TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 07/07/2023
KARAR TARİHİ : 13/05/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ..... tarihinde saat .....'de merkez üssü Kahramanmaraş ili Pazarcık ilçesi olan 7.7 şiddetindeki depremde müvekkili bankanın Mevlana Halit Mah. Urfa Bulvarı .....Apt. No: .....Kayapınar/Diyarbakır adresinde bulunan Dicle şubesinin yıkıldığını, binanın giriş ve asma katında yer alan şubenin göçük altında kaldığını, enkaz kaldırma çalışmaları neticesinde şubede bulunan muhtelif sözleşme, taahhütname, dekont, çek koçanı, form, teminat mektubu ve sair belgelerin ziyaa uğradığını, enkaz kaldırma çalışmalarının uzun sürmesi nedeniyle zayi olan belgelerin tespitinin ancak tamamlanabildiğini, Yargıtay'ın yerleşik kararları uyarınca hak düşürücü sürenin belgelerin tam olarak tespit edildiği tarihten itibaren başlayacağını, 12.03.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan kanun düzenlemesi gereği .....tarihli depremler nedeniyle zayi olan belgelere ilişkin zayi belgesi talepli davaların .....tarihine kadar açılabileceğini, bu nedenle davanın süresinde açıldığını belirterek dilekçe ekindeki listelerde yer alan belgelerin ziyaa uğramış olması nedeniyle Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. fıkrası uyarınca zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava; TTK'nun 82/7. Maddesi kapsamında zayii belgesi verilmesi talebine ilişkindir.
TTK. 82/7 Maddesi " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebi ile ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi talep etme hakkı vardır" şeklinde düzenlenmiştir.
TTK'nun 68.maddesi uyarınca zayi belgesi tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kağıtlar için verilebilir, saklanması gereken belgelerin tacirin yasal defter kayıtlarına intikal eden ya da etmesi gereken mal ve hizmet alımlarının dayanağını oluşturan belgeler olup, boş faturalar bakımından zayi belgesi verilemez. (Yargıtay 11.HD'nin 2016/7271-2017/3954, 2011/9624-2012/10949 EK sayılı ilamları benzer mahiyettedir.) 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle çıkarılan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22. maddesinde "13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Mahkeme bu talebi ivedilikle görüşür ve gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Ancak bu yerlerde bulunan mükellefin il veya ilçe idare kurullarından defter ve belgelerinin zayi olduğuna ilişkin olarak alacağı belge de yetkili mahkemeden alınmış belge hükmündedir. Böyle bir belge almamış olan mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Defter veya belgelerinin iş yerinde veya 3568 sayılı Kanun uyarınca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini yürüttüğü yerde zayi olduğunu beyan eden mükellef, ilgili mahkemeye veya il/ilçe idare kuruluna başvurduğunu gösteren belge ile yeni defterlerin açılış onayını notere yaptırabilir. Şu kadar ki ilgili mahkeme veya kurullarca defter ve belgelerin zayi olmadığına karar verilmesi halinde mükellef, defter ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Bu fıkra kapsamında yapılan yeni defterlerin tasdiki işleminden 492 sayılı Kanun hükümlerine göre noter harcı, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre her ne adla olursa olsun noterlik ücreti alınmaz. 6102 sayılı Kanun ve 213 sayılı Kanun kapsamında tutulması ve tasdiki zorunlu olup elektronik ortamda tutulan defterlerden, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından muhafaza edilen ya da muhafaza edilmek üzere anılan Bakanlığa elektronik ortamda iletilen defterler bakımından bu madde hükümleri uygulanmaz. Mükelleflerin talebine istinaden bu defterlerin teslimine ilişkin usul ve esaslar, Ticaret Bakanlığının görüşü alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir" hükmü yer almaktadır. Yine Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin 15. maddesinde "Yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi tabii afet nedeniyle defter ve belgeleri zayi olan mükelleflerin, durumu 6102 sayılı Kanunun 82 nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca yetkili mahkeme kararı ile belgelemeleri gerekmektedir. Ancak bu hükmün uygulanmasıyla ilgili olarak 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi ikinci fıkrası uyarınca 6/2/2023 tarihinde vuku bulan depremlerde; a) 6102 sayılı Kanuna ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgelerini kaybeden mükellefler, durumu öğrendikleri tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendilerine bu durumu tespit eden bir belge verilmesini isteyebileceklerdir. Böyle bir belge almamış olan mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılacaktır.b) Tabii afete uğrayan yerlerde bulunan mükellefler, defter ve belgelerinin zayi olduğuna ilişkin belgeyi dilerlerse il veya ilçe idare kurullarından da alabileceklerdir. Bu şekilde alınan belgeler de yetkili mahkemeden alınmış belge sayılacaktır. Defterlerinin işyerinde veya 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini yürüttüğü yerde zayi olduğunu beyan eden mükellef, ilgili mahkemeye veya il/ilçe idare kuruluna başvurduğunu gösteren belge ile yeni defterlerin açılış onayını/tasdikini notere yaptırabilecektir. Deprem nedeniyle defterleri zayi olan mükellefler, söz konusu defterlerini kullanmaya başlamadan önce ve her halükarda mücbir sebebin sona erdiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde yeni defter tasdik ettirerek bu defterleri tutacaklardır. Bu kapsamda yapılan yeni defterlerin tasdiki işleminden, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarife hükümlerine göre noter harcı, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre her ne adla olursa olsun noterlik ücreti alınmayacaktır" hükmü yer almaktadır.
Tüm dosya kapsamı ile ilgili yasal düzenlenemelere göre; davanın süresi içerisinde açıldığı, meydana gelen deprem nedeniyle davacı bankanın 06/02/2023 tarihi itibariyle Mevlana Halit Mah. Urfa Bulvarı .....Apt. No: 59 Kayapınar/Diyarbakır adresinde faaliyet gösteren Dicle Şubesinde bulunan bir kısım defterlerin ve belgelerin zayi olduğu anlaşılmıştır. Bu sebeple TTK 82/7 maddesindeki şartlar oluştuğundan davanın kabulü ile; bilirkişi .....tarafından davacı tarafça sunulan bilgi ve belgeler ile listeler incelenmek suretiyle hazırlanan .....tarihli bilirkişi raporunda belirtilen toplam 946.008 adet belgenin TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi olduğunun tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE; .....tarihli bilirkişi ek raporunda belirtilen; Toplam 111 adet firma için basılmış çek karnesi belgelerinin, farklı banka müşterileri ile yapılmış çeşitli bankacılık işlemini içeren toplam 47.360 adet işlem dekontu belgelerinin, Farklı banka ticari müşterisi ile imzalanmış toplam 1596 adet Ticari Hizmet Sözleşmesi belgelerinin, Farklı banka bireysel müşterisi ile imzalanmış toplam 215 adet Bireysel Bankacılık Hizmet Sözleşmesi belgelerinin, Farklı banka müşterileri ile imzalanmış toplam 930 adet Kiralık Kasa Sözleşmesi belgelerinin, Kiralık kasa müşterilerinin kasaya giriş çıkış tarihlerini gösteren 602 adet Kiralık Kasa Ziyaret Kartonu belgelerinin, Toplam 31.894 adet nakit yönetimine ait ürüne ilişkin; 16 adet .....Business başvuru formu belgelerinin, 38 adet .....Sözleşmesi belgelerinin, 28787 adet fatura tanım formu belgelerinin, 26 adet firma tanım formu belgelerinin, 1 adet firma tanım formu+DBS sözleşmesi belgelerinin, 262 adet firma tanım formu+sözleşme belgelerinin, 248 adet HGS Talep formu belgelerinin, 2106 adet SGK Banka Değişiklik Taahhütnamesi belgelerinin, 116 adet SGK Otomatik Ödeme Taahhütnamesi belgelerinin, 2 adet TFS Satıcı Sözleşmesi belgelerinin, 292 adet Vergi Otomatik Ödeme Taahhütnamesi belgelerinin, çeşitli müşteri talimatları, belge ibrazı, işlem formları, dekont örnekleri, üçüncü şahıs dekont örnekleri, başvuru formları, bilgilendirme formları, imza kartonları, sigorta poliçeleri gibi çeşitli bankacılık işlemlerini içeren Toplam 317.344 adet belgenin, çeşitli müşteri talimatları, belge ibrazı, işlem formları, dekont örnekleri, sözleşme öncesi bilgilendirme formları, imza kartonları, sigorta poliçeleri gibi çeşitli bankacılık işlemlerini içeren Toplam 502.815 adet belgenin, Toplam 2152 adet bankaya iadesi edilmiş olan teminat mektubu bilgisi belgelerinin, 1390 adet Genel Kredi Sözleşmesi ve 2 adet Türev Ürün Çerçeve Sözleşmesi içeren Toplam 1392 adet belgenin, ticari müşterilerden alınan teminata ilişkin ipotek belgesi, resmi senet, sigorta poliçeleri, eş rızası belgeleri, araç satış sözleşmeleri, kasko, poliçe, ruhsat,nakit blokaj sözleşmeleri, temlik sözleşmesi, temlik teyitleri, temliğe konu faturalar, harcama taahhütnameleri, imza sirküleri içeren Toplam 1982 adet belgenin, Toplam 1486 adet açık krediye ait kredi sözleşmesi ve eki mahiyetindeki sair belgelerin, Toplam 2845 adet kapalı krediye ait kredi sözleşmesi ve eki mahiyetindeki sair belgelerin ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE, 2-.....tarihli bilirkişi ek raporunun kararın eki sayılmasına, 3-Alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL harcın düşümü ile eksik kalan 552,10 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad KAYDINA, 4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde , gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana İADESİNE Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim
Full & Egal Universal Law Academy