T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI - BİRLEŞEN
DOSYADA DAVALI :
VEKİLLERİ :
DAVALI - BİRLEŞEN
DOSYADA DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) - Teminat Mektubu Bedelinin İadesi
DAVA TARİHİ : 05/07/2022
KARAR TARİHİ : 13/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan alacak (ticari satımdan kaynaklanan) - teminat mektubu bedelinin iadesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından yayımlanan Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma ve Satış İşlemleri Uygulama Yönetmeliği doğrultusunda ... tarihinde gerçekleştirilen ihalenin davalının uhdesinde kaldığını, bunun üzerine davalı ile ...tarihinde “Havai Hat Arıza Gösterge Cihazı Alım Sözleşmesi” akdedildiğini, akdedilen "Mal Alım Tip Sözleşmesinin" 9. Maddesi uyarınca sözleşme süresi imza tarihinden itibaren 2 yıl olarak belirlendiğini, sözleşme kapsamında davalıdan teminat mektubu alınmış olmakla alınan teminat mektubunun tutarının 165.997,15 TL olduğunu ve süresinin 3 yıl olduğunu, teminat mektubunun süresi davalı yanca ...tarihine kadar uzatıldığını, sözleşme doğrultusunda ...adet Havai hat gösterge cihazı, 15 adet Montaj ıstankası ve 301 adet AGC haberleşme panosu olmak üzere 1.888 adet cihaz alımı yapıldığını, bunlara ilişkin toplamda 318.002,17 Euro fatura bedeli ödendiğini, alımı yapılan cihazların montajının yapıldığını ve şirket tarafından işletmeye alındığını, ancak montajı yapılarak işletmeye alınan cihazların birer birer arıza vermeye başladığını ve ayıplı olduklarının tespit edildiğini beyan ederek, davalı yan ile akdedilen ...tarihli “Havai Hat Arıza Gösterge Cihazı Alım Sözleşmesi”nden dönüldüğünün tespitine, sözleşme nedeniyle müvekkili şirketçe ödenen 318.002,17 Euro bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle iadesine, sözleşme konusu cihazların davalıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ile davalı şirket arasında ...tarihli havai hat arıza gösterge cihazı alımına dair imzalanan sözleşmeye göre tedarikçi olan müvekkil tarafından 1572 adet Havai hat arıza göstergesi, 15 adet montaj ıstankası, 301 adet AGC haberleşme panosu satışı için yapılan teklifi, davalı şirketin belirlediği sözleşme ekindeki malzeme kalemlerine göre birim fiyatları üzerinden hesaplama yaparak kabul ettiğini ve bu hesap sonucu 318.002,17 Euro satış bedeli üzerinden tarafların anlaşmaya vardığını, sözleşmenin garanti dair hükümleri saklı kalmak kaydıyla sözleşme süresinin 2 yıl olarak belirlendiğini, taahhüdün sözleşme ve eklerine uygun yerine getirilmesi amacıyla da müvekkil tarafından sözleşme bedelinin %10'u oranında 165.997,15 TL tutarında teminat mektubu verildiğini ve teminat mektubunun ...tarihine kadar 3 yıl süreli olacağının belirlendiğini, teminat mektubunun davalının talebi üzerine ...tarihine kadar uzatıldığını ancak davalı tarafından teminatın nakde çevrileceğine ilişkin beyanların müvekkile şirkete ulaşması üzerine teminat mektubunun nakde çevrilmemesi için Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...değişik iş sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuş ise de, talebin yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle reddedildiğini, bunun üzerine müvekkilin ihtirazi kayıt ile teminat mektuburu paraya çevirmek zoruda kaldığını, davalı tarafından teminat mektubunun haksız ve kötüniyetli olarak tahsil edildiğini, davalı tarafından teminat mektubu bedelinin alınmasının sözleşmeye ve kanuna aykırı olduğunu davalı tarafından sözleşme gereğince 2018 yılının Aralık ayında teslim edilen ürünlere ilşkin onay verildiğini, ürünlerin 3 yılı aşkın süredir kullanıldığını, sonrasında davalı tarafından müvekkile gönderilen Üsküdar ...Noterliği'nin ...tarihli ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeden dönüldüğüne ilişkin irade açıklandığını ve sözleşme bedeline mahsuben de teminat mektubunun paraya çevrileceği belirtildiğini, davalı tarafından sözleşme bedelinin iadesine ilişkin Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyası üzerinden açılan davanın halen derdest olduğunu ve elde ki dava dosyasının davalı bu dosya ile birleştirilmesi gerektiğini ileri sürerek teminat mektubu bedeli olan 165.997,15 TL'nın ...tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
CEVAP :Asıl dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Karşı yanın ana dava ile talep ettiği, taraflar arasında akdedilmiş olan "Mal Alım Tip Sözleşmesi" açısından sözleşmeden dönmenin hukuki şartları oluşmamış olsa da; karşı yanca sözleşmeden dönme iradesinde bulunulduğunu, lakin; yine sözleşmeye dayanılarak sözleşmede belirlenmiş olan teminatın tahsil edildiğini, karşı yanca söz konusu teminatın, herhangi bir somut zarara ilişkin değil, direk cezai şart olarak tahsil edildiğini, sözleşmeden dönme şartlarının oluşmadığını, sözleşmeden dönme açısından ayıba karşı tekeffül hükümlerinin şartları oluşmadığını beyan ederek asıl davanın reddini, birleşen davanın kabulünü talep etmiştir.
Birleşen dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Taraflar arasında akdedilen Mal Alım Tip Sözleşmesinin "Teminata İlişkin hükümler" başlıklı 11.2.2. Maddesi "Tedarikçinin sözleşme konusu iş nedeniyle şirkete olan ifa yükümlülüğünü ihlal etmesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın teminatlar paraya çevrilerek gelir kaydedilir. Tedarikçi ayrıca şirketin uğradığı zararları tazmin eder" şeklinde olup müvekkili şirketçe işlemlerin işbu usul ve esaslar doğrultusunda yürütüldüğünü, alımı yapılan cihazların montajının yapıldığını ve şirket tarafından işletmeye alındığını, ancak montajı yapılarak işletmeye alınan cihazların birer birer arıza vermeye başladığını ve kendilerinden beklenen görevleri yerine getirmedikleri, çalışmadıkları, ayıplı olduklarının tespit edildiğini, bunun üzerine farklı tarihlerde davalıya bildirimlerde bulunulduğunu ve söz konusu arıza ve sorunların giderilmesinin talep edildiğini, bunun üzerine davalı yanca yapılan incelemeler neticesinde yeni konfigürasyonlarla arıza ve sorunların giderileceğinin belirtildiğini, ancak bu çözüm önerilerinin ve uygulamaların işe yaramadığını, aynı sorunların yaşanmaya devam ettiğini, söz konusu arıza ve ayıpların giderilmediğini, bunun üzerine müvekkili şirketçe teminat mektubunun bozdurulması yoluna gidildiğini, sözleşme kapsamında yapılan bu işleme İnelso firmasınca itiraz edilmesinin hukuki hiçbir gerekçesinin bulunmadığını, beyan ederek, davalı karşı davacı yanca açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DEĞERLENDİRME :
Mahkememizce yapılan açık yargılama sırasında taraflarca gösterilen ve toplanan delillerden, davacı birleşen davalı vekilinin dava ve cevap dilekçesi dilekçesi ile sözlü beyanlarına, davalı birleşen davacı vekilinin cevap dilekçesi ve birleşen dava dilekçesi ile sözlü beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre;
Asıl dosyada taraflar arasındaki ihtilafın; taraflar arasında ...tarihinde mal alım sözleşmesi imzalanıp imzalanmadığı, imzalanmış ise davalı tarafından yükümlülüklerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilip getirilmediği, davacının ayıba ilişkin itirazlarının yerinde ve süresinde olup olmadığı, yerinde ise davacının talep edebileceği bedel ve faiz miktarı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Birleşen dosyada taraflar arasındaki ihtilafın; taraflar arasında ...tarihli havai hat arıza gösterge cihazı alımı sözleşmesi imzalandığı konusunda ihtilaf bulunmayıp, bu sözleşme uyarınca davacı tarafından davalıya verilen ...Bankası'nın ...tarih ...mektup numaralı teminat mektubunun davalı tarafından nakde çevrilmesinin usul ve yasaya uygun olup olmadığı, davacı tarafından iadesinin talep edilip edilemeyeceği, talep edilebilecek ise faiz başlangıcı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında satış sözleşmesi konusunda ortaya çıkan uyuşmazlık konusunda arabuluculuk görüşmesi yapıldığından ve asıl dava dosyasına anlaşamama son tutanağı sunulduğundan; birleşen dosya için yeniden arabuluculuk dava şartının gerçekleştiği değerlendirilmiştir.
Mahkememizin ...tarihli celse 2 no'lu ara kararı uyarınca; sözleşmeye konu havai hat arıza gösterge cihazının sözleşme şartlarına uygun olup olmadığı, ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise gizli veya açık ayıp olup olmadığı, bu suretle tarafların sorumluluğunun tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi heyeti tarafından sunulan ...tarihli raporunda sonuç olarak; "Taraflar arasında ...tarihinde yapılan Mal Alım Tip Sözleşmesindeki şartlar
ve Haberleşmeli Tip Havai Hat Arıza Gösterge Cihazları Teknik Şartnamesindeki
parametrelerine genel olarak uyulmuş olduğu kanaatine varılmıştır. Gerek davacı kurum olan Dicle EDAŞ tarafından cihazlar toplanmadan önce farklı
illerde yapmış oldukları testler (Dosyada davacı tarafın belirtmiş oldukları testler
esnasında çekilmiş video kayıtların dosyada yer almadığıdır.) olsun gerekse de
bilirkişi heyeti olarak ...tarihinde tarafımızca yapılan testlerde Havai Hat
Gösterge Cihazların teknik olarak onlardan beklenen işlevleri yerine getirmemiş
oldukları gözlemlendi. Söz konusu cihazların teknik olarak onlarda beklenen işlevi,
cihazlar standart kullanımı sırasında zamanla ortaya çıkmış olabileceği gibi enerji
oranlarının orantısız bir şekilde değişimlerinde kaynaklanabilecek durumlardan
dolayıda cihazların bazı özeliklerini kaybetme veya bozulma durumlarınında ortaya
çıkabileceğidir. Mevcut durumdaki cihazlarda belirtilen hata/ arıza vs. durumlar için
konu olabilecek ayıplı mal durumu için ilgili cihazların lisanslı üreticiler tarafından
yapılacak inceleme ve denetleme sonucu ayıplı mal olup olmadığı, ayıplı ise gizli veya
açık ayıp olup olmadığı durumların teknik olarak ortaya çıkarabileceği kanaatine
varılmıştır. " şeklinde rapor ibraz edilmiştir.
Mahkememizin ...tarihli celse 1 no'lu ara kararı uyarınca; cihazların bulunduğu şirket deposunda keşif yapılmak suretiyle itirazlar ve beyanlar doğrultusunda tekrar inceleme yapılmasına karar verilmiştir.
Keşfen yapılan inceleme sonrasında bilirkişi heyeti tarafından sunulan ...tarihli raporunda sonuç olarak; "Taraflar arasında ...tarihinde yapılan Mal Alım Tip Sözleşmesindeki şartlar ve Haberleşmeli Tip Havai Hat Arıza Gösterge Cihazları Teknik Şartnamesindeki parametrelerine genel olarak uyulmuş olduğu, gerek davacı kurum olan Dicle EDAŞ tarafından cihazlar toplanmadan önce farklı illerde yapmış oldukları testler (Dosyada davacı tarafın belirtmiş oldukları testler esnasında çekilmiş video kayıtların dosyada yer almadığı) olsun gerekse de bilirkişi heyeti olarak ...tarihinde keşif heyetince sahada yapılan fiziki testlerde Haberleşmeli Havai Hat Gösterge Cihazların teknik olarak onlardan beklenen işlevleri yerine getirmemiş olduklarının gözlemlendiği, söz konusu Haberleşmeli Hat Gösterge Cihazları gerek dava dosyasındaki evraklar olsun gerekse de ek olarak sunulan mavi klasör içindeki evrakların incelenmesinde cihazların test ve kurulum aşamasında değil de kullanıldıktan bir süre sonra kendilerinden beklenen işlevi yerine getiremedikleri ve bu durumun gizli ayıplı mal olduğu, davacı şirketin sözleşmeden dönmesinde haklı olup olmadığı hususunun takdirinin Mahkemeye ait olduğu, Mahkemece davacı şirketin sözleşmeden dönme hakkını kullanmada haklı olduğu sonucuna varılması halinde, sözleşme bedeli olan 318.002,17-Euro bedelin işleyecek faizi ile birlikte ...tarihinden itibaren davacı şirkete iadesi gerekeceği" şeklinde rapor ibraz edilmiştir.
Mahkememizin ...tarihli müzekkeresi ile İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik-elektronik Fakültesi Dekanlığı'ndan; Havai Hat Arıza Gösterge Cihazı, söz konusu cihazlara ait kumanda ve Haberleşme Panosunun taraflar arasında imzalanan sözleşme, cihaz sertifikaları ile teknik verilere uygunluğunun denetlenerek söz konusu cihazların arızalı olup olmadıkları hususunda denetime elverişli ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması talep edilmiştir.
...tarafından sunulan ...tarihli ön raporda; "Davalı vekilinin ...tarihli dilekçesinde belirttiği yaklaşık 200 A lik test akım
değerlerinin laboratuvar olanaklarımızın sınır değerleri olduğu, Başkanlığın uygun
görmesi halinde bir numune üzerinde ilgili deney yapılarak, gerekli testin yapılıp
yapılamayacağının denenebileceği;
tarafımıza gönderilen donanım incelendiğinde, arıza gösterge cihazlarının
uzaktan ayarlarının yapılacağı el kumandasının pilinin olmadığı, arıza gösterge cihazlarının
haberleşmesini sağlayan Kumanda ve Haberleşme Panosunun görece kötü durumda olduğu,
panonun iç tesisatına ilişkin bir projesinin olmadığı, el kumandası için taraflarınca pil alınarak çalıştırıldığı, ancak; Kumanda ve Haberleşme
panosunun teknik altyapı nedeniyle çalıştırılamadığı, gönderilen Havai Hat Arıza
Gösterge Cihazlarının test edilebilmesi amacıyla laboratuvar ortamında alüminyum iletkenli
bir havai hat düzeni oluşturulduğu, bu düzenim 200 A lik ayarlı alternatif akım kaynağı üzerinden
beslendiği, Arıza Gösterge Cihazları bu hat üzerine yerleştirilerek hat 220 A değerine kadar hattın
beslendiği, bu süreç içerisinde cihazların alt bölümünde bulunan gösterge led ışıklarından,
haberleşme hatasını veren ledin yandığının görüldüğü, gönderilen donanımın test edilebilmesi için, 200 A e kadar ayarlı alternatif akım
kaynağı ve laboratuvar ortamında oluşturulan bir enerji nakil hattının yanı sıra, arıza gösterge
cihazlarının kendi arasında ve/veya kumanda ve haberleşme panosu ile haberleşmesini
sağlayacak haberleşme protokollerine ilişkin bir altyapının olması, gönderilen
kumanda panosunun iç tesisat projesinin bulunması, pano içerisinde bulunan akünün şarj
edilebilir olup olmadığının denetlenmesi gerekmektiği." şeklinde ön rapor tanzim edilmiştir.
Mahkememizin ...tarihli celsesinde davacı karşı davalı vekili; "Biz davaya konu malzemelerin laboratuvar ortamında incelenmesini istemiyoruz, bu yönde bir talebimiz yoktur, mevcut deliller ile davamız ispatlanmıştır, mevcut delil durumuna göre karar verilsin, davamızın kabulüne karar verilsin" şeklinde beyanda bulunmuştur.
6098 sayılı TBK'nın 230/1. maddesinin 1. cümlesinde "Birden çok mal veya birden çok parçadan oluşan bir mal, birlikte satılmış olup da bunlardan bazıları ayıplı çıkarsa, dönme hakkı bunlardan ancak ayıplı çıkanlar için kullanılabilir." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen hüküm karşısında, somut dava değerlendirildiğinde; asıl dosyada davacının, tüm satış konusu malzemeler için sözleşmeden dönme hakkını kullanabilmesi mümkün değildir.
Tüm ürünlerde ayıp olup olmadığı konusunda, Mahkememizce üniversitede laboratuvar ortamında inceleme yapılarak rapor düzenlenmesine karar verilmiştir. Bu konuda yazışmalar yapılmış, İTÜ'de görevli bilirkişi tarafından incelemenin İTÜ Döner Sermaye İşletmesinde yapılması gerektiği belirtilmiştir.
TBK 230 maddesi kapsamında ispat için laboratuvar incelemesi için ara karar alınmasına rağmen, davacı birleşen davalı vekili duruşmada alınan beyanında; bu incelemenin yapılmasını istemediklerini belirterek, mevcut delil durumuna göre karar verilmesini talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller hep birlikte değerlendirildiğinde;
Asıl dava yönünden;
Davacının, TBK 230 maddesi kapsamında davasını ispat edemediği, ispat için Mahkememizce istenilen laboratuvar inlemesinin yapılmasını istemediği, bu haliyle davasını ispat edemediği anlaşılmakla; asıl davada tüm talepleri bakımından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen dava yönünden;
Asıl dosyada açılan davanın esastan reddi karşısında, birleşen davalının teminat mektubunu paraya çevirmesinin dayanağı bulunmadığı, hukuka aykırı olarak teminat mektubu bedeli tahsil edildiği, haksız tahsil edilen bedelin iadesi gerektiği anlaşılmakla; birleşen davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve Yönetmeliğin 26/2. maddesi hükmü uyarınca, arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması, bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle, 1.560,00.-TL arabuluculuk ücretinin, 6183 sayılı Kanuna göre davacı birleşen davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.
Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
...Esas sayılı asıl dosya yönünden;
1-Taraflar arasında akdedilen ...tarihli "Havai Hat Gösterge Cihazı Alım Sözleşmesi"nden dönüldüğünün tespiti talebinin REDDİNE,
2-Sözleşme bedeli olarak ödenen bedelin iadesi talebinin REDDİNE,
3-Sözleşme konusu cihazların davalıya iadesi talebinin REDDİNE,
4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40.-TL harcın, peşin alınan 38.717,73.-TL harçtan mahsubu ile artan 38.102,33.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
5-Dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik 1.560,00.-TL arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre davacı birleşen davalıdan tahsili için Hazine'ye müzekkere yazılmasına,
6-Davacı tarafından yatırılan ve harcanan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca hesap ve takdir edilen 309.389,56.-TL vekâlet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
8-Yargılama sonucunda ve resen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse resen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
...Esas sayılı birleşen dosya yönünden;
1-Davanın KABULÜNE, ...Bankası Şirketi tarafından düzenlenen ...tarih, ...mektup numaralı, ...seri numaralı teminat mektubu bedeli olan 165.997,15.-TL'nin ödeme tarihi olan ...tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 11.339,26.-TL harçtan, peşin alınan 2.834,82.-TL harcın mahsubu ile bakiye 8.504,44.-TL karar ve ilam harcının, davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,
3- Davacı tarafından yatırılan 179,90.-TL başvurma harcı ve 2.834,82.-TL peşin harç olmak üzere toplam 3.014,72.-TL harcın, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca hesap ve takdir edilen 30.000,00.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Davacının yatırdığı gider avansından harcanan 157,00.-TL tebligat ve müzekkere giderinin; davalıdan alınark davacıya verilmesine,
6-Yargılama sonucunda ve resen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse resen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, davacı birleşen davalı vekili ile davalı birleşen davacı vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Başkan Üye Üye Katip