(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/
KARAR NO: 2022/
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLİ: Av.
DAVALI :
VEKİLİ: Av.
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 10/11/2020
KARAR TARİHİ: 12/05/2022
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 12/05/2022
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ; Müvekkilin, ... olarak tabir edilen taşıma işi organize eden TTK kapsamına göre taşıyan sıfatını haiz bir firma olduğu. Bu kapsamda müvekkil ile davalı, davalıya ait su yükünün ... ten ... ye taşınması hususunda anlaşmaya vardıkları. Bu doğrultuda mahkemenize örneğini sunmuş oldukları konşimento keşide edildiği. Söz konusu taşıma işinde davalı yan yükleten konumunda olduğu. Yükler, 15.03.2019 tarihinde boşaltma limanı olan ... limanına sorunsuz olarak taşınmış ancak tüm uğraşılara rağmen mallar gönderilen tarafından teslim alınmadığı. Konşimentoda malların alıcısı olarak gözüken ... .... Firmasının hiçbir şekilde malları kabul etmediği. Malların gönderilen tarafından kabul edilmediği ve oluşan masrafların tahsili talebine ilişkin ihtarname müvekkilim tarafından davalıya 07.08.2019 tarihinde gönderildiği. Bu ihtarname ile demuraj da dahil limanda oluşan masrafların davalıdan talep edileceği bildirildiği. Söz konusu ihtarname, yükün gönderilen tarafından kabul edilmemiş olması sebebiyle TTK m. 868 ve 869 uyarınca yük üzerinde tasarruf etme hakkı sahibi olan yükleten sıfatını haiz davalıya yapıldığı. Ancak davalı yan yüke ilişkin herhangi bir talimatta bulunmadığı gibi masrafları da ödememe yolunu tercih etmedikleri. Bunun üzerine mallar ... makamlarınca açık artırma yoluyla satıldığı. Buna ilişkin açık artırma ve satış evrakı mahkememize sunulduğu.
TTK m. 1171'de Sürastarya parası başlığı altında demuraj alacağının kimden istenebileceği açıkça düzenlendiği. Gönderilen malın teslimini talep etmediği sürece tahliye limanında sürastarya parasının borçlusu taşıtan olduğu. Buna paralel olarak TTK m. 12O7'de, "Gönderilen eşyanın teslimini isteme hakkını kullanmazsa, taşıtan, navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlüdür" düzenlemesi getirildiği. Bu sebeple malı teslim alma hakkını kullanmadığı için tüm masraflar taşıtan sıfatını haiz davalı tarafından ödenmek durumunda olduğu. Kanun açık bir şekilde bu hususu düzenlediği. Fiili taşıyan ... A.Ş. 21.01.2020 tarihli e fatura düzenleyerek 58.769,00 ... bedelli (demuraj ve işgaliye adı altında) demuraj alacağını müvekkilinden talep ettiği. Müvekkili söz konusu rakamı ödediği ve 04.02.2020 tarihli faturayı keşide ederek davalı yana gönderdiği. Söz konusu olaya ilişkin olarak çok benzer şekilde ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2019/... Esas numaralı dosyası Kapsamında başka bir davamız olmuş ve söz konusu dava yerel mahkeme lehimize karar vererek "müvekkiline ödemenin yapılmasına karar
verdiği. Söz konusu mahkeme kararını da dosyaya delil olarak sunulduğu. Buna ek olarak taşımadan kaynaklı 2.523,00 ... bedelli navlun ücretimizin tahsili için de 04.02.2020 tarihli ve ... fatura kesilip gönderildiği ancak söz konusu fatura da ödenmediği Şeklinde beyanda bulunarak, Açıklanan bu sebeplerle, davanın kabulü ile ... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı dosyasında yapılan itirazın iptaline, alacak likit olmasından dolayı dava değerinin %20'sinden az olmamak üzere davalı aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, dava masrafları ve vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Taraflar arasındaki ilişki ve dava dışı ... ... adlı şirket ile kararlaştırılan taşıma şekli: Davacı yan ... ... firma ile anlaşmak sureti ile müvekkilinin satışını yaptığı ürünlerin taşımasını gerçekleştirdiği. Taraflar arasında hiçbir ticari ilişki ya da davacı ile müvekkilimiz arasında imzalanan bir sözleşme bulunmadığı. Davacı yanın taşıma anlaşması ...’da bulunan ... ... adlı firma ile olduğu. Malların taşıtanı ve gönderilen taraf bu firma olduğu. Müvekkilinin ise söz konusu firmaya ürün satışı yaptığı. Müvekkilin suudi arabistanda bulunan ... .... Adlı şirket ile çalışma şekli malların ... limanında teslimine dayandığı. Davaya konu edilen ürünlerle ilgili olarak müvekkilinin tarafından ilgili şirkete düzenlenen proforma fatura örneği dilekçemiz ekinde (ek-1) sunulduğu. Bu fatura üzerinde de açıkça görüleceği gibi teslimat şartı "..." olarak belirlendiği. ... bir "incoterm"olduğu. ...; ... (... ticaret odası) tarafından düzenlenen, eşyanın taşınması ile teslimi aşamalarında, sorumluluklar ve maliyetlerin taraflar arasında dağılımını belirleyen kural olduğu. ... maddeleri ... tanımların baş harflerinden oluşan kısaltmalarla ifade edildiği. Bunlardan biri de ... olduğu. Açılımı "..."dur. Türkçesi ise gemi bordasında teslim demek olduğu. Bu teslim şeklinin kararlaştırılması taşınacak eşyanın deniz taşıtına yüklenerek taşıma, sigorta gibi maliyet ve sorumlulukların ithalatçıya devredildiği teslim şekli olduğu. Aynı şekilde dilekçe ekinde sundukları gümrük beyannamesinde de (ek-2) teslim şeklinin ... olduğu ve teslim yerinin ise ... olduğu belirtildiği. Yani malların taşınmasına dair sorumluluk ve masraflar müvekkile değil .... Adlı şirkete ait olduğu. Davacı yan ise müvekkilimizden söz konusu malların taşındığı limanda geç teslim alındığı için oluşan masrafı istediği. Yukarıda açıklandığı üzere müvekkilinin davacı ile bir anlaşması bulunmadığı. .... Adlı şirkete düzenlenen proforma fatura ve gümrük beyannamesi de müvekkilimizin davacı ile bir anlaşması bulunmadığını kanıtlar nitelikte olduğu. Çünkü müvekkilinin alıcısı ile taşıma masraflarının alıcıya ait olduğu hususunda anlaştığı ve doğal olarak da taşıyıcı firma ile herhangi bir ticari ilişki içerisine girmediği. Müvekkilinin iyiniyetli davranmak sureti ile müşteri ile görüşerek malların teslim alınması gerektiğini belirttiği Müvekkilinin şirket yetkilisi tarafından dava dışı firma ile iletişime geçildiği ve malların teslim alınması ile taşıyıcı firmaya ödemenin yapılması gerektiği belirtildiği. Müvekkilinin böyle bir yükümlülüğü olmamasına rağmen taşıyıcının zor durumda kalmaması için zorunda olmadığı bir özeni ve iyi niyeti gösterdiği. Buna ilişkin mail yazışmalarını ekte sundukları. Davacı yan kötü niyetli olarak müvekkilinin hakkında icra takibi başlattığı, Davalı yan müvekkilinin adına kendisine gönderilen ihtarnameyi dosya kapsamına sunduğu. Bu ihtarnamede müvekkilimizin sorumlu olmadığı, taraflar arasında bir taşıma sözleşmesi bulunmadığı, müvekkilinin ödeme yapmayacağı belirtildiği halde; davacı tarafından fatura düzenlendiği ve ardından icra takibi yapıldığı. Davacı yan müvekkilinin sorumlu olmadığını bile bile icra takibine başlamakla kötü niyetli davrandığı. Dolayısı ile aleyhine en %20 olmak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiği. Şeklinde beyanda bulunarak, Açıklanan bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz davanın reddine, Müvekkilinin lehine en az %20 tutarınca icra ve inkar tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:
İncelenen Dosya Kapsamına Göre Dava, itirazın iptali davası olup yasal süresi içinde açılmıştır. ... 1. İcra Dairesi 2020/... esas sayılı icra dosyasının celp ve incelenmesinde davacı alacaklı vekili tarafından davalı borçlu aleyhine toplam 2.523, 00 ... alacağın tahsili istemiyle başlatılmış ilamsız icra takibine ilişkin olduğu, icra takibini yasal süresi içinde yapılan itiraz üzerine durduğu anlaşılmıştır. Dava, fatura alacağından kaynaklı alacağa ilişkin itirazın iptali davası olup, yasal süresi içinde açılmıştır. Alacaklı 29.07.2020 tarihinde ... 1. İcra Müdürlüğünün 2020/... E. Sayılı dosyası ile 62,292,00-... ... asıl üzerinden takip başlatmış borçlunun itirazı üzerine takip durmuştur. Kural olarak ispat külfeti davacı taraf üzerindedir. Davalı tarafından ...’da faaliyet gösteren müşterisine ... olarak yapılan ihracat ile ... limanından gemiye yüklenen ticari malların alıcısı tarafından gümrükten çekilmemesi üzerine malın taşıyıcısı firma davacı firmaya demuraj ve işgaliye faturası göndermiş davacı da bu faturayı davalıya yansıtmıştır. Her iki tarafın defter incelemesi deliline dayandıkları nazara alınarak taraf defterleri üzerinde inceleme yapılmış, davacı taraf defterlerini inceleme gününde hazır etmiş, Davalı tarafa , davalı ticari kayıt ve defterleri üzerinde inceleme yapılarak rapor düzenlenmesi amacıyla davacı şirketin bulunduğu mahal mahkemesine talimat yazılmış, inceleme gününde talimat mahkemesine sunması istenmiş, defter sunmamanın aleyhine sonuç doğuracağı konusunda da uyarılmış, davalı taraf defterlerini inceleme gününde hazır etmiştir. Davalı defterleri inceleme sonucu alınan10.09.2021 tarihli bilirkişi raporda özetle;Davalı tarafından ...’da faaliyet gösteren müşterisine ... olarak yapılan ihracat ile ... limanından gemiye yüklenen ticari malların alıcısı tarafından gümrükten çekilmemesi üzerine malın taşıyıcısı firma davacı firmaya demuraj ve işgaliye faturası göndermiş davacı da bu faturayı davalıya yansıtmış olduğu Ayrıca 2.523.00-$ lık navlun faturasını da beraber gönderdiği, Temel fatura senaryosunda kesilen bu faturalar sisteme yüklendiği anda alıcı tarafından reddedilemediği içn davalı tarafından 8 günlük yasal süresinde davacıya noter kanalı ile gönderilen ihtarname ekinde geri gönderilmiştir. Faturalar davalı tarafından defterlerine işlenmemiştir. Ayrıca BA&BS formları ile de maliyeye beyan edilmemiştir. Yine Davalı e-defter mükellefidir. Davalı tarafından 18.02.2019 tarihinde nolu ... ile ...’daki müşterisine ... limanından gönderilen sular müşterisi tarafından teslim alınmamıştır. Davalı malı ... olarak yüklemiş malı gemi güvertesinde teslim etmiştir. Navlun ve sigorta gemiye yüklendikten sonra alıcıya aittir. Alıcı tarafından ihraç konusu mallar teslim alınmayınca nakliye firması ... tarafından davacıya 21,01,2020 tarihinde 58,769,00-$ tutarında demuraj ve işgaliye faturası kesilip gönderilmiştir. Gönderilen fatura temel fatura senaryosunda kesilen bir fatura olup davacı tarafından 8 günlük yasal süresinde iade edilip edilmediği konuşumda dosyada belge bulunmadığı davacı bunun üzerine 04.02.2020 tarihinde aynı tutarda açıklama kısmına demuraj ve işgaliye ücreti yazarak 58 769.00-$ tutarında fatura keserek o günkü kurdan TL ye çevrilmiş haliyle 351,174,16-TL olarak temel fatura senaryosunda e-fatura düzenlemiş davalıya göndermiştir. Davacı tarafından aynı gün yine temel fatura senaryosunda kesilmiş 2.523.00-$ 15,076,19-TL tutarlı deniz ihracat navlunu açıklamalı fatura kesmiş ve davalıya göndermiştir. Davalı firma bu faturalar temel fatura senaryosunda kesildiği için kesildiği anda reddetme seçeneği olmadığından kabul etmiştir. Temel senaryoda kesilen faturalar aynı kağıt ortamında kesilen faturalar gibi 8 günlük yasal süresi içinde iade edilmesi gereken fatura türüdür. Davalı 06.02.2020 tarihinde ... 32. Noterliğinden düzenlenen ... yevmiye nolu ihtarname ile faturaları 8 günlük yasal süresi içinde iade etmiştir. Davalı bu faturaları iade ettiği için defterlerine işlememiş cari hesaba geçmemiştir. Davalının şubat 2020 tarihindeki BA&BS formları incelenmiş ve her iki formda da dava konusu faturalarla alakalı maliyeye verilmiş bir beyana rastlanılmamıştır. Sonuç olarak davalı defterlerinde davacıya dava konusu faturalarla ilgili herhangi bir borç olmadığı yönünde rapor tanzim edilmiştir.
Taraf vekillerinin talep ve beyanları karşısında ve dosya kapsamına göre TTK Hükümlerine göre değerlendirilme yapılması bakımından taraflar arasında imza edilmiş taşıma sözleşmesi, düzenlenmiş fatura ve irsaliyeler üzerinde inceleme yapılması ve rapor düzenlenmesi amacıyla davacı şirketin bulunduğu mahal mahkemesine talimat yazılmış, inceleme gününde talimat mahkemesine sunması istenmiş, defter sunmamanın aleyhine sonuç doğuracağı konusunda da uyarılmış, davacı taraf defterlerini inceleme gününde hazır etmiştir. Dosya SMM ve deniz yolu taşımacılığında uzman bilirkişi tevdii edilerek rapor alınmış, raporda özetle;dava konusu olayda; Davalı Yükleten ...nin 18.02.2019 tarihli Konşimento Talimatında malın teslim şekline dair ... kaydının bulunduğu, Davalı ...nin 18.02.2019 tarihli Konşimento Talimatında malın teslim şekline dair ... kaydının bulunduğu, 18.02.2019 tarihli ... seri numaralı Gümrük Beyannamesinde davalı ...nin satıcı, konşimentoda gönderilen olarak kaydedilen dava dışı ...'in alıcı ve malın teslim şekline ilişkin olarak ... kaydının bulunduğu, Konşimento Talimatı, Gümrük Beyannamesi ile malın Preforma Faturasındaki ... kaydına göre navlun sözleşmesini kurma borcunun alıcı olan ...'in ait lduğu, davacı taşıyan ile navlun sözleşmesini kurması ve bu suretle taşımada taşıtan taraf olması gereken kişinin malın gönderileni ve alıcısı olan ... şirketi olduğu, davacı tarafın yükleten olan davalının aynı zamanda taşıtan olduğunu gösteren bir belge bulunmadığından Davacının davalıya iş bu dava vasıtasıyla fiili taşıyana ödemiş olduğu iş bu bedeli Hukuki değerlendirme ve son karar sayın mahkemeye ait olmak üzere davacı tarafından yapılan ödeme ile ilgili rücu isteminde bulunulamayacağı değerlendirilmektedir. Yine aynı heyet raporun Taşımadan Kaynaklı 2.523,00-... Bedelli Navlun Ücreti Alacağının Değerlendirilmesi: ... teslimde, satıcının alıcıdan malların satımı karşılığında alınan bedel, malların gemi üzerine yüklenmesi şeklinde teslim edilmesi karşılığında alınan bedeldir. Bu bedele navlun ücreti dahil olmadığı gibi, satıcının da taşıma sözleşmesi yapma mükellefiyeti yoktur. Bu yükümlülük alıcıya aittir. ... teslim şeklinde Alıcı, malların belirtilen yükleme limanından taşınması için gerekli olan taşıma sözleşmesini masrafları kendisine ait olmak üzere yapmak zorundadır. Özetle ... teslim şeklinde, nakliyeyi yapacak geminin organizasyonu, ... teamüller gereği alıcıya aittir. Konşimento Talimatı, Gümrük Beyannamesi ile malın Preforma Faturasındaki ... kaydına göre navlun sözleşmesini kurma borcunun alıcı olan dava dışı ...'e ait olduğu değerlendirildiğinden iş bu bedeli Hukuki değerlendirme ve son karar sayın mahkemeye ait olmak üzere davalıdan istemde bulunulamayacağı yönünde rapor tanzim edilmiştir. Yine yanı bilirkişi raporunda Smm bilirkişi tarafından verilen raporda ise; Davacı şirket tarafından, davalı şirketin ihracat edilen dava konusu mallarının taşıma işlemini yapan dava dışı ... DENİZCİLİK A.Ş. ne taşıma bedeli olarak ... Bankası ... ... Şubesi nin 26.07.2021 tarihli Giden Havale Dekontu ile 58.769,00 ... ödeme yaptığı görülmekte olup, dolayısı ile Davacı / Alacaklı şirketin Davalı/Borçlu şirketten; (58.769,00 ..., 04.02.2020 tarihinde 351.174,16 TL, 04.02.2020 tarihinde 2.523,00 ... bedeli 15.076,19 TL olmak üzere toplam 366.250,35 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.
Davaya konu somut uyuşmazlığımızda; Davacının, ... otarak tabir edilen taşıma işi organize eden TKK kapsamına göre taşıyan sıfatına sahip bir firma olduğunu, bu kapsamda müvekkili ile davalının, davalıya ait su yükünün ...'ten ...'ye taşınması hususunda anlaşmaya vardıklarını, bu doğrultuda konşimento keşide edildiğini, söz konusu taşıma işinde davalı yanın yükleten konumunda olduğunu, Yüklerin 15.03.2019 tarihinde boşaltma limanı olan ... limanına sorunsuz olarak taşınmış olduğunu, tüm uğraşlara rağmen taşınan malların gönderilen tarafından teslim alınmadığını, konşimentoda alıcı olarak gözüken ... Firmasının hiçbir şekilde malları kabul etmediğini, sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlüdür. düzenlemesi getirildiğini, bu sebeple malı teslim alma hakkını kullanmadığı için tüm masrafların taşıtan sıfatına haiz davalı tarafından ödenmek durumunda olduğunu, kanunun açık bir biçimde bu hususu düzenlediğini,... ... taşımacılıkla, F aşıma ışleri organizatörleri olarak bilinen ... ithalat ve ihracatçılar tle taşıyanlar açısından önemli bir fonksiyona sahiptir. Deniz taşımacılığında forwarderler bazen eşyayı taşıyan, bazen de gönderen veya teslim alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Taşıma işleri organizatörlüğü, 6102 sayılı TTK *nün 917. Maddesinde ve 06.07.2018 tarihli ve 30470 sayılı Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği'nde tanımlanan ticari bir işletme faaliyetidir. ... ...: Malların bir noktadan başka bir noktaya taşınmasını gerçekleştiren, bunu gerçekleştirmek için de deniz, hava, kara ve demir yolu taşıma modlarından bir ya da birkaçını kombine halde kullanan, yüklerin konsolide edilmesi, depolanması, gümrüklenmesi, ambalajlanması ve sigortalanması gibi birçok lojistik faaliyeti bir arada yerine getiren organizatörlerdir. ... forwarderlerin TTK 'da sayılan bazı görevleri belirtilmiştir. Forwarderler akdettikleri sözleşmelerle, taşıyan veya taşıyanın yardımcısı oldukları durumlarda taşıyan gibi taşıma sorumluluğu altında bulunmaktadır. Forwarderler verdikleri hizmete göre, (sözleşme) TTK'nin 926 maddesine istinaden “taşıyan veya taşıyanın temsilcisi” statüsünde ya da TTK'nin 921.maddesine istinaden ise “taşıma işleri komisyoncusu” durumundadır. Bu nedenle, forwarderle aktedilecek sözleşmelerde taşıma türü, taşımanın tabi olacağı ... sözleşme ve hukuk seçimi, teslim şekli ile emtia sigortası gibi hususlar öne çıkmaktadır.Navlun Sözleşmesi; taraflardan birinin ücret (navlun) karşılığında deniz yolu eşya taşımayı üstlendiği; diğer tarafın ise navlun (ücret) ödemeyi üstlendiği, tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Böylece navlun sözleşmesi ile ücret karşılığı deniz yolu ile yük taşıma taahhüdünde bulunan kişi taşıyan; taşıyan ile navlun sözleşmesi akdeden veya adına hesabına navlun sözleşmesi akdedilen ve deniz yolu ile yük taşıma karşılığında navlun (ve teferruatı) ödeme borcu altında olan taraf ise taşıtandır.Navlun sözleşmesinin taraflarından taşıyan, iş bu sözleşme ile üzerine aldığı taşıma borcunu, donatan veya gemi işletme müteahhidi sıfatı ile bizzat işletmekte olduğu bir gemi ile ifa etmek zorunda olmayıp; söz konusu taşıma borcunu gemi işleten başka birisi ile yapacağı yeni bir navlun sözleşmesi ile de yerine getirebilir. Keza taşıtan da navlun sözleşmesinden kaynaklı yük taşıma hakkını bizzat yükleyeceği malları taşıtmak suretiyle kullanabileceği gibi başkasına karşı olan taşıma taahhüdünü ifa etmek için de kullanabilir. Bu surette aynı yükün taşınması için birden fazla navlun sözleşmesi icra edilmiş olması anlam ve kavram karışıklığına sebep olacağından, deniz ticaret hukuku doktrini tarafından bu sözleşmelerin alt ve asıl navlun sözleşmesi olarak isimlendirilerek birbirinden ayrılması sağlanmıştır. Buna göre donatan ve /veya gemi işletme müteahhidi ile yapılan sözleşmeye asıl navlun; bunun ifasına hizmet eden diğer sözleşmeye ise alt navlun sözleşmesi adı verilmektedir.Navlun sözleşmesinin bu uygulamasında, huzurdaki dava özelinde de önemli olmakla, şu noktaya dikkat çekmek isteriz ki; ait navlun sözleşmesinin taşıyanı sıfatına haiz taraf; işbu sözleşmeden kaynaklı taşıma borcunun ifası için başka bir sözleşme (asıl navlun sözleşmesi) akdetmektedir. Böylece Alt navlun sözleşmesinin taşıyanı aynı zamanda asıl navlun sözleşmesinin de taşıtanı olmakta ve bu iki sözleşmedeki navlun farkı da karını oluşturmaktadır.Navlun Sözleşmesi (taşıyan ve taşıtan) bu iki tarafın karşılıklı ve birbirlerine uygun irade beyanı ile kurulmaktadır; ancak bu sözleşmenin kurulmasında iradeleri bulunmasa da deniz taşımacılığının özelliği; daha doğrusu bu taşımaya sebep olan temel ilişki sebebiyle yükleten ve gönderilen olarak ifade edilen sözleşme ile ilgili, yükleten ve gönderilen olarak adlandırılan iki kişi daha vardır. Buna göre en genel ifadesi ile yükleten navlun sözleşmesi uyarınca taşınacak yükü gemide yahut karada taşıyana teslim eden kişi iken, gönderilen ise navlun sözleşmesi veya konşimento uyarınca yükü varma limanında teslim alma yetkisine sahip olan kişi olarak tanımlanmaktadır. Yükletenle taşıtan sıfatı aynı şahısta birleşebilir. Fakat yükletenin taşıtandan başka bir kimse olması da mümkündür. Davaya konu 05.02.2019 tarihli ... numaralı Proforma Fatura ve 18.02.2019 tarihli Konşimento Talimatı incelendiğinde; Satıcının ve alıcının aralarında düzenledikleri sözleşmede Incoterm' e atıf yaptığı görülmektedir. ... ... ticari terimlerdir, yani ... ticarette tarafların yükümlülüklerini belirleyen evrensel kurallardır. ..., ... '...' kelimelerinin kısaltmasıdır. Bu terimler evrensel niteliğe sahiptir, yani dünyanın her yerinde tamamen aynı anlamı taşıyan terimlerdir. Her iki belgede de teslim şekli ... olarak belirtilmektedir. Bu durumda - teslim ... şartlarına göre yapılmalıdır. ... (...) satışta risk ve sorumluluklar, eşyanın gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçtiğinden, yükün gemiye tesliminden sonra yani alıcıya teslimine kadar olan süreçte, satıcı açısından bir risk söz konusu değildir.Bu çerçevede, ... kaydının kabul edildiği sözleşmelerde satıcının yükümlülükleri; a) Satıcı, malları alıcı tarafından belirlenen yerde gemiye teslim etmelidir Ayrıca, teslime kadar alan masraflarını da üstlenmek zorundadır. b) Ürünleri ihraç etmek için izin alır.c) Satıcı, mallar gemiye yüklemeden önce meydana gelecek hasar, kayıp ve ziyadan sorumlu olacaktır. d) Alıcıya, malların gemiye teslim edildiğini bildirir. Ürünlerin gemiye teslim edilmesi sırasında meydana gelen tüm istenmeyen olayları alıcıya bildirir. e) Satış notları verir. (Notasyon) f) İhracat izninden ve ilgili maliyetlerden sorumludur. Alıcının yükümlülükleri ise; a) Mallar gemiye yüklendikten sonra, kayıp, hasar ve ziyadan alıcı sorumludur. b) Taşıma sözleşmesinin yapılması, ithalat konularına ilişkin izinlerin alınması ve masrafların ödenmesini üstlenir. c) Belirlenen boşaltma limanı, geminin adı ve teslimat tarihi hakkında satıcıya bilgi verir. d) - İthalat izni alır ve ilgili maliyetleri karşılar. Şeklindedir. Bu yüzden ... teslim şeklinde Alıcı, malların belirtilen yükleme limanından taşınması için gerekli olan taşıma sözleşmesini masrafları kendisine ait olmak üzere yapmak zorundadır. Bilindiği gibi, ... teslimde, satıcının alıcıdan malların satımı karşılığında alınan bedet, malların gemi üzerine yüklenmesi şeklinde teslim edilmesi karşılığında alınan bedeldir. Bu bedele navlun ücreti dahil olmadığı gibi, satıcının da taşıma sözleşmesi yapma mükellefiyeti yoktur. Bu yükümlülük alıcıya aittir. Özetle ... teslim şeklinde, nakliyeyi yapacak geminin organizasyonu, ... teamüller gereği alıcıya aittir. Dava konusu uyuşmazlığa konu taşımaya ilişkin olarak; bilirkişi raporları ile de anlaşıl cağı üzere 18.02.2019 tarihli Konşimento Talimatı ve 03.03.2019 tarihli ... sayılı Konşimento incelendiğinde; Yükletenin (Gönderenin) ..., “Alıcı'nın (gönderilen) ... olduğu ve konşimentonun ... Uluslarası Taşımacılık Lojistik Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından imzalandığı tespit edilmektedir. Bu durumda Davalı ...'nin Davacı ... Uluslarası Taşımacılık Lojistik Dış Ticaret Limited Şirketi'nin "yükleteni” olduğu sabittir. Dava dışı ...'in ise "gönderilen' olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. 21.01.2020 tarihli ... seri numaralı Fatura incelendiğinde; Davacı ... Uluslarası Taşımacılık Lojistik Dış Ticaret Limited Şirketi iş bu taşıma borcunu dava dışı ... A.Ş'ne ait ... gemisi ile gerçekleştirdiğinden ... Uluslarası Taşımacılık Lojistik Dış Ticaret Limited Şirketi'nin 'fitli taşıyan gemi donatanının taşıtanı / akdi taşıyan 'olduğu sabittir. Dava dışı ... A. Ş'nin ise “Fiili Taşıyan' olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. ... kaydının kabul edildiği sözleşmelerde Alıcı, malların belirtilen yükleme limanından taşınması için gerekli olan taşıma sözleşmesini masrafları kendisine ait olmak üzere yapmak zorunda olduğundan Dava dışı ...'in Davacı ... Uluslarası Taşımacılık Lojistik Dış Ticaret Limited Şirketi'nin “TAŞITAN'ı olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir.Davalı ...nin "Yükleten, Davacı ... Davacı ... Uluslarası Taşımacılık Lojistik Dış Ticaret Limited Şirketinin de “Akdi Taşıyan” sıfatına haiz oldukları sonucuna ulaşılmaktadır.Yine bilirkişi raporunda davacı şirket tarafından yapılan ödeme yönünden ödemenin incelenmesi ile bu ödeme ile ilgili rücu isteminde bulunup bulunamayacağının değerlendirilmesi yönelik yapılan değerlendirmede ise; Konteynerin beklemesi ve gecikmesi sebebiyle taşıyanın yük ilgililerine karşı alacak hakkına sahip olması, konteynerin; kendisi tarafından tedarik edilmesine ve FCL/FCL taşıma şeklinin kullanılmasına bağlıdır. FCL (— Full Container Load) tam dolu konteyner anlamına gelir. FCL taşımalarında, konteyner yükleten tarafından eşya ile doldurulmakta, taşıyana kapalı ve mühürlü olarak teslim edilmektedir.Navlun sözleşmesinin içeriğinde konteyner tedarik etmek edimi bulunduğunda, taşıyan eşya için elverişli olan konteyneri, zamanında ve kararlaştırılan yerde taşıtana (veya onun temsilcisine) teslim etmekle yükümlüdür. Taşıyan tarafından tedarik edilen konteynerin, eşyanın, konteynerde bulunacağı süre boyunca kendi cins ve niteliklerine uygun olarak korunmasını sağlayabilmesi lâzımdır. Buna karşılık taşıyanın konteyner tedarikinden doğan sözleşmesel ilişkideki menfaati kendisi için uygun bir süre içerisinde boşaltılan konteynerin boş ve temiz olarak geri almasına ve Konteyneri başka navlun sözleşmesinin ifasında kullanmasına dayanır.Uygulamada, Taşıyan tarafından tedarik edilen konteyner varma limanında gemiden boşaltılmasından itibaren navlun sözleşmesinde kararlaştırılan sürede (serbest zaman- free time) veya böyle bir süre yok ise, makul bir süre içerisinde gönderilen tarafından teslim alınmadığında “konteynerin beklemesi” (“container demurrage”) durumunun ortaya çıktığı genel olarak kabul edilir. Bu hâlde konteyner eşya ile dolu olarak taşıyanın zilyetliğinde ve dolayısıyla kontrolünde bulunur; ancak içerisindeki eşya sebebiyle taşıyan konteyneri kullanmaktan yoksun kalmaktadır. Eşyanın gümrüğe tâbi olması hâlinde konteyner (kural olarak) geçici depolama yeri niteliğindeki terminal alanında bulunacaktır. Şayet gemiden boşaltılanı konteyner, gönderilen tarafından tesellüm edildikten sonra, navlun sözleşmesinde kararlaştırılanrı sürede veya böyle bir süre yok ise, makul bir süre içerisinde boş olarak taşıyana veya temsilcisine iade edilmez ise, “konteynerin gecikmesi” (“...”) söz konusu olur. Konteynerin beklemesinden farklı olarak, gecikme hâlinde taşıyanın konteyner üzerinde kontrolü yoktur. Konteyner gönderilenin zilyetliğindedir. “Konteyner Demurajı” terimi iki ifa engeli aşamasını da ifade etmek üzere kullanılmaktadır.Gönderilenin, Eşyanın teslimini talep etmekten kaçınması durumunda konteyner demurajının borçlusu; TTK 1207.maddesinde gönderilen, eşyanın teslimini isteme hakkını kullanmaması halinde, navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıtanın ödemekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir. Bu açık hüküm gereği, gönderilen ister açıkça ret beyanında bulunsun ister kendisine ulaşılamasın ya da sessiz kalsın, kısaca eşyanın teslimini talep etmezse”, konteyner demurajının yegâne borçlusu taşıtandır”.Bu noktada alacaklı taşıyanın, karşı tarafın taşıtan sıfatını ortaya koyması icap eder. Bazı uyuşmazlıklarda davacı taşıyanlar, konşimento ve üzerindeki “shipper'(yükleten) hanesinden yararlanmak niyetindedir. Ancak unutulmaması gereken, demuraj borçlusunun yükleten değil taşıtan olduğu ve konşimentonun taşıyan tarafından tek taraflı düzenlendiğidir. O yüzden taşıyan sıfatının ispatı mecburen farklı ispat vasıtalarını gerektirir.Uygulamada eşyanın teslimini talep eden konşimento hamili, genelde navlun sözleşmesi nazarında üçüncü kişi gönderilen konumunda olduğundan Gönderilen eşyanın kendisine teslimini talep etmiş ise, taşıyan konteyner demurajının ödenmesini sadece gönderilenden talep edebilir. Bununla birlikte gönderilene ulaşılamaması ya da gönderilenin eşyayı kabul etmemesi/edememesi durumunda ise, taşıyan taşıtana başvuru hakkına sahiptir.Konteyner demurajına dayanan bir uyuşmazlıkta, kural olarak, davalı borçlu konumuna eşyanın teslimini talep etmişse gönderilen; yoksa taşıtan geçer. Söz konusu ihtimaller tek bir navlun sözleşmesinin mevcudiyetinde geçerlidir. Hâlbuki taşıma işleri organizatörlerine (... ..., taşıma işleri komisyoncusu) başvurulması sebebiyle bir taşıma işinde asıl ve alt taşıma sözleşmeleriyle karşılaşılabilir. Bu durumda, asıl taşıtan, taşıma işini ... forwardere bırakır. Bu nedenle ... forwardere, asıl (akdi/akid)taşıtan sayılır. Fakat taşıma işi gemisi olan farklı bir (alt/fiili) taşıyan tarafından fiilen gerçekleştirilir.Böyle bir durumda alt taşıyan konumundaki fiili taşıyan, şartları dahilinde alt taşıtan ... forwarderdan konteyner demurajını tahsil ederse ... ... da ödediği bu bedeli, kural olarak kendi akdi asıl taşıtana rücu edecektir.' Bu noktada belirtilmesi gereken asıl taşıma işi /ara konşimento ile alt taşıma işi/ana konşimentonun birbirinden ayrı değerlendirilmesi ve iki ayrı taşıma işi şeklinde görülerek demuraj borçlusunun tayin edilmesidir.Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş. Taraflar süresi içinde rapora karşı beyanda bulunmuşlardır. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş, aldırılan bu rapor davalının iddiasını doğrular mahiyettedir ve hüküm kurmaya elverişlidir. Dava yeterince ispat edilmemiştir. Bu nedenlerle davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Ancak İİK' nun 67. Maddesinin devamı olan "borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir, ... borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır." hükümleri gereğince tarafların karşılıklı icra inkar ve kötü niyet tazminatı talebinde bulundukları, ancak alacağın likit olmadığı, yargılamayı gerektirdiği, bu talebin de reddi gedektiği anlaşılmış, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1Davanın REDDİNE,
2-Davalı yasal şartları oluşmadığından REDDİNE,
3-Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 80,70 TL harcın başlangıçta alınan 6.133,21 TL peşin hartan mahsubu ile artan 6.052,51-TL' nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
5-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına
6- Davalı taraf kendisine vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. ' ye göre hesap ve takdir edilen 33.589,75 -TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
7-Kesinleşme süreci tamamlana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair tarafların yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Yargı Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/05/2022
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır