Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-116 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-49/687-264
Karar Tarihi : 31.7.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Hüseyin ORMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Rheinmetall Waffe Munitions GmbH
ve Denel (Proprietary) Ltd.
Temsilcileri: Av. Tolga İŞMEN ve Av. Zümrüt ESİN
Büyükdere Cad., Maya Akar Center, No: 100-102, K: 19 20
34394, Esentepe / İstanbul
D. TARAFLAR : - Rheinmetall Waffe Munitions GmbH
Pempelfurt Strasse 1, 40880 Ratingen - ALMANYA
- Denel (Proprietary) Ltd.
Nellmapius Drive, Irene – GÜNEY AFRİKA
E. DOSYA KONUSU: Denel Munitions (Proprietary) Ltd.’nin %51 oranındaki
hissesinin Rheinmetall Waffe Munitions GmbH tarafından devralınması işlemine 30
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.6.2008 tarih, 3836 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 9.7.2008 tarih, 4359 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25.7.2008 tarih ve 2008-
2-116/Öİ-08-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 25.7.2008 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/241 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-49 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu devralma işleminin,
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, söz konusu işlemin ilgili
pazarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
kapsamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu
doğurmayacağı, “İş Satış Anlaşması”nın 18. maddesinde düzenlenen rekabet etmeme
hükmünün sözleşme tarihinden itibaren üç yıl süreyle geçerli olması şartıyla devralma
işlemine izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. 50
08-49/687-264
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem, Rheinmetall Waffe Munition GmbH’nin (Rheinmetall), Denel
Munitions (Proprietary) Ltd.’nin (Denel Munitions) sermayesinin %51’ini temsil edecek
hisselerini taahhüt ederek anılan şirketin %51 oranındaki hissesini devralması
işlemidir. Denel Munitions’un geri kalan %49 oranındaki hissesini Denel (Proprietary)
Ltd. (Denel) elinde bulundurmaya devam edecektir. Anılan işleme ilişkin olarak, 60
Rheinmetall ve Denel arasında 8.2.2008 tarihinde bir “Hissedarlar Sözleşmesi” ve
“Hisse Taahhüt Sözleşmesi“ imzalanmıştır.
Denel Munitions, halen Denel’e bağlı bir iş birimi konumundadır. Denel Munitions ve
Denel arasında (ayrıca ön koşullar ve işin tüm değeriyle devri gibi sınırlı konularda
Rheinmetall’in de taraf olduğu) 8.2.2008 tarihinde imzalanan “İş Satış Anlaşması”
uyarınca Denel Munitions’un işi, planlanan devralma işleminin yürürlüğe gireceği
tarihte kurulacak yeni bir limited şirkete devredilecektir. Devredilecek olan iş Denel’in
mühimmat işini (Pretoria Metal Pressings ve metal pirinç tesisi hariç olmak üzere)
kapsamaktadır.
Denel Munitions’un işlem sonrası hissedarlık yapısı aşağıda yer almaktadır. 70
Tablo 1: Denel Munitions’un İşlem Sonrası Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Rheinmetall 51
Denel 49
Toplam 100
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. Devralan Taraf: RHEINMETALL
Almanya merkezli bir limited şirket olan Rheinmetall, otomotiv parçaları ve savunma
ekipmanları alanlarında faaliyet göstermektedir. Savunma sanayinde zırhlı araçlar,
silahlar, mühimmatlar ve elektronik eşyalar gibi ekipmanların geliştirilmesi, üretimi ve
pazarlanması alanında dünya çapında faaliyet gösteren Rheinmetall Grubu’nun ana
şirketi Rheinmetall AG, Germany’dir.
Rheinmetall AG, Germany’nin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: 80
Tablo 2: Rheinmetall AG, Germany’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Schroders, Londra 5
Insight Investment, Londra 5
Atlantic Investment, New York 5
DWS Investment GmbH, Frankfurt 3
Devlet 3,45
Halka açık kısım Diğer
Rheinmetall Grubu’nun 2007 yılında dünya çapındaki cirosu (………………)
((………………)) Avro, Türkiye’deki satışları ise yaklaşık olarak (………………) TL’dir
((………………) Avro). Rheinmetall’in cephane pazarında 2007 yılı Türkiye cirosu ise
(………………) YTL’dir ((………………) Avro).
H.1.2.2. Devreden Taraf: DENEL
Güney Afrika kanunlarına göre kurulmuş özel bir limited şirket olan Denel, hava
araçları, zırhlı araçlar için kuleler, insansız hava araçları, füzeler, makineli tüfekler ve
mühimmatın geliştirilmesi, üretimi ve pazarlanması alanında faaliyet göstermektedir.
08-49/687-264
3
Denel’in halen tek pay sahibi Güney Afrika hükümetidir. Denel’in 2007 yılı dünya 90
çapında cirosu (………………) Avro’dur. 2007 yılında Türkiye’ye ilişkin herhangi bir
cirosu bulunmayan Denel’in 2008 yılında ise Türkiye’de toplam (………………) YTL’lik
ürün satışı ve teknolojik devirden kaynaklanan bir cirosu söz konusudur.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Saldırının en kısa sürede ve asgari maliyetle bertaraf edilebilmesi için ileri teknolojinin
en yoğun kullanıldığı alan olan savunma sanayi, her türlü savunma ürününün
geliştirilmesi ve üretimini gerçekleştirmektedir. Savunma sanayinin konusunu oluşturan
başlıca ürünler şunlardır:
- Kara Kuvvetleri: tam otomatik silahlar, makineli tüfekler, makineli toplar, savaş 100
tankları, zırhlı araçlar, top sistemleri ve bu silahlara ait mühimmat
- Deniz Kuvvetleri: savaş gemileri, denizaltılar ve bu araçlarca kullanılan mühimmat
- Hava Kuvvetleri: savaş uçakları, saldırı helikopterleri, füzeler ve bombalar
Çağımızın ulaşmış olduğu teknolojik bilgi seviyesi, savunma silahlarında sayısal
üstünlük sağlamak yerine vurucu gücü yüksek ileri teknolojiye dayalı silahlara önem
vermeyi gerekli kılmaktadır. Bu amaçla silah üretiminde, karmaşık teknolojiler
kullanılmaktadır. Günümüzde konvansiyonel başlık taşıyan silahlardan ziyade, çok
daha pahalı taktik öneme sahip nokta hedeflerine karşı kullanılabilme özelliği taşıyan
yeni teknolojiler savunma sanayinde kullanılmaktadır. Günümüzde kullanılan yazılımlar
sayesinde silah sistemleri, algılama görevinden hedefin tahribine kadar üstlendikleri 110
fonksiyonları asgari insan müdahalesi ile yapabilmektedir.
Savunma silahlarında ürünün kalitesi birinci planda, fiyatı ise ikinci plandadır. Sektörde
ileri teknolojilerin kullanılması nedeniyle, araştırma-geliştirme faaliyetleri çok yoğundur.
Bu alana yapılan yatırım, sanayinin diğer dallarında da ileri teknolojiler kullanılmasına
katkıda bulunmaktadır.
2004 yılı verilerine göre savunma harcamaları dünya çapında 1,035 trilyon ABD Doları
seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu harcama düzeyi dünya nüfusuna bölündüğünde kişi
başına 162 ABD Dolarına ve GSMH’nin %2,6’sına tekabül etmektedir.
Tablo 3: 2004 Yılında En Fazla Savunma Harcaması Yapan 15 Ülke
Ülke Savunma Harcaması (Milyar Dolar)
1. ABD 455,3
2. İngiltere 47,4
3. Fransa 46,2
4. Japonya 42,4
5. Çin 35,4
6. Almanya 33,9
7. İtalya 27,8
8. Rusya Federasyonu 19,4
9. Suudi Arabistan 19,3
10. Güney Kore 15,5
11. Hindistan 15,1
12. İsrail 10,7
13. Kanada 10,6
14. Türkiye 10,1
15. Avustralya 10,1
120
08-49/687-264
4
Tablo 4: Dünya Savunma İhracatı (2000-2004)
Ülke Savunma İhracatı (Milyon Dolar)
1. Rusya 26.925
2. ABD 25.930
3. Fransa 6.358
4. Almanya 4.878
5. İngiltere 4.450
6. Ukrayna 2.118
7. Kanada 1.692
10. İsrail 1.258
28. Türkiye 117
29. Kuzey Kore 96
Tablo 5: Dünya Savunma İthalatı (2000-2004),
Ülke Savunma İthalatı (Milyon Dolar)
1. Çin 11.677
2. Hindistan 8.526
3. Yunanistan 5.263
4. İngiltere 3.395
5. Türkiye 3.298
6. Mısır 3.103
12. ABD 1.760
13. İsrail 1.678
14. Kanada 1.675
16. İtalya 1.594
Türk savunma sanayine yönelik yatırımlar cumhuriyetin başlarında açılan birkaç
fabrikayla sınırlı kalmıştır. 1974 yılı sonrasında ise eksikliği hissedilen bazı temel
sahalarda ASELSAN, HAVELSAN, ASPİLSAN gibi vakıf sermayesine dayanan 130
yatırımlar gerçekleştirilmiştir. Savunma sanayini sağlam bir temel üzerine bina
edebilmek için sürekliliğin, kaynak ihtiyacının ve devlet yönlendirmesinin gerekli olduğu
noktalardan hareketle 1985 yılında Savunma Sanayi Müsteşarlığı kurulmuştur. Milli
Savunma Bakanlığı bünyesinde yer alan Savunma Sanayi Müsteşarlığı savunma
ürünleri satın almaya yetkili makamdır. Türk silahlı kuvvetlerinin ihtiyacı olan
malzemelere ilişkin mevcut tedarik süreci ise daha ziyade ihale ile hazır alıma dayalı
olarak yapılanmaktadır.
Savunma Sanayi Müsteşarlığı’nın hayata geçirdiği projeler neticesinde F-16 elektronik
harp sistemleri için MİKES, roket üretimi için ROKETSAN, telsiz üretimi için MARCONI
ve ASELSAN, kamu ve özel sektöre ait TAI gibi kuruluş ve tesisler hayata geçirilmiştir. 140
Türk savunma sanayinde yer alan kuruluşlar; devlet kuruluşları, devlet ortaklı şirketler
ve özel şirketler olmak üzere üç ana başlık altında toplanabilir:
- Devlet Kuruluşları: Türk Silahlı Kuvvetleri ikmal bakım merkezleri, tersaneler ve diğer
askeri fabrikalar ile TÜBİTAK ve MKEK
- Devlet Ortaklı Şirketler: TUSAŞ, HEAŞ, STM, HAVELSAN, ROKETSAN, …
- Özel Şirketler: FNSS, Otokar, Nurol Makina, Aydın Yazılım, Sarsılmaz, …
Türk savunma sanayi firmalarının 2005 yılı cirosu 1,6 milyar ABD Dolarıdır. Söz
konusu ciro içerisinde ASELSAN’ın payı 27 milyon ABD Doları, OTOKAR’ın payı 102,5
milyon ABD Doları, HAVELSAN’ın ise 80,6 milyon ABD Doları’dır. Türkiye’nin 2005 yılı
savunma sanayi ihracatı ise bir önceki yıla göre %72 artışla 337.422.986 milyon ABD 150
Doları’na, bu sektöre yönelik araştırma-geliştirme harcamaları da 78,5 milyon ABD
Doları’na ulaşmıştır.
08-49/687-264
5
Tablo 6: 2000-2005 Arası Türkiye Savunma Sanayi Verileri yıl boyunca Denel Munitions tarafından yönetilecek olan
işin herhangi bir bölümü ile doğrudan veya dolaylı olarak rekabet halinde olan bir iş
veya faaliyet yürütmeyeceği ve personel ayartmayacağı hükme bağlanmaktadır.
Tarafların ilgili ürün pazarında Türkiye ve dünya çapında pazar paylarının düşük
olması, Rheinmetall’in Türkiye satışlarının tek bir ihaleden kaynaklanması ve pazar
yapısının rekabetçi olması nedeniyle, söz konusu rekabet yasağının Türkiye pazarı 260
açısından kaydadeğer bir etki doğurmayacağı ve bu çerçevede makul bir yan sınırlama
olduğu sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz 270
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy