Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-4-253 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 07-77/916-350
Karar Tarihi : 4.10.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B.RAPORTÖRLER : Oğuzkan GÜZEL, Evren SESLİ, Fatma ÇELİK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyin Rahmi Sk. No:12 Çankaya/Ankara
D. TARAFLAR : - T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü
Gar, Talat Paşa Blv. 06330 Ankara 20
- Türkerler Ortak Girişim Grubu
Turan Güneş Blv. 15. Cd. No:11 06550 Çankaya/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Derince Limanı’nın işletme hakkının verilmesi yöntemiyle
devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.2.2005 tarih ve 922 sayı ile giren
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB)'nın ön bildiriminde İzmir, Mersin, Derince,
İskenderun, Bandırma ve Samsun Limanları’nın 36 seneliğine “işletme hakkının
verilmesi” yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin olarak, 1998/4 sayılı "Özelleştirme 30
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu'na
yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ”in 4. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu'nun görüşü talep edilmiştir.
1.4.2005 tarih, 1049 sayılı mesleki daire görüşü ile 14.4.2005 tarih ve 2400/260 sayı
ile Kurum kayıtlarına intikal eden ÖİB'nin görüşü dikkate alınarak, 6.5.2005 tarih ve
05-31/376-M sayılı karar ile konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü oluşturulmuş ve
anılan İdare'ye bildirilmiştir.
Diğer taraftan, Kurumumuz kayıtlarına 28.11.2005 tarih ve 8414 sayı ile intikal eden
ÖİB tarafından yapılan bildirimde, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun Derince ve İzmir
Limanlarının yanında bulunan tevsi alanları ile birlikte özelleştirilmesine yönelik 40
kararına ilişkin görüş talep edilmiştir. 1998/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesi uyarınca ÖİB
tarafından yapılan ön bildirime ilişkin olarak, 5.12.2005 tarihli Mesleki Daire Görüşü
07-77/916-350
2
hazırlanmış ve görüş 7.12.2005 tarih ve 5166 sayılı yazı ile ÖİB’ye gönderilmiştir.
Mesleki Daire Görüşü, görüşe ilişkin ÖİB’nin yazısı ve konu hakkında hazırlanan
13.12.2005 tarihli Bilgi Notu Rekabet Kurulu’nun 19.12.2005 tarih ve 05-85 sayılı
toplantısında değerlendirilerek; Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı’nın söz konusu
limanların yanlarında bulunan tevsi alanlarını kapsayıp kapsamadığı, konuya ilişkin
olarak ihale yetkisi veren 11.5.1999 tarih ve 99/T-20 sayılı Yüksek Planlama Kurulu
Kararının iptal edilip edilmediği ve tevsi alanların özelleştirme kapsamına alınmalarına
ilişkin Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Yüksek Planlama Kurulu kararlarının bulunup 50
bulunmadığı hususlarının belirsiz olması sebebiyle Rekabet Kurulu Görüşü
oluşturulmamıştır. Akabinde, ÖİB tarafından Kurum kayıtlarına 21.12.2005 tarih, 9052
sayı ve 28.12.2005 tarih, 9238 sayı ile intikal eden yazılar ile talep edilen hususlar
açıklığa kavuşturulmuştur. Konuya ilişkin olarak hazırlanan 29.12.2005 tarihli Bilgi
Notu 30.12.2005 tarih ve 05-89 sayılı Rekabet Kurulu Görüşü 2.1.2006 tarih ve 9
sayılı yazımızla ÖİB’na tebliğ edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 24.8.2007 tarih ve 5669 sayı ile intikal eden ÖİB’nin yazısında, söz
konusu özelleştirme için açılan ihaleye teklif veren beş adet yatırımcı bulunduğu,
yapılacak nihai pazarlık görüşmelerinin ardından uygun görülecek teklif sahiplerinin
bilahare Kurumumuza bildirileceği ifade edilmiştir. Bu yazının ekinde Akfen Holding 60
A.Ş.-Akfen Altyapı Yatırımları Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu, Global Altyapı
Hizmetleri ve İşletmecilik A.Ş., Çelebi Holding A.Ş.- Kocaeli Sanayi Odası Ortak
Girişim Grubu, Limak İnşaat ve San. ve Tic. A.Ş. ve Türkerler Ortak Girişim Grubu
(Türkerler OGG) tarafından doldurulan Birleşme ve Devralmalar Hakkında Bildirim
Formları Kurumumuza gönderilmiştir. Kurum kayıtlarına 13.9.2007 tarihinde 6106 sayı
ile giren ÖİB yazısında ise 12.9.2007 tarihinde kamuya açık olarak yapılan nihai
pazarlık görüşmeleri ile ihale sürecinin tamamlandığı ifade edilerek, ihaleye iştirak
eden en yüksek teklif sahibi teşebbüs olan Türkerler OGG’na devir işleminin
yapılabilmesi için Rekabet Kurumu’ndan 1998/5 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği ile
Değişik 1998/4 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca izin talep edilmektedir. 70
Bu çerçevede, 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ" ve 1998/4 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 28.9.2007 tarih, 2007-4-253/ÖN-07-OG sayılı Özelleştirme
Nihai Bildirim Raporu, 2.10.2007 tarih, REK.0.08.00.00-120/299 sayılı Başkanlık
önergesi ile 07-77 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, 1998/4 ve 1997/1 sayılı Tebliğlerde
öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılmaması nedeniyle, bildirime konu işlemin
anılan Tebliğler kapsamında izne tabi olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
80
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün/Hizmet Pazarı
Derince Limanı; dökme kuru ve sıvı yük, genel kargo, Ro-Ro, konteyner ve yolcu
07-77/916-350
3
gemilerine hizmet veren çok amaçlı bir liman durumundadır. Dolayısıyla, ilgili ürün
pazarı “konvansiyonel yük ve konteyner elleçleme hizmetleri pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu bakımından ilgili coğrafi pazarın, yük ve yolcu limanları açısından ayrı 90
ayrı tanımlanması gerekmektedir. Liman hizmetlerinin verildiği ilgili coğrafi pazarlar
gerek limanın bulunduğu coğrafik konum gerekse limanın hizmet verdiği diğer liman
ve hatlar ile yakın ilişkilidir. Anılan durum, limanlarla ilgili olarak kullanılan ve yakalama
alanları (catchment areas) olarak isimlendirilen, ilgili limana hizmet veren ya da ilgili
limanın hizmet verdiği limanlar ve/veya coğrafi alanları kapsayan, diğer bir deyişle
limanın rekabet edebileceği coğrafi aralıklar ile açıklanabilir.
Bu bakımdan, liman hizmetlerine ilişkin ilgili coğrafi pazar kavramında iki unsur ön
plana çıkmaktadır. Bunlardan birincisi, pazarın “statik unsuru” olarak adlandırılan,
limanın hizmet verdiği coğrafi alandır; “hinterlant trafiği”. İkincisi ise, “dinamik unsur”
olarak adlandırılan, liner hatları tarafından belirlenen ve işletilen rotalar ile ilgili olan, 100
limanın hizmet verdiği diğer limanlar şeklinde tanımlanan coğrafi alandır; “derin su
trafiği veya transit trafik”.
Derin su gemileri için gerekli olan farklı rıhtım ve kara ekipmanları veri olarak
alındığında limanların hizmet verdiği pazarın unsurları belirgin hale gelmekte; bu
bakımdan, limanın bulunduğu bölge, kapasitesi, derinlik ve elleçleme verimlilikleri
limanın statik ve/veya dinamik unsurları içeren bir coğrafi pazara sahip olup
olmadığının belirlenmesinde önem kazanmaktadır.
Yukarıdaki belirlemelerden de anlaşılacağı üzere dinamik unsurlar açısından limanın
büyüklük olarak ana (transit veya hub) liman olma durumu incelenmektedir. Bunun en
önemli kriteri ise limanın düzenli hat taşımacılarını (liner) ilgili limana çekecek coğrafi 110
konumu ve kapasite özellikleridir. Coğrafi konum olarak belirleyici olan husus, limanın
önü açık bir liman olmasıdır ki Derince limanı bu özelliği taşımamaktadır. Bu nedenle
Derince Limanı’nın gelecekte derin su trafiğinde seyreden gemiler için bir uğrak yeri
olabilmesi mümkün gözükmemektedir. Bu nedenlerle coğrafi pazarın statik unsuru
olarak adlandırılan hinterlant trafiği bakımından konvansiyonel yük ve konteyner
elleçleme hizmetleri için Derince Limanı’na ilişkin olarak, “Kuzey Ege, Marmara, Batı
Karadeniz ve İç Anadolu Bölgeleri” ilgili pazar olarak alınmıştır.
H.2. Derince Limanı
TCDD tarafından işletilmekte olan Derince Limanı, İzmit Körfezi’nin kuzeyinde 120
konuşlanan genel amaçlı bir limandır. Derince Limanı’nın Türkiye’nin her yeri ile kara,
hava ve demiryolu bağlantısı ve bütün dünya limanlarına deniz yoluyla bağlantısı
bulunmaktadır. Coğrafi konum itibariyle oldukça geniş bir endüstriyel hinterlanda sahip
olan Kocaeli gelişmiş bir karayolu ağı ile çevre illere bağlanmaktadır. Ankara-İstanbul-
Edirne istikametindeki otoyolun üzerinde yer alan Kocaeli, Avrupa ile Asya arasında
önemli bir kavşak haline gelmiştir. Derince Limanı’nın demiryolu ve karayolu
07-77/916-350
4
şebekeleri bağlantıları vasıtasıyla Türkiye’nin her yanı ile kara ve demiryolu bağlantısı
olduğu gibi Liman’a 60 km. uzaklıktaki Sabiha Gökçen Havaalanı ile havayolu
bağlantısı da bulunmaktadır.
Limanda pilotaj, römorkaj, barınma, atık alma, su verme, yükleme-boşaltma, şifting, 130
limbo, terminal ve ardiye ile konteyner hizmeti verilmektedir. Limanın hizmet verdiği
endüstri tesisleri ile bunların taşıttığı belli başlı yükler arasında ise otomotiv (araba,
traktör, iş makinası, lastik), hububat, kömür, selüloz, granit, çelik, krom, boru, mobilya,
gübre sayılabilir.
Derince Limanı’nın 2006 yılı cirosu (……………..) YTL’dir.
Aşağıdaki tabloda Derince Limanı rıhtımlarının özellikleri ayrıntılı olarak görülmektedir.
Tablo-1: Derince Limanı Rıhtımları
Rıhtım/İskele
Numarası
Uzunluğu (m) Genişliği(m) Derinliği (m) Aynı anda
bağlanabilecek gemi
adedi
Rıhtım No:1 Rıhtım yeri Doldurulmuş olup Kullanılmamaktadır.
Rıhtım No:2 82,00 12,0 - 7 Hasarlı
Rıhtım No:3-4 400,00 14,7 -15 2
Rıhtım No:5-6 560,00 14,7 -12 2-3
Rıhtım No:7 160,00 14,0 -10 1
Rıhtım No:8 120,00 21,8 -6 1
Derince Limanı’nın kapasite bilgilerine aşağıda Tablo-2’de yer verilmiştir.
Tablo-2: Derince Limanı’nın Kapasite Bilgileri 140
Dökme
Kuru Yük
(Ton)
Dökme
Sıvı Yük
(Ton)
Genel
Kargo
(Ton)
Konteynır
(TEU)
Ro-Ro
(Araç)
Liman
Kapasitesi 1.700.000 100.000 1.000.000 950.000 1.000.000
2004
Elleçleme
Miktarı
799.990 65.377 1.090.900 1.509 372.229
Kapasite bilgileri ve teknik özellikleri verilen Derince Limanı’nın bu kapasitelerinin
kullanımına ilişkin olarak elleçlenen yük miktarlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo-3: Elleçlenen Yük Miktarları
Dökme Kuru
Yük (Ton)
Dökme Sıvı
Yük (Ton)
Genel
Kargo (Ton)
Konteyner
(TEU)
Ro-Ro (Araç)
2004 799.990 65.377 1.090.900 1.509 372.229
2003 603.025 56.348 494.862 1.936 103.094
2002 400.042 51.172 503.256 644 23.628
2001 127.913 8.479 335.549 681 7.128
2000 187.875 26.977 468.934 1.194 9.118
07-77/916-350
5
Derince Limanı’na uğrayan gemi sayılarına Tablo-4’te yer verilmiştir.
Tablo-4: Gemi Sayısı
Kuru Yük
Tanker
Genel
Kargo
Konteyner
Ro-Ro
2004 69 117 261 26 404
2003 53 37 269 30 166
2002 57 25 291 25 76
2001 36 15 234 22 24
2000 51 16 306 25 12
H.3. Devralması Muhtemel Taraf
Türkerler Ortak Girişim Grubu
Türkerler OGG; Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Enerji Üretim Tic. ve San. A.Ş. ve 150
Ladik Madencilik Kağıt Torba Çimento San. ve Tic. A.Ş.’den oluşmaktadır. Buna
karşılık Derince Lİmanı’nın işletme hakkını devralmak için ortak girişim grubu
tarafından kurulacak olan anonim şirketin hissedarlık yapısı henüz belli değildir. Şöyle
ki; ÖİB’nin Kurumumuz kayıtlarına 24.9.2007 tarihinde 6363 sayı ile giren yazısından
Türkerler OGG’ye kurulacak anonim şirketin % 49 oranında hissesine sahip olacak
kişileri bildirmesi için 45 günlük bir süre verildiği anlaşılmıştır.
Ortak girişim grubunu oluşturan taraflardan Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Enerji
Üretim Tic. ve San. A.Ş. inşaat, enerji ve çimento üretimi alanlarında faaliyet
göstermektedir. Şirketin bildirilen hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer
verilmektedir. 160
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Kazım TÜRKER 98.40
Ülkü TÜRKER 0,40
Mehmet Derya GÜNEŞ 0,40
Hüseyin Sinan ORÇAN 0,40
Kaan TÜRKER 0,40
Toplam 100
Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Enerji Üretim Tic. ve San. A.Ş.’nin Yönetim Kurulu
Kazım TÜRKER (Başkan), Ülkü TÜRKER, Kaan TÜRKER, Hüseyin Sinan ORÇAN ve
Mehmet Derya GÜNEŞ’ten oluşmaktadır, şirketin denetçisi ise Halil YILDIRIM’dır.
Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Enerji Üretim Tic. ve San. A.Ş.’nin 2006 yılı cirosu
(……………..) YTL’dir.
Ortak girişim grubunu oluşturan taraflardan Ladik Madencilik Kağıt Torba Çimento
San. ve Tic. A.Ş. madencilik, kağıt torba ve çimento üretimi alanlarında faaliyet
göstermektedir. Şirketin ortaklık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
170
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Kazım TÜRKER 98.40
07-77/916-350
6
Ülkü TÜRKER 0,40
Mehmet Derya GÜNEŞ 0,40
Hüseyin Sinan ORÇAN 0,40
Kaan TÜRKER 0,40
Toplam 100
Ladik Madencilik Kağıt Torba Çimento San. ve Tic. A.Ş.’nin Yönetim Kurulu Kazım
TÜRKER (Başkan), Ülkü TÜRKER, Kaan Türker, Hüseyin Sinan ORÇAN ve Mehmet
Derya GÜNEŞ’ten oluşmaktadır. Şirketin denetçileri Engin EREN ve Ömer
PORTAKALCI’dır. Ladik Madencilik Kağıt Torba Çimento San. ve Tic. A.Ş.’nin 2006
yılına ait cirosu bulunmamaktadır.
Türkerler İnşaat Turizm Madencilik Enerji Üretim Tic. ve San. A.Ş. Ladik Çimento’yu
ve Şanlıurfa Çimentoyu 2005 yılı içinde devralmıştır.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği ve Kapsamı 180
Bildirim konusu işlem,
- Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) tarafından işletilmekte olan Derince
Limanı’nda sunulabilecek kılavuzluk (pilotaj), römorkaj, barınma, yükleme, boşaltma,
şifting, limbo, terminal, ardiye, palamar, gemilere su verme, atık alma, yolcu salonu
işletmeciliği ve bakım-onarım, iaşe vb. diğer hizmetlerin,
- taşınmazlar ve taşınır malların kullanım hakkının,
30.12.2004 tarihli ve 2004/128 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı’na istinaden,
36 yıl süreyle işletme hakkının devri suretiyle özelleştirilmesini kapsamaktadır.
Anılan işlemin gerçekleşmesi neticesinde ilgili teşebbüs, “TCDD Derince Limanı’nın 36
Yıl Süre ile İşletme Hakkının Devrine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi” uyarınca sözleşme 190
tarihi itibarıyla 36 yıl boyunca Derince Limanı’nın işletme hakkına sahip olacaktır.
H.4.2. İşlemin 1998/4 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet Kurumuna ön
bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde ve
önbildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile
devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i
veya cirolarının 25 trilyon Türk lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki
geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur.” hükmü
yer almaktadır. Derince Limanı’nın 2006 yılı cirosunun (………………) YTL olduğu ve
ihalede en yüksek teklifi veren Türkerler OGG’nin ilgili pazarda herhangi bir faaliyetinin 200
bulunmadığı dikkate alınarak, 1998/4 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğinin
aşılmadığı belirlenmiştir. Pazar payı açısından ise Derince Limanı, anılan Tebliğ’de
öngörülen %25’lik pazar payının oldukça gerisinde kalmaktadır. Bu bilgiler
çerçevesinde bildirim konusu işlemin izne tabi olmadığı kanaatine varılmıştır.
07-77/916-350
7
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin,
1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri
İçin Rekabet Kurumu'na yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip
Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” ve 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin 210
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"de öngörülen ciro ve
pazar payı eşiklerinin aşılmaması nedeniyle, anılan Tebliğler kapsamında izne tabi
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy