Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-179 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 08-01/13-10
Karar Tarihi : 3.1.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Aytül TOKATLI
C. ŞİKAYET
EDEN : Çınar Ecza Deposu ve Dış Tic. A.Ş.
Mehmet Cengiz ÖLÇAL
Bayrampaşa Şubesi Kocatepe Mah. 19. Sok. No:34-36
Bayrampaşa / İstanbul 20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
Derma-Cos Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti.
Çayıryolu Sok. Üçgen Plaza No:7 Kat:2 İçerenköy / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Derma-Cos Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti.’nin Çınar Ecza
Deposu ve Dış Tic. A.Ş.’ye mal vermeyerek piyasadaki faaliyetlerini
zorlaştırdığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Çınar Ecza Deposu ve Dış Tic. A.Ş. (Çınar A.Ş.) yönetim 30
kurulu başkanı Mehmet Cengiz ÖLÇAL şikayet dilekçesinde özetle, daha önceden
Derma-Cos Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti.’den (Derma-Cos) alım yaptıklarını ve
ödemelerini zamanında gerçekleştirdiklerini ancak son beş aydır Derma Cos’un
siparişlerini karşılamadığı ve sebebi hakkında kendilerine bir açıklamada
bulunmadığı, söz konusu şirketin birkaç depo kanalıyla ürünlerinde kampanyalar
düzenlediği, müşterileri olan eczacıların da her aradığı ürünü bulabildiği depoyu
tercih ettiği, bu sebeplerle bu durumun Çınar A.Ş.’nin piyasa koşullarında rekabetini
engellediği iddia edilmekte ve gereğinin yapılması istenmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.11.2007 tarih, 7896 sayı ile intikal 40
eden başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6.
maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 25.12.2007 tarih ve 2007-3-
179/İİ–07-P.E sayılı İlk İnceleme Raporu 31.12.2007 tarih, REK.0.07.00.00-110/269
sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayete konu olay hakkında 4054
sayılı Kanun kapsamında her hangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı sonuç
ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
08-01/13-10
2
50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.1.1. Şikayetçi ile Yapılan Telefon Görüşmesi
Raportörlerce şikayetçi ile yapılan telefon görüşmesinde, Derma-Cos’un Bioder ve
Bioxcin adlı ürünlerin imalatçısı olduğu, bu teşebbüs ile 2007 yılının Şubat ayında
çalışılmaya başlandığı ve beş kez alım yapıldığı ancak Nisan ayından beri
siparişlerinin karşılanmadığı ve hala bu durumun sebebinin açıklanmadığı, ödeme 60
konusunda iki teşebbüs arasında herhangi bir sorun yaşanmadığı, Derma-Cos
ürünlerinin ikamesinin söz konusu olmasına rağmen Bioder ve Bioxcin’in reklamlar
sayesinde piyasada en çok bilinen ürünler oldukları, Çınar A.Ş. olarak bu ürünler
olmadan da faaliyetlerine devam ettikleri ancak bazı müşterilerin bu ürünler olmadığı
için kendilerinden mal alımı yapmadığı, (….)’nin üzerinde tedarikçi firma ile çalıştıkları
ve (…..) çeşit ürünün alımı ve satımını gerçekleştirdikleri, Bioder ve Bioxcin’in bu
ürün yelpazesinde yaklaşık %(…)’lik bir ciroya tekabül ettiği ancak büyük ilaç
tedarikçilerinin bile ancak %(…)’lik ciro sağladığı, Derma-Cos tarafından başkaca
ecza depolarına da mal verilmediği, bu depolardan birinin başka ecza deposundan
söz konusu ürünleri alıp, müşterilerine sağladığı fakat bu durumun karlılığı azaltması 70
ve rakip ecza depolarına bağlılık sağlaması nedeniyle tercih edilmediği ifade
edilmiştir.
I.1.2. Şikâyete Konu Eylem Ve Hukuki Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un “Hakim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesinin
(b) bendinde “Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için
farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması” rekabet
ihlali olarak sayılmıştır. Mal vermeyi reddetme de bu bent kapsamında
değerlendirilmektedir. Hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin yapılan 80
analizlerde, şikayete konu teşebbüsün hakim durumda olup olmadığı belirlenerek
incelemeye başlanabileceği gibi, başlangıç olarak şikayete konu eylemin bir kötüye
kullanma hali içerip içermediği de irdelenebilir. Söz konusu dosyada, Derma-Cos’un
Çınar A.Ş’ye mal vermemesinin bir kötüye kullanma hali olup olmadığı incelenmiştir.
Bu durumda önemle üzerinde durulması gereken ilk nokta, şikâyete konu olan
teşebbüsün eyleminde alt pazardaki teşebbüsleri piyasadan çıkarma niyeti olup
olmadığıdır. Niyetin belirlenmesinde ise üst pazardaki teşebbüsün alt pazarda
faaliyeti olup olmadığı belirleyici bir unsurdur. Hakim ya da tekel konumda bulunan
üst pazardaki dikey olarak bütünleşmiş bir sağlayıcı, anti-rekabetçi eylemleri 90
nedeniyle alt pazardaki rakiplerinin piyasa dışına çıkmasından yararlanacağı için bu
eylemlerinde rakiplerini piyasadan dışlama niyeti taşıyabilecektir. Şöyle ki, üst
pazarda hakim durumda olan sağlayıcı, alt pazarda faaliyet gösteren rakiplerine daha
yüksek fiyattan mal veya hizmet sağlayarak ya da tamamen mal veya hizmet
vermeyerek rakiplerinin alt pazardaki faaliyetlerini zorlaştırır ve maliyetlerini artırırsa,
dikey olarak bütünleştiği alt pazardaki teşebbüsü üzerinde rekabetçi baskı
azalacaktır. Azalan rekabetçi baskı sonucu, alt pazardaki faaliyetleri için rekabetçi
fiyatın üstünde fiyat belirleyebilecek hatta bu durum, üst pazardaki hakim durumun alt
pazara genişletilebilmesini sağlayacaktır. Diğer taraftan, hakim ya da tekel konumda
08-01/13-10
3
bulunan dikey olarak bütünleşmemiş sağlayıcı konumunda olan üst pazardaki 100
teşebbüs, alt pazardaki rekabetçi yapıdan ek bir fayda elde etmektedir. Bu da, alt
pazarda rekabet halinde olan birçok teşebbüse karşı sahip olduğu pazarlık gücüdür.
Diğer bir ifadeyle; alt pazardaki etkin rekabet işin doğası gereği sağlayıcının da
lehinedir. Çünkü ancak bu durumda ürünleri etkin olarak dağıtılacak ya da
pazarlanacak ve sonuçta azami satış miktarına ulaşılacaktır. Yapılan ayrımcılık
sonucunda bir veya birkaç oyuncunun pazar dışına itilmesi ya da bazı oyuncuların
suni olarak pazar gücü elde etmesi, bu pazarda artık daha düşük bir rekabet olacağı
anlamına gelecektir ki bu da sonuç olarak, üst pazardaki sağlayıcının alıcılar
karşısındaki pazarlık gücünü düşürecektir. Bu sebeple hakim ya da tekel konumda
bulunan dikey olarak bütünleşmemiş bir sağlayıcının, alt pazardaki rekabeti bozma 110
veya bir alıcıyı diğerine göre avantajlı konuma getirme niyetine sahip olması pek
olası değildir.
Şikayete konu olayda Derma-Cos dikey olarak bütünleşmiş bir teşebbüs olmayıp, alt
pazardaki rekabetin ecza depoları açısından ortadan kalkmasından herhangi bir
yarar elde etmeyecek, aksine daha yoğun bir alt pazar Derma-Cos’un ecza depoları
üzerindeki pazarlık gücünü olumsuz etkileyecektir. Bu sebeple şikayete konu olayda
Derma-Cos’un Çınar A.Ş.’ye mal vermeme sebebinin bu teşebbüsü piyasadan
dışlamak olmadığı kanaatine varılmıştır. Derma-Cos büyük ecza depolarına mal
vermektedir. Şikayetçi, Derma-Cos’un mal verdiği ecza depolarının piyasada büyük 120
alım gerçekleştiren ecza depoları olduğunu ifade etmiştir. Sağlayıcının büyük alım
yapan alıcı teşebbüslere mal vermesi hatta onlara daha uygun koşullar sağlaması
iktisadi olarak rasyonel bir davranıştır. Daha büyük alım yapan ecza depoları
sağlayıcı açısından diğer depolar ile eşit koşullarda değerlendirilebilecek alıcılar
değildir. Bu nedenle daha büyük alım yapan müşterilere daha uygun koşullarda mal
temin edilmesi, alıcı teşebbüsler arasında ayrımcılık yapıldığını göstermemektedir.
Şikayete konu olayda önem arz eden ikinci nokta, Çınar A.Ş.’nin istediği takdirde bu
iki ürünü piyasadaki diğer ecza depolarından elde edebileceğidir. Nitekim
Raportörlerce şikayetçi ile yapılan görüşmede Mehmet Cengiz ÖLÇAL, Derma-130
Cos’un mal vermediği diğer bir ecza deposunun bu yolla söz konusu iki ürünü elde
ettiğini dile getirmiştir. Bu bilgi üzerine bahsi geçen ecza deposunun sahibi ile de
Raportörlerce telefonda görüşülmüştür. (………..) Ecza Deposu Ltd. Şti. sahibi
(……………….) bugüne dek Derma-Cos’tan mal alamadığını beyan etmiş ve diğer
ecza depolarından söz konusu ürünleri temin ettiği bilgisini doğrulamıştır. Eğer,
Bioder ve Bioxcin satıyor olmaları ecza depolarının rekabet edebilirlikleri üzerinde
çok etkili olsaydı, bu ürünleri portföyünde bulunduran ecza depolarının söz konusu
ürünleri portföyünde bulundurmayan diğer rakiplerine satmasını beklemek rasyonel
bir davranış olmazdı. Zira ürün gamında bu iki ürüne yer veren ecza depoları,
Derma-Cos’tan Bioder ve Bioxcin alamayan rakiplerine karşı müşterileri olan 140
eczacılar açısından avantajlı hale gelecek ve şikayetçinin faaliyetleri bu durumdan
oldukça olumsuz etkilenecekti. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, şikayetçinin Bioder
ve Bioxcin satmaksızın da Çınar A.Ş.’nin faaliyetine devam ediyor olduğunu ifade
ettiği, aynı durumun diğer ecza deposu sahibi tarafından da dile getirildiği
anlaşılmıştır. Değinilmesi gereken bir diğer husus ise şikayetçinin bu alternatif temin
yolunu tercih etmediğidir. Şikayetçi karlılığı azalttığı ve rakiplere bağlılık yarattığı
gerekçesi ile bu ürünleri ecza depolarından temin etmemektedir. Oysa ki bu iki ürün
rekabet edebilirliğin belirleyicisi olsaydı, şikayetçi alternatif temin yolunu karlılığı
azaltmasına rağmen kullanmak zorunda kalacaktı.
08-01/13-10
4
150
Sonuç olarak, Derma-Cos’un Çınar A.Ş.’ye Bioder ve Bioxcin adlı kozmetik ürünleri
sağlamadığı iddiasını içeren şikayet hakkında yapılan incelemede, Derma-Cos’un
Çınar A.Ş.’yi piyasadan dışlama niyeti olmadığı ve bu iki ürünü satıyor olmanın
şikayetçinin rekabet edebilirliği açısından belirleyici bir rolünün bulunmadığı ve söz
konusu iki ürün için alternatif temin yolları bulunmasına rağmen bunun alıcı
tarafından tercih edilmediği anlaşılmıştır. Bu sebeple şikayete konu olayın bir kötüye
kullanma hali olmadığı ve dolayısıyla hakim durum analizine gerek görülmeksizin,
eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
160
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Dosya konusu şikayet ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma
yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy