TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALILAR :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/10/2023
KARAR TARİHİ : 26/05/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Devlet Su İşleri .....Bölge Müdürlüğü'nün .....tarihinde sonuçlandırdığı Osmaniye İl .....İşi ihalesi .....İnşaat .....Adi Ortaklığı tarafından yüklenmiş olduğunu, .....daha sonra isim değişikliğine giderek .....Şirketi ismini ticari siciline işlemiş olduğunu, .....İnşaat .....Adi Ortaklığı alt yüklenici olarak işin bir kısmını davalılardan .....Sanayi Ticaret Limited Şirketine alt yüklenici olarak yaptırdığını, buna ilişkin sözleşme ve protokoller kamu kurumu ve ihale makamı olan DSİ .....Bölge Müdürlüğünün ilgili ihale dosyasında mevcut olduğunu, müvekkili ....tarihinde alt yüklenici olan davalı .....Hayvancılık Petrol Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile ara kiralama sözleşmesi imzalamış olduğunu, işbu sözleşmeye göre Osmaniye İl Merkezi .....işinde çalışmak üzere .....iş makinesi operatörlü olarak kiraya verildiği, bu sözleşme kapsamında iş makinesini kiraya veren müvekkil davalı .....fatura kestiğini, kesilen ilk faturaya dair sözleşmeler yapıldıktan sonra iş devam edince ikinci faturanın da kesilmiş olduğunu, buna ilişkin yazılı bir sözleşme akdedilmesine ihtiyaç duyulmadığını, sözleşmeye göre ödemeler fatura kesim tarihinden itibaren 15 iş günü içerisinde yapılacağı, ne var ki kiralayan .....herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkili kendisine ödeme yapılmayınca Diyarbakır .....Noterliği vasıtasıyla .....tarihinde tüm davalılara ihtarname göndererek sözleşme kapsamında araç kiralama işi yaptığını, bu araçların davalıların yüklenici ve alt yüklenici oldukları dere ıslahı yapım işinde çalıştığını, fakat kendisine sözleşmede kararlaştırılan ödemelerin yapılmadığını, ödemelerin 7 gün içinde yapılmaması durumunda dava yoluna başvuracağını ihtar ettiğini ve tarafları temerrüde düşürmüş olduğunu, yukarıda belirtilenler ile müvekkilin davalıların alt ve üst yüklenici olarak çalıştıkları kamu işinde iş makinesi kiraya verilmiş olduğunu, alacağını alma noktasında ihtarname ve arabuluculuğa başvuru dahil her türlü yola başvuran müvekkil şirketin alacağına kavuşması noktasında yargıya başvurmaktan başka çaresi kalmadığını, açıklanan nedenlerle, davalı tarafların dava konusu işle ilgili olmak üzere asıl iş sahibi İdare (Devlet Su İşleri 6. Bölge Müdürlüğü ) nezdinde doğmuş ve doğacak hak ediş, istihkak hak ve alacakları ile geçici ve kesin kabul kesintileri ile geçici ve kesin kabul teminatlarının dava sonuçlanıncaya kadar İdare uhdesinde hıfzı, davalı yana ödenmemesi (iade olunmaması) hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, fazlaya dair dava ve talep hakkımızın saklı kalması kaydıyla kiralama sözleşmesinden kaynaklı 273.760,00 TL değerindeki alacağımızın ihtar tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Söz konusu davada müvekkiller .....ve .....davalı olarak gösterilmesi hatalı olmuştur ve ayrı ayrı husumet itirazında bulunmakta olduklarını, belirtilen yargı kararları ve resen dikkate alınacak sebeplerden dolayı söz konusu davanın müvekkili ile bir ilgisi olmadığı, davaya konu sözleşme ve fatura içeriklerinin müvekkillere ait olmadığı ve yine onların işleriyle ilgisi bulunmadığının açık olduğunu, söz konusu davada müvekkillerin pasif husumetinin bulunmadığı açık olduğundan davanın bu yönüyle pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği ve diğer davalı .....şirketi ile imzalamış olduğu sözleşmenin müvekkiller ile bir ilgisinin olmadığının, söz konusu sözleşmenin içeriği ve hizmetin neye dair olduğuna ilişkin herhangi bir açıklayıcı beyan olmaması ile birlikte müvekkilleri bağlayıcı herhangi bir durum ve yahut yükümlülükte bulunmadığını, müvekkiller ile davacı arasında akdedilmiş herhangi bir sözleşme yada taahhüt benzeri gibi bir hukuki kefalet de söz konusu olmadığı için müvekkillerin belirtilen ve talep edilen fatura bedelleri ile ilgili yasal bir sorumluluğunun bulunmadığını, söz konusu iş makinalarının belirtilen işte kullanılıp kullanılmadığına dair ise müvekkillerin herhangi bir tespiti de ve sorumluluğu da olmadığı için söz konusu bedellerin müvekkiller tarafından ödenmesinin mümkün olmadığını, Yukarıda da belirttiği üzere davacı ve diğer davalı .....arasında düzenlenmiş bir sözleşme ve düzenlenmiş faturalardan müvekkillerin haberi ve dahiliyeti olmadığı gibi hukuken de herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, kaldı ki kendi aralarında yapmış oldukları sözleşmede ve düzenlenen faturalarda da söz konusu araçların müvekkilin işinde kullanılacağına ilişkin de bir belirleme olmadığını, açıklanan nedenlerle usul ve esasa ilişkin itirazlarının kabulüyle; bir bütün olarak davacının haksız ve hukuka aykırı olarak açmış olduğu iş bu davasının usulden ve esastan reddine karar verilerek yargılama giderlerinin tümünün davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davacı şahıs şirketi ile davalılardan .....Mobilya Hayvancılık Petrol Sanayi Tic. Ltd. Şti.'ye ait 2023 yılı Mart-Temmuz dönemlerine ilişkin BA-BS formları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış ve tüm dosya kapsamı dikkate alınarak davacı ticari defterleri üzerinde bilirkişi inceleme yaptırılmasıyla ile sonuca gidilmiştir.
Dava, davacı ile davalı .....Hayvancılık Petrol Sanayi Tic. Ltd. Şti. arasında akdedildiği ileri sürülen iş makinesi kiralama sözleşmesi gereğince düzenlendiği iddia edilen faturalara dayalı alacak istemine ilişkindir.
Davanın şoförlü iş makinesi kiralamaya yönelik hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak açıldığı ve tarafların tacir olduğu anlaşılmakla uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli olduğu kabul edilmiştir.
Davacı tarafça, Devlet Su İşleri .....Bölge Müdürlüğü tarafından .....tarihinde yapıldığı iddia edilen ihale kapsamında davalılardan .....İnşaat .....Ortaklığı tarafından yapım işi üstlenilen işin yapımı esnasında bir kısım işlerin alt yüklenici olarak diğer davalı .....Hayvancılık Petrol Sanayi Tic. Ltd. Şti. tarafından üstlenildiği, alt yüklenici ile kendi arasında da sözlü akdedildiği ileri sürülen iş makinesi kiralama sözleşmesi gereğince kendisine ait iş makinelerinin operatörlü olarak iş sahasında çalıştığı ve bu çalışma karşılığı düzenlenen 2 adet fatura bedelinin ödenmediği iddia edilmiş ve fatura bedellerinin ödenmesinden tüm davalıların sorumlu olduğu iddia edilmiştir.
Davacı tarafından iş makinesi kiralama sözleşmeninin davalılardan .....Hayvancılık Petrol Sanayi Tic. Ltd. Şti. ile akdedildiğinin iddia edilmiş ve davaya dayanak yapılan faturalarda bu davalı adına düzenlenmiştir. Bu nedenle davalılar .....ve .....A.Ş. aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Davacı tarafından davalılardan .....Mobilya Hayvancılık Petrol Sanayi Tic. Ltd. Şti. Arasında .....tarihinde ekskavatör cinsi iş makinesinin aylık 90.000,00 TL+KDV karşılığında kiralanması hususunda sözleşme imzalandığı davacı tarafından dosyaya sunulan sözleşmeden anlaşılmaktadır. Sözleşme gereğince hizmetin yerine getirildiğine yönelik ispat yükü davacıda, hizmet ediminin yerine getirildiğinin ispatlanması halinde ispat yükü karşı taraftadır.
Taraflar kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadır. İbrazı istenen belgenin ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı tarafta bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin varolduğu resmi bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olduğu taktirde mahkemece bu belgenin ibrazı için HMK 220/2 maddesi gereği kesin süre verilir. Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf verilen süre içerisinde ibraz etmez ve aynı süre içerisinde gerekçesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez yada belgenin elinde bulunduğunu inkar eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse mahkemece belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanına itibar edilebilir. (HMK 220/3)
Yukarıdaki açıklamalara göre ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeyle ilgili olduğu davalara ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerden olmakla birlikte ancak HMK 222. maddesindeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi ticari defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Zira tarafın ticari defterleri kanunda açıklandığı üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu taktirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı taktirde kendi defterlerinin davacı defterleriyle uyumlu olup olmadığının incelenmesinin engel olacağından sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır.
Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen defterlerini ibraz etmediği taktirde HMK 220/3 madde gereğince sunmaktan kaçındığı ticari defterlerindeki kayıtların karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğu kabul edilebilir. Aksinin kabulü durumunda karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkmaktadır ki, bu hususta HMK'daki açık düzenlemelere aykırı olacaktır.
Davacı tarafından sözleşme gereğince iş makinesinin çalıştığına ilişkin dosyaya herhangi bir puantaj cetveli sunulmamış delil olarak faturalara dayanılmıştır. Mahkememizce tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. Mahkememizce HMK 220/3 ve 222 ve devamı maddeleri uyarınca, davalı tarafa, karşı tarafın usulüne uygun tutulmuş ticari kayıtlarına itibar edileceği, davacının iddia ettiği hakkın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu kabul edilerek hüküm kurulacağı hususunda ihtar yapılmış, usulüne uygun tebligata ve verilen süreye rağmen Mahkememizce taraf ticari defterler üzerinde inceleme yaptırılarak bilirkişi raporu alınması için ara karar kurulmuş, ticari defterlerin ibraz edilmemesi halinde de dosyadaki mevcut duruma göre değerlendirme yapılacağı ihtar edilmiştir. Davacı tarafından kapanış ve tasdik süreleri sonrasında 2023 yılına ilişkin ticari defterlerin bulunduğu mahal bildirilmiştir. Davalılardan .....Hayvancılık Petrol Sanayi Tic. Ltd. Şti. tarafından t davalı taraf, ticari defterlerini bilirkişi incelemesine esas olmak üzere sunmamış, bulunduğu yeri de bildirmemiş, duruşma gününe kadar da bu eksikliği gidermemiştir.
Davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan SMM bilirkişisinin .....tarihli raporunun, yargılama sırasında toplanan deliller ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesiyle; Davacının 2023 yılının defterleri yeni TTK'nin 64.maddesinin 3.fıkrası gereğince açılış ve kapanış tasdiklerini kanuni süreler içerisinde yaptırılmış olduğu, yeni TTK'nin 64.maddesinde ifade edilen belirli kanuni şartlar taşıdığında 2023 yılının yasal defterlerinin sahibi lehine delil olma özelliği bulunduğu hususu mahkemenin takdirine arz edildiği, Ticari defter kayıtlarına göre davacının 2023 yılında davalıya toplamda 273.760,00 TL fatura kesmiş oldukları ve davalıdan 2023 yılında 5.000,00 TL tahsil etmiş oldukları ve toplamda (273.760,00- 5.000,00): 268.760,00 TL davalı olan .....Madencilik Mobilya Hayvancılık Petrol Sanayi Ticaret limited şirketinden alacaklı olduğu kanaatine varılmış olduğu mütalaa edilmiştir. Davalı tarafından bu faturalara itiraz edildiğine ilişkin dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmaması ve davacı ticari defterlerinin davacı lehine delil olduğunun kabul erdilmesi karşısında fatura içeriklerinin kesinleştiğinin ve faturalarda yazılı bedelden davacı kayıtlarına göre ödenen 5.000,00 TL'nin mahsubu neticesinde, davacının davalılardan .....Hayvancılık Petrol Sanayi Tic. Ltd. Şti.'den 268.760,00 TL alacaklı olduğunun kabulü ile açılan davanın bu miktar üzerinden üzerinden kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine ve kabul edilen alacağa dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine, davalı .....ve davalı ...... (eski ünvanları .....ve .....) aleyhine ikame edilen davanın ret sebebinin ortak olması ve taraflar hakkında pasif husumet yokluğu nedeniyle ayrı ayrı ret kararı verilmiş olması tarafların kendilerini vekil ile ettikleri gözetilerek belirlenen vekalet ücretinin 1/2 oranında ilgili davalılara ayrı ayrı verilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi daha sonra açıklanacağı üzere;
1-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
a)268.760,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı .....Mad. Mob. Hay. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
b)Davalı .....ve davalı ...... (eski ünvanları .....ve .....) yönünden ikame edilen davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle ayrı ayrı REDDİNE,
2-Kabul edilen bedel üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 18.358,99 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 4.675,14 TL harcın düşümü ile eksik kalan 13.683,85 TL harcın davalı ...... Alt Yapı Mad. Mob. Hay. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 4.675,14 TL peşin harç ve 269,85 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 4.944,99 TL harcın davalı .....Mad. Mob. Hay. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 693,75 TL tebligat ve posta gideri ve 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.693,75 TL yargılama giderinin kabul/red oranı dikkate alınarak 3.626,15 TL'lik kısmının davalı .....Mad. Mob. Hay. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 43.001,60 TL vekâlet ücretinin davalı .....Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı .....kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 15.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı .....verilmesine,
8-Davalı .....Malzemeleri A.Ş. (eski ünvanları .....A.Ş) kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 15.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı .....A.Ş. (eski ünvanları ...... A.Ş ve .....A.Ş)'ne verilmesine,
9-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul/red oranı dikkate alınarak 3.141,44 TL'lik kısmının davalı .....Mad. Mob. Hay. Pet. San. Tic. Ltd. Şti'den tahsili, bakiye kalan ücretin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
10-Taraflarca yargılama esnasında depo edilen gider avansından bakiye kalan tutarın kesinleştiğinde ve talep halinde HMK m. 333 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin m. 47(1) hükümleri uyarınca ilgisine İADESİNE,
Dair davacı vekilinin ve davalılar vekilinin yüzüne karşı davalı ....... San. Tic. Ltdi. Şti. yokluğunda verilen karara karşı, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim