T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: ...
KARAR NO: ...
KARAR TARİHİ: 07/11/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...) *
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/07/2025
NUMARASI: ... Esas ... Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. SULH HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 11/04/2025
NUMARASI: ... Esas ... Karar
DAVACILAR: 1-... - ...
2-... - ...
3-... - ...
4-... - ...
VEKİLİ: Av. ...
[16818-18969-76532] UETS
DAVALILAR: 1-... - ...
2-... - ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınmaz Kira Sözleşmesinden
Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davada Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ve Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki evraklar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ:
Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ... E. ... K. Sayılı kararında; davanın taraflar arasında düzenlenen kira ilişkisi nedeniyle bono verilip verilmediği, verilmiş ise bu bonodan dolayı borçlu bulunup bulunulmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu, her ne kadar dava konusu bonodan dolayı menfi tespit isteminde bulunulmuş ise de, her iki tarafın da bu bononun kira sözleşmesi sebebiyle verildiğini kabul etmedikleri dava dilekçesi ve cevap dilekçesi ile sabit olup; somut olayda uyuşmazlığın TTK’da düzenlenen kambiyo senetleri ile ilgili hükümlerden kaynaklandığı, Verilen bononun kira ilişkisinden kaynaklandığını yazılı delil ile kanıtlanması gerektiği, kira sözleşmesinde de taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinde de bu hususun yer almadığı gerekçesiyle;
''1-Davanın görev yönünden USULDEN REDDİ ile mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Kararın kesinleşmesi ve talep halinde dosyanın görevli ve yetkili Denizli Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine," şeklinde yetkisizlik kararı vermiş ve dosya Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiştir.
Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. ... K. Sayılı kararında; davacılar vekilinin dava dilekçesi ve mahkemece Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca verilen kesin süre içerisinde sunduğu 24/01/2024 tarihli dilekçesinde davaya konu senetlerin davalı tarafa taraflar arasındaki kira sözleşmesi nedeniyle verildiğini belirttiği, taraflar arasındaki temel ilişkinin kira sözleşmesi olduğunun iddia edildiği, kira sözleşmesinin ve bononun taraflarının davacıların murisi ve davalı ... olduğu, bu nedenle, uyuşmazlığın çözümünde tacir olmayan taraflar arasında kira ilişkisi kurulup kurulmadığının ve dava konusu bonoların bu sözleşme nedeniyle verilip verilmediğinin tartışılarak sonuca gidilmesi gerektiği gerekçesiyle;
"1-) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. ve 115. maddeleri gereğince Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın görev nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-) Görevli Mahkemenin Denizli Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine,
3-) Mahkememiz ile Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından mahkememizce verilen karar HMK 21/c maddesi gereği istinaf edilmeksizin kesinleştiği takdirde merci tayini için HMK 22/2 maddesi gereği dosyanın Denizli Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk dairesine gönderilmesine" şeklinde karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesince; bononun kira sözleşmesi kapsamında verildiğinin her iki tarafında kabulünde olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesince ise; taraflar arasındaki temel ilişkinin kira sözleşmesi olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.
Her iki Mahkeme tarafından verilen görevsizlik kararları kesinleştiğinden olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğu, Dairemize dosyanın merci tayini için gönderildiği anlaşılmıştır.
Somut olayımızda, davacılar murisi olan ... ile davalı ... arasında imzalanmış 03.03.2023 tarihli kira sözleşmesinin mevcut olduğu, bahse konu sözleşmenin el yazısı ile yazılan 21. Maddesinde ''kiraya verenin sağlığında ya da ölmesi durumunda ama kendisi ama mirasçıları tarafından ilk 5 sene içinde satılırsa veya tahliye istenirse kiraya veren ya da mirasçıları kiracıya 50.000 USD tazminat öder ve verilen 100.000 TL'lik depozito geri verilir'' şeklinde hükmün yer aldığı, takibe konu edilen senedin de 03/03/2023 tanzim tarihli, 03/05/2023 vade tarihli ve 50.000 USD bedelli bono olduğu, davacı vekilinin bahse konu senedin kira sözleşmesine tahrifat ile eklenen 21. Madde kapsamında sahte olarak oluşturulmuş bir senet olduğunu hem dava dilekçesi ile hem de açıklama dilekçesinde açıkça beyan ettiği, davalı vekilinin ise takibe konu senedin davacılar murisi ile arasındaki borç ilişkisinden kaynaklandığını, takibe konu edilmeyen 03/03/2023 tanzim ve 03/05/2024 tarihli 50.000 USD bedelli ayrıca bir senedin olduğunu, takibe konu senedin kira sözleşmesi kapsamında verilmiş bir senet olmadığını savunduğu, ancak senet tanzim tarihi ile kira sözleşmesinin aynı olduğu, senet bedelinin de 21. Maddede belirtilen cezai şart bedeli kadar olduğu anlaşılmıştır.
HMK'nın 4/1-a maddesinde ise, kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıklara konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara, konuları ve değerlerine bakılmaksızın Sulh Hukuk Mahkemelerinde bakılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Somut olayımızda, davacılar vekili, takibe konu senedin, kiralama sözleşmesine eklenen 21. madde kapsamında sahte olarak düzenlendiğini iddia ederek işbu menfi tespit davasını açmıştır. Bu tür davalarda görev konusunun davacının ileri sürdüğü maddi vakıalar ve talep sonucuna göre belirlenmesi gerekmektedir. Uyuşmazlık, senedin, kira sözleşmesi kapsamında verilip verilmediği, senede dayanak 21. Maddenin sözleşmeye tahrifat sonucu eklenip eklenmediği noktalarında toplandığına ve bunların ispatı meselesi sübut ve esasa ilişkin olup, görevin belirlenmesine bir etkisi olmamasına göre, davanın, kira uyuşmazlıklarında münhasır görevli olan sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmakla Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. Nitekim Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2019/5488 E. 2019/9424 K. Sayılı ilamı, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 'nin 2017/7932 E. 2018/9212 K. Sayılı ilamı, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin ....... E. ....... K. Sayılı ilamı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin ....... E. ..... K. Sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi'nin .... E...... K. Sayılı ilamı, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin .... E. .... K. Sayılı ilamı da aynı doğrultudadır.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Denizli 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
Dosyanın merci tayini talebinde bulunan Mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 23/1 ve 362/1-c maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 07/11/2025 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 07/11/2025
Dr. ...
Başkan
...
e-imzalı
...
Üye
...
e-imzalı
...
Üye
...
e-imzalı
...
Katip
...
e-imzalı