TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/02/2022
KARAR TARİHİ : 05/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkili ile davalı alt işveren arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışan dava dışı işçi ... işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkin müvekkili aleyhine açılan dava sonucu Diyarbakır ...İş Mahkemesinin ...E.-...K. Sayılı ilamı ile verilen karara istinaden Diyarbakır İcra Darisenin ...esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan ilamlı icra takibi sonucu müvekkili tarafından takip dosyasına 41.876,06 TL ödeme yapıldığını, sözleşme ve yasal düzenlemeler gereğince yapılan ödemenin davalı alt yüklenicinin sorumluluğunda olduğunu ileri sürerek fazlası saklı 41.876,06 TL'nın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
Usulüne uygun tebligata rağmen davalı davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Dosyaya sunulan deliller incelenmiş, Diyarbakır ...İş Mahkemesinin ...esas, Diyarbakır ...İş Mahkemesinin ...esas ve Diyarbakır İcra Dairesinin ...esas sayılı takip dosyası ile dava dışı ...hizmet döküm cetveli celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, hesap yönünden bilirkişi ...tarihli kök bilirkişi raporu ile ..., ...ve ...tarihli ek bilirkişi raporları alınmıştır.
Davacı üst işveren ile davalı şirket arasında ...-...tarihleri arasında geçerli hizmet alım sözleşmesi imzalandığı, hizmet alım sözleşmesi kapsamında davalı alt işveren nezdinde çalışan dava dışı ...iş akdinin feshedilmesi sonucu işe iade istemiyle Diyarbakır ...İş Mahkemesinin ...esas sayılı dosyası üzerinden işe iade davası açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucu dava dışı işçinin davalı şirkete işe iadesine, beş aylık brüt ücreti tutarında işe başlatmama tazminatına ve dört aylık boşta geçen süre alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği, karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine Gaziantep Bölge Adliyesi ...Hukuk Dairesince davalının istinaf talebinin reddine kesin olarak karar verildiği, kararın ...tarihinde kesinleştiği, dava dışı işçinin Diyarbakır ...Noterliğinin ...tarih ve ...yevmiye nolu ihtarnamesi ile işe başlatılmak için başvuruda bulunmasına rağmen işe başlatılmadığı, dava dışı ...tarafından bu sefer işe başlatmama tazminatı ve işçilik alacaklarını tahsili istemi ile Diyarbakır ...İş Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası üzerinden eldeki dosyanın davacısı ile davalısı aleyhine dava açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucu davanın kısmen kabulüne, net 15.612,08 TL kıdem tazminatının, net 5.431,14 TL ihbar tazminatının, net 314,67.-TL işe başlatmama tazminatının ve net 2.645,55 TL yıllık izin ücreti alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, boşta geçen ücret alacağı istemine yönelik açılan davanın reddine karar verildiği, karara karşı eldeki dosyanın davacısı tarafından istinaf yasa yoluna başvuru yapıldığı, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi'nin ...tarih ve ...E. ...K. Sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, Diyarbakır ...İş Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyasında verilen karara dayalı olarak dava dışı işçi tarafından Diyarbakır İcra Dairesi'nin .... Sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığı, eldeki dosyanın davacısı tarafından takip dosyasına ...tarihinde 41.876,06 TL ödeme yapıldığı, dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı üst iş veren tarafından işçilik alacaklarına ilişkin açılan dava sonucu verilen ve kesinleşen karara dayalı dava dışı işçiye yapılan ödemeleri davalı alt işverenden rücuen tahsilini talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faiz başyangıç tarihine ilişkindir. ilişkindir.
Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücu istemine ilişkin olup uyuşmazlık bu davalarda uygulanan ve Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesince benimsenen genel ilkelere göre çözümlenmelidir. Buna göre;
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.
Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
Taraflar arasındaki sözleşmede aksi düzenlenmemiş ise işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler ise kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
Aynı şekilde ihbar tazminatından da son işveren sorumludur.
Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 09/03/2020 tarihli ve 2019/378 E., 2020/1629 K. sayılı kararı ile Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 22/09/2021 tarihli ve 2021/687 E., 2021/301 K. sayılı kararları da bu yöndedir).
Yargıtay ...HD'nin ...tarihli ve ...E., ...K. Sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin güncel kararında da; "Dairemizin istikrar kazanan uygulamalarında da belirtildiği gibi, hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde, hizmetin yüklenicinin (alt işveren) işçileri tarafından yerine getirilmesi kabul edildiğinden, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçileri ile herhangi bir organik bağı bulunmamaktadır. Hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde, işçilik ücretleri arasında işçilere ait özlük haklarının tümü belirlenmekte ve bu şartlarla sözleşme imzalanmaktadır. İş Kanunu'nda, işçiyi korumak amacıyla düzenlenmiş olan asıl işveren ve alt işverenin (yüklenici) müteselsil sorumluluğuna ilişkin düzenlemenin taraflar arasındaki hizmet sözleşmelerinde iç ilişki bakımından uygulanması mümkün değildir. Hizmet alım sözleşmelerinde, işçilerin özlük hakları ile ilgili olarak yüklenici (alt işveren) lehine herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, yüklenicinin (alt işveren) işçisi ile organik bir bağı olmayan asıl işveren, işçilerin özlük haklarından sorumlu tutulmamalıdır. Yukarıdaki gerekçelerle; hizmet alım sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmaması hâlinde, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçilerine ödediği işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin (alt işveren) sorumluluğun mevcut olduğuna" karar verilmiştir. (Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 16/05/2023 tarihli ve 2021/610 E.-2023/782 K.).
Yargıtay (Kapatılan) ...Hukuk Dairesinin ...tarih ve ...E.-...K.sayılı ilamı ile Yargıtay ...Hukuk Dairesinin ...tarih ve ...E.-...K.sayılı ilamlarında, işçinin hizmet aktini yüklenici ile imzalamasına rağmen, işyerinin işverene ait olması nedeniyle işçinin işe iadesinin işveren ve yüklenicinin birlikte gerçekleştirmek zorunda olduğu, işverenin kabulü olmadan yüklenicinin işçiyi iade etmesinin mümkün olmadığı ayrıca İş Mahkemesince işveren ve yüklenicinin müteselsilen sorumlu tutulduğu, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinde bu hususu düzenleyen bir hüküm de bulunmadığı, bu durumda işçinin işe iade edilmemesi nedeniyle işçiye ödenen bedelden tarafların yarı yarıya sorumlu tutulmaları gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca somut olay incelendiğinde; dava dışı işçi tarafından işe iade kararına istinaden yapılan başvuru üzerine işçinin işe başlatılmaması üzerine işe batlatmama tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılan dava sonucu Diyarbakır ...İş Mahkemesince, kıdem ve ihbar tazminatı ile işe batlatmama tazminatı ve yıllık izin alacağına hükmedilerek bu bedellerin elde ki dosyanın davacısı ile davalısından müteselsilen tahsiline karar verildiği, başlatılan icra takibi sonucu davacı üst işveren tarafından takip dosyasına 41.876,06 TL ödeme yapıldığı dosya kapsamından sabittir. Dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden, işçilik alacaklarının ödenmesinden davacı üst işverenin sorumlu loacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu halde, davalının son alt işveren olması nedeniyle dava dışı işçiye ödenen ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağının tamamından, kıdem tazminatının ise dava dışı işçiye çalıştırdığı döneme isabet eden miktardan ve işe başlatmama tazminatının ise yarısının ödenmesinden sorumludur.
Mahkememizce, bilirkişi ...tarihli kök bilirkişi raporu ile ..., ...ek bilirkişi raporları denetime elverişli olmaması nedeniyle itibar edilmemiştir. Bilirkişi ...tarafından düzenlenen ...tarihli ek bilirkişi raporunda ise; davalı alt işverenin kıdem tazminatı ilişkin davalıyı çalıştırdığı döneme isabet eden miktar esas alınarak, kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti ile işe başlatmama tazminatına ilişkin yapılan ödemelerin tamamının davalı son alt işverenin sorumluluğunda olduğu kabul edilerek rücu edilebilecek miktar 13.537,33 TL olarak hesaplanmıştır. Son ek bilirkişi raporunda yapılan hesaplama, işe başlatmama tazminatı hariç mahkememizce denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir. İşe balatmama tazminatı yönünden taraflar yarı yarıya sorumludur. Buna göre mahkememizce hesaplama yapıldığında davacının rücu edebileceği miktar 13.390,84 TL kabul edilmiş ve bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.
Dava dışı işçi tarafından işçilik alacaklarının tahsili istemiyle elde ki dosyanın davacısı ile davalı aleyhine birlikte dava açıldığı ve mahkemece mütüselsil sorumluluğa hükmedildiği anlaşılmakla, davacı üst işverinin ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebileceği kabul edilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, 13.390,84 TL'nın ödeme tarihi olan ...tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 914,72 TL karar ve ilam harcından, başlangıçta yatırılan 715,14 TL peşin harcın mahsubu sonucu bakiye kalan 199,58 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 80,70 TL başvuru harcı ve 715,14 TL peşin harcın toplamı olan 795,84 TL'nın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından 1.016,25 TL tebligat ve posta masrafı ile 2.000,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 3.016,25 TL yargılama giderinin, kabul/red oranı dikkate alınarak, 964,50 TL'lik kısmının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kalan kısmın davacı üzerinden bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 13.390,84 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul/red oranı dikkate alınarak, 498,84 TL'lik kısmının davalıdan, bakiye kalan 1.061,16 TL'lik kısmının ise davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı
Katip Hakim