Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-66 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-44/505-224
Karar Tarihi : 19.6.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK (Başkan Y.)
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Tuncay SONGÖR,
Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Sezin ELÇİN
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Deutsche Post AG
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri S. Seba Cd. No:35
80680 Beşiktaş/İstanbul
D- TARAFLAR : - Berben Ekspres Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi
Fatih Cd. Merkez Mh. Huzurevler Mevkii 1. Sk. No:37
34660 Halkalı/İstanbul
- DHL Danzas Air&Ocean Taşımacılık Ticaret
Limited Şirketi
Fatih Cd. Merkez Mh. Huzurevler Mevkii 1. Sk. No:37
34660 Halkalı/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: DHL Danzas Air&Ocean Taşımacılık Ticaret Limited
Şirketi (DHL)’nin Berben Ekspres Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi
(Berben)'ni tüm aktif ve pasifleriyle devralması işlemine izin verilmesi
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 26.5.2003 tarih, 2311 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
9.6.2003 tarih, 2003-4-66/Öİ-03-SC sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
03-44/505-224
2
13.6.2003 tarih, REK.0.08.00.00/95 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-44 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, devralma işleminin,
taraflarının toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma
olduğu; ancak bu devralma işlemi sonucunda ilgili ürün pazarında, anılan
Kanun maddesinde belirtilen hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı; bu nedenle, bildirime konu devir işlemine
izin verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlemin taraflarının faaliyetleri dikkate alınarak ilgili pazarlar
“Kargo Taşıma Pazarı” ve “Ekspres Taşıma Pazarı” olarak belirlenmiştir. Söz
konusu pazarlar alt pazarlara ayrılabilmekle birlikte, bildirim konusu işlem
açısından böyle bir ayırım gerekli görülmemiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları" olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Devralma İşleminin Değerlendirmesi
Bildirimin konusu, hissedarları %75 oranında Deutsche Post International B.V.
ve %25 oranında Danzas Logistics B.V. olan DHL’nin, hissedarları Ali Polat
BENGİSERP (%60), Esra İclal BERKER (%20), Halit BERKER (%10), Şehnaz
BERKER (%10) olan Berben'i tüm aktif ve pasifleriyle devralması işlemine izin
verilmesi talebinden ibarettir.
Anılan işlem, bağımsız bir teşebbüsün tüm mal varlığının tasfiyesiz olarak
devralınması niteliğinde olduğundan, 1997/1 sayılı Tebliğ'in birleşme ve
devralma sayılan hallerin belirlendiği 2. maddesinin, “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü
veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi kapsamında bir
devralmadır.
03-44/505-224
3
Söz konusu Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik "İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar" başlıklı 4. maddesinde, “birleşme veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı
aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur.” hükmü getirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, taraflar 2002 yılında Türkiye’de toplam
90.800.000 Euro (9.6.2003 tarihli Merkez Bankası Euro döviz alış kuruna göre
yaklaşık 152.891.400.800.000 TL) ciro elde etmiştir. Bu bilgi çerçevesinde
bildirime konu devralma işleminin Kurul'un iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan; işlem, ilgili pazarlarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun daha da güçlendirilmesinin söz konusu olup olmadığının tespiti
açısından ele alındığında, “kargo taşıma” olarak adlandırılan, çok sayıda
teşebbüsün rekabetçi bir ortamda hizmet sunduğu pazarda faaliyetleri örtüşen
DHL ve Berben’in toplam pazar payları %2’nin altında kalmaktadır. “Ekspres
taşımacılık pazarı"nda ise, DHL’in “ekspres paket taşıma” pazarında elde ettiği
%40 civarındaki pazar payı ihmal edilebilecek kadar küçük bir miktarda
değişecektir.
Bildirim konusu işlemin değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken bir diğer
nokta, devralınan teşebbüs niteliğindeki Berben’in pazardaki faaliyetinin
Deutsche Post AG Grubu'na bağlı Danzas Holding AG’ye sunduğu münhasır
bayilikten ibaret olmasıdır. Dolayısı ile her ne kadar işlem pazarda yapısal bir
değişikliğe sebep oluyorsa da devre konu olan şirketin devralan konumundaki
teşebbüsün karşılaştığı rekabet düzeyine gerçek bir katkısı bulunmadığı kabul
edilebilir.
Bu bilgiler çerçevesinde, işlem sonucunda hakim durum oluşması veya mevcut
bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine
varılmıştır.
H.2.2. Rekabet Yasağı Açısından Yapılan Değerlendirme
Bildirim formunun ekinde yer alan “Malvarlığı Satınalım Sözleşmesi”nin
“Sınırlayıcı Hükümler” başlıklı 12. maddesinde, satıcıya, 3 yıl süre ile doğrudan
veya dolaylı rekabet etme ve devredilen şirket çalışanlarını işten ayrılmaya talep
ve teşvik etme yasakları getirilmiştir.
Devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları, alıcıların
devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak
03-44/505-224
4
yararlanmalarının, bu çerçevede alıcının yaptığı yatırımın karşılığını tam olarak
almasının bir aracıdır.
Genel olarak rekabet yasakları, yan sınırlama kavramı çerçevesinde
yoğunlaşma işlemi ile birlikte değerlendirilebilmelerini teminen, yoğunlaşma ile
doğrudan ilgili ve gerekli olmalıdırlar. Bu kriterlerin yanı sıra “sadece taraflar
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterleri de sağlanmalıdır.
Devralmalarda devredene rekabet yasağı getirilmesindeki amaç, maddi varlıklar
ile satıcının geliştirdiği ticari itibar ve know-how gibi unsurların tüm değeriyle
alıcıya geçmesidir. Rekabet yasağının olmaması halinde devreden, eski
müşterilerini yeniden kazanabileceğinden, işleme konu malvarlığının tüm
değeriyle devralınması, başka bir deyişle devralanın müşteri edinebilmesi ve
devraldığı know-kow’dan tam anlamıyla yararlanabilmesi için devredenin
rekabetçi davranışlarından bir süre korunması gerekebilir. Ancak, birleşme veya
devralmalarda getirilen bu tür düzenlemelerin işlemle birlikte değerlendirilerek
yan sınırlama sayılması için, yalnızca taraflar açısından kısıtlayıcı, işlemin
yürütülebilmesi için gerekli ve kapsamının belirli ve sınırlı olması gerekmektedir.
Yukarıda anılan rekabet yasaklarının yalnızca P… B… açısından kısıtlayıcı ve
işlemin yürütülebilmesi için gerekli kısıtlamalar oldukları değerlendirilmiştir.
Diğer yandan getirilen bu rekabet yasaklarının 3 yıllık bir süreyi geçmedikleri de
anlaşılmıştır. Öngörülen bu süre, Berben’in devralınması suretiyle girilen
sektörde müşteri çevresinin oluşturulması ve dolayısı ile devralan teşebbüsün
yatırımının tam değerini alabilmesi için makul ve gerekli bir süre olarak
değerlendirilmiştir.
Kısıtlamaları üstlenen tarafın bir iş akdi ile devralan tarafın hizmetine girdiği ve
dolayısı ile rekabet yasağının bir kısmının tarafların iş sözleşmeleri kapsamında
geçeceği ve bildirim konusu işlemin taraflarının ilgili ürün pazarlarında elde
ettikleri pazar paylarının düşüklüğü de dikkate alınarak, bu rekabet yasaklarının,
işlemin yürütülmesi için gerekli “yan kısıtlamalar” kapsamında ele alınmasının
yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda, DHL Danzas Air
& Ocean Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi’nin, Berben Ekspres Nakliyat ve
Ticaret Limited Şirketi’nin tüm malvarlığını devralması işleminin, taraflarının
toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir devralma olduğuna;
ancak bu devralma işlemi sonucunda ilgili ürün pazarında, 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesinde belirtilen hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
03-44/505-224
5
azaltılmasının söz konusu olmadığına; bu nedenle, bildirime konu devir işlemine
izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy