T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
ASIL DOSYADA DAVACI
BİRLEŞEN DOSYADA
DAVALI :
VEKİLİ :
ASIL DOSYADA DAVALI
BİRLEŞEN DOSYADA
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVA : Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan), Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/04/2023
KARAR TARİHİ : 22/05/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit (eser sözleşmesinden kaynaklanan), tazminat (eser sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında iki adet sözleşme imzalandığını, bu sözleşmelere karşılık olarak 275.000 TL ve 600.000 TL'lik iki ayrı teminat senedinin ... şirketine verildiğini, sözleşme kapsamında müvekkili şirketin, üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, işi neticelendirdiğini, teslim ettiğini ve alacağını faturalandırdığını, Şanlıurfa ...Noterliğinin ...tarihli, ...yevmiye numaralı ihtarnamesinde belirtildiği üzere davalı şirketten alacağın 191.576,00-TL olduğunu, buna rağmen davalı şirketin kötüniyetli bir şekilde kendisinde bulunan 275.000 TL'lik ve 600.000 TL'lik teminat senetlerini doldurarak ihtiyati hacze konu ettiğini, Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.İş dosyası ile ihtiyati haciz kararı alındığını ve Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...Esas numarasıyla müvekkili şirket aleyhine icra takibine girişildiğini beyanla; Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...Esas numaralı icra dosyasında belirtilen 1.068.856,53 TL için borçlu olmadığının tespitine, kötüniyetle başlatılan takip neticesinde dava konusunun % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminatın davalı şirketten alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.
Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı şirket ile Şanlıurfa İli Eyyübiye İlçesi ...İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi işi kapsamında 2 Adet Futbol, 2 adet Voleybol, 2 adet Tenis ve 2 adet Basketbol sahasının ve birtakım işleri ile Şanlıurfa İli Haliliye İlçesi Süleymaniye ve Devteşti Mahalleleri Millet Bahçesi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi işi kapsamında Futbol, Voleybol, Basketbol sahalarının birtakım işlerinin götürü bedel ile anahtar teslimi şeklinde yapılması konusunda anlaşmaya varıldığını, sözleşme incelendiğinde, bir takım malzemelerin sözleşme kapsamına dahil olmadığı, bu malzemelerin müvekkili şirket tarafından davacı tarafa temin edildiği ve bu mal temini sebebi ile davacı tarafından senet düzenlenerek müvekkili şirkete verildiğinin anlaşılacağını, müvekkili şirket tarafından temin edilen malların bir kısmının ilgili projede kullanıldığını, işlerin yapımı sırasında davacı tarafça işlerin geciktirilmesi ve tamamlanmaması üzerine Diyarbakır ...Noterliğinin ...ve ...Yevmiye numaralı ...tarihli ihtarnamesi gönderilerek işlerin tamamlanmasının talep edildiğini, ancak aradan geçen süreye rağmen bir takım gerekçeler ile işlerin tamamlanmaması üzerine ...tarihinde Diyarbakır ...Noterliğinin ...yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, gönderilen bütün ihtarnamelerde de belirtildiği üzere işlerin teslim edilmemesi ve tesliminde yaşanan gecikmelerden kaynaklı sözleşmesel cezai şartın uygulanacağı ve müvekkili şirketin uğradığı müsbet ve menfi zararların tamamının talep edileceğinin bildirildiğini, ancak davacı tarafın ihtarların hiçbirisine cevap vermediği gibi telefonlara da çıkmadığını, bu durumun, müvekkilinin hak ediş ödemelerini alamamasına sebebiyet verdiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin 8. Maddesinde belirtildiği üzere; Haliliye işinin ...tarihinde, Eyyübiye işinin ise ...tarihinde tamamlanarak teslim edilmesi gerektiği halde sözleşmede belirtilen şekilde geçici kabul tarihine kadar teslimin gerçekleştirilmediğini, teslim edilen bir takım işlerin ise hatalı olması sebebi ile müvekkili şirket tarafından bizzat yapıldığını, icra takibine konu edilen senetler ile ilgili olarak Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ihtiyati haciz talebinde bulunularak Mahkemece ... D.İŞ sayılı kararı ile verilen karar neticesinde takip işlemlerine başlanıldığını, senetlerin çift vadeli olduğu veya teminat amacıyla verildiği şeklindeki iddiaları kabul etmediklerini, senetlerin hiç bir yerinde teminat senedi olduğuna dair ibarenin yer almadığını, davacı tarafın iddia ettiği gibi müvekkili şirketten alacaklı olmadığını beyanla; davanın reddini savunmuştur.
Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle:Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında; Şanlıurfa İli Eyyübiye İlçesi Yenice Mah Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine ait Sosyal Donatılar ve İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi işi kapsamında 2 Adet Futbol, 2 adet Voleybol, 2 adet Tenis ve 2 adet Basketbol sahasının ve birtakım işleri ile Şanlıurfa İli Haliliye İlçesi Süleymaniye ve Devteşti Mahalleleri Millet Bahçesi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi işi kapsamında Futbol, Voleybol, Basketbol sahalarının birtakım işlerinin götürü bedel ile anahtar teslimi şeklinde yapılması konusunda anlaşmaya varıldığını, sözleşme incelendiğinde, bir takım malzemelerin sözleşme kapsamına dahil olmadığı, bu malzemelerin müvekkili şirket tarafından davacı tarafa temin edildiği ve bu mal temini sebebi ile davacı tarafından senet düzenlenerek müvekkil şirkete verildiğinin anlaşılacağını, müvekkili şirket tarafından temin edilen malların bir kısmının ilgili projede kullanıldığını, işlerin yapımı sırasında davacı tarafça işlerin geciktirilmesi ve tamamlanmaması üzerine Diyarbakır ...Noterliğinin ve ......Yevmiye numaralı ...tarihli ihtarnamesi gönderilerek işlerin tamamlanmasının talep edildiğini, ancak aradan geçen süreye rağmen bir takım gerekçeler ile işlerin tamamlanmaması üzerine ...tarihinde Diyarbakır ...Noterliğinin ...yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, gönderilen bütün ihtarnamelerde de belirtildiği üzere işlerin teslim edilmemesi ve tesliminde yaşanan gecikmelerden kaynaklı sözleşmesel cezai şartın uygulanacağı ve müvekkili şirketin uğradığı müsbet ve menfi zararların tamamının talep edileceğinin bildirildiğini, ancak davacı tarafın ihtarların hiçbirisine cevap vermediği gibi telefonlara da çıkmadığını, bu durumun, müvekkilinin hak ediş ödemelerini alamamasına sebebiyet verdiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin 8. Maddesinde belirtildiği üzere; Haliliye işinin ...tarihinde, Eyyübiye işinin ise ...tarihinde tamamlanarak teslim edilmesi gerektiği halde sözleşmede belirtilen şekilde geçici kabul tarihine kadar teslimin gerçekleştirilmediğin, teslim edilen bir takım işlerin ise hatalı olması sebebi ile müvekkili şirket tarafından bizzat yapıldığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin 8. Maddesi kapsamında geç teslimden kaynaklı günlük 1.000,00.-TL gecikme cezası ödenmesi gerektiğinin belirtildiğini, Haliliye işinin ...tarihinde, Eyyübiye işinin ise ...tarihinde tamamlanarak teslim edilmesi gerektiği halde; Haliliye işinin ...tarihinde, Eyyubiye işinin ise ...tarihinde eksik bir şekilde teslim edildiğini, müvekkili şirket tarafından başka ekipler ile iş tamamlanarak geçici kabule hazır hale getirildiğini, 1 yılı aşan gecikmelerin bulunduğunu, bu kapsamda davacı tarafa sözleşme kapsamında 6098 Sayılı TBK 179. Maddesi gereğince, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 8. ve 15. Maddesi gereğince gecikmelerden kaynaklı cezayı ödemesi için ...tarihinde Diyarbakır ...Noterliğinin ...yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderilerek gecikme cezası talebinin iletildiğini beyanla; şimdilik 10.000,00.-TL gecikme cezası ile menfi ve müsbet zararının ülkede yaşanan enflasyonist durum da dikkate alınmak sureti ile muaccel olduğu tarih itibarıyla TÜİK tarafından açıklanan enflasyon farkı ile birlikte ya da bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Sözleşmelerin 13 ve 15. Maddesinde teminat senedi verildiğinden bahsedildiğini, teminat senetlerinin üzerinde, teminat senedi ibaresi bulunmadığını, davacı tarafın, kötüniyetli bir şekilde senetleri Diyarbakır İcra Müdürlüğünün .... Sayılı dosyası ile icra takibine konu ettiğini, takibin, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile yapılması nedeniyle Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Numaralı dosyası ile menfi tespit davası açıldığını, davalı tarafın ise cevap dilekçesinde senetlerin teminat senedi olduğunu inkar ettiğini, ancak senetlerin karşılığının da cezai şart, menfi ve müspet zararlarının tazmini olduğunu iddia ettiğini, dolayısıyla dava konusu taleplere ilişkin görülmekte olan derdest bir dava bulunduğunu, bu nedenle davanın usulden reddini talep etiklerini beyanla; Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...E. sayılı dosyası ile girişilen takibin de aynı isteme yönelik olması ve bu hususun Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Numaralı dosyasında ikrarı nedeniyle derdestlik itirazının kabulüne ve davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DEĞERLENDİRME
Asıl dava, taraflar arasında akdedilen ...tarihli ve ...sözleşmeden kaynaklı verilen teminat senetlerine dayalı olarak başlatılan Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra takibi nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemi ile İİK'nın 72/3 maddesi gereğince açılan menfi tespit davasıdır.
Birleşen dava, eser sözleşmelerindeki edimlerin zamanında ifa edilmemesinden kaynaklanan gecikme cezası ile menfi ve müsbet zararın tazmini istemine ilişkindir..
Taraflar arasındaki ihtilafın; icra takibine konu edilen senetlerin davacı yükleniciye işin yapımı için verilen avans ödemelerinin teminatı olarak verilip verilmediği, ...tarihli senette çift vade bulunup bulunmadığı ve çift vade bulunması halinde sonuca etkili olup olmadığı, davacı yüklenici tarafından sözleşmeye konu işin süresinde tamamlanarak teslim edilip edilmediği, gecikme bulunması halinde davalının ifaya ekli cezai şart talep etme hakkı bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise miktarı, işin eksik teslim edildiğinin kabulü halinde davalı tarafından nama ifa adı altında imalat yaptırılarak sözleşmeye konu işin tamamlanıp tamamlanmadığı, var ise nama ifa adı altında yapılan imalat bedeli, buradan varılacak sonuca göre davacının senet bedelinin ödenmesinden sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise miktarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Taraflar arasında ...tarihinde Şanlıurfa İli, Haliliye İlçesi, Süleymaniye ve Devteşti Mahalleleri Millet Bahçesi İnşaatları ile Altyapı Çevre Düzenleme İşi ile ...tarihinde Şanlıurfa İli, Eyyübiye İlçesi, Yenice Mahallesi Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi'ne ilişkin iki adet sözleşme akdedildiği dosya kapsamında sabittir.
Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası incelendiğinde, davalı birleşen davacı tarafından tarafından davacı birleşen davalı hakkında ...tarihinde toplam 1.068.856,53.-TL üzerinden takip başlatıldığı, takip dayanağının ...tanzim ...vade tarihli, 275.000,00.-TL bedelli bono ile ...tanzim, ...vade tarihli 600.000,00.-TL bedelli bono olduğu, ödeme emrinin davacı birleşen davacı ...Ticaret Limited Şirketi ...tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin ...tarihli ara kararı 2 no'lu bendi uyarınca; davacının ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapılıp yapılmadığının dolayısı ile delil niteliğine haiz olup olmadığı, davaya konu faturaların tarafların ticari defterlerine kayıtlı olup olmadığının kayıtlı ise kayıt tarihinin ne olduğu, faturalara istinaden tarafların ticari defterlerinde ödeme kaydının olup olmadığının varsa ödeme miktarı ve ödeme tarihinin bildirilmesi var ise dayanak belgenin ibrazı ile tarafların ticari defterleri arasında farklılık var ise farklılık arz eden kayıtların tespiti hususunda mali müşavir bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "Davacı .....Ltd.Şti'ne ait 2021 yılı ticari defterlerinin inceleme kapsamına sunulmadığı, dolayısıyla; davacının 2021 yılı ticari defterlerinin zamanında ve yetkili makamlar tarafından usulüne uygun şekilde tasdik edilip edilmediği bilinemediğinden davacı yanın 2021 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil teşkil edip etmeyeceği yönünde herhangi bir kanaate varılamadığı, davacı .....Ltd.Şti.'nin inceleme kapsamına sadece 2022 yılına ait yevmiye defterini sunduğu, bahse konu 2022 yılı yevmiye defterinin açılış/kapanış onaylarının zamanında ve usulüne uygun şekilde yapılmış olduğunun tespit edildiği, ancak yine 2022 yılına ait kebir defteri ve envanter defterlerinin inceleme kapsamına sunulmamış olması nedeni ile bu defterlerin tasdik edilip edilmediği yönünde herhangi bir tespit yapılamadığından dolayı davacının 2022 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil teşkil edip etmeyecekleri yönünde herhangi bir kanaate varılamadığı, davacının inceleme kapsamına 2023 yılına ilişkin ticari defterlerini eksiksiz şekilde sunduğu, bahse konu 2023 yılı ticari defterlerinin e-defter kapsamında bulunduğu ve bu defterlere ait clektronik beratların zamanında ve usulüne uygun şekilde oluşturulduğu tespit edildiği, davacının 2023 yılına ait ticari defterlerinin HMK'nun 222.md amir hükümlerine göre sahibi lehine delil olarak kullanılmaya elverişli durumda olduğu, davacının 2021 yılı ticari defterleri inceleme kapsamına sunulmadığından dolayı ihtilaf ve dava konusu faturalar ve senetlerin davacı yana ait 2021 yılı ticari defterlerine kayıtlanıp kayıtlanmadığı yönünde herhangi bir tespit yapılamadığı, yine davacının 2022 ve 2023 yılı Ticari defterlerinde ise; taraflar arasında ihtilaf ve dava konusu edilen faturalar ve senetler yönünden herhangi bir bakiye borç/alacak hesap kalanına rastlanılmadığı" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Mahkememizin ...tarihli ara kararı ...no'lu bendi uyarınca; davalının ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapılıp yapılmadığının dolayısı ile delil niteliğine haiz olup olmadığı, davaya konu faturaların tarafların ticari defterlerine kayıtlı olup olmadığının kayıtlı ise kayıt tarihinin ne olduğu, faturalara istinaden tarafların ticari defterlerinde ödeme kaydının olup olmadığının varsa ödeme miktarı ve ödeme tarihinin bildirilmesi var ise dayanak belgenin ibrazı ile tarafların ticari defterleri arasında farklılık var ise farklılık arz eden kayıtların tespiti hususunda mali müşavir bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "Davalı tarafından 2021-2023 yılları arası
dâhil dönemi kapsayan yasal ticari defter kayıtlarında yapılan tüm muhasebesel işlemler
neticesinde son minvalde (...tarihi bağlamında) davalı şirketin ticari defter kayıtlarında
davalı .... San. Tic. Ltd. Şti.’nin davacı .... Ve Tic.
Ltd. Şti.’ye 91.577,50 TL tutarında borçlu olarak görüldüğü, ancak bununla birlikte mukayese
bağlamında; dosya kapsamında yer alan davacı şirketin yasal ticari defterleri üzerinde inceleme
yapılması hususunda bilirkişi S.M.M.M ...tarafından tanzim edilerek
Mahkemeye sunulan ...havale tarihli bilirkişi raporunda aynen ifade ile ‘Yapılan
inceleme sonucunda ise; Davacı ...’nin 2022 ve 2023 yılı ticari defter
kayıtları arasında taraflar arasında ihtilaf ve dava konusu edilen faturalar ve senetler yönünden herhangi
bir bakiye Borç/Alacak hesap kalanına rastlanılmamıştır….. Yine davacının 2022 ve 2023 yılı ticari
defterlerinde ise; taraflar arasında ihtilaf ve dava konusu edilen faturalar ve senetler yönünden herhangi
bir bakiye Borç/Alacak hesap kalanına rastlanılmamıştır.’ denilmek suretiyle son minvalde
(...tarihi bağlamında) davacı şirketin ticari defter kayıtlarında davacı ve davalı şirketler
arasında borç-alacak tutar bakiyesinin sıfırlandığı/kalmadığı yönünde bahse konu bilirkişi
tarafından tespit ve değerlendirmelerin yapıldığı, ayrıca yine bahsi geçen bilirkişi tarafından
bilirkişi raporunda aynen ifade ile ‘Detayları ve ayrıntısına raporumun “Değerlendirme” bölümünde
de yer verildiği üzere; Davacının 2021 yılı ticari defterleri inceleme kapsamına sunulmadığından dolayı
ihtilaf ve dava konusu faturalar ve senetlerin davacı yana ait 2021 yılı ticari defterlerine kayıtlanıp
kayıtlanmadığı yönünde herhangi bir tespit yapılamamıştır.’ denildiğinden davalı taraf yasal ticari
defter kayıtlarında yer alan ve ayrıntıları yukarıda bulunan taraflar arasındaki borç-alacak
kayıtlarının davacı şirketin kayıtlarında olup olmadıkları/ne şekilde oldukları ve/veya taraf
ticari defter kayıtlarında farklılık arz eden kayıtların olup olmadığı vb. hususlarda mukayese
bağlamında herhangi bir tespit ve değerlendirme yapma imkanı bulunmadığı,
Senetler hususunda:
Diyarbakır İcra Dairesi Müdürlüğünün ...Esas Sayılı dosyasında takip konusu
yapılan, keşidecinin/borçlusunun davacı şirket lehdarının/alacaklısının ise davalı şirket
oldukları, ...düzenlenme tarihli, ...tediye tarihli ve senet metninde ise
...ödeme tarihli, senet metninde 'nakden' kaydı düşülen davalı şirketin uhdesinde
kalan 275.000,00 TL tutarlı senedin; Davalı şirketin yasal ticari defter kayıtlarında yer
almadığı/görülemediği, davalı şirketin taahhüdü altında bulunan Şanlıurfa İli
Haliliye İlçesi Süleymaniye ve Devteşti Mahalleleri Millet Bahçesi İnşaatları ile Altyapı Çevre
Düzenleme işi kapsamında yapılacak olan futbol, voleybol ve basketbol sahaları (Beton+Nervürlü
Demir Hariç) anahtar teslim yapımı işine ait sözleşme tarihi ile iş bu bahse konu senedin
düzenlenme tarihinin aynı olduğu (...tarihi bağlamında) ve sözleşmenin 3.maddesinde
yer alan anahtar teslim götürü bedel fiyatına dair hususta-sözleşmenin 13.maddesinde yer alan
275.000,00 TL avans çeki karşılığında taşerondan % 100 kadar teminat alınacağı, verilen teminat
senedinin geçici kabul olarak içeride tutulacağı ve teminat senedinin işin kesin kabulünün
yapılmasından sonra taşerona ödeneceği hususlarında ve sözleşmenin 15.maddesinde yer alan
taşeronun sözleşmeyle birlikte 275.000,00 TL senedi müteahhide vereceği ve geçici kabul
yapılıncaya kadar müteahhit tarafından tutulacağı ve de belirtilen teminatların işbu sözleşme ve
eklerine aykırı bir durumun tespitinde derhal nakde çevrileceği hususlarında bahsi geçen teminata
dair tutar ile iş bu bahse konu senet tutarının aynı olduğu (275.000,00 TL bağlamında),
Diyarbakır İcra Dairesi Müdürlüğünün ...Esas Sayılı dosyasında takip konusu
yapılan, keşidecinin/borçlusunun davacı şirket lehdarının/alacaklısının ise davalı şirket
oldukları, ...düzenlenme tarihli, ...vade tarihli ve senet metninde de
...ödeme tarihli, senet metninde 'malen' kaydı düşülen davalı şirketin uhdesinde
kalan/bulunan 600.000,00 TL tutarlı senedin; Davalı şirketin yasal ticari defter kayıtlarında yer
almadığı/görülemediği (Özellikle Alınan Depozito Ve Teminatlar muhasebe hesabı yönünden), ayrıntıları
iş bu raporun 3.1.a.b alt maddesinde yer alan davalı şirketin taahhüdü altında bulunan Şanlıurfa İli
Eyyübiye İlçesi Yenice Mahallesi Millet Bahçesi Ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar
İnşaatları İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi işi kapsamında yapılacak olan 2 adet futbol, 2 adet
voleybol, 2 adet tenis sahası ve 2 adet basketbol sahaları (Beton+nervürlü demir+kalıp beton ve inşaat
demiri işçilikleri, mekanik ve elektrik tesisatı hariç) anahtar teslim yapımı işine ait sözleşme tarihi ile
iş bu bahse konu senedin düzenlenme tarihinin aynı olduğu (...tarihi bağlamında) ve
sözleşmenin 3.maddesinde yer alan anahtar teslim götürü bedel fiyatına dair hususta (800.000,00
TL + Kdv bağlamında)-sözleşmenin 13.maddesinde yer alan verilen toplam 700.000,00 TL avans
karşılığında taşerondan % 100 kadar teminat alınacağı, verilen teminat senedinin geçici kabul olarak
içeride tutulacağı ve teminat senedinin işin kesin kabulünün yapılmasından sonra taşerona ödeneceği
hususlarında ve sözleşmenin 15.maddesinde yer alan taşeronun sözleşmeyle birlikte 700.000,00
TL senedi müteahhide avans teminatı olarak vereceği ve geçici kabul yapılıncaya kadar müteahhit
tarafından tutulacağı ve de belirtilen teminatların işbu sözleşme ve eklerine aykırı bir durumun
tespitinde derhal nakde çevrileceği hususlarında bahsi geçen teminata dair tutar ile işbu bahse
konu senet tutarının aynı olmadığı (700.000,00 TL bağlamında) ve de bu hususla ilgili olarak
davacı taraf vekilince Mahkemeye sunulan dava dilekçesindeki beyanda aynen ifade ile ‘sehven
700.000 yazılmış olup aslında 600.000 TL'lik teminat senedidir.’ şeklinde davacı tarafça beyanda
bulunulduğunun görüldüğü,
yönündeki hususlar görülerek tespit edilmiş olup, takibe dayanak yapılan iş bu bahse
konu iki adet senedin teminat senedi hükmünde olup olmadığı hususunda takdirin mahkemeye
ait olduğu,
Davalı taraf vekilince Mahkemeye sunulan cevap ve beyan dilekçelerinde ve de davalı
tarafça davacı tarafa yapılan ihtarnamelerde bahsi geçen davacı tarafça iddia ve talep konusu
yapılan ‘İşlerin yapımı sırasında davacı tarafça işlerin geciktirildiği ve tamamlanmadığı, işlerin teslim edilmemesi ve tesliminde yaşanan gecikmelerden kaynaklı sözleşmesel cezai şartın uygulanması gerektiği
ve müvekkilin hak ediş ödemelerini alamamasına sebebiyet verdiği, hali hazırda gecikmeden kaynaklı
cezalarda uygulandığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin 8. maddesinde belirtildiği üzere Haliliye
işinin ...tarihinde ve Eyyübiye işinin ise ...tarihinde tamamlanarak teslim edilmesi
gerektiği halde sözleşmede belirtilen şekilde geçici kabul tarihine kadar teslimin gerçekleştirilmediği,
teslim edilen bir takım işlerin ise hatalı olması sebebi ile müvekkili şirket tarafından bizzat yapıldığı,
müvekkili şirket tarafından başka ekipler ile işin tamamlanarak geçici kabule hazır hale getirildiği, 1 yılı
aşan gecikmeler bulunduğu, davacı tarafça sözleşmenin 8. ve 15. maddesi gereğince gecikmelerden
kaynaklı ceza ödemesi gerektiği, sözleşme kapsamında davacı tarafça yapılması gereken imalatların hangi
tarihlerde yapılarak tamamlandığının ve sözleşmeye göre geciken sürenin ve gecikme cezasının tespiti
hususlarında ise inşaat mühendisi bilirkişisi marifeti ile tespit ve
değerlendirmeler yapılması gerektiği" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Mahkememizce eserin teslimi konusunda dinlenilmesine karar verilen tanıklardan; davacı tanığı ...dinlenilmesi için Kahramanmaraş Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır.
Kahramanmaraş Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Talimat sayılı dosyasında ...; "Davalı ...firmanın çalışanı olurum, bu nedenle bilgim vardır, Eyyübiyede yapılacak olan boya işlerinde orada bulunan başka firmanın yaptığı elektrik direği davacı urmanın yaptığı saha etrafındaki direklerin üzerine düşmesi sonucu direklerin tekrar tamire ihtiyacı olduğu, mevsim ve sonhabar aylarına ulaştığı için yağmur ve çamur olaylarından dolayı kolay kolay zeminde yapılamayacağı için zemin boyama işi uzamıştır, bu olaylara ilişkin tutanak davacı firma ve davalı firma bilgisi dahilinde alınmıştır, haliliyedeki yapılacak iş konusunda zemin boyamasının yapılamaması zemin dalgalanmasından kaynaklanmıştır, zemin dalgalanma konusunun ...firmasının tespiti neticesinde zemin boyaması yapılamamıştır, daha sonra boya işlemi yapıldı, zeminde yeniden dalgalanma olduğu için ...firması tekrar kabul etmedi, zemin dalgalanmasını düzeltmek zaman aldı buna ilişkin işi ...firmasına teslim etmek zaman aldı, sonrasında yaklaşık 2,5 yıl kadar önce teslim edildi, tüm bu olaylara ilişkin herşey iki taraf firma olarak tutanak altına alındı." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Mahkememizce eserin teslimi konusunda dinlenilmesine karar verilen tanıklardan; davacı tanığı ...dinlenilmesi için Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır.
Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Talimat sayılı dosyasında tanık ..."davacı ...şirketini tanıyorum, davalı şirketini ise ismen duydum , dava sebebi Eyyübiye ilçesi Yenice mah. Millet bahçesi işinde peyzaj sorumlusu olarak çalıştım işin başından sonuna kadar bu işte çalıştım, işin tamamını davacı ...şirketi eksiksiz bir şekilde yapıp iş sahibi ...şirketine teslim etti, yapılan iş hatırladığım kadarıyla millet bahçesi, millet bahçesine ait sosyal donatılar ve inşaatlarıyla alt yapı ve çevre düzenlemesi işi kapsamında iki adet futbol iki adet vobeybol iki adet tenis ve iki adet basketbol sahası ile bir takım işlerine ilişkindi." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır.
Davacı birleşen davalı, asıl dosyada dava konusu edilen bonoların keşidecisi, davalı birleşen davacı söz konusu bonoların lehtarıdır.
Hukuk Genel Kurulunun 2020/11-698 E, 2022/1545 K. Nolu 17.11.2022 tarihli ilamında belirtildiği üzere; 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (İİK) 170/b maddesinin aynı Kanun’un 72. maddesine yaptığı yollama gereğince kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte de menfi tespit davası açılabileceği açıkça anlaşılmaktadır.
Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik ise, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmamasıdır (İnan, Nurkut: Türk Hukukunda Hatır Senetleri ve Özellikle Hatır Bonoları, Ankara, 1969, s. 16). Başka bir ifadeyle bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse ya da sona ermişse, o kambiyo taahhüdü bedelsiz demektir. Bu anlamda senedin bedelsiz sayılmasında esas alınan husus, temel borç ilişkisinin kendisi değil, bu temel borç ilişkisinden doğan temel alacaktır. Bu itibarla bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası ile maddi hukuk bakımından borcun mevcut olmadığının tespiti amaçlanmakta; borçlu olmadığını iddia eden borçluya, genel hükümlere göre bu durumu tespit imkânı verilmektedir.
Somut olayda davacı bononun sözleşme kapsamında teminat için verildiğini, bedelsiz olduğunu ileri sürmüş, karşı taraf, bu bononun teminat için verildiğine dair iddiayı kabul etmemiştir. Bono üzerinde teminat için verildiğine dair bir ibare yer almamaktadır.
Taraflar arasında düzenlenen ...ve ...tarihli eser sözleşmelerinde teminat olarak bono alınmasından bahsedilmiş olup, takip konusu bonolar sözleşme tarihleri ile uyumludur. Yine ...tarihli bono sözleşmede bahsedilen teminat miktarı ile uyumludur. ...tarihli bono, sözleşmede 700.000,00.-TL'lik bonodan bahsedilmesine rağmen 600.000,00.-TL olarak düzenlenmiştir.
Dava ve takip konusu bonoların, taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesi kapsamında davacı birleşen davalı tarafından, davalı birleşen davacıya verildiği, davalı birleşen davacının da kabulündedir.
Taraflar arasında düzenlenen ...tarihli teslim tutanağı incelendiğinde; ...tarihinde ...Ltd.Şti ile ...Ekipmanları...Ltd.Şti. arasında Haliliye Millet Bahçesine ait sosyal donatılarla ilgili yapım sözleşmesinde bulunan 1 adet futbol sahası 1 adet voleybol sahası ve basketbol sahasılarının tamamı teknik şartname ve projeye uygun teslim alındığı, 1 adet voleybol sahası ile basketbol sahasının ana yüklenici tarafından zemin betonlarındaki hatalardan dolayı boyanmasına izin verilmediğinden sahaların zemin boyasının eksik olarak teslim edildiği, sahaların boyanmasına TOKİ ve ...müşavir firma onay verdiğinde sahaların derhal boyanmak üzere teslim alındığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında düzenlenen ...tarihli teslim tutanağı incelendiğinde; ...tarihinde ....Ltd.Şti ile ...Ekipmanları...Ltd.Şti. arasında Eyyübiye Millet Bahçesine ait sosyal donatılarla ilgili yapım sözleşmesinde bulunan 2 adet futbol sahası, 2 adet voleybol sahası, 2 adet tenis sahası, 2 adet basketbol sahasılarının tamamı teknik şartname ve projeye uygun teslim alındığı, 2 adet voleybol sahası, 2 adet tenis sahası, 2 adet basketbol sahasının ana yüklenici tarafından zemin betonlarındaki hatalardan dolayı boyanmasına izin verilmediğinden sahaların zemin boyasının eksik olarak teslim edildiği, sahaların boyanmasına TOKİ ve ...müşavir firma onay verdiğinde sahaların derhal boyanmak üzere teslim alındığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında düzenlenen ...tarihli teslim tutanağı incelendiğinde; ...tarihinde ...Ltd.Şti ile ......Ltd.Şti. arasında Haliliye Millet Bahçesine ait sosyal donatılarla ilgili yapım sözleşmesinde bulunan 1 adet futbol sahası,1 adet voleybol sahası ve basketbol sahalarının eksik zemin boyalarına TOKİ ve ...müşavirlik firmasının onay vermesiyle birlikte zemin boyasının teknik şartname ve projeye uygun olarak teslim alındığı, sahalarla ilgili herhangi bir eksik kalmadığı imza altına alınmıştır.
Taraflar arasında düzenlenen ...tarihli teslim tutanağı incelendiğinde; ...tarihinde ....Ltd.Şti ile ......Ltd.Şti. arasında Eyyübiye Millet Bahçesine ait sosyal donatılarla ilgili yapım sözleşmesinde bulunan 2 adet futbol sahası, 2 adet voleybol sahası,2 adet tenis sahası, 2 adet basketbol sahası, 2 adet voleybol sahası, 2 basketbol sahası, 2 adet tenis sahasının eksik zemin boyalarına TOKİ ve ...müşavirlik firmasının onay vermesiyle birlikte zemin boyasının teknik şartname ve projeye uygun olarak yapıldığı, hiçbir eksik kalmadan teslim alındığı imza altına alınmıştır.
Taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmeleri ve hemen yukarıda ayrıntılarına yer verilen dört adet teslim tutanağı birlikte değerlendirildiğinde; davacı birleşen davalı tarafça eser sözleşmesine konu imalatların zamanında teslim edildiği; Haliliye Millet Bahçesi'nde yapılacak işlerde sahaların boyanması işine ilişkin olarak, zemin betonlarında yer alan hatalardan dolayı boyama işi için TOKİ ve müşavir firma olan BCT firmasının onayının beklenmesi nedeniyle gecikme yaşandığı; Eyyübiye Millet Bahçesi'nde yapılacak işlerde sahaların boyanması işine ilişkin olarak, zemin betonlarında yer alan hatalardan dolayı boyama işi için TOKİ ve müşavir firma olan ...firmasının onayının beklenmesi nedeniyle gecikme yaşandığı anlaşılmaktadır. Sözleşme içeriklerinden zemin betonu işinin, davaya konu eser sözleşmeleri kapsamında olmadığı, bu işin davacı birleşen davalı tarafından yapılacak imalatlar arasında olmadığı açıkça anlaşılmaktadır.
Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, müzekkere cevapları, alınan bilirkişi raporları, tanık beyanları, icra dosyası, takip ve dava konusu senetler, sözleşmeler ve müzekkere yanıtları hep birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında ...tarihinde Şanlıurfa İli, Haliliye İlçesi, Süleymaniye ve Devteşti Mahalleleri Millet Bahçesi İnşaatları ile Altyapı Çevre Düzenleme İşi ile ...tarihinde Şanlıurfa İli, Eyyübiye İlçesi, Yenice Mahallesi Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi'ne ilişkin iki adet sözleşme akdedildiği; iki sözleşme ile davalı birleşen davacıya asıl davanın konusu olan ve Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasında takip konusu edilen ...tanzim ...vade tarihli, 275.000,00.-TL bedelli bononun ...tanzim, ...vade tarihli 600.000,00.-TL bedelli bononun davalı birleşen davacıya verildiği, bonolarda davacı birleşen davalının keşideci, davalı birleşen davacının lehdar olduğu; davacı birleşen davalının sözleşmeler ile yüklendiği edimleri yerine getirdiği, işleri zamanında teslim ettiği, her iki sözleşme kapsamında gecikme yaşanan saha boyası işlerinin gecikmesinin davacı birleşen davalıdan kaynaklanmadığı, tutanaklarda da görüleceği üzere saha zeminindeki bozukluklar nedeniyle TOKİ ve müşavir firma olan ...firmasının onayının beklendiği, zemindeki bozuklular nedeniyle yaşanan gecikmede davacı birleşen davalının sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı; asıl dosyada dava konusu olan bonoların sözleşme kapsamında verildiğinin sabit olduğu, imalatların zamanında teslim edildiği değerlendirildiğinde davacının ilgili bonolar nedeniyle borçlu olmadığı anlaşılmakla, asıl dosyada açılan davanın kabulüne; imalatların sözleşmeye uygun olarak zamanında teslim edildiği değerlendirildiğinde, birleşen davacının gecikme cezası ve tazminat talep etmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla, birleşen davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen dava arabuluculuk dava şartına tabi olduğundan ve birleşen davacı tarafça arabuluculuğa başvurulduğundan; 6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve Yönetmeliğin 26/2. maddesi hükmü uyarınca, arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması, bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle, 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin, davalı birleşen davacıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.
Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
Asıl dosya ...Esas sayılı dava yönünden;
1-Davanın KABULÜNE, davacının Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasında davalı alacaklıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Davalının takip yapmakta kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden, davacının kötüniyet tazminatı isteminin REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 73.013,58.-TL harçtan peşin alınan 18.253,40.-TL harcın mahsubu bakiye 54.760,18.-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
4- Davacı tarafından yatırılan 179,90.-TL başvurma harcı ve 18.253,40.-TL peşin harç olmak üzere toplam 18.433,30.-TL harcın, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 3.018,50.-TL tebligat ve müzekkere gideri, 6.000,00.-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 9.018,50.-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/1 maddesi uyarınca hesap ve takdir edilen 161.639,91.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-Yargılama sonucunda ve resen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse resen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Birleşen dosya ...esas sayılı dava yönünden;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40.-TL harçtan peşin alınan 179,90.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 435,50.-TL karar ve ilam harcının birleşen davacıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
3-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 3.120,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalı birleşen davacıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,
4-Birleşen davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Birleşen davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/1-2 maddesi uyarınca hesap ve takdir edilen 10.000,00.-TL vekâlet ücretinin, birleşen davacıdan tahsili ile birleşen davalıya ödenmesine,
6-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, davacı birleşen davalı vekili ile davalı birleşen davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Başkan Üye Üye Katip