savunmanın hazırlanması sırasında, dosya inceleme ve
Soruşturma Raporu’nda yer verilen grafiklerin dayanağı olan tabloların
gönderilmesinin talep edildiği, dosya incelemenin soruşturma raporu,
ekleri ve teşebbüsle Rekabet Kurumu arasındaki yazışmalarla sınırlı
tutulduğu, grafiklerin dayanağı olan tabloların gönderilmesinin ise, rakip
teşebbüslere ait fiyat listelerinin teşebbüs isimleri gizlense de Soruşturma 3910
Raporunda yer alan grafiklerle karşılaştırılarak, fiyat listelerinin hangi
teşebbüslere ait olduğunun bulunmasının zor olmayacağı gerekçesiyle
reddedildiği, bu şekilde de savunma haklarının kısıtlandığı,
3. Önaraştırma yapılması kararının 11.3.2004'te alındığı, önaraştırma
raporunun 14.4.2004'te bitirildiği, dolayısıyla Kanun'da öngörülen 30
günlük önaraştırma süresinin aşıldığı, bu süre aşımının önaraştırma ile bu
önaraştırmayı yapacak raportörlerin görevlendirilmesine kadar geçen,
fakat Kanun'da öngörülmemiş süreden kaynaklandığının söylenebileceği,
fakat Rekabet Kurumu'nun görevlendirme için harcayacağı sürenin üçüncü
tarafları ilgilendirmediği, bu şekilde Kanun'da belirtilen sürelere 3920
uyulmadığı,
4. Kanun'un 19/b maddesinde idari para cezası verme yetkisinin 5 yıllık
zamanaşımı süresine tabi olduğu, dolayısıyla 20.5.2000 tarihinden önceki
dönemler açısından iddia edilen eylemler ve dayanılan belgeler için
soruşturma yapılması ve ceza verilmesinin yasaya aykırı olacağı,
5. Kronolojik olarak bakıldığında, 1963 yılında Ankara Anlaşması’nın, 1971
yılında Katma Protokol’ün, 1995 yılında Ortaklık Konsey Kararı’nın
imzalandığı, 1994 yılında ise Rekabet Kanunu'nun yürürlüğe girdiği, ancak
Rekabet Kanunu'nun diğer hukuk dallarından farklı olması, yeni kavramlar
getirmesi, konunun profesyonelce anlaşılmasının zamana ihtiyaç 3930
05-68/958-259
89
göstermesi nedenleriyle, her ne kadar kanunu bilmemek özür kabul
edilmese de Kurum'un da bir geçiş dönemi yaşadığı göz önüne alınarak
ticari işletmelere de belli bir zaman aralığı tanınması gerektiğinden
bahsedilebileceği, daha önce Rekabet Kurulu tarafından verilen kararlarda
bunun örneklerinin bulunduğu

ileri sürülmüştür.

I.5.1.2. Esasa İlişkin Savunmalar
3940
Bu bölümde özetle;

1. Gerçekte, soruşturmaya konu teşebbüslerin birbirlerine karşı bir anlaşma
yapmak istiyor görünmelerine rağmen soruşturmanın dayanağı olan
belgelerden de görüleceği gibi, her seferinde bu isteği belirtmeleri ancak
toplantı sonrasında bildikleri gibi davranmaya devam etmelerinin, aslında
anlaşma yapmak iradesinin olmadığını gösterdiği, dolayısıyla söz konusu
isteğin "gerçek ve samimi iradeyi" yansıtmadığı, bu nedenle anlaşma
yapma iradesinin bulunmadığı,
2. Rekabet Kanunu'nun 4. maddesi anlamında bir anlaşmadan söz 3950
edilebilmesi için, "en az iki tarafın" ve "bu taraflar arasında bir irade
uyuşmasının" olması gerektiği, bu şartlardan ilkinin soruşturma
bakımından gerçekleştiği, ancak ikinci şartın gerçekleşmediği, konuşulan
konularda uyuşma sağlanamadığı, zaman zaman fiyat tavsiyelerinde
bulunulsa da teşebbüslerin bunlara uymadığı, dolayısıyla 4. madde
anlamında bir anlaşmadan söz edilmesinin mümkün olmadığı,
3. Soruşturma Raporu’nda, ilgili ürün pazarının belirlenmesinde vasıflı çeliğin
kalitesi, kullanım amaçları, ve üretim süreci bakımından uzun ve yassı
ürünlerden ayrıldığının belirtildiği, buna karşılık vasıflı çelik ürünlerinin
uzun ürünlerin alt pazarı olarak kabul edildiği, bu durumun ilgili ürün 3960
pazarının belirlenmesinde karmaşıklığa yol açtığı,
4. Soruşturma Raporu’nda yer alan belgelerden alınan ifadelerin, ilgili
oldukları belgelerin tüm metninden bağımsız olarak değerlendirilmesinin
farklı sonuçların ortaya çıkmasına yol açtığı,
5. Yeniden yapılandırma ile ilgili toplantılarda fiyat, kapasite ve benzeri
konulara değinilmesinin kaçınılmaz, son derece doğal ve anlaşılabilir bir
olgu olduğu,
6. Bazı teşebbüslerin uyguladığı fiyatlardan örnekler verilmek suretiyle,
Soruşturma Heyeti tarafından tespit edilen birlikte fiyat artışlarının gerçeği
yansıtmadığı, 3970
7. Soruşturma Raporu'nda yer alan nervürlü inşaat demiri fiyat grafiği ile
dünya nervürlü inşaat demiri piyasası fiyat grafiğinin tıpa tıp aynı olduğu,
8. Toplantıların sıklığından, aynı konuların konuşulmasından, ortaya konan
görüşlere genel olarak uyulmaması nedeniyle duyulan rahatsızlıklardan ve
görüşülen konuların piyasalarda etki doğurmamasından, ortada bir
koordinasyon veya anlaşma iradesinin olmadığının anlaşıldığı,
9. 4. maddenin lafzına bakıldığında, rekabetin ihlal edilmesinin
amaçlanmasının da yasaklandığının iddia edilebileceği, ancak eylem
aşamasına gelmemiş, çoğu zaman kuralların bilincinde olmamaktan
kaynaklanan ve gerçek amacını aşan bazı birlikteliklerin "rekabeti 3980
05-68/958-259
90
kısıtlama amacı" kapsamında ele alınarak ağır bir şekilde
cezalandırılmasının hak ve adalet ilkelerine ters düşeceği, dolayısıyla
piyasada etki doğurmayan bir işlem veya eylemin Kanun'un koruduğu
kamusal menfaatlere zarar vermesinin de beklenemeyeceği, bu konuda
Rekabet Kurulu'nun örnek kararlarının bulunduğu,
10. Demir çelik pazarında faaliyet gösteren ve toplam kapasiteleri 5.975.000
ton/yıl olan 170 adet bağımsız haddecinin bulunduğu, haddecilerin içinde
bulunmadığı bir anlaşma ile fiyatların pazar dışında belirlenmesinin
ekonomik olarak mümkün olmadığı,
11. Kartel anlaşmalarının oybirliği gerektirmesi ve içinden birinin uymaması 3990
halinde çökmesi nedeniyle, ilgili teşebbüs sayısı arttıkça anlaşmaya
ulaşılabilmesinin artan işlem maliyeti ile beraber zorlaşacağı,
12. Bazı teorik modellere dayanılmak suretiyle demir çelik sektöründeki
kartellerde aldatmanın tespitinin veya piyasadaki diğer değişimlerden ayırt
edilmesinin zor olduğu, bu tespiti kolaylaştıracak nitelikte olması gereken
teorilerde açıklanan eylemlerin kullanılmasının ilgili piyasalarda söz
konusu olmadığı, dolayısıyla demir çelik sektöründe kartel anlaşması
yapılsa bile uygulanmasının mümkün olmadığı,
13. DÇÜD’ün sektörün %95’ini değil, %50’sini temsil ettiği; DÇÜD
toplantılarının gelişi güzel yapıldığı düzenli bir süreklilik sergilemediği; 4000
teknik komite toplantılarının temsil yetkisi olmayan kişilerce yapıldığı;
toplantılara tüm üyelerin katılmadığı,
14. Türk Demir Çelik Sektöründe %70 ithal girdi maliyeti olduğu; üretimin
%70’inin de ihraç edildiği, 200’e yakın haddeci kuruluşun bulunduğu,
ithalatın serbest olduğu, anti damping davaları nedeniyle yurt içi
fiyatlarının yurt dışı fiyatlarının üzerinde seyretmesinin mümkün olmadığı,
15. DÇÜD çatısı altında yapılan toplantılarda fiyatlara ilişkin konulara yer
verildiğinin ortada olduğu, ancak konuşulan hususların fiyat belirlemekten
çok, fiyatların zaman zaman teşebbüs maliyetlerini karşılamayacak şekilde
olmasından, bunda da büyük ölçüde Devlet işletmesi niteliğindeki 4010
teşebbüslerin uyguladıkları fiyat politikası ile elektrik ark ocaklı tesislerinin
hurda bağımlısı olmasından kaynaklandığı,
16. Teşebbüslerin toplantılara sürekli olarak katılmalarının nedeninin yanlış
bilgi vermek suretiyle birbirlerini aldatma, bu şekilde de rekabet etme
amaçlı olduğu,
17. Türk demir çelik sektörünün rekabetçi yapıya sahip olduğu, uzun
üretiminin %70’inin ihraç edildiği, Türkiye toplam tüketiminin %20’si
oranında ithalat rekabetinin bulunduğu, Türkiye’nin dünya demir çelik
üretimi içindeki payının %2 olduğu,
18. Demir çelik üreticilerinin zararına satış yaptıkları, zararına satış yapan 4020
şirketlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı anlaşma ve uyumlu
eylem içerisinde olduklarının iddia edilemeyeceği,
19. Üyelerin üretim kısıtlamasına olumlu bakmadıkları; sektörde sürekli üretim
fazlası olduğu, fiyatların düşmesinde ithalatın ve haddeci kuruluşların
etkisinin olduğu, ithalatın serbest olduğu bir ortamda Dünya fiyatlarından
soyut fiyat belirleme ve satma şansının olmadığı,
20. Arzın sürekli bir artış içinde olması nedeniyle arz miktarının kontrolü
iddiasından bahsedilemeyeceği,
21. Arz miktarının kontrolü ile ilgili olarak Soruşturma Heyeti’nin, Türkiye'de
yurt içi talep olmasına karşılık teşebbüsler bir araya gelip arz miktarını 4030
05-68/958-259
91
kısmış olsalardı, bu durumda ihlalin söz konusu edilebileceği, ancak
mevcut durumda üreticilerin zaten olmayan bir talep karşısında veya az
olan talebe yönelik üretimde bulunmayı hedefledikleri, piyasada yetecek
oranda üretim yapılması sonucunda makul oranda kar elde edileceği, bu
durumda da kapasite kullanım oranlarının kısılmasının son derece doğal
karşılanması gerektiği gerçeğini görmediği,
22. Soruşturma Raporu'nda Derneğe üye olmanın rekabeti kısıtlama amacına
yönelik bir yatay anlaşmanın tarafı olmak gibi değerlendirildiği,
23. Soruşturma Raporu'ndaki iddiaların aksine bir aylık düzenli toplantıların
yapılmadığı, toplantıların iki ayda bir düzenlenmeye çalışıldığı, bazen de 4040
5-6 ay süreyle hiç toplantı yapılmadığı,
24. Dernek bünyesinde, yapılan toplantıların istişari nitelikte toplantılar olduğu,
söz konusu toplantılarda görüşülen hususların Dernek üyelerinin
faaliyetlerini etkileyici ve bağlayıcılığının olmadığı, dernek toplantılarında
zikredilen görüş ve temennilerin aksine hareket etmenin de hiç bir
yaptırımının bulunmadığı,
25. Toplantıya katılan üyelerin fiyat, stok, maliyet yapıları ve ham madde
tedarik kanalları gibi pek çok konuda ticari mahremiyetlerini muhafaza
ettikleri, toplantı sonrasında üyelerin toplantılarda konuşulanlardan farklı
tutum ve davranışlar içinde bulundukları ve toplantılarda konuşulanların 4050
da, pazara ortak eylem, ortak fiyat, bir anlaşmaya karine teşkil edecek
şekilde yansımadığı,
26. Soruşturma Raporu'nda Derneğe üye teşebbüsler tarafından gönderilen
sıvı çelik bazında üretim miktarlarının gönderildiği ve Derneğin de bu
bilgileri yayımladığının ifade edildiği, ancak bu bilgilerin resmi makamlara
bildirilen aleni bilgiler olduğu,
27. Soruşturma Raporu’nda AKÇT Anlaşması ile Türkiye'nin yükümlülüklerine
değinilmesine rağmen, bunlar ile arz miktarının kontrolü iddiaları
arasındaki ilişkinin hiç incelenmediği, bu inceleme yapılmadığından
DÇÜD'nin rekabetin sınırlanmasının koordinasyon merkezi olarak ortaya 4060
konulduğu,
28. Yılda 1000'in üzerinde yazışma gerçekleştiren Derneğin faaliyetleri
arasında son derece sınırlı bir yer tutan Teknik Komite toplantılarındaki
gündem dışı bazı konuşmalara atıfla, Dernek faaliyetlerinin sektör
kuruluşları arasında fiyatlandırmayı öncelikli hedef haline getirdiği
yönünde Soruşturma Raporu’nda yer alan iddiaların gerçeği yansıtmadığı,
DÇÜD'nin işlevinin önemini gölgelediği

ileri sürülmüştür.
4070
I.5.1.3. Ceza Takdirine İlişkin Savunmalar

Bu bölümde özetle;

1. Kastın iki unsurunun bulunduğu, birincisinin suçun kanundaki tanımını
bilerek gerçekleştirilmesi, ikinci unsurun bu fiilin isteyerek
gerçekleştirilmesi olduğu, Soruşturma Heyeti’nin kastın varlığını Rekabet
Kanunu'nun bilinmesi ile bağdaştırdığı, oysa bu durumun hukuk düzeninde
"kanunu bilmemek mazeret değildir" kuralı ile açıklandığı, Kanunların
05-68/958-259
92
bilinmesinin cezanın ağırlaştırılmasına değil, hafifletilmesine dayanak 4080
olması gerektiği,
2. Gerek piyasa yapısının, gerekse teşebbüslerin aldatma güdüsünün ilgili
pazarlarda rekabeti sınırlama amacı taşıyan anlaşma yapılsa dahi
uygulamasını, piyasalarda etki doğurmasını, kamu hukuku bakımında da
kamusal zarara sebep olmasını engellediği, diğer taraftan varlığı iddia
edilen birlikte davranışların ortaya çıkmasında Devlet organlarının rolünün
bulunduğu, bu nedenle ceza takdirinde Devlet'in rolünün dikkate alınması
gerektiği,
3. Soruşturma Heyeti tarafından teşebbüslerin uzun yıllardır dernek
toplantılarına katılmasının başlı başına ihlal olarak değerlendirilmesinin 4090
yadırgandığı, diğer taraftan kararların uygulanmadığı ortada iken
"kararların uygulanmasındaki etkinliklerin" dikkate alınarak ceza takdirinde
ağırlaştırıcı unsur olarak değerlendirilmesine ilişkin Soruşturma Heyeti'nin
kanaatinin kabul edilemez nitelikte olduğu,
4. Asil Çelik'ın, hakkında rekabet incelemesi başlatıldığından haberdar
olmasıyla beraber, ihlal iddiası yürütülebilecek hiç bir faaliyet göstermemiş
olmasının değerlendirilmesi gerektiği, hurda alımına ilişkin iddiaların bir an
için kabul edilmesi durumunda, bu uygulananın hangi pazarda rekabeti
sınırlayacağına ilişkin Soruşturma Raporu’nda bir açıklama bulunmadığı,
hurda alımı konusunda Çemtaş'la birlikte rekabet ihlali gerçekleştirildiği 4100
iddia ediliyorsa, bu durumda Çemtaş için yapılan "yalnız iki kez toplantıya
katılmaktan ötürü" hafifletici yorumun Asil Çelik için de yapılması gerektiği
5. Çukurova Çelik’in 26.11.2001 tarihine kadar demir çelik sektöründe
faaliyet gösterdiği, bu tarihten itibaren üretim tesisini Ege Çelik’e
devretmek suretiyle piyasadan çekildiği, yine aynı tarihte Demir Çelik
Üreticileri Derneği’ndeki üyeliğin iptal ve terkin ettirildiği, anılan tarihten
sonra sektörde herhangi bir faaliyetinin olmadığı,
6. Ege Metal'in, Ekim 1994'den Haziran 2002'ye kadar EAO tesis olarak
kütük ve uzun inşaat demiri üreticisi ve satıcısı olarak faaliyet gösterdiği,
şirketin Temmuz 2002'de kredi borcuna karşılık icraen satıldığı, şirketin 4110
faaliyet gösterdiği dönemde Demir Çelik Üreticileri Derneği (Dernek)
toplantılarına katıldığı, ancak Dernek'te Türk demir çelik ve dünya çelik
sektörünün, ilgili devlet kuruluşlarına bilgi verilmesi ve demir çelik
sektörünün genel sorunlarının tespit edilmesi ve çözüm yolları önerilmesi
gibi hususların görüşüldüğü, Dernek bünyesinde alınan kararların tavsiye
niteliğinde olduğu, bağlayıcılığının bulunmadığı,
7. Erege Metal savunmasında, Soruşturma Heyeti'nin yapmış olduğu
soruşturma sonucunda, Erege'ye herhangi bir ceza uygulanmaması
kanaatine ulaşıldığı, bu bağlamda Soruşturma Rapor'na ilave edilecek
herhangi bir hususun bulunmadığı, 4120
8. İsdemir'in, 4054 sayılı Kanun hükümlerine tabi bir teşebbüs olarak kabul
edilemeyeceği, teşebbüs kavramının iki kavramsal unsurunun bulunduğu,
bu unsurların ekonomik faaliyet ve ekonomik bağımsızlık olduğu, ancak
İsdemir'in belirli ölçüde hukuki bağımsızlığı olsa bile, özellikle bağımsız
karar alma iktidarına sahip olmadığı, 31.1.2002 tarihine kadar iktisadi
devlet teşekkülü niteliğinde bir kamu tüzel kişi olan ve buna bağlı olarak
da söz konusu tarihe kadar İsdemir ürünlerinin satış fiyatlarının devlet ve
hükümetin makro ekonomik politikaları çerçevesinde İsdemir'in bağlı
bulunduğu yetkili kamu kurum ve kuruluşlarının talimat, izin onaylarının
05-68/958-259
93
çerçevesinde belirlendiği, İsdemir'in Erdemir'e devri sonrasında da kamu 4130
otoritesi altında kalmaya devam ettiği, Erdemir'in kendi yasasının olması
ve halka açık olmasına rağmen yine de İsdemir'in hükümetin makro
hedeflerine bağlı kaldığı,
9. Soruşturma Raporu'nda esas alınan ilgili ürün pazarı kapsamına giren
ürünlerin İsdemir tarafından üretilmediği, İsdemir'in nervürlü inşaat demiri
üreten profil haddehanesini 29.5.2001 tarihinde kapattığı, 2003 yılı
itibarıyla İsdemir üretiminde pik demirin %8, kangal demirin %17 ve kütük
demirin de %75 payının bulunduğu,
10. İsdemir'in hurda alımında yatay anlaşma yapmasının gereğinin
bulunmadığı, çünkü hurda maliyetinin toplam maliyet içinde çok küçük bir 4140
payının bulunduğu, İsdemir'in üretim prosesinden gelen hurdayı tekrar
kullanması nedeniyle, kuruluşundan 2002 yılına kadar hiç hurda satın
almadığı, ilk defa 2002 yılında hurda satın aldığı, 2004 yılında ise ithal
edilen hurdanın yaklaşık %0,62’sini satın aldığı, hurda alım fiyatlarının
düşük olmasının EAO tesislerin üretim maliyetlerinin düşmesine yol
açacağı, bu durumun da İsdemir'in EAO tesislerle rekabetini olumsuz
etkileyeceği ve dolayısıyla İsdemir'in hurda alım fiyatlarının asgari
seviyelerde tutulması veya alım şartlarının iyileştirilmesinde menfaatinin
bulunmadığı,
11. Kardemir’in hiçbir zaman DÇÜD üyesi olmadığı, Kardemir’in birkaç kez 4150
toplantılara katıldığı, en son 11.2.1998’de katıldığı bunun da zaman
aşımına girdiğini, Kardemir’in ana ham maddelerinin demir cevheri ve
koklaşabilir kömür olduğunun da toplantılarda hiç ele alınmadığı;
Kardemir’in ham madde alım fiyatı ve alım şartlarının tespiti yoluyla
Kanun’u ihlal etmesinin mümkün olmadığı, çünkü bu başlıkta hurdanın söz
konusu olduğu, Kardemir’in arz miktarını kontrol ederek üretimi kısmasının
söz konusu olmadığı, çünkü 24 saat kesintisiz çalıştığı, tutanaklarda
Kardemir’in üretim kısıtlamasına gitmemesinin eleştiri konusu yapıldığı,
Kardemir’in diğer teşebbüslerden ayrı satış politikası izlediğinin
Soruşturma Raporu’nda da tespit edildiği, bunun da 4054 sayılı Kanun’u 4160
ihlal etmediğini ortaya koyduğu, Kardemir DÇÜD üyesi olmadığından
toplantı sonrası yapılan zamlarla, Kardemir’in yaptığı zamlar arasında
illiyet bağı bulunmadığı; nervürlü inşaat demirinin toplam ürünlerde %30-
35 arası yer teşkil ettiği,
12. Yeşilyurt'un hakkında soruşturma açılan teşebbüsler içerisinde pazar payı
en az olan teşebbüs olduğu, bu nedenle demir çelik ürünlerinin satış
fiyatının ve satış şartlarının tespit edilmesinde etkili ve belirleyici
olabilmesinin mümkün olmadığı

ileri sürülmüştür. 4170

I.5.2. Savunmalara İlişkin Değerlendirmeler

I.5.2.1. Usule İlişkin Değerlendirmeler

Soruşturma kararının hakkında soruşturma başlatılan teşebbüslere tebliği ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun'un 43/2. maddesinde "... Taraflara tanınan ilk yazılı
cevap süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim yazısı ile birlikte,
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara göndermesi gerekir."
05-68/958-259
94
hükmü yer almaktadır. Soruşturma kararı söz konusu Kanun hükmüne uygun 4180
olarak tebliğ edilmiş bu kapsamda tebligatta; önaraştırma raporunun ilgili tüm
bölümleri ve soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden tüm belgeler
teşebbüslere gönderilmiştir.

Bir iç belge olarak kabul edilen önaraştırma raporunun teşebbüslere
gönderilmesinin söz konusu olmadığı ilgili yazışmalarda ifade edilmiştir.
Komisyon uygulamalarında olduğu gibi Rekabet Kurulu da bazı belgelerin gizliliği
nedeniyle ilke olarak üçüncü taraflara açılanamayacağını kabul etmektedir. Bu
belgeler temel olarak; iç yazışmalar, ticari sır içeren belgeler ve diğer (Devletin
güvenliğini ilgilendiren gizli belgeler, kamu kurumlarıyla ilgili gizli belgeler gibi) 4190
gizli kabul edilen belgelerdir.

Soruşturma Raporu’nda uzun demir çelik sektöründeki üreticilerin sürekli bir
koordinasyon ve anlaşma içerisinde olduğu belgelerle ispatlandıktan sonra, bu
durumun fiyatlara ne şekilde yansıdığı 2000 yılından 2004 yılının Mart ayına
kadar incelenmiş ve bazı teşebbüslere ait nervürlü inşaat demiri ve/veya filmaşin
fiyat seyrini gösteren grafikler hazırlanmıştır. Söz konusu fiyat eğrileri 51 aylık bir
dönemde ilgili teşebbüslerin piyasada uygulamış oldukları fiyat seyirlerini
göstermektedir. Her ne kadar geçmişte uygulanan fiyatların ticari sır olarak kabul
edilmemesi gerektiği iddia edilse de, geçmişteki bu kadar uzun bir dönemi 4200
kapsayan fiyat politikasının incelenmesi neticesinde, söz konusu teşebbüslerin
mevcut ve geleceğe dönük fiyat politikaları hakkında çıkarımlar yapılabileceği
düşünülmektedir. Söz konusu fiyatlar, teşebbüslerin piyasada uyguladıkları
gerçek fiyatları olduğu için, bazı teşebbüsler ticari sır olarak kabul edilmesi
talebinde bulunmuş, Soruşturma Heyeti de bu talebi yerinde görerek kabul
etmiştir. Her ne kadar teşebbüslere ait fiyat grafiklerinin verilmesi ile fiyatlar zaten
üçüncü kişilere ifşa edildiği savunmaları yer alsa da, grafiklerde yer alan
eğrilerden, fiyat ve tarihlerin tam olarak tespit edilmesinin mümkün olmadığı
ortadadır. Bununla birlikte, talep eden teşebbüslere Kanun'un 44/2. maddesi
gereği grafiklerin renkli baskıları ve grafiklerin hazırlanmasına dayanak teşkil 4210
eden teşebbüsün kendisine fiyat tabloları gönderilmiştir. Bu şekilde teşebbüslere,
Soruşturma Heyeti tarafından oluşturulan grafiklerle ilgili olarak savunma yapma
imkanı verilmiştir.

Önaraştırma ve soruşturma sürecinde yapılan yerinde incelemelerde sureti
alınan belgelerden ayrı bir suret de ilgili teşebbüslere bırakılmıştır. İlgili teşebbüs
temsilcisi ya da vekillerinin temsilcisi oldukları teşebbüslerden de bu belgelere
ulaşmaları mümkündür. Alınan belgeler, teşebbüsler ile ilgili olarak lehte veya
aleyhte düzenlenmiş ve delil olarak değerlendirilmesi halinde Soruşturma Raporu
ve ekinde yer verilmektedir. Bunun dışındaki belgeler, Soruşturma Heyeti 4220
tarafından ilgili teşebbüslere herhangi bir isnat içermeyen ve soruşturma
açısından önem arz etmeyen belgelerdir. Kanun'un 44. maddesinin son fıkrası
gereğince Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları
kararlarına dayanak yapamamaktadır.

Soruşturma Raporu lehte ve aleyhte olarak elde edilen belgelerin yer aldığı bir
durum tespit raporu niteliğindedir. Rapora sadece aleyhte olanlar
yansıtılmamakta; her türlü lehte ve aleyhte bilgi, belge ve değerlendirmelere yer
verilmektedir. Örneğin Soruşturma Raporu’nda, ceza takdiri kısmında
05-68/958-259
95
teşebbüslerin objektif durumları ortaya konulmuş ve ceza takdirinde dikkate 4230
alınmaları Soruşturma Heyeti tarafından talep edilmiştir.

Söz konusu Soruşturmaya ilişkin olarak, 11.3.2004 tarihinde Rekabet Kurulu
tarafından önaraştırma yapılması kararı verilmiş, Daire Başkanlığı'nın 16.3.2004
tarihli görevlendirmesine istinaden, 14.4.2004 tarihli önaraştırma raporu
hazırlanmış (buna göre önaraştırma raporu 29 günde hazırlanmıştır.) ve Kurul'a
sunulmuştur. Rekabet Kurulu söz konusu önaraştırma raporunu 22.4.2004
tarihinde görüşerek (buna göre Rekabet Kurulu 8. günde karar vermiştir.) söz
konusu soruşturmanın açılmasına karar vermiştir. Görüldüğü üzere Kanun'da
öngörülen tüm sürelere uyulmuştur. Esasen sürelere uyulmadığına ilişkin 4240
iddianın cevabı savunma yazısında "Bu sürelerin önaraştırma kararı ile bu
önaraştırmayı yapacak raportörlerin görevlendirilmesine kadar geçen, fakat
Kanun'da öngörülmemiş süreden kaynaklandığı söylenebilir. Fakat soruşturma
raporunda söz konusu görevlendirmenin ne zaman yapıldığına dair bir bilgiye
rastlanmamıştır. Bu tür bir bilgi verilmiş olsa dahi, Rekabet Kurumu'nun
görevlendirme için harcayacağı sürenin üçüncü tarafları ilgilendirmediği ve RKHK
ile verilen sürelerin aşılmasının mazeretini oluşturmayacağı kesindir." şeklinde
verilmiştir. İzah edildiği üzere Kanun'da yer alan sürelere uyulmuş olmakla
birlikte, söz konusu sürelerle ilgili olarak Danıştay Onuncu Daire'nin 2001/4716
E., 2004/7305 K. sayılı kararında "Dava konusu Kararın tesisi aşamasında 4250
4054 sayılı Yasa'da öngörülen sürelerin aşıldığı, bununda işlemin iptalini
gerektirdiği öne sürülmekte ise de ön araştırma ve soruşturma sürecini
hızlandırmak, Kurul'un süratle karar vermesini sağlamak amacıyla konulan,
Kurul'un iç işleyişine yönelik bulunan, uyulmaması halinde yaptırım
öngörülmeyen sürelerin aşılmasını işlemin iptalini gerektiren bir sakatlık olarak
değerlendirilemeyeceğinden, davacıların bu iddiasına itibar edilmemiştir."
denilmektedir.

4054 sayılı Kanun'un 19. maddesinde "Kurulun para cezası ve süreli para cezası
verme yetkisi aşağıdaki zamanaşımı sürelerine tabidir: ... b) Diğer hallerde beş 4260
yıl. Süre, ihlalin vuku bulduğu gün işlemeye başlar. Sürekli veya tekrarlanan
ihlaller söz konusu ise süre, ihlalin sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden
itibaren başlar" hükmü yer almaktadır. Soruşturma Raporu’nda yer verilen
belgelerden anlaşılacağı üzere 1995 yılından günümüze kadar devam eden
sürekli ve tekrarlanan ihlaller söz konusudur. Bu nedenle herhangi bir zaman
aşımından bahsedilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.

I.5.2.2. Esasa İlişkin Değerlendirmeler

Soruşturma Heyeti tarafından tüm teşebbüslerden 2000, 2001, 2002, 2003 ve 4270
2004 yıllarına ait üretim ve satışı yapılan her bir uzun hadde demir çelik ürünü
için, değişim tarihleri itibarıyla satış fiyatları istenmiştir. Ayrıca, yerinde
incelemelerde bulunan belgelerde ve teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmelerde
de teşebbüs tarafından uygulanan fiyatlar konusunda bilgi sağlanmıştır.
Savunma yazılarında ifade edilen belli tarihlerde farklı fiyatların bulunması ise,
peşin/vadeli satış, vade farkı, nakliyeli/nakliyesiz satış, bağlantılı satış, dolar/TL.
satış, fiyat değişikliğinin ardından alıcılara belli bir dönem için eski fiyattan mal
verilmesi gibi nedenlerden kaynaklanabileceği tespit edilmiştir. Ancak söz konusu
05-68/958-259
96
istisnai uygulamalar, ilgili dönemde fiyat artışı yapıldığı gerçeğini
değiştirmemektedir. 4280
Soruşturma Raporu’nda, uzun demir çelik ürünleri pazarında teşebbüsler
tarafından 4054 sayılı Kanun'un ihlal edildiğine ilişkin belgelere ayrıntılı bir
şekilde yer verilmiştir. Söz konusu belgeler ihlalin ne şekilde gerçekleştiğini
açıkça ortaya koymaktadır. Bu belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde
aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır:
DÇÜD bünyesinde TK ve YİK toplantıları 1995 yılından günümüze kadar düzenli
olarak (TK toplantıları genellikle ayda bir) yapılmaktadır. Bu toplantılara tüm
üyeler, temsil yetkisi olan üst düzey personel ile iştirak etmekte ve katılanların
çoğunluğunun iştiraki ile alınan kararlara tüm üyelerin uyması istenmektedir.
Toplantıların, uygulamaların alınan kararlara uygunluğun takibi açısından da 4290
önemi bulunmaktadır. Söz konusu toplantılarda uygulanamayacak kararların
alınmasından imtina edildiği de anlaşılmaktadır. Üyeler arasındaki bilgi
alışverişini de sağlayan ve işbirliğini güçlendiren toplantılar üyelerin ev
sahipliğinde yapılmaktadır.
YİK ve TK toplantılarında Derneğin amaçları arasında yer alan sektör
sorunlarının tespit ederek çözümlenmesi konularının ötesinde birçok konuda
işbirliği yapıldığı ve teşebbüsler arası bilgi alışverişinin, alınan kararların, varılan
mutabakatların, ilgili pazarda rekabeti engelleme amacı taşıdığı, rekabeti bozucu
nitelikte olduğu, söz konusu pazarlarda etki doğurduğu ve böylece uygulandığı
hem Soruşturma Raporu’nda yer alan belgelerden, hem de raporda yer verilen 4300
fiyat ve miktarlara ilişkin tespitlerden anlaşılmaktadır.18

18 Nitekim savunmalarda da DÇÜD toplantılarında satış fiyatı, üretimin kısılması, hurda gibi
konuların görüşüldüğü kabul edilmektedir. Söz konusu savunmalardan örnek niteliğindeki
alıntılara aşağıda yer verilmektedir.

İzmir Demir Çelik tarafından yapılan savunmada, "Soruşturma muhatabı teşebbüslerden İzmir
Demir Çelik Sanayi A.Ş.’nin de üyesi bulunduğu Demir Çelik Üreticileri Derneği bünyesinde
yapılan toplantılarda yurt içi ve yurt dışı ürün satış fiyatlarının konuşulduğu ve bazı zamanlarda
sektör içi sorunlardan ve verimlilik yaratma çabalarından kaynaklanan fiyatlara ilişkin görüş ve
temenniler birlik üyesi teşebbüsler tarafından dile getirilmiştir. Hatta bazı durumlarda Derneğin
tavsiyelerini içerecek şekilde diyaloglara gidilmiştir...” ifadesi yer almaktadır.

Habaş tarafından yapılan savunmada, “Her şeyden önce her bir teşebbüs bazında ve bu
teşebbüslerin gerçek amaçları konusunda derin bir inceleme yapmaksızın, sadece soruşturma
raporundaki ek belgelerden hareket ederek soruşturma heyetinin belirtilen tespit, görüş ve
sonuçlara ulaşmış olması tarafımızca mümkün görünmekte ve anlaşılmaktadır. Zira bazı bilgi ve
belgeler ilk bakışta teşebbüsler arasında iletişim, koordinasyon ve mutabakat olduğu ve bunun
rekabeti bozma amacı taşıdığı izlenmini vermektedir.” ifadesi yer almaktadır.

Ege Çelik tarafından yapılan savunmada, “Dernek toplantılarında konuşulan firmaların birbirine
verdiği zararın azaltılması için üretimlerin kısılması, AKÇT anlaşmaları ve AB’ye giriş sürecinde
belirtilen üretim kısılması ve kapatılması tartışmaların yanında miktarsal olarak çok küçük bir
miktar temsil etmektedir...” ifadesi yer almaktadır.

Çebitaş tarafından yapılan savunmada, “Soruşturma raporunun ekleri incelendiğinde açıkça
görüleceği üzere dernek bünyesinde gerçekleştirilen toplantılarda sadece Rapor’da yer verilen
hususlar değil sektöre ilişkin her türlü konu görüşülmüştür.” ifadesi yer almaktadır.

05-68/958-259
97
Toplantı notlarının sonuç bölümünde üzerinde uzlaşmaya varılan konular
sıralanmakta ve “.... hususlarında mutabakat sağlanmıştır.”, "...koordine
edilmiştir" gibi ifadelere yer verilmektedir. Bu ifadelerden de tarafların anlaşma
iradelerinin bulunduğu ve karşılıklı olarak iradelerin birbiri ile uyuştuğu,
dolayısıyla 4054 sayılı Kanun anlamında rekabeti bozucu anlaşmaların söz
konusu olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan her toplantının gündemi değişebilmekle birlikte, “Sektöre ilişkin, girdi ve
nihai ürün piyasasındaki gelişmeler hakkında bilgi alışverişinde bulunulması ve
sonra bu konularda mutabakata varılması”nın toplantıların çoğunun değişmez 4310
gündem maddesi olduğu anlaşılmaktadır.
Soruşturma kapsamında teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmelerde ve yazılı
savunmalarda “YİK ve TK toplantılarının içeriğinin ağırlıklı olarak dış piyasalara
ilişkin gelişmelerin takip edilmesi ve sorunların çözümlenmesi” olduğu ifade
edilmektedir. Bu toplantılarda, dış piyasalar görüşülen konulardan birisi olmakla
birlikte, Soruşturma Raporu’ndaki belgelerde yer verildiği üzere “ihracat
piyasalarında ciddi önlemler alınmazsa iç piyasalarda denge kurmanın zor
olacağı” belirtilmektedir. Buna göre bu dengenin bozulmaması için teşebbüslerin
kaçınması gereken davranışlar ya da teşebbüslerin yapması gerekenler
“mutabakat” halinde karara bağlanmaktadır. Belgelerden iç pazar ile dış pazarın 4320
birbirine bağlı olduğu ve bu nedenle birbirinden ayrı değerlendirilmesinin söz
konusu olmadığı anlaşılmaktadır.
Soruşturma Raporu’nda yer verilen belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde,
uzun demir çelik sektöründeki üreticilerin sürekli bir koordinasyon ve anlaşma
içerisinde oldukları; böylece 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin teşebbüsler
arasında yapılan yatay anlaşmalar yoluyla ihlal edildiği açık bir şekilde görülmektedir.
Bizzat soruşturma konusu teşebbüsler tarafından ifade edilen ve Soruşturma
Raporu'nda yer alan "...haddehanelerin büyük bir kısmının üretici kuruluşların
üretmedikleri türden nihai ürün çektiklerinin bilindiği, esasen piyasanın, tek tek
haddehaneler tarafından etkilenemeyecek kadar büyük olduğu, ...” ifadesi 4330
sektörde faaliyet gösteren haddecilerin rekabet unsuru olduğu, dolayısıyla
soruşturma konusu teşebbüslerin uzun demir çelik ürünleri pazarında %50
civarında paylarının olduğu iddiasını çürütmektedir. Kaldı ki söz konusu edilen
haddehane kapasitelerinin çoğunun kapalı olduğu da sektörde bilinen bir
gerçektir.

İsdemir tarafından yapılan savunmada, DÇÜD tarafından Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na
yazılan 31.05.2000 tarihli yazıya ilişkin olarak “Özellikle 2000 yılının ilk çeyreğinden itibaren, son
iki yıldaki kayıpları telafi edici seviyede olmasa dahi, fiyatlardaki iyileşmeye paralel olarak
fiyatlarını ayarladıkları görülmüştür.” ifadesi yer almaktadır.

İsdemir tarafından yapılan savunmada, İsdemir'in Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'na gönderdiği
21.7.2000 tarihli yazıya ilişkin olarak, “... fiyatlardaki iyileşmenin devam ettiği ve üye kuruluşlarının
da söz konusu iyileşmeye paralel olarak fiyatlarını ayarladıklarını, ancak İsdemir’in bu duruma
ayak uydurmadığını belirtmişlerdir.” ifadesi yer almaktadır.

İçdaş tarafından yapılan savunmada, “... Söz konusu toplantılarda fiyatlar konusunda birlikte
hareket etmeye ilişkin herhangi bir ifade yoktur. Aslında burada sektördeki koşulların seyrine
ilişkin konular konuşulmuştur.” ifadesi yer almaktadır.

05-68/958-259
98
İsdemir’in savunması ile ilgili olarak da; 4054 sayılı Kanun’un kapsamını
belirleyen 2. maddesi; Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet
piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün
faaliyetlerini Kanunun uygulaması içine almakta ve teşebbüslerin kamu ya da
özel sektöre ait olması ayrımı yapmamaktadır. 4054 sayılı Kanun’un tanımlar 4340
başlıklı 3. maddesinde teşebbüs: “Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan,
satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan
bir bütün teşkil eden birimler” olarak tanımlanmıştır. Bu maddede de tüzel kişiler
bakımından özel hukuk tüzel kişileri ile kamu tüzel kişileri arasında bir ayırıma
gidilmemiştir. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, İsdemir’in sırf kamu hukuku
tüzel kişisi olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun bakımından teşebbüs
sayılamayacağı iddiasının dayanaksız olduğu açıktır. İsdemir, Özelleştirme
Yüksek Kurulu’nun 2.3.1998 tarihli ve 98/20 sayılı kararı ile özelleştirme kapsam
ve programına alınmıştır. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, sahip olduğu %100
hisseyi 31.1.2002 tarihinde imzalanan hisse devir sözleşmesi ile Erdemir’e 4350
devretmiştir. İsdemir özelleştirme kapsam ve programında bulunduğu dönemde,
iktisadi faaliyetlerine ilişkin olarak bağımsız kararlar alabilme ve uygulama imkan
ve yetkisine sahip olmuştur. Şöyle ki, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının
Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun’un 17. (E) maddesi, “Özelleştirme programındaki
kuruluşlardan, anonim şirket statüsünde olanların ürettikleri ve/veya sattıkları mal
ve hizmetlerin fiyat ve tarifeleri bu kuruluşların yönetim kurulunca, diğerlerinde
ise yetkili organlarınca belirlenir” hükmü ile özelleştirme kapsam ve programına
alınan kamu teşebbüslerin ürettikleri ve/veya sattıkları mal ve hizmetlerin fiyat ve
tarifelerini bağımsız olarak belirleyebilmelerini öngörmüştür. İsdemir’in Erdemir’e 4360
devri sonrasında ise, İsdemir’in savunma yazısında da ifade edildiği üzere, gerek
Erdemir’in kuruluş kanununun getirdiği özel yasal düzenlemeler, gerekse
Erdemir’in halka açık bir şirket olması nedeniyle, İsdemir iktisadi faaliyetlerine
ilişkin olarak bağımsız kararlar alabilme ve uygulama imkanını ve yetkisini
sürdürmüştür. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, İsdemir’in 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir teşebbüs olduğu hususunda herhangi bir tereddüt
bulunmamaktadır.
Bu bilgiler ışığında tarafların usule ve esasa ilişkin itirazlarının ciddi ve yerinde
olmadığı, bunlara yönelik iddiaların da herhangi bir hukuki dayanağı olmadığı
görülmektedir. 4370

I.6. Genel Değerlendirme

Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde aşağıdaki sonuçlara
ulaşılmaktadır:

DÇÜD üyesi teşebbüsler sektörün yaklaşık %95’ini oluşturmaktadır. DÇÜD
bünyesinde TK ve YİK toplantıları 1995 yılından günümüze kadar düzenli olarak
(TK toplantıları genellikle ayda bir) yapılmaktadır. Bu toplantılara tüm üyeler,
temsil yetkisi olan üst düzey personel ile iştirak etmekte ve katılanların 4380
çoğunluğunun iştiraki ile alınan kararlara tüm üyelerin uyması istenmektedir.
Toplantıların, uygulamaların alınan kararlara uygunluğunun takibi açısından da
önemi bulunmaktadır. Söz konusu toplantılarda uygulanamayacak kararların
alınmasından imtina edildiği de anlaşılmaktadır. Üyeler arasındaki bilgi
05-68/958-259
99
alışverişini de sağlayan ve işbirliğini güçlendiren toplantılar üyelerin ev
sahipliğinde yapılmaktadır.

YİK ve TK toplantılarında Derneğin amaçları arasında yer alan sektör
sorunlarının tespit edilerek çözümlenmesi konularının ötesinde birçok konuda
işbirliği yapıldığı ve teşebbüsler arası bilgi alışverişinin, alınan kararların, varılan 4390
mutabakatların, ilgili pazarda rekabeti engelleme amacı taşıdığı, rekabeti bozucu
nitelikte olduğu ve yukarıda yer verildiği üzere uygulamaların söz konusu
pazarda bu etkiyi doğurduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan her toplantının gündemi değişebilmektedir. Ancak “Sektöre ilişkin, girdi
ve nihai ürün piyasasındaki gelişmeler hakkında bilgi alışverişinde bulunulması ve
sonra bu konularda mutabakata varılması”nın toplantıların değişmez gündem
maddesi olduğu anlaşılmaktadır. Rekabet Kurumu soruşturması başladıktan sonraki
YİK ve TK toplantılarına ilişkin gündem maddelerinde ve toplantıların özet bilgi
notlarında bu konuya yer verilmediği görülmektedir.
4400
Soruşturma kapsamında teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmelerde ve yazılı
savunmalarda “YİK ve TK toplantılarının içeriğinin ağırlıklı olarak dış piyasalara
ilişkin gelişmelerin takip edilmesi ve sorunların çözümlenmesi” olduğu ifade
edilmektedir. Bu toplantılarda, dış piyasalar görüşülen konulardan birisi olmakla
birlikte, yukarıdaki belgelerde yer verildiği üzere “ihracat piyasalarında ciddi
önlemler alınmazsa iç piyasalarda denge kurmanın zor olacağı” belirtilmektedir.
Buna göre bu dengenin bozulmaması için teşebbüslerin kaçınması gereken
davranışlar ya da teşebbüslerin yapması gerekenler “mutabakat” halinde karara
bağlanmaktadır. Belgelerden iç pazar ile dış pazarın birbirine bağlı olduğu ve bu
nedenle birbirinden ayrı değerlendirilmesinin söz konusu olmadığı 4410
anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler çerçevesinde, teşebbüsler arasında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin yatay anlaşmalar yoluyla ihlal edildiği açık bir şekilde
görülmektedir. Bu ihlalin ana başlıklarıyla ;
(a) Demir çelik ürünlerinin satış fiyatının ve satış şartlarının tespit edilmesi,
(b) Demir çelik üretiminde kullanılan ham maddelerin alım fiyatının ve alım
şartlarının tespit edilmesi,
(c) Demir çelik piyasalarında arz miktarının kontrolü,
şeklinde gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Belgelerde yer aldığı üzere, teşebbüsler arasında demir çelik ürünlerinin satış fiyatı 4420
ve satış şartlarının tespit edilmesinin;
a) Nihai ürün piyasasında fiyat istikrarının temini için koordinasyonun
sağlanması ve korunması,
b) Nihai ürün fiyatlarını olumsuz yönde etkilememesi için iç piyasa hurda
fiyatları konusunda koordinasyon sağlanması ve devam ettirilmesi,
c) Ürünler arasındaki fiyat farklılıklarının üreticiler arası diyalogla
giderilmesi,
d) Asgari satış fiyatının belirlenmesi,
e) Bölgesel fiyat farklılıklarının giderilmesi,
f) Vadelerin azaltılması, 4430
05-68/958-259
100
g) İç piyasalarda denge kurulabilmesi için ihracat piyasalarında ciddi
önlemlerin alınması,
h) İç ve dış pazar arasında satış fiyatı konusunda “makas” belirlenmesi19;
i) Fiyatların düşmesinin nedeni olarak gösterilen üretim fazlalığının önlenmesi
için üretimin kısılması,
j) Teşebbüslerin içinde bulundukları sübjektif şartlar çerçevesinde
belirledikleri fiyatların, nihai ürün piyasasını olumsuz yönde
etkilememesi için çaba gösterilmesi.
şeklinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Belgelerde yer aldığı üzere, teşebbüsler arasında demir çelik üretiminde kullanılan 4440
ham maddelerin alım fiyatı ve alım şartlarının tespit edilmesinin;
a) Başta hurda olmak üzere, ferro alyaj, elektrot ve refrakter alımında
koordinasyon içinde ortak hareket edilmesi,
b) Hurda alım fiyatlarının belirlenmesi,
c) Hurda fiyat artışlarının yaşanmaması için asgari hurda stoku ile
çalışılması,
d) Teşebbüslerin hurdadaki prim sistemini kaldırmasına yönelik girişimlerde
bulunulması,
e) Alımlarda olağanüstü artış yaşanmaması için kademeli bir şekilde
piyasaya girilmesi, 4450
f) Uzun vadeli alım yapılmaması,
şeklinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Belgelerde yer aldığı üzere, teşebbüsler arasında demir çelik piyasalarında arz
miktarının kontrolünün;
a) Üretimin kısılması,
b) Puant saatleri dikkate alınarak üretimin kısıtlanması20,
c) Vardiya sayısının azaltılması,
d) Üretimin stoklarda artışa yol açmayacak şekilde yapılması,
şeklinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıdaki bilgi ve belgeler çerçevesinde; 4460
- Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
- Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Diler Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Ege Metal Demir Çelik San.Tic.A.Ş.
- Ekinciler Demir Çelik A.Ş.
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş. 4470

19 Belgelerde “dış piyasa satış fiyatının belirlenmesi sonucu iç piyasa satış fiyatının da ortaya
çıkacağı” ifade edilmektedir.
20 Enerjinin pahalı olduğu saatlerde üretimin kısıtlanması yoluyla.
05-68/958-259
101
- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe Sanayii A.Ş.
- İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş.
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.
- Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.'nin
uzun demir çelik ürünleri pazarında yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri, dolayısıyla aynı Kanun’un 16. maddesinin 2.
fıkrası uyarınca para cezası uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır. 4480

I.7. 4054 Sayılı Kanun’un İhlal Edilmesine İlişkin Olarak Para Cezasının
Takdiri

4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin 4. fıkrasında getirilen düzenleme şu
şekildedir:

“Kurul, para cezasına karar verirken, kastın varlığı, kusurun ağırlığı, ceza
uygulanan teşebbüs veya teşebbüslerin pazar içindeki gücü ve muhtemel zararın
ağırlığı gibi unsurları dikkate alır.” 4490

Uzun demir çelik ürünleri pazarında yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği düşünülen teşebbüslerin kasıtlarının varlığını
gösteren belgelere aşağıda yer verilmiştir.

1. 18.5.1995 tarihli “YİK Toplantısı” gündem maddeleri arasında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:

“1...
e) Rekabet Hukuku Açısından Fiyat Politikalarının Değerlendirilmesi.” 4500
2- Müşterek fiyat çalışması notunun müzakere ve kararı bağlanması.”

2. 11.11.1996 tarihli “Demir-Çelik Sektöründe Master Plan Hazırlanması ve
A.K.Ç.T. Anlaşması Raporu” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“...
2) Demir-çelik ticaretinde rekabet kurallarına uyum sağlanacaktır.
Ülkemizde yürürlüğe giren Rekabet Kanunu demir çelik sektörüne de
uygulanacaktır. Bu itibarla, Rekabet Kanunu'nun firmalarımız tarafından
detaylı bir şekilde incelenerek, ileride ortaya çıkabilecek sorunlar için 4510
hazırlıklı olunmasında fayda görülmektedir....”

3. 11.9.1997 tarihli “YİK Toplantısı” notları ekinde yer alan “Demir Çelik
Sektöründe Çözüm Bekleyen Sorunlar ve Önerilerin Özeti” başlıklı belgede
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

05-68/958-259
102
“...- Ayrıca 13.12.1994 tarihli ve 22140 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak
yürürlüğe giren 4054 sayılı Kanunla ilgili Rekabet Kurulu oluşturulmuştur. Söz
konusu yasaya bir an önce işlerlik kazandırılmalıdır...”
4520
4. 27.11.1998 tarihli, 9. “TK Toplantısı Özet Notu”nda aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:

“...Ayrıca, üyelerden gelen talep üzerine, İsdemir'in piyasayı bozucu etkileri i le
ilgili olarak, Rekabet Kurulu ile yapılan görüşmeye değinilmiş ve Rekabet
Kurulu'nun hâkim durumu kötüye kullanmanın rekabeti bozucu bir durum olarak
değerlendirilebileceğini beyan ettiği belirtilmiştir.”
Yukarıdaki belgelerden, 4054 sayılı Kanun’un kabul edilmesi, Rekabet
Kurulu’nun oluşturulması gibi süreçlerin teşebbüsler tarafından yakından takip
edildiği, rekabet kurallarının demir çelik sektörüne de uygulanacağından bahisle 4530
rekabet hukukunun öğrenilmesi ve uygulanması konusunda çalışmalar yapıldığı
görülmektedir. Bu çerçevede 4054 sayılı Kanun'un bilinçli olarak ihlal edildiği
anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler çerçevesinde; haklarında 4054 sayılı
Kanun’un 16/2. maddesi uyarınca para cezası uygulanması talep edilen
teşebbüslerden;

- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
- Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş. 4540
- Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş.
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.
- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe Sanayii A.Ş.
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.'nin

- 1995 yılından günümüze kadar süren rekabeti bozucu amaç ve etkiye sahip
olan toplantılara aktif katılımlarının ve alınan kararların uygulanmasındaki 4550
etkinliklerinin para cezası takdirinde ağırlaştırıcı unsur olarak kabul edilmesi
gerektiği,

- Önaraştırma kapsamında Çolakoğlu’nda yapılan yerinde incelenmenin
engellenmesinin21, adı geçen teşebbüs ile ilgili para cezası takdirinde
ağırlaştırıcı unsur olarak ayrıca dikkate alınması gerektiği,


21 17.03.2004 tarihinde Çolakoğlu'nda Rekabet Uzmanlarının yerinde inceleme yapmasına Genel
Müdür Ergin Erel tarafından izin verilmemiştir. Bunun üzerine 4054 sayılı Kanun'un 15/3. maddesi
gereği İstanbul 3. Sulh Mahkemesi'nden aynı gün karar alınarak, ertesi gün yerinde inceleme
yapmak üzere tekrar Çolakoğlu'na gidilmiştir. Ancak Mahkeme kararına rağmen yerinde inceleme
yapılmasına yine izin verilmemiştir. Rekabet Kurulu'nun süreli para cezası kararı üzerine,
Çolakoğlu tarafından 19.3.2004 tarihinde gönderilen yazıyla yerinde inceleme yapılmasına izin
vereceği belirtilmiş ve yerinde inceleme ancak 25.3.2004 tarihinde yapılabilmiştir.
05-68/958-259
103
- Çukurova Çelik’in demir çelik üretim tesislerini 26.11.2001 tarihinde satarak
ilgili pazardaki faaliyetlerine son verdiğinin para cezası takdirinde dikkate
alınması gerektiği, 4560

- Ege Çelik’in 26.11.2001 tarihinde demir çelik üretim tesislerini satın alarak
ilgili pazardaki faaliyetlerine 2002 yılından itibaren başlamasının para cezası
takdirinde dikkate alınması gerektiği,

- Ege Metal'in üretim tesislerinin 2002 yılı ortalarında satılması sonucu ilgili
pazardaki faaliyetlerinin söz konusu tarihlerde sona ermesinin para cezası
takdirinde dikkate alınması gerektiği,

- Ekinciler’in Ağustos 2000 – Şubat 2004 tarihleri arasında üretim ve satışa ara 4570
vermesi sonucu, söz konusu dönemde ilgili pazarda faaliyetinin olmamasının
para cezası takdirinde dikkate alınması gerektiği,

- Kaptan Demir Çelik’in Nisan 2002’de çelikhane kurarak ilgili pazarda faaliyet
göstermeye başlamasının para cezası takdirinde dikkate alınması gerektiği,

- İsdemir’in 29.5.2001 tarihinden itibaren inşaat demiri üretimini, 8.10.2001
tarihinden itibaren ise satışını sona erdirmesinin, entegre bir tesis olması
nedeniyle arz kısıtlamasının mümkün olmamasının, kullandığı hurda
miktarının ihmal edilebilir düzeyde olması nedeniyle hurda alımı konusunda 4580
diğer teşebbüslerle koordinasyon içinde bulunmasının mümkün olmamasının
ve satış fiyatı ve satış şartlarının tespit edilmesine ilişkin toplantılara
katılmakla beraber, bu toplantılarda alınan kararlara çoğunlukla uymamasının
para cezası takdirinde dikkate alınması gerektiği,

- Asil Çelik’in "vasıflı çelik" pazarında faaliyet göstermesi ve bu pazarda tek
rakibi olan Çemtaş'tan büyük oranda farklı ürünler üretmesi dolayısıyla ham
madde alımı konusunda ortak hareket etme dışında rekabet ihlali
gerçekleştirmesinin tespit edilememesinin para cezası takdirinde dikkate
alınması gerektiği, 4590

- Çemtaş’ın vasıflı çelik pazarında faaliyet göstermesi ve bu pazarda tek rakibi
olan Asil Çelik'ten büyük oranda farklı ürünler üretmesi dolayısıyla ham
madde alımı konusunda ortak hareket etme dışında rekabet ihlali
gerçekleştirmesinin tespit edilememesinin ve yukarıda yer verilen toplantılara
iki defa22 katılımının tespit edilmesinin para cezası takdirinde dikkate alınması
gerektiği,

- Yeşilyurt’un toplantılara ve kararlara etkin katılımının bulunmamasının para
cezası takdirinde dikkate alınması gerektiği, 4600

kanaatine varılmıştır.

Kardemir


22 Çemtaş, 24.4.2002 ve 17.5.2004 tarihli toplantılara katılmıştır.
05-68/958-259
104
Kardemir’in 4054 sayılı Kanun’u ihlal eder nitelikte eylemlerinin tespit
edilememesi nedeniyle söz konusu teşebbüs hakkında idari para cezası
uygulanmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.

Erege Metal 4610
Sektördeki bir teşebbüsün icra yoluyla satışa çıkarılan üretim tesisini satın
alarak, 13.7.2002 tarihinden itibaren uzun demir çelik ürünleri pazarında faaliyet
göstermeye başlayan Erege Metal’e ilişkin olarak;
- Önaraştırma ve soruşturma sürecinde ilgili teşebbüste ve diğer
teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde, Erege Metal’in 4054 sayılı
Kanun'u ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir bulguya rastlanılmaması,
- YİK ve TK toplantılarına, adı geçen teşebbüs temsilcilerinden katılım
olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmaması,
- Adı geçen teşebbüsün sektördeki diğer teşebbüsler ile koordinasyon içinde
olduğuna ya da bilgi değişiminde bulunduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya 4620
belgeye rastlanılmaması,
- Ayrıca, teşebbüslerle yapılan görüşmelerde bunun aksi bir iddiaya
rastlanılmaması
nedenleriyle, Erege Metal’in 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiğini ispatlayacak yeterli
delil olmadığı, dolayısıyla söz konusu teşebbüs hakkında idari para cezası
uygulanmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ

Demir çelik üreticilerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin tespiti 4630
amacıyla 22.4.2004 tarih, 04-27/319-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapora, toplanan delillere ve incelenen
dosya kapsamına göre;

1-) Erege Metal Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş.‘nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal eder
nitelikte eylemlerinin tespit edilemediğine, bu nedenle adı geçen teşebbüs
hakkında idari para cezası tatbik edilmesine yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile,

2-) Kardemir Karabük Demir ve Çelik San. ve Tic. A.Ş.‘nin 4054 sayılı Kanun’u
ihlal eder nitelikte eylemlerinin tespit edilemediğine, bu nedenle adı geçen 4640
teşebbüs hakkında idari para cezası tatbik edilmesine yer olmadığına, İkinci
Başkan Tuncay SONGÖR ve Rekabet Kurulu Üyesi Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ’ın
farklı gerekçeleri ile ve OYBİRLİĞİ ile
3- a) - Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
05-68/958-259
105
- Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş.
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş. 4650
- Ege Metal Demir Çelik San.Tic.A.Ş.
- Ekinciler Demir Çelik A.Ş.
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.
- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe Sanayii A.Ş.
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.
- Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.'nin
uzun demir çelik ürünleri pazarında yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı 4660
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,

b) İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş.’nin uzun demir çelik ürünleri
pazarında yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiğine OYÇOKLUĞU ile,

4-) İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş.’nin;

- entegre bir tesis olması nedeniyle arzı kısıtlamasının mümkün olmaması,
4670
- kullandığı hurda miktarının ihmal edilebilir düzeyde olması nedeniyle
hurda alımı konusunda diğer teşebbüslerle koordinasyon içinde
bulunmasının mümkün olmaması,

- satış fiyatı ve satış şartlarının tespit edilmesine ilişkin toplantılara
katılmakla beraber, bu toplantılarda alınan kararlara çoğunlukla uymaması

nedenleriyle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca (2005/3
sayılı Tebliğ ile değişik 2005/2 sayılı Tebiğ’e göre) takdiren asgari ceza miktarı
olan 5.800 YTL idari para cezası cezalandırılmasına OYÇOKLUĞU ile, 4680

5-) a)
- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş.
- Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş.
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.
- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe Sanayii A.Ş.
05-68/958-259
106
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş. 4690
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.’nin

Soruşturma’da incelenen dönem itibarıyla rekabeti bozucu amaç ve etkiye sahip
olan toplantılara aktif katılımları ile alınan kararların uygulanmasındaki etkinlikleri
ve ayrıca Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş.’nin demir çelik üretim tesislerini
26.11.2001 tarihinde Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye devretmiş
olması hususları göz önünde bulundurularak; 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş.’nin 2000 yılı,
Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 2003 yılı sonunda oluşan gayri
safi gelirlerinin takdiren ‰ 0,5’i ve yukarıda sayılan diğer teşebbüslerin 2003 yılı 4700
sonunda oluşan gayri safi gelirlerinin takdiren ‰ 1’i oranında ve ayrı ayrı olmak
üzere;

- Çebitaş Demir Çelik Endüstrisi A.Ş.’nin 150.146.105.000 TL
- Çukurova Çelik Endüstrisi A.Ş. ’nin 32.211.188.000 TL
- Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş. ’nin 471.943.297.000 TL
- Ege Çelik Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş. ’nin 218.949.261.000 TL
- Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.’nin 803.378.521.000 TL
- İÇDAŞ İstanbul Çelik ve Demir İzabe Sanayii A.Ş.’nin 697.567.240.000 TL
- İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.’nin 313.975.980.000 TL 4710
- Kroman Çelik Sanayii A.Ş.’nin 401.743.339.000 TL
- Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.’nin 363.866.042.000 TL

idari para cezası ile cezalandırılmalarına,

b)
- Ege Metal Demir Çelik San.Tic. A.Ş.
- Ekinciler Demir Çelik A.Ş.
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.
- Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti. 4720
- Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.

teşebbüslerinden Ege Metal Demir Çelik San. Tic. A.Ş., Ekinciler Demir Çelik
A.Ş., Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.’nin soruşturmada incelenen
dönemin ancak belirli bir bölümünde faaliyette bulunmaları, Asil Çelik Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ve Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hammadde alımı
konusunda ortak hareket etme dışında rekabet ihlali teşkil eden herhangi bir
eyleminin tespit edilememesi, Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd.
Şti.’nin toplantılara ve kararlara etkin katılımının bulunmaması hususları dikkate 4730
05-68/958-259
107
alındığında, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Ege
Metal Demir Çelik San.Tic. A.Ş. ‘nin 2001 yılı, yukarıda sayılan diğer
teşebbüslerin ise 2003 yılı sonunda oluşan gayri safi gelirlerinin takdiren ‰ 0.5’i
oranında ve ayrı ayrı olmak üzere

- Ege Metal Demir Çelik San. Tic. A.Ş. ‘nin 53.914.628.000 TL
- Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.’nin 210.820.156.000 TL
- Yeşilyurt Demir Çekme Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti.'nin 43.315.281.000 TL
- Asil Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 62.359.052.000 TL
- Çemtaş Çelik Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 43.307.364.000 TL 4740

idari para cezası ile cezalandırılmalarına,

- Ekinciler Demir Çelik A.Ş.’nin ise, 2003 yılı sonunda oluşan gayri safi gelirinin
‰ 0.5’inin, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrasında (2005/3 sayılı
Tebliğ ile değişik 2005/2 sayılı Tebliğ’e göre) belirlenen asgari ceza miktarı olan
5.800 YTL’nin altında bulunmasından dolayı, takdiren asgari ceza miktarı olan
5.800 YTL idari para cezası ile cezalandırılmasına,

c) Çolakoğlu Metalurji A.Ş.’nin Soruşturma’da incelenen dönem itibarıyla rekabeti 4750
bozucu amaç ve etkiye sahip olan toplantılara aktif katılımı ile alınan kararların
uygulanmasındaki etkinliği ve ayrıca raportörlerce yapılmak istenen yerinde
incelemeyi engellemesi hususlarının dikkate alınması sonucunda 2003 yılı
sonunda oluşan gayri safi gelirlerinin takdiren ‰ 1,5’i oranında olmak üzere
1.203.421.441.000 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına OYÇOKLUĞU ile,

6-) 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında
anlaşmaların bildirilmesi yükümlülüğünün kaldırılmış bulunmasından dolayı
Soruşturma Raporunda yer verilen,
4760
Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bildirim zorunluluğu olan
anlaşmaların bildirilmemesinden dolayı, ilgili teşebbüslere Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince idari para cezası uygulanması
ve Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince bu teşebbüslerin yönetim
organlarında görev alan gerçek kişilere de şahsen idari para cezası verilmesi
yönündeki raportör önerileri hakkında karar verilmesine yer olmadığına
OYBİRLİĞİ ile

karar verilmiştir.
4770









05-68/958-259
108

FARKLI GEREKÇE
(14.10.2005 tarihli ve 05–68/958–259 sayılı Kurul Kararı)

Kararın 2 nci maddesinde yer alan sonuca aşağıdaki farklı gerekçeyle
katılıyoruz:

Kardemir Karabük Demir ve Çelik San. ve Tic. A.Ş.’nin, 4 üncü maddenin
yatay anlaşma yoluyla ihlali kapsamı dışında tutulması için objektif ve hukuki
gerekçeler ortaya konulamamaktadır. Daha değişik bir ifadeyle, ihlalin temelini
oluşturan “anlaşma amacı” veya anlaşma için zorunlu “irade uyuşması” dikkate
alındığında ilgili teşebbüsün kapsam dışında tutulması mümkün değildir.
Çoğunluk görüşünde, “eylemlerinin tespit edilemediği” gerekçesi hâkim
olmaktadır. Fakat, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasındaki “Belirli
bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan……………” ifadesinden
açıkca anlaşılacağı üzere 4. maddedeki ihlalin oluşması için “amaç”ın varlığı
yeterli olmaktadır.

Dosya içindeki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde ilgili
teşebbüs 1997 yılındaki toplantılara katılmış olduğundan, ihlalde bulunan
teşebbüsler kapsamında düşünülmesi kaçınılmazdır. Aksine bir yorum, diğer
teşebbüslerin dahi ihlal kapsamı dışına çıkarılmasına ve hatta “ihlalin
bulunmadığı” sonucuna yol açabilir ki, böyle bir sonuç kararın bütünüyle çelişki
yaratır.

Ancak, Kardemir Karabük Demir ve Çelik San. ve Tic. A.Ş.’nin katıldığı
toplantının 1997 yılında yapılmış olması nedeniyle, ihlal konusu eylem yönünden
4054 sayılı Kanun’un 19. maddesinin b bendinde yeralan zamanaşımı süresinin
gerçekleştiği görülmektedir.

Dolayısıyla, ilgili teşebbüsün eyleminin ihlal teşkil ettiği yolunda
tarafımızda kanaat oluşmasına rağmen, ilgili ihlal zamanaşımına uğradığından
teşebbüsün cezalandırılmaması görüşündeyiz.





Tuncay SONGÖR Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
İkinci Başkan Kurul Üyesi









05-68/958-259
109
KARŞI OY GEREKÇESİ
(14.10.2005 tarihli ve 05–68/958–259 sayılı Kurul Kararı)


Kararın 4 üncü ve 5 inci maddelerine aşağıdaki gerekçelerle
katılamıyorum:

4 üncü ve 5 inci maddede yer alan teşebbüslere çoğunluk görüşüyle çok
düşük cezalar (asgari, ‰ 0,5 ve ‰ 1 gibi) verilmiştir. Uzun bir döneme ilişkin
olarak yapılan soruşturma sonucunda yatay bir anlaşma (4 üncü madde
anlamında bir anlaşma) bulunduktan ve dolayısıyla bir ihlal tespit edildikten
sonra, Kanun’un idari para cezası verilmesinde güttüğü amaçlar ve unsurlar
dikkate alınarak teşebbüslere uygun bir oran ve miktarda ceza verilmesi
gerekirdi.

16 ncı maddenin 4 üncü fıkrası; “Kurul, para cezasına karar verirken,
kastın varlığı, kusurun ağırlığı, ceza uygulanan teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin Pazar içindeki gücü ve muhtemel zararın ağırlığı gibi unsurları dikkate
alır.” hükmünü öngörmektedir. Takdir yetkisi kullanılırken, maddede tahdidi
biçimde düzenlenmeyen bu unsurların bir kısmının gerekçe gösterilmesi ve bu
gerekçelere göre de ceza verilmesi gerekir. Hal böyle iken, cezaların ilgili
teşebbüslerin piyasadaki gücü, anlaşmadan dolayı elde edilen kar dikkate
alınmadan, nihayet cezaların caydırıcılığı ve etkinliği düşünülmeksizin sadece
ceza verildiğini ve bir formalitenin yerine getirildiğini gösterir nitelikte cezaya
hükmedilmesini, hukuka uygunluk, objektivite ve kuralların uygulanmasındaki
birlik ve uyum açısından doğru bulmuyorum.







Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi















05-68/958-259
110



(Rekabet Kurumu’nun 14.10.2005 tarih ve 05-68/958-259 sayılı Kararı)


KARŞI OY GEREKÇESİ


Demir Çelik üreticilerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin
tespiti amacıyla açılan soruşturma sonucu Kurul’un aldığı Karar’ın 5’inci
maddesine, Kanun’un 16. maddesine göre verilen idari para cezalarının
miktarının belirlenmesi sırasında; kusurun ağırlığı, ceza uygulanan teşebbüslerin
Pazar içindeki güçleri ve muhtemel zararların boyutları dikkate alınmadan, bir yıl
önceki gayri safi gelirlerine, cezanın niteliğine uygun olmayacak şekilde yaptırım
gücü ve caydırıcılık unsurları göz önünde bulundurulmaksızın karar verilmiş
olması sebebiyle karşıyım.









Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi






















05-68/958-259
111



14.10.2005 tarih ve 05-68/958-259 sayılı Kurul Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ


İlgili Karar’ın 3-b, 4. ve 5. maddelerine aşağıdaki sebeplerle katılmıyorum:

1.İskenderun Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş., demir cevherinden demir ve çelik
ürünleri üreten entegre bir tesis özelliği ve kullandığı hurda miktarının ihmal
edilebilir düzeyde olması hasebiyle, yatay anlaşmalar yoluyla 4054 sayılı
Kanun’un 4.maddesini ihlal ettiklerine hükmedilen diğer teşebbüslerden farklı
şekilde ele alınmak ve değerlendirilmek durumundadır.

2.Ayrıca, satış fiyatının belirlenmesi gibi bir “teşebbüs birliği kararı”nı
uyguladığına dair belge ve bilgiler, İskenderun Demir Çelik Fabrikaları A.Ş.’nin
ilgili pazarda teşebbüsler arasındaki koordinasyonu sağlamaya dönük bu eylemin
içinde olduğunu ispat edecek nitelikte değildir. Dolayısıyla ihlalin var olmadığı bir
durumda, ceza verilmesi de söz konusu olmamalıdır.

3.4054 sayılı Kanun’un 4.maddesi kapsamında, yatay anlaşmalar yoluyla
rekabeti ihlal ettiklerine hükmedilen diğer teşebbüsler için verilen binde yarım,
binde bir gibi (‰ 0,5, ‰ 1) çok düşük cezalar ise, ihlalin sürekliliği ve doğurduğu
diğer olumsuzluklar göz önüne alındığında, adil ve caydırıcı olmaktan uzaktır.







Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy