TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLLERİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 10/07/2023
KARAR TARİHİ:
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkili tarafından faturaya dayalı alacağın tahsili amacıyla davalı aleyhine Diyarbakır İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibinin davalının haksız itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ve takibin devamı ile takibe konu alacağın %20'sinden az olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
Davalı vekili, fatura içeriğinde belirtilen malların müvekkil şirkete teslim edilmediğini, teslime ilişkin ispat yükünün davacıda olduğunu, faturaya dayalı takibe itirazın iptali yada faturaya dayalı alacak davalarında davalı akdi ilişkiyi açıkça kabul etmemiş ise taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunduğunun ispat yükünün faturayı düzenleyen alacaklıda olduğunu, alacaklının düzenlediği faturadaki malların yada hizmetin karşı tarafa teslim edildiğini HMK 200. maddesinde belirtilen deliller ile ispat etmesi gerektiğini, faturanın tek başına taraflar arasındaki akdi ilişkinin belgesi sayılamayacağını beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Dosyaya sunulan deliller incelenmiş, uyuşmazlık konusu döneme ilişkin tarafların BA-BS formları ile Diyarbakır İcra Dairesinin .... esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, taraf vekillerine müvekkillerine ait ticari defterleri sunması veya bulunduğu yeri bildirmesi için kesin süre verilmiş, talimat yoluyla davacının ticari defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır.
Dava, faturaya dayalı başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Diyarbakır İcra Dairesinin ..... esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu ayehine muhtelif boya ve hırdavat malzemesi satışı karşılığı düzenlenen .....tarihli, ... nolu ve ... TL bedelli faturaya dayalı ... TL asıl alacak ve ... TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda ... TL'nın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının ödeme emrine karşı süresinde sunduğu itiraz dilekçesinde borca ve ferilerine itirazı üzerine icra dairesince takibin durdurulmasına karar verildiği, davacı tarafça eldeki itirazın iptali davasının 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, icra takibine dayanak yapılan faturaya konu ürünlerin davalıya teslim edilip edilmediği, temerrüdün gerçekleşip gerçekleşmediği, buradan varılacak sonuca göre davacının alacak ve işlemiş faiz talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarına ilişkindir.
Taraflar kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadır. İbrazı istenen belgenin ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı tarafta bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin varolduğu resmi bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olduğu taktirde mahkemece bu belgenin ibrazı için HMK 220/2 maddesi gereği kesin süre verilir. Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf verilen süre içerisinde ibraz etmez ve aynı süre içerisinde gerekçesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez yada belgenin elinde bulunduğunu inkar eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse mahkemece belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanına itibar edilebilir. (HMK 220/3)
Yukarıdaki açıklamalara göre ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeyle ilgili olduğu davalara ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerden olmakla birlikte ancak HMK 222. maddesindeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi ticari defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Zira tarafın ticari defterleri kanunda açıklandığı üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu taktirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı taktirde kendi defterlerinin davacı defterleriyle uyumlu olup olmadığının incelenmesinin engel olacağından sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır.
Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen defterlerini ibraz etmediği taktirde HMK 220/3 madde gereğince sunmaktan kaçındığı ticari defterlerindeki kayıtların karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğu kabul edilebilir. Aksinin kabulü durumunda karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkmaktadır ki, bu hususta HMK'daki açık düzenlemelere aykırı olacaktır.
Mahkememizce davalının borca itirazı nazara alınarak tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. Mahkememizce HMK 220/3 ve 222 ve devamı maddeleri uyarınca, davalı tarafa, karşı tarafın usulüne uygun tutulmuş ticari kayıtlarına itibar edileceği, davacının iddia ettiği hakkın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu kabul edilerek hüküm kurulacağı hususunda ihtar yapılmış, usulüne uygun tebligata ve verilen süreye rağmen davalı taraf, ticari defterlerini bilirkişi incelemesine esas olmak üzere sunmamıştır. Davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu içeriğine göre, davacının ticari defterlerinde .... tarihli ve .... TL bedelli fatura ile icra takibine ve davaya konu edilen .... tarihli .. TL bedelli faturanın ve bu faturalardan kaynaklı ... tarihinde toplam değeri ... TL olan iki adet çek alındığına ilişkin kayıt bulunduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan yargılama, toplanan deliller, aldırılan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından satış bedeli karışılığı düzenlenen fatura alacağına dayalı takip başlatılmıştır. Ticari defterlerin sunulması için taraflara usulüne uygun ihtarlar yapılmasına rağmen davalı taraf ticari defterleri sunmadığı gibi bulunduğu yeri de bildirmemiştir. 6100 sayılı HMK.'nun 222/3.maddesi gereğince davacının ticari defterleri delil niteliğine haizdir. Davacının ticari defterlerinde davalı adına düzenlenmiş ve takip ve dava konusu edilmeyen ... tarihli ve ... TL bedelli fatura ile takip ve dava konusu edilen ... tarihli ve ... TL bedelli faturanın ve ödemeye dair 2 adet toplamda .. TL bedeli çeke ilişkin kayıt bulunduğu anlaşılmaktadır. TBK.'nun 102/1 maddesine göre yapılan ödemenin öncelikle muaccel olan .... tarihli faturaya mahsup edilmesi gerekir. Kaldı ki davalı taraf, faturaya konu malin teslim edilmediğini savunmuş, bedelinin ödendiğine ilişkin bir savunma yapmamıştır. Davacı tarafın takibe ve davaya konu edilen fatura bedelini davalıdan talep edebileceğinin kabulü gerekir. Öte yandan, takipte önce davalının temerrüde düşürüldüğü davacı tarafından ispatlanamamıştır. Bu nedenle icra takibine konu edilen asıl alacak yönünden davanın kabulüne, işlemiş faiz talebinin reddine ve faturaya konu alacağın likit ve belirlenebilir olması karşısında davalı aleyhine kabul edilen asıl alacağın %si oranında hesaplanan icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, davalının Diyarbakır İcra Dairesinin ..... esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptaline, takibin ... asıl alacak ve takip talebinde belirtilen şartlarla devamına, işlemiş faize yönelik talebin REDDİNE,
2-Alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'si oranında hesaplanan .... TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken .... TL peşin harçtan, başlangıçta yatırılan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan ... TL başvuru harcı ile peşin harç olarak yatırılan ... TL olmak üzere toplamda ... TL'nın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından .,... TL tebligat ve posta gideri ile ... TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda ... TL yargılama giderinin, kabul red oranı dikkate alınarak, .... TL'lik kısmının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kalan ... TL yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine,
7-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 1.150,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
8-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul ve red oranı dikkate alınarak, 3.086,30 TL'lik kısmının davalıdan tahsili hazineye irad kaydına, bakiye kalan 33,70 TL'lik kısmın ise davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
9-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim