TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVALI :
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 02/10/2024
KARAR TARİHİ: 13/05/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalılardan ..... sevk ve idaresindeki .....Plakalı (üzerinde .....Plaka Takılı) araç .....tarihinde müvekkile ait .....plakalı araca fren mesafesini koruyamayarak çarpmış ve meydana gelen trafik kazasında müvekkilii .....ait araçta büyük çapta hasar oluşmuş ve dolayısıyla büyük çapta değer kaybı meydana geldiğini, öncelikle değer kaybının tahsili talebiyle Karayolları Trafik Kanunu Madde 97 kapsamında sigorta şirketine başvurulmuş olup davalı sigorta şirketi tarafından .....tarafımıza 102.158,72 -TL tutarında değer kaybı ödemesi yapıldığını, ancak sigorta şirketince ödenen bedel gerçek değer kaybının çok çok altında kalmakta olduğunu, dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00-TL Değer Kaybı ve şimdilik 1.000,00-TL Araç Hak Mahrumiyeti Bedeli olmak üzere toplam 2.000,00-TL'nin; .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; İlk olarak davaya ilişkin olarak husumet itirazında bulundukları, davacı vekili davalı olarak her ne kadar Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü'nü hasım göstererek davayı açmış ise de Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü'nün taraf ehliyeti olmaması sebebiyle açılan dava usulen reddedilmesi gerektiğini, yine davacı vekili kurumumuza ait araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu iddia etmekteyse de; tarafımızca kabulü mümkün olmadığını, bilindiği üzere tek başına kaza raporu kusur oranlarını belirlemede yeterli olmayıp konuya ilişkin uzman bilirkişi raporuna ihtiyaç duyulmakta olduğunu, kuruma ait araç sürücü .....(T.C.....) sevk ve idaresinde iken mezkur kaza meydana geldiğini, 2918 Sayılı Kara Yolları Trafik Kanun 85. maddesine göre; bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölmesine veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi, doğan zararlardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, buna göre dava konusu hasardan araç sürücü de mütelsilen sorumlu olduklarını, bu nedenle davanın Kuruma ait araç sürücü .....ihbar edilerek davaya katılımının sağlanmasını öncelikle davanın taraf ehliyeti yokluğu bakımından usulden reddine; davanın esasına girilmesi halinde ise öncelikle davanın kuruma ait araç sürücü .....ihbar edilerek davaya katılımının sağlanmasını, haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve karşı vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep ve beyan etmiştir.
Davalı .....vekili cevap dilekçesinde özetle; Açılan dava hukuka ve hakkaniyete aykırı talepler içerdiğinden davanın reddi gerekmektedir. Söz konusu trafik kazası, davacının kusurlu hareketinden dolayı meydana geldiği, davacı tali yola girmek için sinyalini yakmış ancak tali yola girmediği, bunun üzerine müvekkiline arkadan kendisine çarpması nedeniyle kaza meydana geldiği, kaza tespit tutanağının hatalı bir şekilde düzenlendiğini düşündüklerini, İşbu kazaya ilişkin tutulan tutanakta yalnızca müvekkiline kusur atfedilmesi hukuka aykırı olduğunu, nitekim kazanın meydana gelmesinde sebep olan olayda sürücü ani fren yaparak arkasında duran sürücü müvekkilinin gerekli önlemi almasına fırsat kalmadığını, bu sebeple kusur oranının yeniden tespit edilmesi gerektiğini, davacının haksız davasının reddini, mahkemeniz aksi kanaatte ise dava konusu kaza olayına ilişkin keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak kusur oranı, mahrumiyet ve değer kaybı bedelinin tespitini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu trafik kazasına karışan .....plakalı araç müvekkil şirket nezdinde .....sayılı ve .....- 24 vadeli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Trafik Sigorta Poliçesi ile sigortalıdır. Müvekkil şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğu kazanın poliçe vadesi içinde meydana gelmesi şartıyla poliçe teminat miktarı ile sınırlı olup değer kaybı bedeline ilişkin olarak davacı vekiline yapılan 102.158,72 TL’lik ödemenin mahsubuyla kaza tarihi itibariyle bakiye teminat limiti 17.841,28 TL olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkili şirketin sorumluluğu sigortalısının kusuru ve poliçe limiti ile sınırlı olduğundan kazanın oluşumunda kusur oranlarının tespiti gerektiğini, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı İç İşleri Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesinde belirttiği üze kaza sonrası davacının aracında meydana gelen hasar kurumlarına ait aracın sigorta poliçesi kapsamında karşılandığını, yine davacı vekili kurumumuza ait araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu iddia etmekteyse de; tarafımızca kabulü mümkün olmadığını, bilindiği üzere tek başına kaza raporu kusur oranlarını belirlemede yeterli olmayıp konuya ilişkin uzman bilirkişi raporuna ihtiyaç duyulmakta olduğunu, kuruma ait araç sürücü .....(T.C.....) sevk ve idaresinde iken mezkur kaza meydana geldiğini, davanın Kuruma ait araç sürücü .....ihbar edilerek davaya katılımının sağlanmasını davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER;
1-Arabuluculuk tutanağı; dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca .....dosya numarası ile .....tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.
2-Kaza tespit tutanağı; .....tarihinde düzenlenen kaza tespit tutanağında sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı ( üzerinde .....plaka takılı) aracıyla Mahabad Bulvarı istikametinden Diclekent Bulvarını takiben Mastfroş caddesi istikametine sağ şeritten seyir halindeyken 630 sokak kesişimine geldiğinde aracının ön kısımlarıyla; Diclekent Bulvarı üzerinden 630 sokak istikametine girmek için sağa döneceği sırada plakası alınamayan beyaz renk .....marka bir aracın çıkmasını bekleyen Sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı aracının arka kısımlarına çarpması sonucu iki araçlı yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğinin belirlendiği, tutanağın iki polis memuru tarafından imza altına alındığı anlaşılmıştır.
3-Sigorta Poliçesi: Davalı sigorta şirketi ile sigortalanan .....plakalı aracın .....-.....tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesi düzenlendiği ve teminat limitinin araç başına 120.000,00-TL olduğu anlaşılmaktadır.
4-Hasar Dosyası; Davacı tarafın başvurusu üzerine hasar dosyasını oluşturulduğu, davalı .....Sigorta Anonim Şirketinin dava konusu .....plakalı araç için davacı yana 102.158,72 TL değer kaybı ödemesi, .....tarihinde .....Sigorta A.Ş.'ye 17.481,28TL rücuen hasar ödemesi yapıldığı anlaşılmıştır.
5-Trafik ve Tramer kayıtları: Kazaya karışan .....plaka sayılı aracın Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğüne ait olduğu, .....plakalı aracın .....adına kayıtlı olduğu tramer kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden istenerek incelenmiştir.
6-Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan .....tarihli rapor: .....plakalı .....model .....modelindeki aracın .....tarihindeki kazalı fotoğrafları ile ekspertiz raporunda belirtilen, değişimi ve onarımı yapılan parçaların uyumlu olduğu, dava konusu .....plakalı otomobilin onarımının ekonomik olduğu, aracın kaza tarihi itibariyle (.....) kazadan önceki rayiç değerinin 1.504.000,00 TL olabileceği, aracın kaza tarihi itibariyle (.....) kazadan sonraki rayiç değerinin 1.207.000,00 TL olabileceği, dava konusu .....plakalı araçta .....tarihindeki kaza nedeniyle değer kaybının oluştuğu, kaza tarihi itibari ile değer kaybı (.....) fiyatının: 297.000,00 TL (İki Yüz Doksan Yedi Bin Türk Lirası) olabileceği, kaza tarihi itibariyle (.....) araç mahrumiyet (ikame araç) tazminat tutarının 21.600,00 TL olabileceği, davalı .....Sigorta Anonim Şirketinin dava konusu .....plakalı araç için 102.158,72 TL değer kaybı ödemesi yaptığı, .....kaza tarihi itibari ile değer kaybı ve araç ikame tazminatı olmak üzere toplam maddi kayıp miktarının 318.600,00 TL (Üç Yüz On Sekiz Bin Altı Yüz Türk Lirası) olabileceği, .....tarihli trafik kazasında .....plakalı araç sürücüsü .....%60 oranında kusurlu olduğu ve .....plakalı araç sürücüsü .....”un %100 oranında kusurlu olduğu durumda; davalı .....Sigorta Anonim Şirketinin toplam maddi kayıp tutarının %100'ünden sorumlu olması ve 102.158,72 TL ödediği miktarın toplam maddi kaybın %100'ü olan 318.600,00 TL'den mahsup edilmesi halinde kaza tarihi itibari ile (318.600,00-102.158,72 -216.441,28) 216.441,28 TL (İki Yüz On Altı Bin Dört Yüz Kırk Bir Türk Lirası Yirmi Sekiz Kuruş) daha ödeme yapması gerektiği kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
7-Davacı vekilinin .....tarihli ıslah dilekçesi: Davacı müvekkil lehine talep etmiş olduğumuz 1.000-TL olan değer kaybı taleplerini İçişleri Bakanlığı ve .....aleyhine 193.841,28 TL artırarak toplam 194.841,28 -TL, 1.000-TL olarak talep ettiğimiz araç mahrumiyet bedeli taleplerini İçişleri Bakanlığı ve .....aleyhine 20.600,00 TL artırarak toplam 21.600,00-TL olarak kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan İçişleri Bakanlığı ve .....yönünden müşterek ve müteselsil olarak tahsil edilmesi yönünde karar verilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.
DAVA; Davacı aracında meydana gelen hasara karşılık maddi zararının tahsili davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsü davalının kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu kaza nedeni ile değer kaybına uğrayıp uğramadığı ve davacının aracın onarımda iken ikame araç bedelini talep edip edemeyeceğinin tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.
Trafik kazası neticesinde oluşan zarar "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.Yargitay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi;Davacının gerçek zararının belirlenmesi için davacıya ait kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, daha önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğinin yitirilip yitirilmediği, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, öncelikle aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değeri ve onarım bedeli belirlenerek, belirlenen hasar bedeline göre aracın onarımının ekonomik olup olmayacağının tespiti için aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki değerinin karşılaştırılması, onarımı ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması, aracın pert-total kabul edilmesi halinde değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması, onarımının ekonomik olacağının kabulü halinde değer kaybı zararının aracın kaza tarihindeki ikinci el değeri ile onarımından sonraki ikinci el değeri arasındaki fark kadar olması nedeniyle değer kaybının bu şekilde tespit edilmesi, araç mahrumiyet bedelinin, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 09.12.2019 gün ve E:2017/5583, K:2019/11651 sayılı kararında belirtildiği üzere; aracın makul tamir süresi ile aynı vasıftaki aracın kiralanması için gerekli bedelin ne kadar olduğu belirlendikten sonra veyahut araç perte ayrılması gerekli ise yeni araç satın alıncaya kadar geçecek makul süre belirlendikten sonra davacının aracını kullanamadığı döneme ilişkin olarak bakım giderleri, amortisman vs. tasarruf ettiği miktarlar da düşülmek suretiyle hesaplanması hususlarında rapor düzenlenilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; .....tarihinde .....plakalı araç ile seyir halinde iken önünde seyir halinde olan davacıya ait .....plakalı aracın arka kısmından çarpması neticesinde trafik kazası meydana gelmiş olduğu, tarafların kazanın oluş şekline ilişkin bir itirazda bulunmadığı, olay oluşuna göre de; .....2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Madde 52/1-a kuralı ile 56/1-c kuralını ihlal ederek, 84/d Maddesinde yer alan asli kusurlardan (Arkadan çarpma) kurallarını ihlal ettiği; yüzde yüz (%100) kusurlu olduğu davacının ise kazanın oluşumunda kural ihlalinin olmadığı anlaşılmıştır.
Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere gerçek zararın bulunması için nisbi hesap yöntemine hesap yapılması gerekmekte olup mahkememizce bu yönteme uygun olarak alınan rapora göre davaya konu araçta kazanın hasar ile uyumlu olduğu, aracın onarım bedeli hesap edildiğinde kazadan önceki rayiç bedelinin 1.504.000TL kazadan sonra rayiç bedelinin 1.207.000TL olacağı buna göre de değer kaybının 297.000TL olacağı, makul araç onarım süresinin 12 gün olduğu ve dolayısı ile de araç mahrumiyet bedelinin 21.600,00TL olacağının belirlendiği anlaşılmış; mahkememizce alınan .....tarihli rapor mahkemece kurulan ara kararı karşılar nitelikte, raporun kaza tarihindeki rayiç bedel üzerinden hesaplama yapılarak gerçek zarar hesabı yapıldığı dolayısı ile de içtihatlara uygun ve denetime elverişli olduğu kanaati ile mahkememizce hükme esas alınmıştır.
Davalı İç İşleri Bakanlığı'nın kaza gerçekleştiğinde aracın maliki olmakla işleten sıfatı bulunmakla KTK hükümleri gereğince, davalı .....ise araç sürücüsü olmakla TBK haksız fiil hükümleri gereğince meydana gelen doğrudan ve dolaylı zararlardan kusuru oranında sorumlu olduğu ve davalı sigorta şirketinin ise kaza tarihindeki Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası limitleri ile sınırlı olarak doğrudan oluşan zararlardan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Aracın kaza tarihindeki teminat limitlerinin 120.000TL ile sınırlı olduğu, sigorta şirketi ile araç işletenenin, davalıya ait aracın kazaya mahal veren sürücüsünün kusuru oranında zararı üstlendiği, sürücünün ise kazada tam kusurlu olduğunun anlaşıldığı; davalı sigorta şirketinin davacı yana .....tarihinde 102.158,72TL değer kaybına ilişin ödeme yaptığı, hasar ödemesine ilişkin ise .....Sigorta A.Ş.'ye 17.841,28TL ödeme yapmış olduğu anlaşılmakla, davalı sigorta şirketinin teminat limitinin tüketilmiş olduğu, davacının işleten İç İşleri Bakanlığı ile sürücü .....ise bakiye değer kaybı tazminat talebi ile ikame araç bedelini talep edebileceği, davacının bedel artırım dilekçesi dikkate alındığında da davanın bu davalılar yönünden kabulüne karar vermek gerekmiştir. Faiz başlangıç tarihi açısından ise; Yargıtay kararlarında belirlendiği üzere haksız fiil hükümleri gereğince davalı işleten ve sürücünün kaza tarihinde temerrüde düşeceğinin belirtildiği anlaşılmakla kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren talep doğrultusunda yasal faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
A) Davacının değer kaybı talebi olan 194.841,28 -TL 'ye; kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar İçişleri Bakanlığı ve .....müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
B) Davacının ikame araç bedeli talebi olan 21.600,00 -TL 'ye; kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar İçişleri Bakanlığı ve .....müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
C) Davalı .....Sigorta yönünden açılan davanın teminat limiti tüketildiğinden reddine,
D) Davalı İl Emniyet Müdürlüğü yönünden karar verilmesine yer olmadığına,
2- Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen 216.441,28TL yönünden alınması gereken 14.785,10-TL harçtan, başlangıçta yatırılan 427,60TL peşin harç ile 3.663,00TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 10.694,50-TL harcın davalılar İçişleri Bakanlığı ve .....müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
3- Davacı tarafından yatırılan 427,60TL başvuru harcı, 427,60TL peşin harç ve 3.663,00TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 4.518,2-TL harcın davalılar İçişleri Bakanlığı ve .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4- Davacı tarafından yapıldığı anlaşılan 3.500TL Bilirkişi ücreti, 424,00TL Tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 3.924,00-TL yargılama giderinin davalılar İçişleri Bakanlığı ve .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5- Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta harar verilmesine yer olmadığına,
6-a) Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 34.630,60- TL'nin davalılar İçişleri Bakanlığı ve .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b) Davalı .....sigorta A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 2.000,00- TL'nin davacıdan davalıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider/delil avansının artan kısmın, karar kesinleştikten sonra HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca re'sen yatırana iadesine,
8- 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.800,00-TL arabulucu davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair davacı vekilinin, davalı İç İşleri Bakanlığı vekili ve davalı .....vekilinin yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda verilen karara karşı, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.
KatipHakim