AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KISMİ KARAR
Başvuru no. 4446/08, 35302/08, 47239/08 ve 44695/09
Erdener DEMİREL / Türkiye ile Fehmi KARAMAN ve Diğerleri / Türkiye
Başkan
Françoise Tulkens,
Yargıçlar
Ireneu Cabral Barreto,
VladimiroZagrebelsky,
DanutėJočienė,
DragoljubPopović,
Nona Tsotsoria,
IşılKarakaş,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdürü Sally Dollé’nin katımıyla 16 Mart 2016 tarihinde Daire halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda belirtilen ve sırasıyla 16 Ocak 2008, 23 Haziran 2008, 25 Eylül 2008 ve 13 Ağustos 2009 tarihlerinde yapılmış olan başvuruları dikkate alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir.
OLAYLAR
Başvuru no. 4446/08
Başvuranlar, Sözleşme’nin 5 §§ 1 ve 4 ile 6 §§ 1 ve 3 (c) maddelerini ileri sürerek, ilk derece mahkemesinin kendileri hakkında verdiği tutukluluk halinin devamına ilişkin kararlarına karşı itiraz etmiş oldukları davanın çekişmeli yargılama usulünde görülmediğini iddia etmişlerdir.
Başvuranlar ayrıca, Sözleşme’nin 5 § 5 maddesine dayanarak, iç hukukta 5. maddenin ihlali iddiası bakımından başvurabilecekleri tazmin edici bir hukuk yolunun mevcut olmadığından şikâyet etmişlerdir.
Başvuranlar son olarak, Sözleşme’nin 6. maddesini dayanak göstererek, Ağır Ceza Mahkemelerindeki hâkimlerin atanma usulleri nedeniyle bağımsız bir mahkeme tarafından yargılanmamış olduklarını ileri sürmüşlerdir.
Başvuru no. 35302/08
Başvuranlar, Sözleşme’nin 5 § 3 ile 6. maddelerine dayanarak, tutukluluk sürelerinin aşırı uzun olduğundan ve tutukluluk hallerinin devamının hukuka aykırı olmasıyla ilgili olarak başvurabilecekleri etkili bir iç hukuk yolunun mevcut olmadığından şikâyetçidirler.
Başvuru no.47239/08
Başvuran, Sözleşme’nin 5 § 3 maddesine dayanarak, tutukluluk süresinin makul olamayacak ölçüde uzun olduğundan ve ilk derece mahkemesinin tutukluluk süresini basmakalıp gerekçelerle sürekli olarak uzattığından şikâyet etmiştir.
Başvuran ayrıca, Sözleşme’nin 5 § 4 maddesini ileri sürerek, ilk derece mahkemesinin tutukluluk süresinin uzatılmasına dair kararlarına itiraz etmek amacıyla başvurduğu inceleme usulünün etkili olmadığını iddia etmiştir.
Başvuru no. 44695/09
Başvuran, Sözleşme’nin 5 § 3 maddesine dayanarak, tutukluluk süresinin makul olamayacak ölçüde uzun olduğundan, bu durumun masumiyet karinesi hakkını ihlal ettiğinden ve meslek olarak yaptığı şarkıcılık kariyeri üzerinde olumsuz etkilerinin olduğundan şikâyet etmiştir.
Başvuran ayrıca, Sözleşme’nin 5 § 4 ile 6 § 1 maddelerini ileri sürerek, tutukluluk halinin devamının hukuka uygunluğunun incelenmesi yönündeki talebini ileri sürmüş olduğu yargılamalarda adil yargılanmanın sağladığı usuli güvencelerden yararlandırılmadığını iddia etmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
1. Mahkeme, davaların benzer nitelikteki mahiyetini göz önünde bulundurarak, davaların birleştirilip birlikte incelenmesinin uygun olduğuna karar vermiştir.
2. Başvuranların hepsi Sözleşme’nin 5 §§ 1 ve 4 ile 6 §§ 1 ve 3 (c) maddelerini dayanak göstererek, ilk derece mahkemelerinin kendilerinin tutukluluk sürelerinin uzatılmasına ilişkin kararlarına itiraz etmek amacıyla başvurmuş oldukları inceleme usulünün etkili olmadığından şikâyet etmişlerdir. 4446/08 başvuruyu yapan başvuranlar, Sözleşme’nin 5 § 5 maddesini ileri sürerek, bu konuda bir tazminat hakkına sahip olmadıklarını iddia etmişlerdir.
Mahkeme, tutukluluk hallerinin devam etmesinin kanuna uygun olmadığı iddiasını ileri sürebilecekleri etkili bir usulün mevcut olmadığı şeklindeki şikâyetin Sözleşme’nin yalnızca 5 § 4 maddesi bakımından incelenmesi gerektiği kanaatindedir. Mahkeme ayrıca, dava dosyalarından hareketle, bu şikâyetlerin kabul edilebilirliğinin tespitini yapamayacağını ve bu nedenle, Mahkeme İçtüzüğü’nün 54 § 2 (b) maddesi uyarınca, başvuruların bu kısmının davalı Hükümete tebliğ edilmesi gerektiğini değerlendirmektedir.
3. 35302/08, 47239/08 ve 44695/09 başvuruların sahibi başvuranlar ise, Sözleşme’nin 5 § 3 maddesini ileri sürerek, tutukluluk sürelerinin uzunluğunun “makul süre” koşulunun sınırlarını geçtiğini iddia etmişlerdir.
Mahkeme ikinci ve dördüncü başvuranların, organize suçlara karışmış oldukları şüphesiyle sırasıyla on bir ay ve sekiz ay tutuklu bulundurulduklarını gözlemlemektedir. Mahkeme ayrıca, yirmi beş ay boyunca tutuklu bulundurulan üçüncü başvuranın 8 Ekim 2008 tarihinde serbest bırakılmış olduğunu kaydeder. Söz konusu süreç esnasında, ilk derece mahkemesi üçüncü başvuranın yasadışı bir örgüt olan MLKP’nin (Marksist-Leninist Komünist Parti) faaliyetlerini yönettiği konusunda makul bir şüphenin söz konusu olması nedeniyle tutukluluk halinin devamına karar vermiştir. Mahkeme ayrıca, dava dosyasındaki delillerin eksik olduğunu dikkate almıştır.
Mahkeme, başvuranlara isnat edilen suçların ciddi niteliğini göz önünde bulundurarak, bahse konu tutukluluk sürelerinin Sözleşme’nin 5 § 3 maddesinde yer verilen “makul süre” koşulunun sınırlarını aşmadığına kanaat getirmiştir. Mahkeme ayrıca, yerel mahkemelerin başvuranların tutukluluk hallerinin devamını incelerken gerekli özen yükümlülüğüne uymadıkları gibi bir sonuca varılamayacağını kaydetmiştir. Bu nedenle, başvuruların bu kısmı, Sözleşme’nin 35 §§ 3 ve 4 hükümleri gereğince açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddedilmelidir.
4. 4446/08 başvurunun sahibi başvuranlar, Sözleşme’nin 6. maddesine dayanarak, tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanmadıkları iddiasıyla adil bir şekilde yargılanmadıklarından şikâyet etmişlerdir.
Mahkeme, bu şikâyetin Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi bakımından incelenmesi gerektiğini değerlendirmektedir. Mahkeme ayrıca, başvuranlar hakkındaki ceza yargılamalarının ilk derece mahkemesi nezdinde halen derdest olduğunu kaydeder. Bu sebeple, şikâyet, süresinden önce yapılmış olup, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmelidir (bk. örneğin, Koç / Türkiye (k.k.), no. 36686/07, 26 Şubat 2008).
Bu gerekçelerle, Mahkeme oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine,
4446/08 başvuruyu yapan başvuranların tutukluluk hallerinin devamının kanuna uygunluğuna itiraz etmek üzere mahkemeye başvurma haklarına ve 5. madde kapsamındaki tazminat hakkına ilişkin şikâyetlerine dair incelemenin ertelenmesine ve
Başvuruların geri kalan kısmının kabul edilemez nitelikte olduğuna karar vermiştir.
Sally DolléFrançoise Tulkens
Yazı İşleri MüdürüBaşkan
Başvuruya ilişkin bilgi
Temsil edenler
Başvuranlar
Yakalama tarihi
Tutukluluk kararı tarihi
İddianame tarihi
İlk derece mahkemesinin karar tarihi
Tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakılma tarihi
Toplam tutukluluk süresi (dava dosyasındaki bilgilere göre)
Tutukluluğun devamı için öne sürülen gerekçeler (dava dosyasındaki bilgilere göre)
1- 4446/08 ve 16 Ocak 2008 tarihli
Metin Filorinalı
Erdener Demirel
27 Ocak 2006
30 Ocak 2006
14 Mart 2006
İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi önünde derdest (2006/58 E.)
_
Bu konuda bir şikâyet söz konusu değil
Delillerin durumu, suçun niteliği, toplam tutukluluk süresi, dava dosyasının içeriği
Fehmi Karaman
2- 35302/08 ve 23 Haziran 2008 tarihli
Zeynal Değirmenci
Ali Ayboğa
24 Temmuz 2007
27 Temmuz 2007
14 Mart 2008
İzmir 8. Ağır Ceza Mahkemesi önünde derdest (2008/85 E.)
24 Haziran 2008
11 ay
Delillerin durumu, suçun niteliği, toplam tutukluluk süresi, dava dosyasının içeriği
Abdurrezzak Ayboğa
Abdulcebbar Ayboğa
Salih Ayboğa
Dergah Bitkin
3-47239/08 ve 25 Eylül 2008 tarihli
Faruk Nafiz Ertekin
Hasan Coşar
21 Eylül 2006
22 Eylül 2006
20 Mart 2007
Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi önünde derdest (2007/111 E.)
8 Ekim 2008
25 ay
Delillerin durumu, suçun niteliği, toplam tutukluluk süresi, dava dosyasının içeriği
4- 44695/09 ve 13 Ağustos 2009 tarihli
Naim Karakaya
Deniz Seki
1. süreç: (13/02/2009-16/02/2009) ve 2. süreç: 24 Şubat 2009
24 Şubat 2009
3 Nisan 2009
İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi önünde derdest (2009/105 E.)
1 Ekim 2009
8 ay
Delillerin durumu, suçun niteliği, toplam tutukluluk süresi, dava dosyasının içeriği
Full & Egal Universal Law Academy