Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-132 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 07-79/980-378
Karar Tarihi : 18.10.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B.RAPORTÖRLER: Hilmi BOLATOĞLU, Zeynep MADAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Diageo Dağıtım Satış ve Pazarlama A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ahmet SAĞLI
Hüsrev Gerede Cad. 102/3 80200 Teşvikiye/İstanbul
20
D. TARAFLAR : Diageo Dağıtım Satış ve Pazarlama A.Ş.
Gazeteciler Mah. Hikaye Sok. No:3 34300 Esentepe İstanbul
Efe Alkollü İçecekler Ticaret A.Ş.
ITOB O.S.B. Tekeli Menderes İzmir
E. DOSYA KONUSU: Diageo Dağıtım Satış ve Pazarlama A.Ş. ile Efe Alkollü
İçecekler Ticaret A.Ş. arasında 7.9.2007 tarihinde imzalanan Dağıtım Sözleşmesine
menfi tespit belgesi verilmesi/muafiyet tanınması talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.9.2007 tarih ve 6004 sayı ile giren başvuru
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. ve 8. maddeleri
çerçevesinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 10.10.2007 tarih ve 2007-3-132/MM-
07-HB sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, 15.10.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-
130/222 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-79 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
1. İçerdiği rekabet kısıtlamaları dolayısıyla Diageo Dağıtım Satış ve Pazarlama A.Ş.
(Diageo) ile Efe Alkollü İçecekler Ticaret A.Ş. (Efe) arasında imzalanan başvuru konusu 40
dağıtım sözleşmesine menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
2. Başvuru konusu dağıtım anlaşmasının 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan
muafiyetten yararlandığı, bu nedenle söz konusu anlaşma ile ilgili olarak 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde tesis edilecek herhangi bir işlem bulunmadığı,
ifade edilmektedir.
07-79/980-378
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Diageo Dağıtım Satış ve Pazarlama A.Ş (Diageo) 50
Dosya konusu 7.9.2007 tarihli Dağıtım Sözleşmesinin taraflarından olan Diageo’nun
kontrolü %99.99 hisse oranıyla Diageo PLC’nin dolaylı ortak kontrolü altında bulunan
Diageo Holdings Netherlands BV’ye aittir. Diageo Grubu’nun ana şirketi olan ve merkezi
İngiltere’de bulunan Diageo PLC, alkollü içki üretimi, dağıtımı, pazarlaması, ithalatı ve
ihracatı alanlarında faaliyet göstermektedir. Anılan grubun markaları arasında “Johnnie
Walker”, “Smirnoff”, “Captain Morgan” ve “Baileys” bulunmaktadır. Diageo, Diageo
Grubu şirketlerinin ürettiği alkollü içkileri Türkiye pazarına sunmaktadır.
Diageo’nun Yönetim Kurulu üyeleri Aydın Soysal, Edward Martin Peachey ve Ayşegül 60
Ataç, yasal denetçisi ise Fikret Çetinkaya’dır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden;
Diageo’nun özel hesap dönemi kullandığı ve buna göre 1.7.2006-30.6.2007 dönemi
cirosunun (…………..) YTL olduğu anlaşılmıştır.
H.1.2. Efe Alkollü İçecekler Ticaret A.Ş. (Efe)
Efe, ana şirket Elda İçecek ve Enerji Hizmetleri A.Ş. (Elda) tarafından üretilen rakıların
dağıtımını yapmaktadır. Efe‘nin %51 oranında hisse payı ve kontrolü Elda’ya aittir.
Efe’nin yönetim kurulu Ekrem Demirtaş, Necmettin Halit Gülboy, Sezgin Çubukçu,
Necmi Çalışkan ve Turan Şen, denetim kurulu ise İsa Aykanat, Atilla Sezgin ve Aslan 70
Savaşan’dan oluşmaktadır. Anılan teşebbüsün 2006 yılı cirosu (……………) YTL’dir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Alkollü içecekler, girdi ve üretim süreçlerindeki farklılıklar göz önüne alınarak, distile ve
fermente içecekler şeklinde iki ana başlıkta incelenmektedir. Distile içkilerin fermente
içkilerden temel farklılığı, bu içkilerin üretim sürecinde alkolün oluşmasını sağlayan
fermantasyonun ardından ek olarak damıtılma süreci bulunması, bunun sonucunda da
fermente içkilere göre yüksek oranda alkol içermeleridir. Bunlardan distile içecekler rakı, 80
votka, kanyak, cin, likör, brendi, vermut ve viski gibi ürünleri; fermente içecekler bira ve
şarap gibi ürünleri kapsamaktadır.
Diageo Grubu votka, viski, likör gibi çeşitli yüksek alkollü içkilerin üretim ve dağıtımını
yapmaktadır. Dağıtımı gerçekleştirecek olan Efe, rakı pazarında dağıtım işi ile
uğraşmaktadır. Bu açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarları “rakı pazarı” ve “diğer
yüksek oranlı alkollü içkiler pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazarı
90
Başvuru konusu anlaşmanın tüm Türkiye’yi kapsaması ve ilgili ürün pazarlarındaki
rekabet koşulları açısından ülkenin çeşitli bölgeleri arasında belirgin farklılıklar
bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti” olarak belirlenmiştir.
07-79/980-378
3
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Menfi Tespit Talebi
İlgili anlaşmaya 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre menfi tespit belgesi
verilebilmesi için anlaşmada Kanun’un 4. maddesini ihlal eden hiçbir hüküm
bulunmamalıdır. 100
Sözleşmenin 2.1., 2.3.1 ve 2.3.2. maddelerinde yer alan hükümlere göre Diageo,
vergisiz alanlar hariç olmak üzere Türkiye Cumhuriyeti olarak belirtilen bir bölgede
başka bir dağıtıcı atanmayacağı, sözleşmede belirlenen bölge içerisinde doğrudan satış
yapmayarak dağıtıcı Efe ile rekabet etmeyeceği taahhütlerinde bulunarak mutlak
topraksal korumalı münhasır bir ilişki yaratmaktadır.
Sözleşmenin 5.1. maddesinde yer verilen düzenlemeler, dağıtıcının anlaşma konusu
mal ve hizmetleri münhasıran sağlayıcı Diageo’dan satın almasını sağlamaya yönelik
rekabet etmeme yükümlülüğü ile birlikte dağıtıcının kendi bölgesi dışına aktif satış 110
yapmasını yasaklamaya yönelik bölge ve müşteri kısıtlaması içermektedir.
Sözleşmenin 9.11. maddesinde yer verilen düzenleme, anlaşma konusu ürünlerin satış
fiyatlarına doğrudan ya da dolaylı olarak müdahale niteliği göstermektedir.
Dolayısıyla başvuru konusu sözleşme, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına
giren rekabet kısıtlamalarını içermektedir. Bu nedenle menfi tespit belgesi verilmesi
mümkün görülmemektedir.
H.3.2. Muafiyet Talebi 120
Başvuru konusu Dağıtım Sözleşmesi, Diageo ve onun bağlı şirketlerinin ürünlerinin Efe
tarafından dağıtımının yapılmasına ilişkin şartları düzenlemektedir. Türkiye’de herhangi
bir üretim faaliyeti bulunmayan Diageo, söz konusu dağıtım anlaşmasıyla Efe’nin
deneyimli satış ağından faydalanmayı hedeflemekte, Efe de kendi dağıtım ve pazarlama
portföyüne Diageo’nun ürün portföyünü eklemeyi planlamaktadır. Bu çerçevede,
bildirime konu Dağıtım Sözleşmesi imzalanarak Efe’ye vergiden muaf bölgeler hariç
Türkiye pazarında Diageo ürünlerinin dağıtıcılığı yetkisi verilmektedir.
Diageo “diğer yüksek oranlı alkollü içkiler” pazarında faaliyet gösterirken Efe yalnızca 130
Elda tarafından üretilen Efe markalı “rakı” ürününün dağıtımını gerçekleştirmekte
olduğundan taraflar rekabet halinde değildir. Taraflar arasındaki dağıtım sözleşmesi
dikey anlaşma niteliği gösterdiğinden 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilebilir. Anlaşmanın, Tebliğ kapsamındaki
muafiyetten yararlanıp yararlanmadığının tespit edilebilmesi için yukarıda bahsi geçen
hükümlerinin Tebliğ çerçevesinde incelenmesi gereklidir.
Sağlayıcı konumundaki teşebbüs olan Diageo’nun pazar payının %40’ı aşmaması
nedeniyle:
Madde 2.3.1.’de yer alan ve topraksal korumaya dayanan münhasırlık, 140
07-79/980-378
4
Madde 2.3.2.’de yer alan ve sağlayıcı Diageo’nun bölgeye doğrudan satış
yapmamasına dayanan dağıtıcı Efe ile rekabet etmeme taahhüdü,
Madde 5.1.1. gereğince dağıtıcı Efe’nin rakip ürünlerin üretim, dağıtım ve satışını
yapamaması ve 5.1.2 gereğince anlaşma konusu ürünleri münhasıran
Diageo’dan sağlamak durumunda olması dolayısıyla ortaya çıkan rekabet
etmeme yükümlülükleri,
Madde 5.1.3. ve 5.1.4 gereğince dağıtıcı Efe’nin bölge [vergisiz alanlar (duty free)
hariç Türkiye Cumhuriyeti] dışındaki kişilere aktif satış yapmasının yasaklanması,
Madde 9.11.’de yer alan ve sağlayıcı Diageo’nun dağıtıcı Efe’ye fiyatla ilgili
tavsiyelerde bulunabilmesinin yanında Efe’nin satış fiyatlarının Diageo tarafından 150
belirlenen azami seviyenin altında olması gerektiğine yönelik düzenleme,
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten yararlanmaktadır. Öte yandan, başvuru
konusu dağıtım anlaşmasının süresi 3 yıl olarak düzenlendiğinden ve herhangi bir
bildirime gerek olmaksızın otomatik olarak sona ermesi öngörüldüğünden rekabet
etmeme yükümlülüğünün süresi de Tebliğ ile uyumlu hale gelmektedir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 160
1- Diageo Dağıtım Satış ve Pazarlama A.Ş. ile Efe Alkollü İçecekler Ticaret A.Ş.
arasında imzalanan başvuru konusu dağıtım sözleşmesine İçerdiği rekabet
kısıtlamaları nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2- Anılan dağıtım sözleşmesinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği ile sağlanan muafiyetten yararlandığına,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy