TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLLERİ:
DAVALILAR :
VEKİLİ:
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 14/12/2021
KARAR TARİHİ:
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili Mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkil kurumun 233 Sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olup, bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanmasının ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden alındığını, özel güvenlik hizmetinde ihale edilen her bir yüklenici firmanın ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendilerinin belirlediğini, söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluğun bu firmalara ait olduğunu, dava dışı... adlı özel güvenlik işçisinin, müvekkil kurumun özel güvenlik işlerini üstlenen davalı şirketlerin bünyesinde ....-.... tarihleri arasında çalıştığını, ... tarihinde çalışmış olduğu işyerinin tasfiye edilmesinden dolayı yüklenici firmaya iadesinin yapıldığını ve yüklenici firma tarafından da iş akdinin sona erdirildiğini, dava dışı .....'in iş akdinin alt işveren firmaca sona erdirilmiş olmasından dolayı .... tarihinde 13.500,00 TL ve 240,00 TL arabulucu ücreti olmak üzere 13.740,00 TL ödeme yapıldığını, dava dışı .....'in doğrudan kurum çalışanı olmayıp, kurum güvenlik hizmetlerini yerine getirmek üzere ihale alan davalı işverenler bünyesinde çalıştığını, ihale üzerinde kalan detaylarına yer verdikleri alt işverenler tarafından ihale konusu güvenlik hizmetini yerine getirmek üzere yapılan görevlendirme sonucu kurum hizmetlerinde çalıştığını, görüldüğü üzere kurumun ihale makamı olup, dava dışı ....'in doğrudan davalı şirketler bünyesinde çalıştığını belirtmiş, 13.740,00 TL alacağın 50,00 TL'lik kısmının ödeme tarihi olan .... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Tic. Ltd. Şti'den alınarak müvekkiline ödenmesini, 4.750,00 TL'lik kısmının ödeme tarihi olan .... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı...... Tic. Ltd. Şti ve .... Hizmetleri Limited Şirketi alınarak müvekkiline ödenmesini, 200,00 TL'lik kısmının ödeme tarihi olan .... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ..... .... Ltd. Şti ve S.... Ticaret Limited Şirketinden alınarak müvekkiline ödenmesini, Mahkememizden talep etmiştir.
DELİLLER: Dava dilekçesi, cevap dilekçeleri, arabuluculuk tutanağı, ödemeye ilişkin belgeler, sözleşmeler, TİS, davalı şirket kayıtları, SGK kayıtları, bilirkişi raporu, vs..
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi gereğince, dava dışı .....'e ödenen kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının davalı şirketlerden rücuen tahsili talebidir.
Davacı ile davalı şirketler arasında özel güvenlik hizmeti işinin gördürülmesine ilişkin hizmet alım sözleşmelerinin imzalandığı, hizmet alan davacı tarafından hizmet alım sözleşmesine istinaden istihdam edilen dava dışı şahsa kıdem tazminatı, ihbar tazminatı olmak üzere ödemeler yapıldığı, davacı tarafından hizmet alım sözleşmesinin tarafı olan davalılara karşı rücu talebiyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda somut olayda uyuşmazlığın, davacının, dava dışı çalışana ödediği kıdem, ihbar tazminatı bedeli için davalılara rucü şartlarının oluşup oluşmadığı, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davalıların kıdem, ihbar tazminatı ödemesinden sorumlu olup olmadıkları, sorumlu ise miktar noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Dava konusu olayda davacı ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak İş Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.
Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 167. (Mülga Borçlar Kanunu’nun 146.) maddesinde düzenlenen, “Aksi karalaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.
Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleriyle düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.
Davalılar vekilleri zamanaşımı def'inde bulunmuş ise de; davaya konu sözleşmeler 6098 sayılı TBK'nun yürürlükte olduğu dönem içinde düzenlenmiş olup TBK m.146'ya göre sözleşmeden kaynaklanan alacak davaları on yıllık zamanaşımına tabidir. Eldeki davada alacak talebi sözleşmeye dayandığına ve dava ödeme tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi içinde açıldığına göre, zamanaşımı def'i yerinde değildir.
Dosya ekinde bulunan sözleşmeler ve diğer bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacı kurum ile davalı şirketler arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri incelendiğinde;
05/10/2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 2019/42 Esas, 2019/73 Karar sayılı ve 19/09/2019 tarihli kararı ile; 7166 sayılı Kanun'un 11. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112. maddesine eklenen 6. fıkranın ve 12. maddesiyle 4857 sayılı Kanuna eklenen geçici 9. maddenin 1. cümlesinin Anayasaya aykırı olduğu tespit edilerek, bu maddelerin iptaline karar verildiğinden somut olayda uygulanma imkanının bulunmadığı anlaşılmıştır.
01/01/2016 tarihinden önceki döneme ilişkin yapılan sözleşmelerde ve teknik şartnamelerde sözleşme konusu işte çalıştırılacak personelin iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan tüm yükümlülüklerden işçilik hak ve alacaklarından yüklenicinin sorumlu olduğunun anlaşıldığı, her ne kadar bilirkişi tarafından 01/01/2016 tarihinden sonraki döneme ilişkin teknik şartnamelerde hizmet personelinin "kıdem tazminatı hariç olmak üzere " diğer türlü ücret , tazminat ve diğer sosyal haklar ile İş Hukuku mevzuatında belirtilen her türlü yükümlülükten yüklenicinin sorumlu olduğuna ilişkin düzenleme uyarınca davacının .... tarihinden sonraki döneme ilişkin dava dışı işçiye ödediği kıdem tazminatı yönünden davalılara rücu edemeyeceği şeklinde seçenekli olarak hazırladığı bilirkişi raporunun 1. seçeneğinde belirtilmiş ise de; 2016 yılı teknik şartnamesinin 14/5 maddesinde "iş, sosyal güvenlik ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yüklenici istihdam edilen özel güvenlik görevlisinin işverini olarak kabul edecek ve mevzuattan doğan bütün borç ve yükümlülükler ile istihdam edilen tüm özel güvenlik görevlisinin özlük , yıllık ücretli izin haklarıyla, ilgili kanun ve bunlara ilişkin tüzük, yönetmelik ve tebliğlerle belirlenmiş tüm yükümlülükler yüklenici tarafından yerine getirilecektir. ” hükmünün yer aldığı, buna göre davacının .... tarihinden sonraki döneme ilişkin kıdem tazminatı yönünden de davalılara rücu edebileceği,
Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında imzalanan Hizmet Alımına İlişkin Sözleşme'nin 8.2 maddesine göre ihale dökümanları arasında çelişki veya farklılık olması halinde Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin 1. sırada uygulanmasının gerektiğinin belirtildiği, taraflar arasında imzalanan Hizmet İşleri Genel Şartnamesine göre, yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden doğrudan doğruya yüklenicinin sorumlu olacağının kararlaştırıldığı, sözleşmede işçi hak ve alacakları nedeniyle açıkça yüklenicinin (alt işveren davalıların) sorumlu olacağı belirtilmiş olup, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme ve şartname hükümleri tarafları bağlayacağından, alacaklardan davalı alt işverenlerin kendi dönemlerine isabet eden miktarlar üzerinden tam sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak davacının ... tarihinden sonraki döneme ilişkin kıdem tazminatı ve diğer alacak kalemleri yönünden de davalılara rücu hakkının bulunduğuna kanaat getirilmiştir. (Aynı yönde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 2017/2521Esas 2018/330Karar sayılı ilamı, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 2020/706 E., 2022/20 K. )
Davalı şirketlerin sorumluluk miktarlarının belirlenmesi yönünden alınan bilirkişi raporunun 2. seçeneğinde belirtilen raporun SGK hizmet sürelerinin gözetilerek dönemsel olarak, denetime elverişli, somut davaya uygun şekilde hazırlandığı anlaşılmakla hükme esas alınmıştır. Davalıların ödeme tarihi itibariyle temerrüte düştükleri değerlendirilmiş, davada gösterilen bedel üzerinden ödeme tarihinden itibaren yasal faize, ıslahla artırılan kısım için ise ıslah tarihinden itibaren ticari faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN KABULÜ İLE;
13.740,00 TL alacağın;
A) 702,00 TL'sinin 50,00 TL’lik kısmının ödeme tarihi olan 02/08/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle, bakiye 652,00 TL’lik kısmının ise ıslah tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalı ....Alarm Cihazları Ltd. Şti’den alınarak davacıya ödenmesine,
B) 8.615,47 TL'sinin 4.750,00 TL'lik kısımının ödeme tarihi olan .... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle, bakiye 3.865,47 TL'lik kısmının ise ıslah tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan .... Cihazları Ltd. Şti ve ..... Hizmetleri Ltd. Şti.’den müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
C) 4.422,53 TL'sinin 200,00 TL'lik kısmının ödeme tarihi olan ..... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle, bakiye 4.222,53 TL’lik kısmının ise ıslah tarihi olan .... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan ...... Ltd. Şti, ve .... Tic.Ltd.Şti' den müşterek ve müteselsilen müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
2-Davacı kurumun dava açarken toplamda 153,59 TL harç yatırdığı anlaşıldığından bu harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Tebligat ve posta masrafı olan 746,50 TL ile davacı tarafından ıslah harcı olarak yatırılan 149,26 TL'nin toplamı olan 895,70 TL yargılama giderinin;
*465,76 TL'sinin davalı ...... Ticaret Limited Şirketinden,
*277,66 TL'sinin ..... Limited Şirketinden,
*152,34 TL'sinin ..... Şirketinden alınarak davacı kuruma verilmesine,
4-Harçlar kanunu gereğince davanın kabul oranı gereği alınması gereken 938,57 TL harcın ;
*488,05 TL'inin davalı ..... ... Ticaret Limited Şirketinden,
*290,95 TL'sinin davalı .... Hizmetleri Limited Şirketinden,
*159,57 TL'sinin .... Ticaret Limited Şirketinden alınarak Hazineye irad kaydına,
4-Davacı kurum kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince;
*7.220,99 TL vekalet ücretinin davalı.... Ticaret Limited Şirketinden,
*4307,73 TL vekalet ücretinin .... Limited Şirketinden,
*2211,26 TL vekalet ücretinin .....imited Şirketinden alınarak davacı kuruma verilmesine,
5-Arabuluculuk ücreti olarak sarf edilen toplamda 1360,00 TL Arabuluculuk ücretinin sorumluluk oranları gereği 707,20 TL'sinin ..... Limited Şirketinden, 421,60 TL'sinin ..... Limited Şirketinden, 231,20 TL'sinin .... Ticaret Limited Şirketinden alınarak Hazineye irad kaydına,
6-Dosyada mevcut gider avansının bakiye kalan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karara karşı, kabul edilen miktar yönünden kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzereverilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim