TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLİ:
DAVALI :
VEKİLLERİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVALI :
DAVA: Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 21/10/2024
KARAR TARİHİ: 23/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .....tarihinde saat .....sıralarında .....kullanmış olduğu .....plakalı mobil .....iş makinesi müvekkili şirkete ait .....plakalı hyundai kamyona Hani ilçesi Diyarbakır ilinin .....alçık Mahlesi kavşağında çarpışma sonucunda çift taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, davalı sigorta şirketine müvekkili tarafından değer kaybınınorjinal parça (hasar onarım) bedelleri ve araç mahrumiyet tazminatının ödenmesi için yazılı müracaatta bulunulmuş ise de, davalı sigorta şirketi, değer kaybını ödemediğini, davacının aracında bilirkişi incelemesi sonucunda ortaya çıkacak olan araçta oluşan 10 TL değer kaybı, 10 TL hasar onarım bedeli ve 10 TL araç mahrumiyet tazminatının davalılardan faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen alınmasınan kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek reeskont - ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı Sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; .....plakalı araç müvekkili şirket nezdinde .....poliçe numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile .....- .....tarihleri arasında sigortalı olduğunu, Poliçeden dolayı maddi zararlara ilişkin teminat limiti kaza tarihi itibari ile araç başına 120.000,00-TL olduğunu, müvekkili sigorta şirketi tarafından davacıya ait aracın onarımı için .....tarihinde 120.000,00 TL hasar onarım bedeli ödemesi yapılmış ve yapılan ödemeyle birlikte poliçe limitinin dolduğunu, Poliçe limitinin dolmuş olması nedeniyle müvekkil sigorta şirketinin bakiye tazminat ödeme yükümlülüğü bulunmamakta olduğunu, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı .....Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafça ikame edilmiş olan işbu huzurdaki davanın belirsiz alacak olarak ikame edilmesi usule aykırı olup, hukuki yarar eksikliği sebebiyle işbu davanın usulden reddi gerektiğini, aynı zamanda "Dava Şartları", Mahkemenin uyuşmazlığın esasını inceleyebilmesi için varlığı veyahut yokluğu mutlaka gerekli olan şartların, bir başka ifade ile dava şartlarının sağlanmış olması, davanın esastan görülebilmesi için zaruri olduğunu, Eksper Raporu'nun kabulü anlamına gelmemekle birlikte, ilgili rapor kapsamında araçtaki hasar onarımlarının 255.171,60-TL olduğu düzenlendiğini, bu bakımdan .....işbu kazanın meydana geldiği tarihte ehil ve deneyimli bir sürücü olduğu, gerekli her türlü eğitimi aldığı, alkollü olmadığı dolayısıyla işbu kazanın .....kusuru dışında doğa olayları (mücbir sebep) kapsamında meydana gelmiş olduğu sarih olduğunu, öncelikle İşbu huzurdaki davanın Belirsiz Alacak Davası olarak ikame edilmesinin mümkün olmaması sebebiyle ve bu kapsamda HMK Madde 141'de düzenlenmiş olan "Dava Şartları"nı taşımaması sebebiyle öncelikle dava şartı noksanlığı sebebiyle usulden reddini, davacı tarafın haksız ve kötü niyetli olarak ikame etmiş olduğu davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER :
1-Mahkememizce makine mühendisi bilirkişisinden aldırılan raporda; .....tarihli trafik kazasında .....plakalı araç sürücüsü .....%25 oranında kusurlu olduğu ve .....plakalı araç sürücüsü .....%75 oranında kusurlu olduğu durumda; davalıların toplam maddi kayıp tutarının %75'inden sorumlu olması ve .....Sigorta Anonim Şirketinin ödediği 120.000,00 TL miktarın toplam maddi kaybın %75'i olan 289.875,00 TL'den mahsup edilmesi halinde kaza tarihi itibari ile (289.875,00-120.000,00-169.875,00) 169.875,00 TL (Yüz Altmış Dokuz Bin Sekiz Yüz Yetmiş Beş Türk Lirası) daha ödeme yapması gerektiği kanaatine varıldığı anlaşıldı.
2-Mahkememizce trafik bilirkişisinden aldırılan kusur raporunda; .....günü .....kullandığı .....plakalı araç ile .....”ın kullandığı .....plakalı iş makinasının karıştığı kazada; Kazalı/Davalı .....(Sürücü/06-00-11-1360 Plakalı iş makinasının %75 (yüzde/yüzde yetmiş beş) oranında “KUSURLU” olduğu, davalı .....Sigorta Anonim Şirketi'nin: .....plakalı iş makinasını kullanan sürücüye (.....) atfedilen (%75 “yüzde/yetmiş beş”) kusur oranında bahse konu trafik poliçe/teminatı (sözleşme şartları/teminat kapsamı ile sınırlı kalmak üzere) kapsamında dava konusu olay nedeniyle (doğan zarardan) sorumlu olduğu, davalı ...... Şti. .....Şubesi (İşleten/.....Plakalı iş makinası); 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 85. ve 86. maddeleri kapsamında davalı/kazalı sürücü .....ile birlikte “Müştereken Sorumluluk Yüklenilmesi veya Tazminat Miktarının İndirilmesi” mahkememiz takdirinde olduğunu, kazalı .....(Sürücü/.....): Trafik kazasında Yukarıda sayılan hususlar kapsamında %25 (yüzde/yüzde yirmi beş) oranında “KUSURLU” olduğu görüş ve kanaatine varıldığı anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile açılan tazminat davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu .....tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde davalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği, davacıya önceden yapılan bir ödemenin var olup olmadığı ve bundan kaynaklı değer kaybının ve araç mahrumiyet bedelinin doğup doğmadığı ve varsa miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, .....tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Öte yandan, tek bir olaya bağlı aynı haksız eylemden değişik hukuki nedenlerle sorumlu olanlardan her biri, 6098 sayılı TBK’nun 61 ve 62. md. maddeleri uyarınca, zarardan müteselsilen sorumludurlar. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri, 6098 sayılı BK’nun 162. maddesine göre, borcun tamamından sorumludurlar. Nitekim, 2918 sayılı KTK.nun 88/1. maddesinde, trafik kazası nedeniyle müteselsil sorumluluk öngörülmüştür. Davacı, zararlarını müştereken ve müteselsilen talep edebilecekleri gibi yasanın verdiği müteselsilen talep hakkından açıkça vazgeçerek her bir failin kusuru oranında da talepte bulunabilirler. ( Denizli BAM 4 HD 23/10/2025 tarih ve 2025/1413 Esas ve 2025/1744 Karar Sayılı kararı)
Araçta kaza sebebiyle oluşacak değer kaybı, aracın kaza sonrası onarımından sonraki değeri ile hasarsız değeri arasındaki farkı ifade eder (Yargıtay 17 HD 2016/966 E-2016/5728 K sayılı ilam). Anayasa Mahkemesi'nin 09/10/2020 tarihli 2019/40 E-2020/40 K sayılı ilamıyla, 2918 sayılı KTK 90 maddesinin 1. cümlesindeki '...ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda...' ibaresi ve 2. cümlesindeki ''...ve genel şartlarda...'' ibaresi iptal edilip, yürürlüğü durdurulmuş olduğu, 7327 sayılı Kanun 18 maddesi ile .....tarihinde, 2918 sayılı KTK 90/1 maddesi 1. cümlesinden sonra eklenen ''a)Değer kaybı tazminatı, aracın; piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak'' ibaresi de göz önüne alındığında değer kaybının bu kriterlere göre hesaplanacağı, başka bir ifade ile aracın kaza öncesi rayiç değeri ile onarım sonrası rayiç değeri arasındaki fark, kaza sonucu oluşan değer kaybıdır. Bu zarar kalemi, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır (Yargıtay 4 HD 2021/21252 E- 2022/5913 K sayılı ilam).
Araç mahrumiyet bedeli ise ihtiyaçları için aracı kullanamamaktan doğan bu süre içinde davacının aynı nitelikteki araç için (ikame araç) ödemesi gereken bedeldir (Yargıtay 17 HD 2016/2072 E- 2018/11712 K sayılı ilam).
Davaya konu kaza .....tarihinde gerçekleşmiş olup davacıya ait bulunan .....plaka sayılı kamyon vasıflı araç ile davalı .....kullandığı .....plaka sayılı iş makinesi vasfındaki aracın çarpışması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, kaza tespit tutanağının kolluk tarafından hazırlandığı ve her iki sürücüye de kusur izafe edildiği, davacının aracına ilişkin SBGM kayıtları ile hasar dosyası kayıtları dosya arasına alındıktan sonra dosya hasar bedeli ve değer kaybı tazminat taleplerine ilişkin olarak makine mühendisi bilirkişiye kusur yönünden ise kusur bilirkişisine tevdii edildiği; kusur yönünden dosya arasına sunulan .....tarihli kusur raporunda davalılarca cevap dilekçesinde ileri sürülen hava şartlarının da etraflıca tartışılarak tespitler yapıldığı, buna göre zeminin ıslak ve nemli olduğu, gündüz ve havanın da sisli olduğu, bu durumun mücbir sebep sayılacak hallerden olmadığı, davalının bu sebeple sürüş güvenliği yönünden gerekli tedbirleri almadığı, seyir sırasında yola yeteri kadar dikkat ve özen göstermediği tespiti ile % 75 kusurlu bulunduğu; davacının ise hızını mahal şartlarına uygun şekilde azaltmadığı gerekçesiyle % 25 kusurlu bulunduğu kusura ilişkin belirlemelerin kaza tespit tutanağı ile uyumlu olduğu, havanın sisli olmasının taraflara tek başına mücbir sebep gibi bir hak tanımayacağı anlaşılmakla kusura ilişkin itirazların reddi ile ilgili raporun hükme esas alınmasına karar verilmiştir.
Bundan başka makine mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan .....tarihli rapor ile aracın geçirmiş olduğu kaza sonucunda ağır hasarlı/ pert olduğu pert olması nedeniyle değer kaybı talep edilemeyeceği, araç mahrumiyet bedelinin 37.500,00 TL olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından poliçe teminat tutarının üst limiti olan 120.000,00 TL kadar ödeme yapıldığı bu sebeple sigorta şirketinin herhangi bir sorumluluğunun kalmadığının tespit edildiği görülmüştür.
Gerçekten de sigorta şirketi yönünden hem değer kaybı hem araç mahrumiyet bedeli müşterek müteselsil sıfatı ile dava dilekçesinde talepte bulunulduğu görülse de poliçe teminat limiti olan 120.000,00 TL nin tamamının ödenmiş olması, araçta değer kaybı oluşmaması ile araç mahrumiyet bedelinin dolaylı zararlardan olup poliçe teminat limitine her türlü dahil olmaması nedeniyle sigorta şirketi yönünden davanın reddi gerekmiştir.Diğer davalılar yönünden ise davacı vekilince .....tarihinde dosya arasına sunulan ıslah talebi ile yalnız araç mahrumiyet bedeli yönünden davanın ıslah edildiği görülmüş olup ıslah talebine konu tutar için yalnız işleten ve sürücü yönünden davanın ıslah edildiği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
Mahkememizce yalnız araç mahrumiyet bedeli yönünden dava kabul edilmiş ve değer kaybı talebi yönünden dava reddedilmişse de sehven hüküm fıkrasının 2-a hükmünde değer kaybı talebinin kabulüne ilişkin hüküm tesis edildiği anlaşılmış olup hüküm ile gerekçeli karar arasında çelişki doğmaması açısından düzeltme yapılmamıştır. Ancak 1 nolu hüküm fıkrasında araç mahrumiyet bedeli ile ikame araç bedelleri aynı anlamda olup sehven iki kez yazılmış olduğu gözetilerek "ikame araç bedeli" ne ilişkin kısım hükümden çıkarılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,
1-Davalı Sigorta şirketi yönünden; değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli talepleri yönünden ayrı ayrı reddine,
2-Davanın .....Şirketi ile diğer davalı .....yönünden ise;
a- Değer kaybı talebi yönünden; taleple bağlı kalınmak sureti ile 10 TL bedelin davalı .....Şubesi ile diğer davalı .....kaza tarihi olan .....tarihi itibariyle ticari avans faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b- Araç mahrumiyet bedeli yönünden; 28.125,00 TL bedelin davalı .....Limited Şirketi .....Şubesi ile diğer davalı .....kaza tarihi olan .....tarihi itibariyle ticari avans faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3-Kabul edilen 28.125,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 1.921,90 TL karar ve ilam harcının davalı .....Şubesi ile diğer davalı .....müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacının karşıladığı 1.642,50 TL tebligat gideri, 6.950,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.592,50 TL yargılama giderinin davalı .....Şirketi .....Şubesi ile diğer davalı .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalıların karşıladığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 28.125,00 TL üzerinden takdir edilen 28.125,00 TL vekalet ücretinin davalı .....Şirketi .....Şubesi ile diğer davalı .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı sigorta şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 30 TL( ıslah edilmediği için) üzerinden takdir edilen 30,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı sigorta şirketine verilmesine,
Dair; Davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda dava değeri itibariyle 2024 yılı İstinaf sınırı altında kaldığından istinaf yolu KAPALI VE KESİN olmak üzere karar verildi.
KatipHakim