Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-63 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 06-44/542-144
Karar Tarihi : 15.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, B. Sanem ŞİMŞEK
C. ŞİKAYET EDEN : Akman Dış Ticaret A.Ş. Temsilcisi: Av. A. Özge ÇINAR
Bestekar Sok. 66/9 Kavaklıdere Ankara 20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
Johnson Diversey Kimya San. Ve Tic. A.Ş.
Huzurhoca Sok. Değirmenyolu Cad. No: 84 Kat: 18
İçerenköy İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Diversey Johnson Kimya San. ve Tic. A.Ş.’nin Akman
Dış Ticaret A.Ş. ile yapmış olduğu sözleşmeya uymayarak hakim durumunu
kötüye kullandığı ve rekabeti sınırlayıcı eylemlerde bulunduğu iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde; Johnson Diversey Kimya San. ve
Tic. A.Ş.’nin (Johnson Diversey) rekabeti sınırlayıcı uygulamalar içerisinde
bulunduğu iddia edilerek teşebbüs hakkında idari para cezasının uygulanması
talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.5.2006 tarih, 3102 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
ve 6. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 8.6.2006 tarih ve
2006-3-63/İİ-06-A.Ç. sayılı İlk İnceleme Raporu, 9.6.2006 tarih, REK.0.07.00.00-
110/138 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Johnson Diversey hakkında
önaraştırma yapılmasını veya soruşturma açılmasını gerektirecek herhangi bir
ihlal tespit edilmediğinden şikayetin reddinin gerektiği; ancak süresi beş yılı
aşabilecek nitelikte rekabet etmeme yükümlülüğü içeren sözleşmelerin 2002/2
06-44/542-144
2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nden yararlanabilmesi için
gerekli tadilatı yapması gerektiğinin Johnson Diversey Kimya San. ve Tic. A.Ş.’ye
bildirilmesinin yerinde olacağı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayetçi teşebbüs Akman Dış Ticaret A.Ş. (Akman), temizlik malzemeleri
üreticisi olan Johnson Diversey ile 19.4.2003 tarihinde iki yıllık mal alım
sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşmeye göre, Akman, Ankara Capital Plaza Otel’in
temizlik işlerinde kullanılmak üzere çamaşır, bulaşık, kişisel ve genel temizlik
ürünleri ile kağıt ürünlerini münhasıran Johnson Diversey’den satın almakta ve
kullanmaktadır.
Şikayet dilekçesinde, sözleşmede yer alan asgari satın alma (kota) ve rekabet 60
etmeme yükümlülüklerinin rekabeti sınırlama amacını açıkça gösterdiği, Johnson
Diversey’in kendilerine fiyat listesi ve katalog göndermediği, uyguladığı fiyatların
piyasa fiyatlarının çok üzerinde olduğu, aldıkları bazı ürünlerin kota
hesaplamasına dahil edilmediği ve tüm bu uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 4.
ve 6. maddelerinin ihlali niteliğinde olduğu iddia edilmektedir.
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.1.1. Yapılan Tespitler
70
Johnson Diversey ile Akman arasında akdedilen sözleşmenin 8. maddesinde,
Akman’ın sözleşme süresince Johnson Diversey ürünleri dışında başka firmanın
ürünlerini kullanamayacağı düzenlenmektedir. Sözleşmenin 3. maddesinde ise
Akman’a asgari satın alma yükümlülüğü (kota) getirilmektedir. Buna göre,
Akman, sözleşmenin her bir yılında 5.000 kg. olmak üzere toplam 10.000 kg.
ürün satın alma yükümlülüğü altına girmiştir. Yılın bitmesine 15 gün kala o yılın
hedef miktarı henüz Akman tarafından alınmamış ise Johnson Diversey’in kalan
kısmı Akman’a fatura edeceği sözleşmenin aynı maddesinde düzenlenmiştir.
Yine sözleşmenin 9. maddesinde, sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi
durumunda, Johnson Diversey’in, Akman’a promosyon olarak verdiği kat arabası, 80
halı yıkama makinesi ve bilgisayar gibi malzemelerin karşılığı olarak 10.126 ABD
Dolarını Akman’dan talep etme hakkının olduğu ifade edilmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Akman’ın toplam 10.000 kg. ürün alma
yükümlülüğüne girmiş olmasına rağmen iki yılık sözleşme süresince 926 kg. ürün
siparişi verdiği anlaşılmaktadır. Akman, Johnson Diversey’e göndermiş olduğu
ihtarnamede, kotanın doldurulmamasının nedenini, Johnson Diversey’in cari fiyat
listelerini ve ürün kataloglarını kendisine göndermemesi olarak açıklamaktadır.
Johnson Diversey de Akman’a göndermiş olduğu ihtarnamede, kendilerine fiyat
listelerinin gönderildiğini ifade etmektedir. Karşılıklı gönderilen ihtarnamelerin 90
yanı sıra, Johnson Diversey’in söz konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak İstanbul 13.
06-44/542-144
3
Asliye Ticaret Mahkemesi’nde dava açtığı dosya mevcudu bilgi ve belgelerden
anlaşılmıştır.
I.1.2. Hukuki Değerlendirme
2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca, sağlayıcı konumundaki teşebbüsler beş yıllık bir
süre boyunca alıcı konumundaki teşebbüslerin rakip ürünleri almalarını veya
satmalarını engelleyerek sadece kendi ürünlerine odaklanmalarını
sağlayabilmektedirler. Rekabet etmeme yükümlülüğü, sözleşmelere rakip mal 100
alınamayacağına / satılamayacağına ilişkin açık hüküm konmak suretiyle
getirilebileceği gibi, alıcı teşebbüsün belirli bir sürede satın alması gereken asgari
kota miktarını belirtmek suretiyle de getirilebilir.
Johnson Diversey ile Akman arasından akdedilen sözleşme bu çerçevede
değerlendirildiğinde, sözleşmede hem açıkça hem de kota belirtilmek suretiyle
Akman’a rekabet etmeme yükümlülüğünün getirildiği görülmektedir. Akman’a
getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü sözleşme süresi olan iki yıl için geçerlidir.
Ancak, sözleşmede, sözleşmenin bitimine 15 gün kala taraflardan birisi
sözleşmeyi yenilemeyeceğini karşı tarafa bildirmezse sözleşmenin kendiliğinden 110
iki yıl daha uzayacağı düzenlenmiştir. Beş yıllık süreyi aşacak şekilde zımnen
yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülükleri 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
değildir. İnceleme konusu sözleşme de zımnen yenilenmek suretiyle beş yıllık
süreyi aşabilecek niteliktedir. Akman, 1.4.2005 tarihinde sözleşmeyi
uzatmayacağını Johnson Diversey’e bildirerek sözleşmeyi sona erdirse de,
Johnson Diversey’in diğer alıcılarla da aynı hükmü içeren sözleşmeler yapmış
olması muhtemeldir. Bu nedenle, varsa benzer nitelikteki sözleşmelerinde
rekabet etmeme yükümlülüğünün süresini beş yılı aşmayacak şekilde yeniden
düzenlemesi gerektiği Johnson Diversey’e bildirilmelidir.
120
Şikayetin konusu, Türkiye genelinde deterjan pazarında faaliyet gösteren
Johnson Diversey’in kurumsal deterjan sektöründeki faaliyetlerine ilişkindir.
Kurumsal deterjan sektörü; oteller, restoranlar, hastaneler, okullar ve evler gibi
birimleri kapsayan tüketicilere hitap eden bir sektör olup, kendi içerisinde, mutfak
hijyeni, ev temizliği ve çamaşırhane temizliği alt sektörlerine ayrılmaktadır.
Johnson Diversey’in 2002 yılında bu üç alt sektördeki pazar payları sırasıyla
%12,9; %15,4 ve %8,4 düzeyindedir1. Geçen bu süre içerisinde Johnson
Diversey’in hakim duruma gelmesine neden olabilecek bir pazar payı artışı
gerçekleştirmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, Johnson Diversey faaliyet
gösterdiği ilgili pazarlardan hiçbirinde hakim durumda olmadığından 4054 sayılı 130
Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilmesi de söz konusu değildir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Johnson Diversey
Kimya San. ve Tic. A.Ş. hakkında önaraştırma yapılmasını veya soruşturma
1 3.4.2002 tarih ve 2002-1-6/Öİ-02-MÖP sayılı Devralma Öninceleme Raporu.
06-44/542-144
4
açılmasını gerektirecek herhangi bir ihlal tespit edilmediğinden şikayetin reddine;
ancak süresi beş yılı aşabilecek nitelikte rekabet etmeme yükümlülüğü içeren
sözleşmelerin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nden
yararlanabilmesi için gerekli tadilatı yapması gerektiğinin Johnson Diversey 140
Kimya San. ve Tic. A.Ş.’ye bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy