TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/12/2021
KARAR TARİHİ : 29/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili .....davalı kooperatifin .....numaralı ortağı olduğunu, davalı kooperatife .....yılında yolsuzluk ve zimmet olayları çıktığını, davalı kurum çalışanları olan .....ile .....adlı şüphelilerin yolsuzluk ve zimmet yaptıkları, birçok çiftçiyi mağdur ettiklerini, bu hususa ilişkin raporlar düzenlendiğini, yolsuzluk ve zimmet olaylarından sonra kooperatif ortağı olan tüm üyeler hakkında şüpheliler tarafından borç yapıldığını ve zimmete geçirildiğini veya alınmamış mallar alınmış gibi evraklar düzenlendiğini, ancak davacı müvekkili hakkında daha önce ne sahte bir işlem yapılmış ne de davalı kuru müvekkilden herhangi bir borç ödeme talebinde bulunduğunu, arz ve izah edilen sebeplerle mahkemece nazara alınacak nedenlerle her türlü tazminat ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı aleyhine açılan menfi tespit davasının kabulüne, davacı müvekkilinin ödemelerini yaptığının ortaya dökülmesi ile davalı kooperatif herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı kooperatif üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu senedin kredi genel sözleşmesine dayalı düzenlendiğini, kredi borç senedinde yazılı miktarda kredinin davacıya kullandırıldığını, bu hususun senet üzerinde bulunan davacıya ait imzayla sabit olduğunu, davacının imzasını taşıyan senetteki borcunu ödemediğini, ödediğine ilişkin herhangi bir tahsilat fişi veya ödeme dekontunun da ibraz edilmediğini, davacının davaya gerekçe gösterdiği hususların kooperatifin iç işleyişine ilişkin sorun ve soruşturmalar olduğunu, kooperatif personelinin kooperatifi zarara uğratacak şekilde hareket ettiği iddiasına ilişkin yapılan inceleme ve devam eden soruşturmadan kaynaklanmakta olduğunu, soruşturmanın davacının borcunu ilgilendiren veya ortadan kaldıran bir yönü bulunmadığını, davacının, davalı kooperatifin iç işleyişindeki soruşturmayı borcundan kurtulmak için bir bahaneye çevirmeye çalıştığını, ancak HMK'nun 200.maddesi gereğince davasını belgeyle ispatlama zorunluluğu bulunduğunu beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davalı kooperatiften davaya konu edilen borçlanma senedi, bono ve borç ikrarını havi belge, Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğinden davalı kooperatif nezdinde yürütülen idari soruşturma sonucu düzenlenen müfettiş soruşturma raporu ve UYAP sistemi üzerinden Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....nolu soruşturma dosyası ile Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesinin .....esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmıştır.
Dava, kooperatif üyesi olan davacı tarafından .....tarihli ve .....nolu ve 49.725,00 TL bedelli kredi borç senedine konu ürünlerin teslim alınmadığından bahisle davalı kooperatife borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kredi borç senedine konu ürünlerin davacıya teslim edilip edilmediği, burada varılacak sonuca göre kredi borç senedinden dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığına ilişkindir.
Davaya konu edilen .....düzenlenme .....vade tarihli 44.000,00 TL bedelle bono ile .....tarihli kredi borç senedi ve borç ikrarını havi belgenin cari faizli gübre satışı karşılığı düzenlendiği ve ilgili senetler ve belgenin davacı tarafından imzalandığı, ilgili belgeye konu 20 ton gübrenin teslim alındığına ilişkin davacının beyanı ve imzasının bulunduğu, davacı vekilince iddia edildiği üzere ilgili senetler ve belge altındaki imzanın davacıya ait olmadığının ve bahsi geçen 20 ton gübrenin davacı tarafından satın alınmadığının öne sürülmesiyle ilgili borç nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Türkiye Tarım Kooperatifleri Merkez Birliği Rehberlik ve Teftiş Kurulunca davalı kooperatif çalışanları .....ve .....ile .....hakkında yürütülen idari soruşturma sonucu düzenlenen .....tarihli ve 2 sayılı İdari Soruşturma Raporunda; "Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(S.....) ve Kooperatif Yetkilisi .....(S.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 1-Kooperatif deposunda bulunan 23 çeşit emtiada noksanlığa sebebiyet vererek toplam 3.748.333,60 TL'yi uhdelerine geçirdikleri, 2-Kooperatif deposunda bulunan 11 çeşit emtiayı kayıt dışı sattıkları, ilgililerin bahse konu borçlarını kabul etmedikleri/teyit ettirilemediği, dolayısıyla kooperatifi toplam 517.068,00 TL tutarında zarara uğrattıkları, 3-Kooperatifte oluşan kasa açığını kapatmak maksadıyla 751 no'lu ortak .....kredi limitinden ortağın bilgisi ve rızası haricinde olmak üzere, 18.000,00 TL tutarındaki nakdi krediyi uhdelerine geçirdikleri, .....stok kodlu .....adlı emtianın 1.825 adedinin nakden satılmasına rağmen bedeli olan 114.975.600 TL'yi kooperatif kayıtlarına aktarmayarak nhdelerine geçirdikleri ve bu işlemi gizlemek için ise kooperatifin .....no'lu ortağı .....adına .....nolu kredi borç senedi tanzim ettikleri, 5-Kooperatifin .....no'lu ortağı Masum Alır adına 32.500,00 TL tutarında .....no'lu nakdi kredi borç senedini düzenlemek suretiyle mezkur tutarı uhdelerine geçirdikleri, .....no'lu ortağı .....adına 61,00 ton 20.20.0 NP gübre borcunu içeren .....no'lu kredi borç senedini sahte olarak düzenlemek suretiyle ilgili emtia bedeli olan 118.950,00 TL'yi uhdelerine geçirdikleri, 7-Kooperatifin 18 ortağına toplam 640.100,93 TL tutarında senet düzenlendiği ve bu senetlerin imzasız olduğu, bahse konu senetlere ilgili ortaklarca kısmen/tamamen itiraz edildiği ve bu senetlerin 638.275,93 TL'lik bölümünü kısmen/tamamen uhdelerinde geçirdikleri, 8-Kooperatifin 31 ortağını 121.20 Veresiye Satışlar hesabını kullanarak toplam 320.504,26 TL tutarında borçlandırmak suretiyle anılan bedeli uhdelerine geçirdikleri, 9-Kooperatifin 12 ortağına 121.20 Veresiye Satışlar hesabını kullanarak toplam 98.754,78 TL tutarında satış yaptıkları, ilgililerin ifadeye gelmemeleri sebebiyle bahse konu satışların teyit ettirilemediği, dolayısıyla kooperatifi ilgili tutarda zarara uğrattıkları, 10-Kooperatifin 2 ortağından açığa imza alarak ilgilileri toplam 88.627,50 TL tutarında borçlandırmak suretiyle anılan bedeli uhdelerine geçirdikleri, 11-Kooperatifin ürün alımı faaliyeti döneminde herhangi bir şekilde ürün teslim etmeyen 30 ortağa ait 2.632.190.26 TL tutarındaki müstahsil makbuzlarmı gerçeğe aykırı olarak düzenlemek suretiyle resmi evrakların sahte düzenlenmesine sebebiyet verdikleri, 12-Ürün alımı faaliyeti kapsamında .....numaralı ortak .....ve .....numaralı ortak .....ait toplam 1.161.495.86 TL tutarında müstahsil makbuzu düzenlendiği, ancak ilgili makbuzları eksik ve gerçeğe aykırı olarak (ortaklar tarafından teslim edilen üründen daha az müstahsil makbuzu düzenlemek suretiyle) düzenlenmesine sonucu resmi evrakta sahtecilik fiilinin işlendiği, 13-Kooperatifin 1138 numaralı ortağı ....., .....numaralı ortağı. ....., numaralı ortağı ....., üretici .....ve .....tarafından kooperatife ürün teslim edilip, bedeli tahsil edilmesine rağmen ilgili çifiçiler adına müstahsil makbuzu düzenlemeyerek görevinin gereklerini yerine getirmedikleri, 14-Kooperatifin .....numaralı ortağı .....tarafından kooperatife teslim edilen 51.900 kg arpa için 49.305,00 TL bedelli müstahsil makbuzu yerine gerçek dışı (miktar ve tutar bazında fazla düzenlemek suretiyle) 137.592,91 TL bedelli müstahsil makbuzunu düzenledikleri ve ilgili tutarı ödemeyerek zimmetine geçirdikleri,15-Ürün alımı faaliyeti kapsamında 13 ortak adına sahte ve gerçek dışı müstahsil makbuzu tanzim edilmek suretiyle ilgili ortaklar adına düzenlenmiş imzasız tediye fişleri ile toplam 1.402.172,55 TL tutarın zimmetine geçirdikleri, 16-Kooperatifte oluşan toplam 451.793,90 TL. tutarındaki stok noksanlığını kapatmak maksadıyla; 29 ortak üzerinde 331.70 hesap marifetiyle, hayali mahsuben peşin satış yaparak anıları tutarı zimmetlerine geçirdikleri, 17-Ürün alımı faaliyeti kapsamında Kooperatifin 842 numaralı ortağı .....' in adına sahte müstahsil makbuzu tanzim etmek suretiyle mahiyeti belli olamayan imzalı tediye fişi ile toplam 14.000,00 TL tutarı zimmetine geçirdikleri, 18-Kooperatifin 4 ortağı adına kooperatif lehine verilen ipotek ve rehinleri mevzuata aykırı şekilde kaldırmaları sebebiyle görevini kötü kullanarak 400.000,00 TL tutarında ki kooperatif alacaklarını riskli hale getirdikleri, Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....), Kooperatif Yetkilisi .....) ve Yetkili Ziraat Mühendisi .....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 19- Kooperatifin 21 ortağına kullandırılan ve/veya tespit edilen kredilerle ilgili olarak krediningeri dönüşünü sağlayacak yeterli ve gerekli teminatları almayarak 2.060.138,09 TL tutarında senet düzenleyerek kooperatif alacaklarını riske ettikleri, Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(S.....) ve Kooperatif Yetkilisi .....S) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 20- Kooperatif stoklarındaki 29 çeşit emtiayı kayıt dışı ve mevzuat doğrultusunda gerekli ve yeterli teminatları almamak suretiyle ortaklara/kişilere satarak kooperatifin toplam 6.231.838,00 TL tutarındaki alacağın riske girmesine sebep oldukları, Malatya Bölge Birliğine bağlı .....Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....), Kooperatif Yetkilisi .....ve Yetkili Ziraat Mühendisi .....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 21- Kooperatif stoklarındaki 1 çeşit emtiayı gerekli tedbirleri almamak suretiyle satış kabiliyetini yitirmesine sebep olarak kooperatifi toplam 32.083.52 TL tutarında zarara uğrattıkları, 22-Kooperatifte düzenlenen ve .....tarihi itibarıyla açık bulunan kredi borç senetlerinden 140 adedinin ortak imzaları ikmal edilmeden kredi kullandırılması sebebiyle kooperatifin toplam 2.324.006,60 TL tutarındaki alacağını riske ettikleri, 23-Kooperatifin 13 ortağına gerekli ve yeterli teminatları almadan 121.20 Veresiye Satışlar Hesabı marifetiyle satış yaparak kooperatifin toplam 74.197,92 TL tutarındaki alacağını riske ettikleri, hususları alınan ifadeler, toplanan delil ve belgeler ve ilgililerin ikrarından sabit olmuştur." şeklinde rapor düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Davalı kooperatif çalışanlanları .....ile .....hakkında resmi begede sahtecilik ve zimmet suçundan yürütülen ve nihai aşamada Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....nolu soruşturma sonucu düzenlenen iddianamenin Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesinin .....esasını aldığı ve yargılamanın halen derdest olduğu anlaşılmaktadır.
İlgili senetler ve belge üzerinde davacı adına atıan imzaların davacıya ait olup olmadığına ilişkin yapılan inceleme neticesinde düzenlenen .....tarihli İstanbul ATK raporunda özetle; "inceleme konusu belgelerde .....adına atılı imzalar ile .....mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzaların .....eli ürünü olduğu" raporda ibraz edilmiştir. İlgili tespit ve değerlendirmelerin usulüne uygun deliller kapsamında gerçekleştirildiği dikkate alınarak ....tarihli bono, kredi borç senedi ve borç ikrarını havi belgede davacı adına atılan imzaların davacıya ait olduğuna ilişkin tespitler hükme esas alınmıştır.
Somut olayda, davacı tarafça, bono ve kredi borçlanma senedine ve bu senetlerin düzenlenmesine esas teşkil eden ürünlerin teslim alınmadığı, nitekim kooperatif çalışanları tarafından da ürünlerin teslim edilmediğinin beyan edildiği ileri sürülerek kredi borçlanma senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti talep edilmiştir. Davaya konu edilen kredi borçlanma senedi, bono ve borç ikrarını havi belge ile bunların düzenlenmesine esas teşkil eden ürünlerin teslim alındığına ilişkin beyan ve imzalar davacı tarafından inkar edilmiş ise de alınan ATK raporu kapsamında ilgili imzaların davacıya ait olduğunun anlaşılması karşısında davacı kredi borçlanma senedinde ve bonoda yazılı bedeli ödemekle yükümlüdür. Davalı kooperatif çalışanları .....ile .....gerek kooperatifin iç işleyişine ilişkin yürütülen idari soruşturma aşamasında, gerekse haklarında resmi belgede sahtecilik ve zimmet suçundan yürütülen soruşturma esnasında şüpheli sıfatları ile vermiş oldukları kredi borçlanma senedine konu ürünlerin davacıya teslim edilmediğine yönelik beyanlarına itibar edilme olanağı bulunmadığından, bu yöne ilişkin verilen beyanlar davacının davalı kooperatife karşı borcunu ödeme yükümlülüğünden kurtarmayacaktır. Bu halde, ceza davasının sonucu verilecek kararda elde ki dava yönünden sonuca etkili değildir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 3.415,50 TL peşin harçtan, başlangıçta yatırılan 853,88 TL peşin harcın mahsubu sonucu bakiye kalan 2.561,62 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim