Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-121 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-36/914-221
Karar Tarihi : 19.08.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Evrim Özgül KAZAK, Hatice YAVUZ
C. BAŞVURUDA : - Bir Numara Radyo ve Televizyon Yayınları A.Ş.
BULUNAN Temsilcisi: Av. Mehmet Kamil ESİNLİ
Kavacık Mah. Kürşat Cad. Turap İş Hanı 3B Zemin Kat No:1A 20
Kavacık Beykoz / İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
-Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.
Cihannüma Mah. Yıldız Cad. No:34 Polat Tower 34353
Beşiktaş / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin yabancı
kanallar lehine ayrımcılık yaparak yayıncılık piyasasındaki rekabeti bozduğu
iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından gönderilen dilekçede;
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından kendilerine verilen
yayıncılık izni çerçevesinde 1995 yılından bu yana Number One FM Radyo ve
Nr 1 logosu altında radyo ve televizyon yayıncılığı alanında faaliyet
gösterdikleri,
Halen RTÜK tarafından verilen izin çerçevesinde karasal ve uydudan radyo ve
televizyon yayını yaptıkları,
Daha önceleri Dijital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.’ye (Digitürk) ait
platformda da yer aldıkları, 40
Digitürk’ün platforma girişlerde yabancı yayın kuruluşlarından herhangi bir
bedel talep etmez iken, ulusal yayın kuruluşlarından platform kirası olarak
fahiş bedeller talep ve tahsil ettiği, bu yolla Digitürk’ün yayıncılık piyasasındaki
eşitlere farklı muamele yapmak suretiyle piyasalardaki rekabeti bozacak
şekilde hareket ettiği,
Digitürk’ün 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı bu
eylemleri nedeniyle söz konusu platformdan ayrıldıkları
belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
09-36/914-221
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.05.2009 tarih ve 3722 sayı ile intikal 50
eden başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 24.06.2009 tarih ve
2009–2-121/BN–09-EÖK sayılı Bilgi Notu ve ekleri, 25.06.2009 tarih,
REK.0.06.00.00-110/217 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-31 sayılı Kurul toplantısında
ele alınmış ve önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 13.08.2009 tarih ve 2009-2-121/ÖA-09-EÖK sayılı
Önaraştırma Raporu 17.08.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/314 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Digitürk hakkında şikayete yönelik
olarak bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. 60
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayet konusuna yönelik olarak şikayetçiden 17.07.2009/3004, 06.08.2009/ 3229
tarih ve sayılı yazılar ile, AGB Nielsen Media Research (AGB)’den 17.07.2009 tarih
ve 3005 sayılı yazı ile bilgi talep edilmiştir. Söz konusu yazılara ilişkin olarak
şikayetçiden gelen yazı 10.08.2009 tarih ve 5671 sayıyla, AGB’den gelen yazı
22.07.2009 tarih ve 5188 sayı ile Kurumumuz kayıtlarına intikal etmiştir. Digitürk’ten
talep edilen bilgiler ise 04.08.2009 tarih ve 5558 sayılı, 11.08.2009 tarih ve 5687
sayılı yazılar ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
I.1. Taraflar 70
I.1.1. Bir Numara Radyo ve Televizyon Yayınları A.Ş.
Bir Numara Radyo ve Televizyon A.Ş., Number One FM Radyo logosu altında radyo
yayıncılığı, Nr 1 logosu altında da televizyon yayıncılığı alanında faaliyet
göstermektedir. Nr 1 logosu altında yayın yapan televizyon kanalı (Number 1
Televizyonu) yayınlarını izleyicilere kablo ile uydu üzerinden ileten, müzik alanında
yayın yapan tematik bir televizyon yayın kuruluşudur.
I.1.2. Digitürk
Digitürk, Telekomünikasyon Kurulu’nun 4.4.2005 tarih ve 2005/177 sayılı kararı
uyarınca sahip olduğu 2.Tip Telekomünikasyon Ruhsatını, tamamına sahip olduğu
Digital Platform Teknoloji Hizmetleri A.Ş.’ye (Digital Teknoloji) devreden ve 80
halihazırda platformun içerik hizmetlerinin pazarlanması amacıyla tüketicilere üyelik
satışı alanında faaliyet gösteren bir teşebbüs konumundadır. Bu çerçevede Digital
Teknoloji platform işletmecilerine yönelik teknik altyapı sağlama faaliyeti ile iştigal
ederken, Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş. abonelik satışı/içerik pazarlama
faaliyeti alanında hizmet vermektedir. Digitürk bu kararda, Digital Platform İletişim
Hizmetleri A.Ş. yerine geçecek şekilde kullanılmakla birlikte, söz konusu logonun
karşılığı olarak, altyapı faaliyetlerine yönelik kullanımlarda Digital Teknoloji’nin
dikkate alınması gerekmektedir.
I.2. Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde özetle, Digitürk tarafından yabancı ve yerli kanallar arasında 90
ayrımcılık yapıldığı iddia edilmektedir. Buna göre Digitürk, yabancı kanallardan
herhangi bir ücret talep etmez iken, yerli kanallara bünyesinde yer vermek için
platform kirası adı altında birtakım fahiş bedeller talep etmektedir. Bu çerçevede,
Digitürk’te yer alabilmek için yabancı kanalların aksine, yerli kanalların belli bir ücrete
katlanmaları gerekmektedir. Şikayet dilekçesinde, Digitürk tarafından hayata geçirilen
bu uygulamanın yayıncılık piyasasındaki eşit durumdaki alıcılara farklı muamele
09-36/914-221
3
yapılması suretiyle rekabetin bozulması şeklinde yorumlanması gerektiği, Digitürk’ün
4054 sayılı Kanun’a aykırı söz konusu uygulaması nedeniyle platformdan ayrıldıkları
ifade edilmektedir.
100
Number 1 Televizyonu’nun halihazırda Digitük’te yer alıp almadığı, yer almıyor ise
hangi tarihte ve hangi gerekçelerle platformdan ayrıldığına yönelik olarak Digitürk’ten
bilgi talep edilmiştir. Digitürk tarafından gönderilen yazıda,
- Number 1 Televizyonu ile Digitürk arasında imzalanan sözleşme hükümleri
uyarınca Number 1 Televizyonu tarafından yapılması gereken ödemelerin
zamanında yerine getirilmediği ve temerrüde düşüldüğü,
- Bu çerçevede 05.01.2009 tarihli noter ihtarnamesi ile borçlarını ödemeleri
gerektiğinin kendilerine ihtar edildiği, borçların ödenmemesi üzerine 12.5.2009
tarihli noter ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği ve platform üzerinden 110
yayınlarının durdurulduğunun kendilerine tebliğ edildiği,
- Digitürk’ün muaccel alacağına ilişkin davanın halen İstanbul 3. Asliye Ticaret
Mahkemesi’nde devam ettiği,
- Bu nedenle Number 1 Televizyonu’nun halihazırda platformun yayın buketi
içerisinde yer almadığı
ifade edilmiş, ilgili noter ihtarnamelerine yazıları ekinde yer verilmiştir. Söz konusu
duruma ilişkin olarak Number 1 Televizyonu’ndan istenen bilgilere cevaben
gönderilen yazıda ise, Digitürk platformu üzerinden yayınlarına 2009 yılı Mart ayında
aralarındaki sözleşmenin sona ermesi üzerine son verildiği ifade edilmekle birlikte, 120
borçların ödenmemesi üzerine yayınlarına son verilmesi hususunda herhangi bir bilgi
veya belgeye yer verilmemiştir. Bu çerçevede, dosya mevcudu bilgilerden, Number 1
Televizyonu’nun platform üzerinden yapılan yayınlarına, Digitürk ile aralarındaki
anlaşmanın şartlarını yerine getirmemesi nedeniyle bizzat Digitürk tarafından son
verildiği, dolayısıyla şikayet dilekçesinde yer verildiği şekilde Number 1
Televizyonu’nun, Digitürk platformundan, yerli ve yabancı kanallar arasında yapılan
ayrımcı ücret uygulaması nedeniyle kendilerinin ayrıldıkları iddiasının gerçeği
yansıtmadığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, şikayet dilekçesinde yer verilen yerli ve yabancı kanallar arasında, 130
talep edilen ücretler bakımından bir ayrımcılık yapıldığı ve söz konusu uygulamanın
yayıncılık piyasasındaki rekabeti bozduğu iddiasının ayrıca değerlendirilmesi
gerekmektedir. Şikayet dilekçesinde, Digitürk’ün yerli ve yabancı kanallardan farklı
ücretler talep etmek suretiyle yayıncılık piyasasında yabancı kuruluşlar lehine bir
durum yarattığı ve eşit durumdaki alıcılara farklı muamele yaptığı iddia edilmektedir.
Buna göre yerli ve yabancı yayıncılardan farklı ücretler talep edilmesi suretiyle
yabancı kanallar lehine bir maliyet avantajı yaratılabilmektedir. Bu çerçevede
öncelikle, Digitürk tarafından yerli ve yabancı televizyon yayıncıları arasında farklı
ücretler talep edilmesi uygulamasının bir ayrımcılık olarak kabul edilip
edilemeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. 140
Televizyon yayıncılığını (görsel medyayı), bir iletişim yöntemi/biçimi olarak, çeşitli
organizasyonlar tarafından çeşitli şekillerde yaratılan mesajların yine çeşitli araçlar
vasıtası ile izleyicilere görsel olarak sunulması/iletimi hizmeti olarak tanımlamak
mümkündür. Televizyon yayıncılığı değer zinciri aşamalarında gerçekleştirilen
faaliyetleri; tedarik (içerik), üretim ve iletim başlıkları altında özetlemek mümkündür.
09-36/914-221
4
Tedarik, televizyon kanallarının programlarını oluşturabilmek için gereken içeriği, iç
ve dış kaynaklardan temin etmesi anlamına gelmektedir. Ağırlıklı olarak haber
ajansları, prodüksiyon şirketleri, film şirketleri ve spor karşılaşmaları yayın haklarına
sahip kuruluşlar dış kaynakları oluşturmaktadır. Üretim aşaması, içerik ve hizmetin 150
paketlendiği bir başka deyişle kanalların satın aldıkları programlar ile kendi
kaynakları ile yaptıkları programları kullanarak yayın akışı oluşturma aşamasını
içermektedir. Televizyon yayıncılığı değer zincirinin dağıtım aşamasını ise, dışarıdan
temin edilen ya da kanalların kendileri tarafından yapılan programlardan oluşturulan
yayın akışının izleyiciye ulaştırılması oluşturmaktadır.
Televizyon yayıncıları görüntüleri izleyicilere karasal verici, kablo ve uydu olmak
üzere genel olarak üç iletim tekniği aracılığı ile ulaştırmaktadır. Bununla birlikte,
televizyon kanalları ulaşılan izleyici sayısını arttırabilmek için, zaman zaman farklı
iletim tekniklerini bir arada kullanarak (örneğin hem uydu hem de kablo üzerinden) 160
yayın yapmayı tercih etmektedir. Söz konusu tekniklerinin dışında son dönemde
gelişmekte olan bir diğer televizyon yayını iletim ortamı ise dijital platformlardır.
Bilindiği gibi, paralı televizyon yayıncılığının ilk örneklerini analog yayın yapan şifreli
televizyon kanalları oluşturmaktadır. Dijital teknolojinin yayıncılıkta kullanılması
sonrasında şifreli yayıncılık önemli gelişmeler kaydetmiş ve çok sayıda kanalın yanı
sıra spor, çocuk ve sinema gibi ek paketler sunan platformlar ortaya çıkmıştır. Söz
konusu platformlardan biri olan Digitürk çok sayıda televizyon kanalının bir paket
halinde şifrelenmiş bir şekilde izleyicilere ulaştırılması işlevini içeren platform işletme
faaliyetini yerine getirmektedir. 170
Digitürk platformunda yer alan yayınların şifreli olması dolayısı ile izleyicilerin
yayınları alabilmeleri için belirli bir meblağ karşılığında platforma abone olmaları
gerekmektedir. Bu nedenle, şifreli/ödemeli televizyon kanallarına benzer bir biçimde,
digital platformlarda her ne kadar reklam ya da sponsorluk gibi finansman
kaynaklarına sahip olsalar da, esas olarak abonelik gelirleri ile finanse edilmektedir.
Bu anlamda Digitürk benzeri sayısal platformlar izleyicilerin kendilerine abone
olabilmelerini temin etmek için, hem özellikle sinema/dizi kanalları ile spor
(çoğunlukla futbol) karşılaşmalarına yönelmekte hem de açık ya da tematik kanallara 180
da platformlarında yer vererek, izleyicileri kendilerine çekmeye/abone yapmaya ve bu
şekilde gelirlerini ençoklamaya çalışmaktadır. Dolayısı ile Digitürk’ün esas faaliyet
alanının, bir yayın iletim yolu/hizmetinden ziyade, televizyon kanallarının bir buket
halinde izleyiciye sunulmasıyla platformun abone kazanması ve bu suretle abonelik
geliri elde edilmesi şeklinde tanımlamak daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Dolayısıyla izleyicilere içerik temin eden televizyon kanalları (açık, tematik vb.) ile
sayısal platformlar arasında karşılıklı ihtiyaçtan kaynaklanan bir ticari ilişki söz
konusudur. Sayısal platformlar, sinema/dizi ve spor karşılaşmalarının yer aldığı
kanallara ek olarak açık kanallara da platformda yer verirken, söz konusu kanallarda 190
bu iletim yöntemi ile platforma üye abonelere de ulaşabilme şansına sahip
olmaktadır. Bu anlamda platform ve kanallar arasındaki ilişki tamamen arz ve talep
koşullarına uygun bir biçimde gerçekleşmektedir. Bir başka deyişle, zaman zaman
kanallar platform da yer alabilmek için diğer tarafa ücret öderlerken (özellikle açık
kanallar), zaman zaman da platformlar bazı kanalların (tematik kanallar gibi)
platformlarında yer alabilmesini temin etmek için karşı tarafa ücret ödemektedirler.
09-36/914-221
5
Bu çerçevede, abonelik gelirlerinin ençoklanması için, izlenme oranları yüksek
kanallardan ücret alınmaması veya üstüne ücret ödenmesi mümkün iken, izlenme
oranları düşük kanallardan ücret talep edilebilecektir. Dolayısıyla farklı yayın
kuruluşlarının farklı gerekçeler ve farklı ücretlerle platforma kabul edilmeleri 200
tamamıyla platform işletmeciliği faaliyetinin tanımı gereği oluşan bir durumu ifade
etmektedir. Konu ile ilgili olarak Digitürk tarafından gönderilen yazıda da yabancı
yayın kuruluşlarının; abonelerinin talepleri, kanalın uluslararası popülaritesi, tüm
dünyada tanınmış olması gibi kriterler bakımından değerlendirildikleri ve nihai olarak
yayının platforma getireceği katma değere göre karar verildiği ifade edilmiştir. Bu
çerçevede, farklı yayın kuruluşlarının Digitürk nezdinde eşit konumdaki alıcılar olarak
kabul edilmesi ve dolayısıyla yerli ve yabancı yayın kuruluşlarından farklı ücretler
talep edilmesi uygulamasının ayrımcılık olarak kabul edilmesi mümkün
görünmemektedir.
J. SONUÇ 210
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun 41. maddesi uyarınca Digital Platform İletişim
Hizmetleri A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan V.
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Mehmet Akif ERSİN
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ
İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
Murat ÇETİNKAYA
Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy