Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-111 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-61/717-249
Karar Tarihi : 25.7.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : H. Suat ÖLMEZ, Erdem AYGÜN, Ekrem SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Bio-Rad Laboratories, Inc.
Temsilcileri Av. Gönenç GÜRKAYNAK,
Av. K.Korhan YILDIRIM, Av. Yelda ÜREY
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : -Bio-Rad Laboratories, Inc.
1000 Alfred Nobel Drive Hercules California 94547 ABD 20
-Asiatrust New Zealand Ltd.
41 Shortland Street Plaza Level PO Box 1194
Aucland YENİ ZELANDA
-Stanjeka BV
Johannes Vermeerplein 11, 1071 DV Amsterdam HOLLANDA
-Faran Biotechnology Investments BV
Johannes Vermeerplein 11, 1071 DV Amsterdam HOLLANDA
-Luciano Pietropaolo
Rue Oscar Patthey 21, CH-3280 MEYRİEZ
-Jean-Jacques Bara 30
8, Rue Auguste Maguet, 75016 Paris, FRANSA
-Hans Trachsel
Aumattweg 12, CH-3032 HİNTERKAPPELEN
E. DOSYA KONUSU: Diamed Holding AG’nin %77,6765 hissesinin Bio-Rad
Laboratories, Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.6.2007 tarih ve 4314 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeye ilişkin 10.7.2007 tarih
ve 2007-2-111/Öİ-07-HSÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 12.7.2007 tarih ve 40
REK.0.06.00.00-120/221 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-61 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu’nda; bildirim konusu
devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu, işlemin
pazar payı açısından anılan Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen eşiği aştığı, bu nedenle
de bildirime tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte devralma anlaşmasında rekabeti
07-61/717-249
2
kısıtlayıcı nitelikte bir rekabet etmeme ve istihdam etmeme yükümlülüğünün
bulunmadığı, anlaşmada yer alan hükümlerin işlem için gerekli bir yan sınırlama
olarak kabul edilebileceği, işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun 50
güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Alıcı: Bio-Rad Laboratories, Inc. (Bio-Rad)
Bio-Rad, hayat bilimi alanında araştırma, klinik tanı, tedavi ve hastaların
izlenmesinde kullanılan ürünlerinin üretimi ve dağıtımını yapan Amerika Birleşik
devletleri merkezli, çok uluslu bir şirkettir. Bio-Rad, araştırma ve sanayi alanlarında
faaliyet gösteren kuruluşlara hizmet vermektedir. Bio-Rad Schwartz Ailesi tarafından
kontrol edilmektedir. Bio-Rad’ın Türkiye’de kontrolüne sahip olduğu herhangi bir 60
iştiraki ya da bağlı ortaklığı bulunmamaktadır. Bio-Rad’ın Türkiye’deki ticari
faaliyetleri, bağımsız bir distribütör olan Medtek Tıbbi Cihazlar Tic. San. A.Ş.
tarafından yürütülmektedir.
H.1.2. Satıcılar
H.1.2.1. Asiatrust New Zealand Ltd.
Asiatrust New Zealand Ltd., DiaMed Holding AG’nin (Diamed) hisselerinin
%45,47’sine sahip Diamond Trust ve %5,13’üne sahip Jamaica Trust’ın vekili olan
Yeni Zelanda merkezli bir şirkettir.
H.1.2.2. Stanjeka BV
Stanjeka BV, DiaMed’in hisselerinin %10,19’una sahip Hollanda merkezli bir şirkettir. 70
H.1.2.3. Faran Biotechnology Investments BV
Faran Biotechnology Investments BV, DiaMed’in hisselerinin %8,2217’sine sahip
Hollanda merkezli bir şirkettir.
H.1.2.4. Luciano Pietropaolo
Luciano Pietropaolo, DiaMed’in hisselerinin %2,35’ine sahip gerçek kişidir.
H.1.2.5. Jean-Jacques Bara
Jean-Jacques Bara, DiaMed’in hisselerinin %0,0284’üne sahip gerçek kişidir.
H.1.2.6. Hans Trachsel
Hans Trachsel, DiaMed’in hisselerinin %6,1764’üne sahip gerçek kişidir.
H.1.3. DiaMed Holding AG (DiaMed) 80
DiaMed, laboratuar tanı ürünleri araştırma, geliştirme, üretim ve ilgili hizmetler
alanlarında faaliyet gösteren İsviçre merkezli bir şirkettir. DiaMed immüno-hematoloji,
kalp, ilaç ve tiroid profilleri, hematoloji, parazit ve böcek hastalıkları gibi alanlarda
kullanılan testlerin geliştirilmesi ve üretimini sürdürmektedir. DiaMed’in ortaklık yapısı
aşağıdaki gibidir:
07-61/717-249
3
Tablo1: DiaMed’in Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Payı (%)
Diamond Trust 45,47
Stanjeka BV 10,19
Faran Biotechnology
Investments BV
8,2217
Hans Trachsel 6,1764
Jamaica Trust 5,13
Luciano Pietropaolo 2,35
Jean-Jacques Bara 0,0284
Diğerleri 22,3235
Toplam 100
DiaMed’in Türkiye’de kontrolüne sahip olduğu herhangi bir iştiraki ya da bağlı 90
ortaklığı bulunmamaktadır. Diamed’in Türkiye’deki ticari faaliyetleri, bağımsız bir
distribütör olan Mega Medikal Ticaret Limited Şirketi tarafından yürütülmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, DiaMed’in kontrolünün Bio-Rad tarafından devralınmasına
ilişkindir. DiaMed laboratuar tanı ürünleri araştırma, geliştirme, üretim ve ilgili
hizmetler alanlarında faaliyet göstermektedir.
Vücut dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri, vücuttan alınan kan, doku, idrar
numunelerinin vücut dışında özel solüsyonlarla etkileşime sokulması ile vücudun
antijen/antikor reaksiyonlarının ve özel moleküllerinin sayımı, kan gazının ölçülmesi 100
ve hücre analizinin yapılması yoluyla bir hastanın genel sağlık durumu, hastalığın
belirtileri ve tıbbi durumu hakkında bilgi elde edilmesi amacıyla kullanılır. Vücut
dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri testleri, antibiyotiklerin ve diğer ilaçların
iyileştirme seviyelerini ölçme, hastalık önleme ve genel sağlık yönetimi gibi tedavi
gözlemleme amaçları için de kullanılmaktadır.
Vücut dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri ile gerekli testleri yapabilmek için bazı
reaktiflere ve teçhizatlara ihtiyaç duyulmaktadır. Reaktifler, kan, doku, idrar gibi
numunelerdeki hedef madde ile etkileşime girerek ölçülebilen bir başka madde
oluşmasını sağlayan özel kimyasal ve biyolojik solüsyonlardır. İlgili teçhizat,
hastalardan alınan numuneleri ve reaktifleri bir araya getirerek test sonuçlarının ve 110
diğer nitelik ve parametrelerin ölçülmesini sağlayan ve bu süreci otomatikleştiren
çeşitli makine ve aletlerdir. Yan ürünler ise testlerin tamamlanması için kullanılan
yazılım ürünleri ile sistemin sorunsuz çalışmasını sağlayan kontrol reaktiflerini
kapsamaktadır.
Vücut dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri teknik olarak kapalı bir pazardır. Test
sonuçlarını güvenilirliği açısından aynı üreticinin teçhizatları ve reaktiflerinin
kullanılması gerekmektedir. Belirli bir markanın reaktifleri ile başka bir markanın
teçhizatı kullanılamamaktadır. Pazardaki çoğu üretici ilgili teçhizatları müşterilerine
ücretsiz sağlamakta ya da çok düşük ücretler talep etmektedirler. İlgili ürünlerle ilgili
servis hizmetleri de üreticiler tarafından sağlanmaktadır. 120
Bildirim dosyasında yer alan bilgilere göre, DiaMed ağırlıklı olarak immüno-hematoloji
sistemleri alanında faaliyet göstermektedir. İmmüno-hematoloji ya da kan
gruplandırmasında, kan grubu testi, Rh testi, antikor tespiti ve doku tipi belirlenmesi
gibi değişik testler gerçekleştirilmektedir. İmmüno-hematoloji ile hastanın hayatının
geri kalanında tedavisi için referans noktası olarak kullanılan kan grubu testilerinin
07-61/717-249
4
yapılması ve tedavinin bir parçası olarak kandaki maddelerle birlikte kan nakli yoluyla
belirli hastalıkların yayılmasının önlenmesine çalışılmaktadır.
Bu bilgiler ışığında, bildirim konusu işlem bakımından değerlendirmeyi
etkilemeyeceği dikkate alınarak ilgili ürün pazarı en dar kapsamda “immüno-
hematoloji sistemleri pazarı“ olarak belirlenmiştir. 130
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi
bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir
başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi
nedeniyle “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Dosya konusu işlem neticesinde Bio-Rad, Diamed hisselerinin %77,6765’ini
devralarak, teşebbüsün kontrolünü tek başına elde edecektir. Bu nedenle işlem,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemi olarak 140
değerlendirilmiştir.
H.3.2. İşlemin Bildirimi Açısından Yapılan Değerlendirme
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi’nde “Bu Tebliğ’in 2
inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadesi yer almaktadır.
Bildirim Formu’nda Bio-Rad’ın ve Diamed’in 2006 yılında Türkiye’de elde ettiği
toplam cirolar sırasıyla (…………) YTL ve (……………) YTL olarak verilmektedir. Bio-150
Rad’ın söz konusu cirosunun (…………) YTL’lik kısmının ise özel olarak immüno-
hematoloji sistemleri faaliyetlerinden elde edildiği belirtilmektedir. Ayrıca, ilgili pazarın
immüno-hematoloji sistemleri olarak belirlenmesi halinde Bio-Rad ve Diamed’in
pazar paylarının sırasıyla %8 ve %29 olduğu ifade edilmektedir. Dolayısıyla,
Diamed’in özel olarak immüno-hematoloji sistemleri faaliyetlerinden elde ettiği
cironun yaklaşık (…………..) YTL olduğu anlaşılmaktadır. Bildirim Formu’nda yer
alan bir başka bilgide Bio-Rad’ın tüm IVD pazarındaki payının ise %3 olduğuna yer
verilmektedir. Dolayısıyla, ilgili ürün pazarının tüm IVD olması durumunda Diamed’in
pazar payının yaklaşık %1.14 olduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, devralmanın taraflarının cirolarının 160
toplamı (…………..) YTL olduğu ve Tebliğ’de verilen ciro eşiğini aşmadığı
anlaşılmaktadır. İlgili ürün pazarı tüm IVD olarak alınması durumunda tarafların pazar
payları toplamı %4,14, özel olarak immüno-hematoloji sistemleri olarak alınması
durumunda ise %37 olmaktadır. Dolayısıyla, sadece ilgili ürün pazarının en dar
tanımı ile immüno-hematoloji olarak alınması halinde pazar payı eşiği aşılmaktadır.
Değerlendirme yapılırken en dar (en riskli) olan şekilde pazar tanımı esas
alınacağından, işlemin Rekabet Kurulu’na bildirilerek izin alınması gereken bir işlem
olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
170
07-61/717-249
5
H.3.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde gerçekleştirilen birleşme veya devralma işlemleri
yasaklanmaktadır.
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerde, immüno-hematoloji sistemleri faaliyetiyle
uğraşan teşebbüslerin pazar payları aşağıdaki gibi verilmektedir:
Tablo 2: İmmüno-hematoloji sistemleri faaliyetinde bulunan teşebbüslerin pazar payları.
Şirket Pazar payı (%)
Ortho (…)
Diamed (…)
Grifols (…)
Bio-Rad (…)
Immucor (…)
Biotest (…)
Diagast (…)
Diğer (…)
Toplam 100
Tablo’dan anlaşılacağı üzere, devir işlemi neticesinde immüno-hematoloji sistemleri
pazarında lider teşebbüs değişecek ve Bio-Rad %37 pazar payı ile birinci firma 180
olacaktır. Ancak, piyasada belli büyüklüğün üstünde paya sahip olan 5 ayrı
teşebbüsün faaliyetleri devam edecek ve lider firmanın takipçisi olan şirketlerin
sırasıyla, %32 ve %16 pazar payları bulunacaktır. Ayrıca, halihazırda Diamed’e ait
olan “jel filtrasyon yöntemi” patentinin geçerlilik süresinin 2008 yılında dolacak olması
ve bir başka jel yöntemi olan “afinite jel yöntemini” geliştirmiş olan CLB (Sanquin) ve
Gamma (Immucor) şirketlerinin 2008 yılından sonraki dönem için üretim ve satışlarını
artırma imkanı olması da dikkate alındığında, devir işlemi nedeniyle Bio-Rad’ın
immüno-hematoloji sistemleri pazarında hakim durum yaratması ya da mevcut bir
hakim durumunu güçlendirmesi durumunun ortaya çıkmayacağı sonucuna
ulaşılmıştır. 190
H.3.4. Yan Sınırlamalara İlişkin Değerlendirme
Dosya konusu işleme esas teşkil eden, Hisse Alım Anlaşması’nın 11.10. maddesinde
satıcılara 3 yıl boyunca Diamed’in Kapanış Tarihinde yürütmekte olduğu faaliyeti ile
rekabet edecek herhangi bir işle doğrudan veya dolaylı olarak iştigal etmeme ve
Kapanış Tarihinde Diamed Şirketlerinden herhangi bir müşterisi, yönetim kurulu
üyesi, çalışanı, danışmanı, distribütörü veya tedarikçisini, doğrudan veya dolaylı
olarak ayartmama yükümlülüğü getirilmektedir.
Söz konusu maddenin değerlendirilmesinden, bahse konu rekabet etmeme
yükümlülüğünün anılan devralma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli olduğu, ayrıca
anılan devralma işlemi ile know-how devrinin de olması nedeniyle 3 yıllık kısıtlamanın 200
makul bir süre olduğu ve bahsi geçen rekabet etmeme maddesine devralma işlemiyle
birlikte izin verilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak
07-61/717-249
6
işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, 210
2- Hisse Alım Anlaşması’nın 11.10 maddesinde yer alan rekabet etmeme ve
istihdam etmeme/iş teklif etmeme yükümlülüklerinin yan sınırlama sayılarak
bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy