T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: ...
KARAR NO: ...
KARAR TARİHİ: 18/07/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN: ...
ÜYE: ...
ÜYE: ...
KATİP: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ...
TARİHİ:...
NUMARASI: ...
DAVACILAR: ...
VEKİLİ: ...
DAVALI: ...
VEKİLİ: ...
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Alım Satım)
G.KARAR YAZIM TARİHİ: ...
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen ara kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili 05/11/2024 tarihli dilekçe ile; fazlaya ilişkin tüm talep, dava, idari şikayet hakları ile savcılık şikayet ve savunma hakları, müvekkillerinin itibar kaybı ile ilgili sair talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla öncelikle davalı alacağını ispatlayamadan, haksız bir iddiaya dayalı olarak, icra dosya mevcudunu tahsil etmesinin iş bu dosyadaki yargılama sona erene kadar durdurulmasına, dosya mevcudunun "teminat" niteliği dikkate alınarak, alacaklıya ödeme yapılmamasına, öncelikle ... Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı tespit dava dosyasının bekletici mesele olarak kabulüne ve takas-mahsuba konu edilmesine, müvekkillerinin taşınmaz satışı nedeniyle, tapuda davalının, bağımsız bölüm "satış bedelini tahsil ettiği" yazılı beyan ve imzasıyla kayıtlı biçimde taşınmaz devri yapılmakla, davalının müvekkilinden hiç bir hak ve alacak talebi olamayacağını, ...İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı takip dosyası dayanağı senet üzerinde yazılı olan "nakden ahzolunduğu" biçimde borç para verilmemiş olmakla, müvekkillerinin senetten kaynaklı borcu bulunmadığına, müvekkillerinin ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı takip dosyasında alacaklıya hiç bir borcu bulunmadığının tespitine, eğer bu talebimiz kabul görmezse, alacaklının müvekkillerine borç para verdiğini ticari defter ve kayıtları ile ispatla yükümlü olduğuna, kabul anlamına gelmemekle birlikte davalının müvekkillerini temerrüde düşürmediğini, bu sebeplerle, ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasında sözde alacak iddiası ile oluşan, işletilen faiz vs. alacak iddia edilen kalemlerin tümünden yani, fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak, kısmi dava niteliği itibariyle şimdilik 100.000,00 TL 'lik kısmı olmakla birlikte, bilirkişi incelemesi ile tespit edileceği üzere; iddia edilen 1.100.000,00 TL. Asıl alacak, 636.387,67 TL. Takipte kesinleşen sair kısım, 156.432,24 TL. Harç miktarı, 102.932,88 TL toplam faiz, 251.002,64 TL vekalet ücreti, 2.364,20 TL. masraf toplamı olmak üzere, icra takip dosyasında, iş bu dosya kapsamında hesaplanan dosya hesap toplamının tamamından müvekillerinin sorumlu ve borçlu bulunmadığının tespitini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece Mahkemesinin ... tarih ve ... Esas sayılı ara kararı ile; "1-2004 Sayılı İİK'nın 72/3 maddesi gereğince İcra veznesindeki paranın ve teminatın alacaklıya verilmemesine ilişkin ihtiyati tedbir talebinin BELİRLENEN TEMİNAT KARŞILIĞI KABULÜNE,
a) 2004 Sayılı İİK'nın 72/3 maddesi gereğince, ihtiyati tedbir isteyen borçlu dava sonunda haksız çıktığı taktirde alacaklının bu yüzden uğrayacakları bütün zararları karşılamak üzere ve 6100 sayılı HMK.nun 84 vd. maddeleri gereğince takip miktarı olan ve ihtiyati tedbire konu meblağın (2.213.500,00 TL) % 15' i olan 332.025,00 TL tutarında, Mahkememiz veznesine nakdi teminat yatırıldığı veya bu meblağı karşılayan kesin ve süresiz banka teminat mektubu Mahkememize sunulduğu TAKTİRDE;
...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında icra veznesine yatan paranın ve teminat mektubunun (nakit ve gayrinakdi teminatın) alacaklıya verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir konulmasına,
b)... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına İhtiyati tedbirin işlenmesi için müzekkere YAZILMASINA,
2-6100 sayılı HMK'nın 301/1, "Bölge Adliye Ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî Ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik" in "İlâm ve suretlerin verilmesi, kesinleşme kaydı ile harçların tahsili" başlıklı 216/1 maddesi gereğince, Hâkimin re’sen harekete geçtiği hâller ile kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla taraflardan birinin talebi hâlinde hükmün bir nüshası makbuz karşılığında talep eden tarafa verilmesine ve varsa bir nüshasının da diğer tarafa TEBLİĞİNE,
Dair; Tarafların yokluğunda, 2004 sayılı İİK'nun 72/3. maddesi delaletiyle, 6100 Sayılı HMK'nın 394/2 maddesi gereğince , İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygulanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren BİR HAFTA İÇİNDE, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren MAHKEMEMİZE İTİRAZ YOLU AÇIK OLMAK ÜZERE dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda karar verildi." dair karar verilmiştir.
Davalı vekili mahkememizin 06/11/2024 tarihli ara kararını istinaf etmiştir.
... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi Başkanlığının ... Tarih ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile ve; "Somut olayda, davanın ileri sürülüş biçimine göre taraflar arasındaki hukuki ilişki, davacı alıcı ile yüklenici olan davalı satıcı arasındaki mesken nitelikli taşınmaz satışına ilişkin sözleşme gereği verildiği iddia edilen kambiyo senedinden kaynaklanmaktadır. Uyuşmazlık 6762 TTK’nın 4. maddesi gereğince mutlak ticari işlerden olan kambiyo senedinden kaynaklanmakta ise de, taraflar arasında taşınmaz alım satımına yönelik temel ilişki bulunduğu ileri sürüldüğünden ve davacı taraf tacir olmadığından ticaret mahkemesinin görevli olmadığı anlaşılmaktadır (aynı yönde Yargıtay HGK 2017/(19)11-1626 Esas ve 2021/1199 Karar, 15. HD. 2018/1593 Esas ve 2018/3866 Karar, 23. HD. 2014/6077 Esas ve 2015/7179 Karar sayılı emsal ilamları). Ancak, davacının taşınmaz alım satım sözleşmesinde tüketici vasfında olup olmadığı dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Bu konuda ihtilaf bulunması halinde, mahkemenin görevi konusunda resen araştırma ilkesi bulunduğundan, davacının satışa konu taşınmazı, ticari veya mesleki amaçlarla hareket etmeksizin, kullanım ihtiyacı kapsamında alıp almadığı konusunda, tanık dahil tüm deliller toplanıp, mahkemenin görevi belirlenmeli, davacının tüketici vasfında olduğu anlaşılırsa, tüketici mahkemesine, tüketici vasfında olmadığı anlaşılırsa, genel görevli asliye hukuk mahkemesine dosyanın gönderilmesine karar verilmelidir.
Diğer yandan, HMK 390. maddesine göre ihtiyati tedbirin, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edileceği gözetildiğinde, tedbir kararının görevsiz mahkemeden talep edildiği ve verildiği anlaşılması halinde görevsizlik kararı verilmekle birlikte, görevsiz olarak verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına da karar verilmesi gerekirken, bu konuda karar verilmemiş olması yanlış olmuştur. (Yargıtay 4. HD. 2012/13597 Esas ve 2013/688 Karar sayılı ilamı)
Açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına.." dair karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesi 21/05/2025 tarihli ara kararında; Somut olayda; Bam Kaldırma Kararı sonrası tedbir kararının kaldırılması talep edilmişse de davanın ve verilen tedbir kararının niteliği, tedbir kararı ile korunması amaçlanan hukuki menfaat ve mevcut yargılama safahati gözetilerek tedbir kararının kaldırılması talebinin reddine karar verilmiştir.
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ... Mahkemesi'nin ... Esas sayılı (kaldırma kararı öncesi esas no ... Esas sayılı dosyası) dosyasında, ... tarihli ara karar ile, "2004 Sayılı İİK'nın 72/3 maddesi gereğince İcra veznesindeki paranın ve teminatın alacaklıya verilmemesine ilişkin ihtiyati tedbir talebinin BELİRLENEN TEMİNAT KARŞILIĞI KABULÜNE,
a) 2004 Sayılı İİK'nın 72/3 maddesi gereğince, ihtiyati tedbir isteyen borçlu dava sonunda haksız çıktığı taktirde alacaklının bu yüzden uğrayacakları bütün zararları karşılamak üzere ve 6100 sayılı HMK.nun 84 vd. maddeleri gereğince takip miktarı olan ve ihtiyati tedbire konu meblağın (2.213.500,00 TL) % 15' i olan 332.025,00 TL tutarında, Mahkememiz veznesine nakdi teminat yatırıldığı veya bu meblağı karşılayan kesin ve süresiz banka teminat mektubu Mahkememize sunulduğu TAKTİRDE; ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında icra veznesine yatan paranın ve teminat mektubunun (nakit ve gayrinakdi teminatın) alacaklıya verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir konulmasına," karar verildiğini, söz konusu ihtiyati tedbir kararına karşı süresi içerisinde itirazlarının ... Mahkemesine sunulmuş olup, haksız ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiğini, ... Mahkemesinin ... tarihli İhtiyati Tedbire İtiraz duruşmasında verilen karara göre, 2004 sayılı İİK 'nın 265/3 maddesi gereğince İhtiyati Tedbire İtiraz Eden Vekilinin Mahkemenin ... tarih ve ...Esas sayılı ara karar sayılı İhtiyati Tedbir kararına ilişkin itirazının REDDİNE karar verildiğini, yasal süre içerisinde "İhtiyati Tedbir kararına ilişkin itirazının REDDİNE" dair ara karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğunu, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve ...Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile " "Diğer yandan, HMK 390. maddesine göre ihtiyati tedbirin, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edileceği" gözetildiğinde, tedbir kararının görevsiz mahkemeden talep edildiği ve verildiği anlaşılması halinde görevsizlik kararı verilmekle birlikte, görevsiz olarak verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına da karar verilmesi gerekirken, bu konuda karar verilmemiş olmasının yanlış olduğunu, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi tarafından verilen istinaf kararı neticesinde, kaldırma kararı sonrasında, 15.05.2025 tarihli dilekçe ile istinaf ilamı doğrultusunda ihtiyati tedbir kararının kaldırılması talebinde bulunmuşsa da, ...Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında ... tarihli ara karar ile "6100 sayılı HMK'nın 389/1 ve 390/3 maddesi gereğince İhtiyati tedbirin kaldırılmasını talep eden vekilinin taleplerinin reddine" karar verildiğini, bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ... Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında ... tarihli ara karar ile birlikte verilen "6100 sayılı HMK'nın 389/1 ve 390/3 maddesi gereğince İhtiyati tedbirin kaldırılmasını talep eden vekilinin taleplerinin reddine" dair ara kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını ve takibin devamını , davalı müvekkili hakkında yeniden incelenmek üzere ilk derece Mahkemesi'ne gönderilmesini; hükmün kaldırılması yerine davanın Bölge Adliye Mahkemesinde yeniden görülmesine karar verilirse, İlk derece Mahkemesinin hükmünün kaldırılması ve yeniden hüküm kurularak, ... tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını ve takibin devamını, daireniz aksi kanaatte ise davacı tarafın 1.100.000-tl borcu kabul ettiği hususu dikkate alınarak, ihtiyati haczin kısmen kaldırılması ile 1.100.000-tl bedel yönünden takibin devamını, ihtiyati haczin kısmen kaldırılmasına karar verilmesi halinde icra takip dosyasının kapak hesabı dikkate alınarak, 1.100.000-TL bedel üzerinde kalan bakiye üzerinden teminat yatırılmasını, Mahkemece ihtiyati tedbir kararı tamamen veya kısmen kaldırılmayacaksa dahi, ileride doğabilecek zararları önlemek maksadıyla icra takip dosyasının kapak hesabı ve yasa metni dikkate alınarak %15 teminat oranından uzaklaşılmasını ve %100 oranında teminat yatırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava menfi tespit istemine ilişkindir.
HMK’nın 355.maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca; HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.
Davacı vekili dava dilekçesi ile ihtiyati tedbir isteminde bulunmuş, mahkemece ihtiyati tedbir isteminin kabulüne dair karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davanın açılması ya da mahkemeden geçici hukukî koruma talep edilmesi, harca tabi usuli bir işlemdir. 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre: Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (m. 2). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispî esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (m. 15). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (m. 32). 6100 sayılı HMK m. 120/1 hükmüne göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.
Harcın kimden alınacağı konusu, Harçlar Kanunu'nun “Mükellef” başlığını taşıyan 11. maddesinde düzenlenmiş; bu madde ile genel olarak yargı harçlarının, davayı açan veya harca konu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerce ödenmesi yükümlülüğü getirilmiştir.
6100 sayılı HMK m. 389 vd. hükümleri ile 2004 sayılı İİK m. 257 vd. hükümleri uyarınca, esas hakkındaki hükme kadar taraflar açısından davanın uzamasından kaynaklanan sakıncaları gidermeyi ve geçici hukuki koruma sağlamayı amaçlayan ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri, Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı Tarife uyarınca başvurma harcına tabidir. Nitekim Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı Tarife hükümlerin "Yargı Harçları" kısmının A-III-2-d maddesinde "Tespiti delil, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararlarında" maktu harç alınacağı düzenlenmiştir.
492 sayılı Harçlar Kanunu, harcın alınmasını veya tamamlanmasını tarafların isteklerine bırakmayıp, anılan hususun mahkemece kendiliğinden gözetileceğini düzenlediğine ve emredici nitelikteki 32. maddesinde yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı belirtildiğine göre, başvurma harcı ilgilisince ödenmedikçe ihtiyati haciz/tedbir talebinin incelenmesi olanağından söz edilemez. Buna göre mahkemece yapılacak iş; ihtiyati haciz/tedbir talep edene başvuru harcını tamamlaması için usulünce ihtarat yapılarak süre verilmesi, bu sürede harç tamamlanırsa ihtiyati haciz/tedbir talebinin esasının incelenmesi olmalıdır. Bu açıklamalara göre, davanın açılması sırasında veya dava sırasında, Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olan başvuru harcı yatırılmadan ihtiyati haciz/tedbir talep edilmesi halinde, ihtiyati haciz/tedbir talep edene başvuru harcını tamamlaması için usulünce ihtarat yapılarak kesin süre verilmesi, bu sürede harç tamamlanırsa ihtiyati haciz/tedbir talebinin esasının incelenmesi gerekir (Bkz. Yargıtay 3. HD'nin 16/06/2022 tarihli ve 2022/1582 E., 2022/5882 K. sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararı).
Somut olayda, dosya içeriğinde ihtiyati tedbir talebi için başvuru harcının alındığına dair bir belgeye rastlanılmadığından, davacı vekiline ihtiyati tedbir harcını yatırması için uygun bir kesin süre verilmesi, kesin süreye uymamanın neticelerinin açıkça ihtar olunması, verilen kesin süre içinde harcın yatırılması halinde bundan sonra ihtiyati haciz talebinin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, ihtiyati haciz harcı alınmadan talebin esası hakkında karar verilmesi doğru olmamıştır.
Yukarıda belirtilen sebeplerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-4 ve m. 355 hükümleri uyarınca esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin kamu düzeni ilkesi uyarınca re'sen gözetilen sebeplerle kabulü ile, yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılması için ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf talebinin KABULÜ İLE; ... Mahkemesi tarafından verilen ... tarih ...Esas sayılı ara kararının 6100 sayılı HMK'nın 353(1)-a-4 ve 355. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA, kaldırma sebep ve şekline göre sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
2-Dosyanın yukarıda belirtilen şekilde inceleme yapılıp sonucuna göre yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine gönderilmesine,
3-İstinaf başvurusunda bulunan tarafça yatırılan istinaf karar harcının talep halinde başvuran tarafa iadesine,
4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-HMK’nın 359/4.maddesi uyarınca iş bu kararın mahal mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a ve 362/1-f,g maddeleri uyarınca KESİN olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. ....
...
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.