T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 29/05/2025
NUMARASI : ...Esas - ... Karar
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...- ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...- ...
DAVANIN KONUSU : Elatmanın Önlenmesi
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 02/04/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 02/04/2026
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda Mahalli mahkemesince verilen karara karşı taraf vekillerince süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olup, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353.maddesi gereğince dosya incelendi:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının arsa sahibi olduğu taşınmaza sınır komşusu olan davalı Senkop’un malik olduğu 206 ada 1 parselde inşa edilen bağımsız bölümlerin imar mevzuatına aykırı olduğunu, olması gereken yapı yaklaşma mesafesine (çekme mesafelerine) uyulmadan inşa edildiğini, davalı tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının davanın davacı aleyhine sonuçlandığını, taraflara ait sınırda inşa edilen istinat duvarının davacı tarafından yıkılmasına, imara uygun yeni istinat duvarı inşa edilmesine şeklinde karar verildiğini, davalının ... Asliye Hukuk Mahkemesinin dosyasından aldığı ilama ilişkin olarak .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını öne sürerek davalı tarafın davacı kooperatifin 206 ada 14 ve 2 parsel sayılı taşınmazlarına müdahalelerinin önlenmesine ve yapıların yıktırılmasına, davacıya ait 206 ada 14 parsel üzerinde tesis edilen geçit hakkının terkinine, müdehale nedeniyle davacı tarafın uğradığı zarar miktarı HMK 107'nci maddesi uyarınca artırılmak üzere şimdilik 1.000 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; lehlerine tesis edilen geçit hakkının terkinine ilişkin taleplerin kesin hüküm sebebiyle dinlenilemeyeceğini, geçit hakkı tesisine dayanak olan ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.12.2011 tarih, ... Esas ve ...Karar sayılı ilamının 27.04.2012 tarihinde kesinleştiğini, davacı kooperatifin fiilen davalı kooperatife terkettiği alanın kooperatifler lehine geçit hakkı olarak tescil edilmesiyle bu tecavüzün ortadan kalktığını,.... Asliye Hukuk Mahkemesinde ... E. (eski ...E.) sayı ile halen devam eden davanın bulunduğunu, sıfat ve husumet yönünden taleplerin mesnetsiz olduğunu belirterek ferdileşme sebebiyle taşınmazların malikleri artık davacı ve davalı kooperatif olmadığından, davacı sıfatı ve davalıya husumet yönünden ve esasa ilişkin beyanları doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; her ne kadar davalı kooperatifçe, davacı kooperatife ait parsele müdahale edildiğinden bahisle müdahalenin önlenmesi, yapıların yıkılması ve ...Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı ilamı ile tanınan geçit hakkının terkini ile uğranılan zararların tazmini amaçlı iş bu dava açılmış ise de, geçit hakkı ihtiyacının halen devam ediyor olması, C ve D ile tecavüzlü olan yapıların da geçit hakkı içinde kalması ve davacıya ait parselde herhangi bir tecavüzün bulunmaması gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hükme karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin kararına dayanak alınan bilirkişi raporuna ve ek rapora karşı itirazlarının karşılanmadan ve bilirkişilerin duruşmada dinlenmesi talepleri yerinde görülmeyerek eksik incelemeyle karar verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece itirazlarının yanıtsız bırakılmasının davacının hukuki dinlenilme hakkı ihlal ettiğini, yapı yaklaşım mesafelerine uyulmaması nedeniyle davacı Kooperatif aleyhine yürütülen ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasının infazını fiilen imkansız hale getirdiğini, davalı Kooperatifin yapı yaklaşım mesafelerine uymaması nedeniyle imara aykırı istinat duvarının yıkılması ve yeniden yapılması için araç ve makinelerin girip hareket edebileceği bir alanın kalmadığını, bu nedenle davacının inşaat için gerekli parayı icra dairesine depo etmesine rağmen ilamın 13 yıldır infaz edilemediğini, karara dayanak bilirkişi raporunda 2014 yılında 22/A uygulaması yapıldığı belirtilerek sınır durumunun değiştiğinin ima edildiğini, sınırda değişiklik olsa bile, davalı Kooperatifin bina, eklenti, toprak doldurma yoluyla geçit hakkını ihlal ettiğinin bilirkişi raporu ile dahi sabit olduğunu, bu yönden bilirkişi raporunun kendi içinde çelişkili olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yüksek yargı kararları gereği davacının birden fazla talebi olduğu ve bu durumun 'Davaların Yığılması' niteliğinde olduğunun dikkate alınmadan ve davacının her bir talebinin ayrı ayrı reddi ile her bir talebi için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken sadece ecrimisil talebi üzerinden vekalet ücretine hükmedildiğini, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını ve davacının her bir talebinin ayrı ayrı reddine ve reddedilen her bir talebi için ayrı ayrı vekalet ücretine karar verilmesini talep etmiştir.
HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi; belirtilen istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile ilgili konularla sınırlı olarak yapılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, müdahalenin önlenmesi, tecavüzlü yapıların yıkılması, geçit hakkının terkini ile uğranılan zararların tazminine ilişkindir.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hükme karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Dosya kapsamına göre, dava, iki kooperatif arasında görülmekte olup 2634 parsel (yeni 206 ada 14 parsel) ve 206 ada 2 parselin davacı kooperatife; 1911parsel (yeni 206 ada 1 parsel)in davalı kooperatife ait olduğu; taşınmazların tapuda "dubleks mesken" vasfı ile taraflar adına kayıtlı olduğu olduğu görülmüştür.
Öncelikle, Dairemizce re'sen yapılan incelemede, dava dilekçesinde bütün talepler yönünden "Şimdilik 1.000.- TL " şeklinde tek dava değeri gösterildiği, 427,60 TL maktu peşin harç yatırılarak dava açıldığı, tazminat davasının HMK'nın 107.maddesine göre belirsiz alacak davası olarak açıldığı görülmüştür. Davacı vekilince, bilirkişi rapor ve ek raporlarına itiraz edildiğinden harç tamamlama yoluna gidilmediği, mahkemece de başlangıçta yatırılan peşin harç itibariyle karar verildiği anlaşılmaktadır.
Esasen dava, "komşuluk hukukundan doğan elatmanın önlenmesi ve kal davası, geçit hakkının terkini davası ve tazminat davası" şeklinde talep yığılması içermesine rağmen, davacı tarafça tek dava değeri gösterilerek tek harç yatırılıp açıldığı gibi mahkemece de, dava değerlerinin ayrıştırılması, yine zararın neye ilişkin olduğunun(ecrimisil talebi mi yoksa başka bir zarar mı olduğunun-dava dilekçesinde manzara kirliliği iddiası da bulunduğundan) açıklattırılması, akabinde her bir talep yönünden ayrı harç tahsili sağlanarak(Harçlar Kanunu'nun 27,30 ve 32. Maddelerine göre) yargılamaya devam edilmesi ve her bir dava yönünden ayrı hüküm tesisi gerekirken tek maktu harç ile yargılamaya devam edilip tüm talepler yönünden "davanın reddine" şeklinde tek hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.
Öte yandan, yargılama sırasında, davacı vekilince, ilk bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesi sunulmuş, mahkemece, taraf itirazları gözetilerek ve 3402 Sayılı Kanun’un 22/A maddesi kapsamında değerlendirme yapılması yönünde ek rapor alınmıştır. Davacı vekilince, ek rapora karşı da itiraz edilmiştir. Her ne kadar, yapılan incelemede, davacının itirazlarının büyük ölçüde ek raporda karşılandığı anlaşılmakta ise de, ek raporda, davacı tarafın ilk rapora itirazlarında yer alan vaziyet planının Tip İmar Yönetmeliğinde belirlenen mesafelere uygun olmaması durumunda, İmar Kanunu ve Yönetmeliklerine aykırı vaziyet planının Kooperatifin yapı yaklaşım mesafesine meşruiyet kazandırmayacağı yönündeki itirazı ile geçit hakkının geçit hakkı sahibine mülkiyet vermeyeceği davalı geçit hakkı sahibince bazı muhdesatların ilave edilmesinin davacı kooperatifin mülkiyet hakkını ihlal ettiği yönündeki itirazlarına değinilmemiştir. Davacı tarafça, bu itirazlar sonradan ek rapora karşı da sunulmuş, mimari projenin celp edilerek dosyanın yeniden heyete tevdii ile İmar Kanunu ve Yönetmelikleri uyarınca yapı yaklaşım mesafesi(3 metre) bırakılıp bırakılmadığının tespiti istenilmiştir. Mahkemece, bu konuda olumlu ya da olumsuz ara kararı kurulmadığı gibi gerekçede de bu husus karşılanmamıştır.
İlk bilirkişi raporunda, dava konusu parsellerin 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre Turizm ve Konut alanında kaldığı, uygulama imar planı planı notlarında turizm+konut alanlarında "yapı yaklaşma ve çekme mesafelerinin mimari avan projesine göre belirleneceği" ifadesinin yer aldığı, mimari projede 206 ada 2 parsel yönünden çekme mesafesi tanımlandığı, yapıların vaziyet planına uygun yapıldığı belirtilmiş ise de, mahkemece, dava konusu taşınmazlara ait inşaat ruhsatı ve mimari projelerin ilgili belediyeden getirtilmesi ile yetinildiği, imar planları ile plan notlarının ise dosyaya kazandırılmadığı görülmektedir.
O halde, mahkemece, ilgili belediyeden, dava konusu taşınmazlara ait imar planları ile plan notları getirtilip bilirkişi raporunda gösterilen tecavüzlü alanların imar planına göre durumunun belirlenmesi, gerekirse yeniden keşif yapılarak bir önceki keşifte "keşif gözlemi" de bulunmadığından uyuşmazlığın çözümüne elverişli fiili durumun tespiti ile sunulacak raporun da denetlenerek sonuca gidilmesi gerekmektedir.
Yine geçit hakkı yönünden de,
TMK'nun 787. maddesinde "İrtifaktan doğan yetki ve yükümlülükleri açıkça belirlediği ölçüde tescil, irtifakın kapsamını belirlemede esas oluşturur.
Tescilden açıkça anlaşılmadığı hâllerde kapsam, tescilin sınırları içinde, irtifak hakkının kazanılma sebebine veya uzun süreden beri davasız ve iyiniyetle kullanılış biçimine göre belirlenir.";
788. Maddesinde ise "Yararlanan taşınmazın ihtiyaçlarındaki değişiklik, yüklü taşınmazın irtifaktan doğan yükünü ağırlaştıramaz." denilmektedir.
Somut olay yönünden, TMK'nun 787 ve 788. Maddeleri uyarınca, irtifak hakkının kapsamının ne olduğu, geçit hakkının amacına uygun kullanılıp kullanılmadığı, yükümlü taşınmazın irtifaktan doğan yükünün ağırlaştırılıp ağırlaştırılmadığı değerlendirilmeksizin mahkemece, salt geçit hakkı ihtiyacının halen devam ediyor olması nedeniyle geçit hakkının terkini yönündeki davanın reddi usul ve yasaya aykırı olmuştur.
Kararın kaldırma sebep ve şekline göre davacı vekilinin sair istinaf itirazları ile davalı vekilinin istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesince verilen kararın HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1- Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, HMK’nın 353/1-a/6 maddesi gereğince ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/05/2025 Tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3- Davalı vekilinin istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
4-Başvuran davacı ve davalı tarafından ayrı ayrı yatırılan istinaf karar harçlarının talep halinde ilgilisine ilk derece Mahkemesince iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından taraflara vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Başvuranlar tarafından yapılan istinaf kanun yoluna başvuru giderlerinin yerel mahkemece yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
7-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz kararının ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi gereğince KESİN olarak oy birliği ile karar verildi.02/04/2026
...
Başkan
...
...
Üye
...
...
Üye
...
...
Katip
...
Bu evrak 5070 sayılı Yasa gereğince elektronik olarak imzalanmıştır.