Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-287 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-09/166-55
Karar Tarihi : 16.2.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Remzi Özge ARITÜRK, Özgür Can ÖZBEK
C. BAŞVURUDA : - Hüseyin Aydın
BULUNAN Bahçelievler Mahallesi Aydınlar Caddesi No:256
Büyükçekmece/İstanbul 20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
- Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.
Adres: Yıldız Cad. No:34 34353 Beşiktaş/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından
müşteriler arası ayrımcılık yapılarak bazı müşterilerin zor duruma düşürüldüğü
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, şikâyetçi tarafından kendisinin 10 yıldır Digital 30
Platform İletişim Hizmetleri A.Ş. (Digitürk)’nin işyeri abonesi olduğu, Digitürk abonelik
bedelinin 10 yıllık süreç içinde kademeli olarak 600 TL’den 8.200 TL’ye çıktığı,
fiyatlarda bu şekilde yükselme olmasına karşın kimi yerlerin köy statüsüne sokulup
abonelik bedellerinin düşük tutulduğu ancak İstanbul sınırları içinde her yerin aynı
yaşam ulaştığı, Digitürk işyeri abonelik bedellerinin fiyatlarının artmasına karşın
konutlara uygulanan abonelik bedelleri ve kampanyaların işyerlerinin durumunu daha
da zorlaştırdığı ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.10.2010 tarihinde, 7710 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 7.12.2010 tarih ve 40
2010-2-287/İİ-10-392.ÖCÖ sayılı İlk İnceleme Raporu 16.12.2010 tarih ve 10-78
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 8.2.2011 tarih ve 2010-2-
287/ÖA-11-355.RÖA sayılı Önaraştırma Raporu 8.2.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-
110.02.02/67 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-09 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Digitürk hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir. 50
11-09/166-55
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru konusu iddiaları esas itibarıyla Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Süper Lig
müsabakalarından her hafta en az 4 adedinin yurt içine şifreli ve canlı olarak
yayımlanması hakkına münhasıran sahip olan Digitürk’ün işyeri abonelik bedellerinde
önemli artışlar yapması ve işyeri abonelik bedellerindeki bu artışlara karşın konut
abonelik bedellerini düşük tutması ve bu abonelik tipine yönelik kampanyalar
düzenlemesi oluşturmaktadır.
Bu çerçevede anılan iddialar esas itibarıyla 4054 sayılı Kanun’un teşebbüslerin
hâkim durumlarını kötüye kullanmalarını yasaklayan 6. maddesi kapsamında “Eşit 60
durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri
sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması” çerçevesinde inceleme
yapmayı gerektirmiştir.
Bu kapsamda belirtilmesi gereken ilk husus 4.2.2010 tarihinde Digitürk ile TFF
arasında imzalanan “Paket A Yayın Hakkı Sözleşmesi” uyarınca, “Digitürk TFF Süper
Lig müsabakalarından her hafta en az 4 adedini yurt içine şifreli ve canlı olarak
yayımlamak zorunda” olmasıdır. “Yayın hakkı sahibinin bu hakkı münhasırdır.”
Konuya ilişkin olarak Digitürk tarafından, abonelerinin kurumsal ve bireysel bazda
üyelik tipleri, söz konusu üyelik tiplerinin hangi kriterler çerçevesinde neye göre
belirlendiği sorularına yanıt olarak, 70
- Digitürk’ün, ilk Süper Lig yayın haklarının ihalesini kazandığı 2001-2002 Futbol
sezonu için işyeri üyelik gruplarını kendi içinde 4 grup ve buna bağlı dört fiyat ile
satış fiyatlarını açıkladığı (A-B-D ve E ),
- Satışlara başlanılan 2001-2002 sezonu ile birlikte pazar araştırmaları ve elde
edilen deneyim ile üyelik gruplarını 2010-2011 Futbol sezonu itibarıyla 26 gruba
çıkartmış bulunduğu,
- Üyelik gruplarının arttırılmasındaki ana hedeflerinin işletmeler arasındaki haksız
rekabeti engellerken aynı zamanda pazarda gidilebilecek tüm noktalara ulaşarak
futbol izleyicileri ile yayınlarını izleyebilecekleri tüm işletmelerde bulunmak olduğu
ifade edilmiştir. Digitürk tarafından ticari işletmelere yönelik yapılan sınıflandırmalara 80
aşağıda yer verilmektedir.
Kahvehane Grupları:
Alkolsüz içecek tüketimi yapılan bu noktalar için 2001-2002 sezonunda tek bir grup
ile satış (A grubu) yapılmıştır. İçinde bulunulan 2010-2011 futbol sezonuna
gelindiğinde Kahvehane statüsündeki işletmeler artık 6 grupta takip edilmektedir. (A-
V-E-G-S-K ) Burada grup yapılandırması işletmelerin bulunduğu il-ilçe ve işletmenin
faaliyet gösterdiği alandaki büyüklüğüne göre yapılmakta olup grup kırılımları bunlara
göre gerçekleştirilmiştir.
Restoran Grupları: 90
Yemek tüketimi yapılan bu noktalar için 2001-2002 sezonunda tek bir grup ile satış
(B grubu) yapılmıştır. İçinde bulunulan 2010-2011 futbol sezonuna gelindiğinde
Restoran statüsündeki işletmeler artık 4 grupta takip edilmektedir. (B-C-T-P) Burada
grup yapılandırması işletmelerin bulunduğu il-ilçe-sezonluk hizmet veren işletmenin
faaliyet gösterdiği alandaki büyüklüğe, hizmet farklılığına göre (Alkol servisi bulunan
11-09/166-55
3
ve Alkol servisi bulunmayan) yapılmakta olup, grup kırılımları bunlara göre
gerçekleştirilmiştir.
Otel ve Dinlenme Tesisleri Grupları :
Para karşılığı konaklanılan bu noktalar için 2001-20002 sezonunda tek bir grup ile 100
satış (D grubu) yapılmışken içinde bulunulan 2010-2011 futbol sezonunda Otel ve
Dinlenme tesisi statüsündeki işletmeler artık 15 grupta takip edilmektedir.
(D;D1;D2;D3;D4;D5;D6;D7;D8;D9;H;H1;H2;H;3;H4) Burada grup yapılandırması
işletmelerin bulunduğu il-ilçe – sezonluk hizmet veren işletmenin faaliyet gösterdiği
alandaki büyüklüğe bağlı (Oda sayısı ve yıldız) hizmet farklılığına göre yapılmakta
olup grup kırılımları bunlara göre gerçekleştirilmiştir.
Otobüs ve Gemiler:
Kendi içinde tek grup olarak takip edilmektedir.
Söz konusu işletmelerin grup detay açıklamalarına aşağıda yer verilmektedir. 110
TİCARİ iŞYERİ ÜYELİK GRUPLARI
“A” GRUBU
Kahvehaneler veya kıraathaneler
İçkisiz kafeteryalar
Benzin istasyonlarındaki kafeteryalar
Bilardo salonu
Çay bahçeleri (200 metrekare altı)
Ganyan bayileri
Pasta haneler, pasta hane tipli fırınlar
Tekel bayileri 120
Muhallebiciler
Dernekler (içkisiz ve yemeksiz)
Otobüs yazıhaneleri, taksi durakları
Börekçiler, büfeler
Huzur evleri
Halı Sahalar ve bu sahalardaki salon ve lokaller
Üniversite - yurt lokalleri ve mezun dernekleri (içkisiz)
“V” GRUBU
İşletmede 4 adet ve üstü TV, plazma izlenen ya da iki veya daha fazla katlı olan A 130
grubu kriterlerine giren noktalar.
“B” GRUBU
Hastane bekleme salonları
İçkisiz restoranlar, lokantalar ve kafeteryalar
Otobüs konaklama tesislerindeki restoran ve kafeteryalar
Pizza salonları
Kaplıcalardaki lokaller ve saunalar
Çay bahçeleri (200 metrekare üzeri)
140
“C” GRUBU
(200 Metrekare ve 20 masa altında mekânlar için geçerlidir).
Barlar , birahaneler , içkili restoranlar , kafeteryalar
11-09/166-55
4
Dernekler (içkili ve yemekli)
Üniversite -yurt lokalleri ve mezunları dernekleri (içkili)
“P” GRUBU
(200 metrekare ve 20 masa üzerindeki mekânlar için geçerlidir).
Barlar ve birahaneler, içkili dernekler, restoranlar
150
OTELLER :
4-5 Yıldızlı Oteller;
D; İstanbul,Ankara ve İzmir il sınırları içindeki 100 ve üstü oda kapasitesine sahip
Tam Sezon otel lobi satışı üyelikleri
D1; İstanbul,Ankara ve İzmir il sınırları içindeki 100 oda altı kapasitesine sahip Tam
Sezon otel lobi satışı üyelikleri.
D2; Diğer İller - 100 ve üstü oda kapasitesine sahip Tam Sezon otel lobi satışı
üyelikleri.
D3; Diğer İller - 100 oda altı kapasitesine sahip Tam Sezon otel lobi satışı üyelikleri.
D4; Yazlık Beldeler - 100 ve üstü oda kapasitesine sahip Tam Sezon otel lobi satışı 160
üyelikleri.
D5; Yazlık Beldeler - 100 oda altı kapasitesine sahip Tam Sezon otel lobi satışı
üyelikleri.
D6; Yazlık Beldeler - 100 ve üstü oda kapasitesine sahip 4 aylık otel lobi satışı
üyelikleri.
D7; Yazlık Beldeler - 100 oda altı kapasitesine sahip 4 aylık otel lobi satışı üyelikleri.
D8; Yazlık Beldeler - 100 ve üstü oda kapasitesine sahip 2 Aylık otel lobi satışı
üyelikleri.
D9; Yazlık Beldeler - 100 oda altı kapasitesine sahip 2 Aylık otel lobi satışı üyelikleri.
170
1-2-3 Yıldızlı Oteller ;
H ; İstanbul,Ankara ve İzmir il sınırları içindeki Tam Sezon otel lobi satışı üyelikleri.
H1; Diğer İller - Tam Sezon otel lobi satışı üyelikleri.
H2; Yazlık Beldeler –Tam Sezon otel lobi satışı üyelikleri.
H3; Yazlık Beldeler –Tam Sezon otel lobi satışı üyelikleri.
“E” GRUBU
Askeri Subay ve Ast Subay gazinoları
Polis evleri
Öğretmen evleri 180
Türkiye faal futbol hakemleri ve gözlemcileri dernekleri
Amatör spor kulüpleri
“G”GRUBU
*Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerindeki ilçe kahvehaneleri
“S” GRUBU
* İl merkezlerindeki çok katlı iş merkezleri, plazalar, hanlarda bulunan çay ocakları
(Türkiye tüm iller)
* Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerindeki ilçe restoranlar 190
11-09/166-55
5
“T” GRUBU
Tatil bölgelerinde kısa dönemle Nisan – Ekim tarihleri arasında aktif olarak hizmet
veren, Ekim-Mart ayları arasında durgun sezon yaşayan bölgelerde “Yemek & Alkol“
tüketimi yapan işletmelerde kullanılacak gruptur.
“K” GRUBU
Köy Kahvehaneleri 200
Er ve Erbaş Gazinoları
“Y” GRUBU
Yatlar ve Gemiler (Ticari kâr etmek amacı ile hizmet veren yat ve gemilere yapılacak
satışlar)
“O” GRUBU
Ticari Otobüsler
Otel & Lojman Satışları 210
Tesis (otel, motel) ve lojman üyelikleri bulunmaktadır.
Her iki müşteri tipi de 2 ayrı yayın izleme sistemine göre fiyatlandırılmaktadır.
Head End Sistem: Daire veya odalarda Digitürk uydu alıcılarının kullanılmadığı
sadece bir yayın odasında SMATV sistemi vasıtası ile analog olarak sınırlı sayıda
yayının verildiği modeldir.
MDU Sistem: Dairelerde Digitürk uydu alıcısının kullanıldığı paket seçimine göre
daha fazla yayının dijital olarak izlendiği modeldir.
220
Öte yandan Digitürk tarafından gönderilen cevabi yazıda görüldüğü üzere Digitürk
tarafından konutlara uygulanan abonelik bedellerinde de kademeli olarak önemli
artışlar yaşanmıştır. Örneğin 2005-2006 sezonunda Digitürk Ekospor paketi yıllık
bedeli 540 TL, DT MOD yıllık bedeli 465 TL iken, söz konusu paketlerin 2011 yılı
bedelleri sırasıyla 827,88 TL ve 627,88 TL’dir.
Digitürk’ün abonelik bedellerinde yaptığı artışların temel nedeni içerik maliyetinde
yaşanan artışlardır. Söz konusu içerik maliyetinde yaşanan artışların en önemli
kaynağı ise TFF Süper Lig müsabakalarının münhasır yayın hakkının elde edilme
bedellerinde yaşanan ciddi düzeydeki artışlardır. Aşağıdaki yıllar itibarıyla Digitürk’ün 230
TFF Süper Lig müsabakalarının münhasır yayın hakkı için TFF’ye ödemek
durumunda olduğu bedellere yer verilmektedir.
240
11-09/166-55
6
Tablo: Digitürk’ün 2000-2001 döneminden itibaren TFF’ye ödediği ihale bedelleri
TFF Giderleri
Eski İhale Tutarları
Yeni İhale
Tutarı
2000-
01**
2001-02 2002-03 2003-04 2004-05 2005-06 2006-07 2007-08 2008
- 09
2009
- 10
2010
- 11
TFF'e
ödenen
toplam bedel
USD (Milyon)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TFF'e
ödenen
toplam bedel
TL (Milyon)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kur 0,88 1,39 1,63 1,39 1,40 1,34 1,44 1,23 1,47 1,50 1,52
Artış oranı
USD
4% 100%
** Söz konusu bedel yarım sezon bedelidir.
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, Digiturk 2000-2001 döneminde yarım sezon
için TFF’ye toplam (…..) milyon TL ödemişken bu rakam 2001-2002 sezonu için (…..)
milyon TL, 2003-2004 sezonu için (…..) milyon TL, 2009-2010 sezonu için (…..) milyon
TL olarak gerçekleşmiş ve 2010-2011 sezonu içinse bu bedel (…..) milyon TL olarak 250
gerçekleşmiştir. Digitürk’ün özellikle TFF Süper Lig müsabakalarını da kapsayan
içeriklere yönelik abonelik bedellerinde yaşanan artışın temel nedeninin söz konusu
içeriklere erişim maliyetlerinde yaşanan yüksek düzeydeki artışlar olduğu açık bir
şekilde anlaşılmaktadır.
Digitürk tarafından gerçekleştirilen fiyat uygulaması esas itibarıyla üçüncü derece
fiyat farklılaştırması olarak kabul edilebilecektir. Bir teşebbüsün, talebin fiyat
esnekliklerindeki farklılıklara dayanarak farklı müşteri gruplarından farklı fiyat talep
ettiği böyle bir durum, söz konusu fiyat farklılaştırmasının olmadığı halde hizmet
verilemeyen bir müşteri grubuna hizmet verilebilmesine olanak tanıyorsa, diğer bir 260
deyişle çıktının artmasını sağlıyorsa toplam refahı artırıcı yönde bir etki
yapabilecektir. Zira yüksek düzeyde sabit maliyetlerle karşı karşıya olan bir teşebbüs
için fiyat farklılaştırması söz konusu sabit maliyetlerin telafi edilmesine olanak
sağlayacak önemli bir stratejidir. Böyle bir teşebbüs fiyat farklılaştırmasına gitmek
suretiyle daha önce satış yapamadığı müşteri gruplarına satış yapacak ve çıktıyı
artırarak sabit maliyetleri çok daha fazla sayıda çıktıya dağıtma olanağı
bulabilecektir.
Öte yandan 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hâkim durumda olduğu
kabul edilen bir teşebbüs tarafından “eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak,
yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak 270
ayırımcılık yapılması” yasaklanmaktadır. Başvuru dilekçesinde ise öncelikle konutlara
ve işyerlerine uygulanan Digitürk paket bedelleri arasındaki farklar, ikinci olarak da
işyerlerine yönelik yapılan sınıflandırmalar doğrultusunda farklı nitelikteki işyerlerine
yönelik paket bedelleri arasındaki farklar şikâyet edilmektedir. Öncelikle nihai
kullanım/tüketim amacıyla satın alınan konutlara yönelik Digitürk paket bedelleri ile
bir anlamda yeniden satış amacıyla (ticarethaneye gelen müşterilere verilen hizmetin
bir unsuru olarak) satın alınan ticarethanelere yönelik Digitürk paket bedelleri
11-09/166-55
7
arasında önemli oranda farkın olması makul görünmektedir. Bunun yanında,
yukarıda ayrıntısına yer verildiği üzere, farklı satış potansiyellerine, diğer bir deyişle
farklı sayıda, nitelikte ve çeşitlilikte müşteriye hizmet sunma olanaklarına sahip 280
ticarethaneler arasında Digitürk’ün aynı ya da benzer paket için farklı bedeller talep
etmesi makul görünmektedir. Şikâyete konu her iki durumda da Digitürk, eşit
durumda olmayan, aksine pek çok ölçüt bakımından farklılık arz eden alıcılara aynı
ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürmektedir.
Bu açıklamalar çerçevesinde, Digitürk’ün işyeri abonelik bedellerinde önemli artışlar
yapması, ticarethanelere yönelik uyguladığı abonelik bedelleri ile konutlara yönelik
uyguladığı abonelik bedelleri arasında önemli farkların bulunması ve farklı
ticarethanelere yönelik uyguladığı abonelik bedelleri arasında önemli farklılıklar
bulunmasının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde ihlal olarak
değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. 290
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy