T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
KARAR TARİHİ:...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ...
ÜYE : ...
ÜYE : ...
KATİP :...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :...
TARİHİ :...
NUMARASI : ...
DAVACI :...
VEKİLİ :...
DAVALI :...
VEKİLİ :...
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi)
G.KARAR YAZIM TARİHİ : 05/12/2024
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ticarethanesinde bulunan ...tesisat nolu abonenin kullanıcısı olduğunu, müvekkiline tahakkuk edilen borcun 05/05/2023 fatura tarihli tutarın 1.407.344,96 TL olduğunu, müvekkilinin kaçak elektrik kullandığı iddiasıyla davalı kurum görevlisi tarafından tutulan tutanakta belirtilen cezanın miktarının oldukça yüksek olduğundan söz konusu cezanın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin söz konusu fatura nedeniyle şimdilik 100,00 TL borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan 18/07/2024 havale tarihli ıslah dilekçesi ile talep artırım talebinin kabulü ile 708.052,09 TL yönünden müvekkilinin davalı şirkete borçlu olmadığının tespiti ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ekiplerince tutulan 04/05/2023 tarihli elektrik kullanım tespit tutanağının davalı tarafından hiçbir ihtirazi kayıt konulmadan imzalandığını, yaptırılacak bilirkişi incelemesi neticesinde müvekkili tarafından yapılan faturalandırma işlemlerinde usul ve hukuka aykırı herhangi bir aykırılığın bulunmadığını, EPDK ile yayınlanan birim fiyatlar baz alınarak 1.407.344,96 TL olarak hesaplandığını, davanın tüm bu nedenler ile reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı adına davalı şirket tarafından kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlendiği, kaçak elektrik tespit tutanağının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile harici hat çekmek suretiyle kaçak/usulsüz elektrik kullanıldığı,... Belediye Başkanlığı'nın encümen kararı ile iş yerinin saat 03:00'te kapatılıyor olması nedeniyle tek vardiya çalışıldığı ve tutanak tarihinden itibaren geriye dönük 180 gün alınabileceği, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre kaçak elektrik tüketim bedelinin vergili ve cezalı halinin 699.292,87TL olduğu, mahkemece hüküm kurmaya ve denetime elverişli heyet bilirkişi raporuna itibar edilerek davacıdan 708.052,09 TL fazla tahsilat yapıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, ...nolu fatura nedeniyle davacının davalıya 708.052,09 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; müvekkili şirket ekipleri tarafından yapılan mutad incelemeler esnasında, 04/05/2023 tarihinde... tesisat nolu tüketim noktasında yapılan kontrol sonucunda "sayaca giden branşman kablosundan ek alınması" yöntemiyle kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiğini, bu hususun fotoğraflar ve video kaydı ile sabit olduğunu, davacı aleyhinde ... seri nolu kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlendiği ve harici olarak beslenen cihazların kaçak elektrik tespit tutanağı ekine yazıldığını, davacı tarafça kaçak elektrik kullanıldığının tespiti noktasında müvekkili şirket ekiplerince yapılan işlemlerde usul ve hukuka herhangi bir aykırılık bulunmadığını, davacı tarafın kaçak elektrik kullanımda bulunduğu bilirkişi heyet raporu ile de sabit hale geldiğini, müvekkili şirket görevlilerinin tespitinin yanı sıra müvekkili şirket kayıtlarında davacıya ait abonelikte iki vardiya tüketim bulunduğu tespit edilmesine rağmen Yönetmelikte belirtilen öncelikler gözetilmeden kamu kurumlarınca verilen evrakın hesaplamaya esas alınmasının hukuka aykırı olduğunu, dolayısıyla gerek usul gerek esas açısından bilirkişi heyet raporunun mevcut haliyle hüküm kurmaya elverişli olmadığını, itirazları doğrultusunda ek rapor alınması gerekirken anılı şekilde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, dava konusu işlemlerin, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve ikincil mevzuatları doğrultusunda bir silsile halinde mevzuata uygun olarak yapıldığını, davanın reddine karar verilmesi gerekirken anılı şekilde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, bu nedenlerle; ... Mahkemesinin ...tarih, ... Esas ve ...Karar
sayılı ilamının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak yeniden yargılama yapılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava; kaçak elektrik tahakkuku nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
Yargıtay tarafından verilen güncel kararlarda önceki uygulamadan farklı olarak elektrik dağıtım ve perakende hizmeti veren şirketin özel hukuk tüzel kişisi olduğu tartışmasız olduğu, bu şirketle hizmet akdiyle çalışan görevliler tarafından düzenlenmiş olan tutanağın HMK’nın 204 üncü maddesinin ikinci fıkrasında hüküm altına alınan belgelerden olmadığı, eş söyleyişle, kaçak elektrik tutanağının aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden olmadığı kararlarına yer verilmiştir. Bu nedenle ispat yükü somut olayda alacaklı olduğunu iddia eden davalı taraftadır. (Yargıtay:... Dairesi Esas No:..., Karar No: ..., aynı dair Esas No:... ve Karar No:..., Esas No:... ve Karar No:..., Esas No:... ve Karar No: ... sayılı ilamları)
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 30 Mayıs 2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42'nci maddesinde Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması" sayılmıştır.
Kaçak elektrik enerjisi tespit süreciyle ilgili olarak ise yönetmeliğin 43'ncü maddesinde;
(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;
a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.
c)İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.
(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Yönetmelik’in “Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci” başlıklı 43 üncü maddesinde belirtilen hallerin tespiti durumunda ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından düzenlenmektedir. Diğer bir anlatımla kaçak elektrik kullanımının çeşitli yöntemlerle yapılabilmesi nedeniyle tespit işlemleri için farklı usuller ve buna bağlı olarak yapılacak çeşitli işlemler öngörülmüştür. Bu nedenle, her uyuşmazlıkta somut olayın özellikleri ile bildirilen delillerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir." (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Esas No: 2024/83, Karar No: 2024/1218 sayılı Bölge Adliye Mahkemeleri Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi İstemine Dair İlamı)
Kaçak tespitiyle ilgili bu bilgilendirme yanında tespite dayalı tüketim hakkında şirket tarafından tüketimin miktarının nasıl hesaplanacağı, faturalandırmada esas alınacak süre, faturalandırma süreci hakkında yönetmeliğin 44'ncü maddesinde; "42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için;
a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre,
b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın;
a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,
b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre, hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır."
Yine yönetmelik 45'nci maddesinde; Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre başlığı altında; (1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı, 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;
a) Meskenlerde; 5 saat,
b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,
c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,
ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat olarak kabul edilir.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri % 20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.
(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise, tespit edilen saatler esas alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Faturalandırmayla ilgili olarak yönetmeliğin 46'ncı maddesinde "Tüm kaçak kullanımlara ilişkin hesaplamalar Kurul onaylı tarife tablolarındaki ilgili tüketicinin tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır. Yapılan hesaplamalarda reaktif enerjiye ve trafo kayıplarına ilişkin bedeller dikkate alınmaz. Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketicinin, 44 üncü madde çerçevesinde hesaplanan tüketimi, dahil olduğu tüketici grubuna kaçak elektrik enerjisi tükettiği dönemde uygulanmakta olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 1,5 katı ile çarpılarak, kaçak enerji tüketim bedeli hesaplanır ve bu bedel fatura edilir. Tüketicinin aynı veya başka bir kullanım yerinde mükerrer kaçak elektrik enerjisi tükettiğinin tespiti edilmesi durumunda, kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edildiği tarihte yürürlükte olan ve birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarifenin 2 katı göz önüne alınarak hesaplama yapılır. Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara ilişkin kaçak elektrik enerjisi tüketimindeki hesaplamalar, ticarethane tüketici grubuna uygulanan birinci fıkrada kapsamı belirtilen tarife üzerinden yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde dava konusu işyerinin gece kulübü olduğu dosya kapsamından anlaşılmakta olup, ...Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarihli arama ve elkoyma tutanağında gündüz faaliyetinin bulunmadığı belirtilmiştir.Hükme esas alınan 20/05/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda Belediye Encümen kararı doğrultusunda içkili lokanta vasfında olan dava konusu işyerinin gece saat 03.00'e kadar faaliyet gösterebileceği, buna göre Yönetmeliğin " Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat" hükmü gereği Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatlerinin tek vardiyalı çalışma kapsamında 7 saat olarak hesaplanmasında da bir beis yoktur.Bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla; davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-... Mahkemesi'nin 26/09/2024 tarih, ... Esas ... Karar sayılı karara karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli 48.367,04 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 12.091,76 TL'nin mahsubu ile bakiye 36.275,28 TL eksik harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde ilk derece mahkemesince re'sen yatırana iadesine,
5-İstinaf kararının dairemizce taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.05/12/2024
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.