TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 26/04/2024
KARAR TARİHİ : 10/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ... (Tc No: ...) adlı özel güvenlik işçisi, müvekkili kurumun özel güvenlik işlerini üstlenen alt işverenler bünyesinde ...-... tarihleri arasında çalışmakta iken, çalışmış olduğu işyerinin tasfiye edilmesinden dolayı son çalışma döneminde dava dışı işçiyi istihdam eden en son yüklenici olan davalı firmalara iadesi yapılmış ve davalı yüklenici firmalar tarafından da iş akdi sona erdirildiğini, dava dışı ... (Tc No: ...) tarafından Bismil Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla açılan işe iade davasında verilen işe iade kararı verildiği, Yine Dava dışı işçi vekili tarafından açılan işe iade davasında verilen işe iade kararında 4 hüküm altına alınan işe başlatmama tazminatı için de Bismil İcra Müdürlüğü'nün ... dosyasıyla icra takibi açılmış, müvekkil kurum tarafından ilgili icra dosyasına ... tarihinde 14.181,75 TL ödeme yapıldığını, Dava dışı işçi ... (Tc No: ...) en son sözleşmesel çalışma dönemini ... tarihleri arasında davalılar ... Güv. Dan. Eğt. Alarm Cihazları Ltd. Şti. ve ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic.Ltd.Şti. tarafından oluşturulan iş ortaklığı bünyesinde Müvekkil İdare ile ilgili firmalar arasında imzalanan sözleşmeye istinaden çalışmış olduğunu, Dava dışı ... (Tc No: ...) bünyesinde çalıştığı firmalar tarafından kurum güvenlik hizmetini yerine getirmek üzere görevlendirildiği tespit edildiğini, dava dışı işçi tarafından kesinleşen işe iade kararında hüküm altına alınan boşta geçen süre ücreti, mahkeme vekalet ücreti ve yargılama gideri alacaklarının icrası kapsamında açılan Bismil İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına müvekkil kurum tarafından yapılan 15.287,42 TL ödemenin, ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkili kuruma ödenmesini dava dışı işçi tarafından kesinleşen işe iade kararında hüküm altına alınan işe başlatmama tazminatı alacağının icrası kapsamında açılan Bismil İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına müvekkil kurum tarafından yapılan 14.181,75 TL ödemenin, ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkil kuruma ödenmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkili kuruma ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıların cevap dilekçesi sunmamış olduğu anlaşılmıştır.
GEREKÇE;
1- Arabuluculuk tutanağı; Dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca ... dosya numarası ile ... tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.
2- SGK yazı cevabı ; Dava dilekçesi ekinde yer alan dava dışı ...'e ait hizmet cetveli, işyeri ünvan listesi ve hizmet cetveli uyarınca bu kişinin davalı bünyesinde ...-... tarihleri arasında çalışmasının olduğu, SGK işten çıkış bildirgesi uyarınca iş aktinin kod. 18 (4a işinin sona ermesi) nedeni ile sona erdiği, anlaşılmıştır.
3-Mahkememizce Aktüerya bilirkişisinden aldırılan ... tarihli rapor; Muhtelif tarihler arasında davalılar ile dava dışı işverenlere bağlı olarak çalışan dava dışı işçiye davacı tarafından ödenen işe başlatmama tazminatı, boşta geçen süre ücreti ve yargılama giderlerinden davalıların sorumluluk oranlarının ne miktarda olduğu ve söz konusu alacağın davalılardan rücuan tahsiline ilişkin hesaplama yapıldığı, Diyarbakır BAM ... HD ... Esas ve ... karar numarasıyla işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti bakımından davalıların müşterek ve müteselsil sorumluluğuna hükmetmiş olduğu, takdiri sayın mahkemede olmak üzere, dava dışı işçinin hizmet dökümü ve işe iade dosyası birlikte incelendiğinde hizmet dökümünde geçen son işverenin Has İş Ortaklığını oluşturan davalılar ... Güvenlik Danş. Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti ile ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti. olduğundan davaya konu alacaklardan davalılar sorumlu olduğu, dava dosyasına sunulan mahkeme kararı, icra dosyası ve ödeme belgelerine göre davacı tarafından dava dışı işçiye Bismil İcra Müdürlüğünün ... esaslı icra takip dosyası nedeniyle ... tarihinde 15.287,42 TL, Bismil İcra Müdürlüğünün ... esaslı icra takip nedeniyle ... tarihinde 14.181,75 TL ödeme yapıldığı, davacı tarafından dava dışı işçiye, işe iade istemli açılan tespit davası nedeniyle ödediği toplam miktarın 29.469,17 TL olduğu, son işveren olan davalıların müşterek ve müteselsil sorumlu olduğu kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.
4-Bismil ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas ve ... Karar sayılı kararı; İşbu davanın süresinde açıldığı davacının davalı şirket nezdinde, davalı TMO'ya bağlı işyerinde çalıştığı, davalının davacının istifa ettiğini veya iş akdine geçerli nedenle son verdiğini ispat edemediği, davalı işveren, iş akdinin hangi nedenle feshedildiğini açık ve kesin bir şekilde davacı işçiye belirtmediği, iş akdinin feshi haklı ya da geçerli bir nedene dayanmadığından ve fesih sebebinin açık ve kesin bir şekilde belirtilmemiş olması da başlı başına feshin geçersizliği sonucunu doğuracağı, İş Kanunu'nun 25/2 maddesinde yer alan şartların gerçekleştiğinin iddia ve ispat edilemediği anlaşılmakla, davanın kabulü ile işe iadenin mali sonuçlarından davalı işverenin sorumlu tutulmasına, karar verildiği anlaşılmıştır.
Eldeki dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi kapsamında davalı alt işveren nezdinde çalıştırılan dava dışı işçiye davacı üst işveren tarafından ödenen işçilik alacaklarının davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Dava dosyasında davacı ilgili yasal mevzuat gereğince hizmet alım ihale yöntemi ile davalı ile aralarında kurulan sözleşme uyarınca davacıya personel temin etmiştir. Konu İş Hukuku Açısından incelendiğinde Yargıtayın içtihatları gereği, işçinin asıl işverenden alınan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerlerinde ara vermeden çalışması halinde sorunun iş yeri devri kuralarına göre çözülmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Davacının (alt işveren) sorumluluğu, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinden kaynaklanmaktadır. Şöyle ki; “...Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundar sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmünü haizdir.
Davalıların (alt işveren) müteselsil sorumluluğu ise, iş yeri devri kapsamından doğmaktadır. İş yeri devir kurallarına göre, alt işveren kendisinden önceki yükleniciden devraldığı işçilerin iş sözleşmelerini ve o ana kadar doğmuş olan işçilik hakları ile birlikte devralmış sayılmaktadır. İş bu sorumluluk kanundan doğan birlikte sorumluluk halidir. Davacı taraf, kanundan doğan müteselsil sorumluluğu gereği olarak, alt işveren sıfatıyla dava dışı işçiye, mahkeme ilamında yer alan işçilik alacaklarını ödemiştir. İş hukuku ilkelerine göre işverenler işçiye karşı birlikte sorumluluk esasına göre sorumlu olsalar ve bu sorumluluk kanundan doğan, kamu düzeninden olan bir sorumluluk olsa dahi, bu sorumluluk dış ilişkiyi ilgilendirir bir durumdur. İç ilişkide ise, işverenler sorumluluk esasını, genel olarak kanuna, ahlaka, kamu düzenine aykırı olmamak şartıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde düzenleyebilirler. Tam bu noktada, işverenler arasında yapılmış sözleşme veya ihale, teknik şartname, tip sözleşme hükümlerine bakmakta yarar olacaktır. Keza uygulamada işverenler (özellikle ihale yoluyla hizmet alımı yapan kuruluşlar) rücu ilişkisini sorumluluk esasını iç ilişkide bu yöntemler ile belirlemektedirler. “İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümlerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmeli: ” (Yargıtay 13. HD., 25.02.2014, E. 2013/23685 ve K. 2014/5067) Dış ilişkide hali yasadan kaynaklandığı halde iç ilişkide sorumluluk hali öncelikle iç ilişkinin tarafları arasındaki sözleşmelere göre belirlenmektedir. "...davalı alt işverenlerin basiretli tüccar gibi davranarak, çalıştırdıkları işçilerin fili işçilik halkları dışında sair tazminat ve haklarından sorumlu olacaklarını ve ihale makamı idare ile imzaladıkları sözleşme içeriği yukarıdaki maddelerde yer alan *ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümlerini - hizmet personelinin her türlü kanuni alacak haklarının eksiksiz yerine getirilmesi” kavramlarını bilecek durumda oldukları göz önüne alındığında davacı kurum tarafından dava dışı işçiye ödenmiş olan kıdem tazminatı alacağına ilişkin ödemelerin alt işveren davalı şirketlerden rücu-en talep edebileceği değerlendirilmektedir... ” (YHGK E.2004/11-254 ve K.2004/295)
Mahkememizce yapılan değerlendirmede; dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve alınan raporda dava dışı işçi ...'in hizmet dökümü ve işe iade dosyası birlikte incelendiğinde hizmet dökümünde geçen son işverenin İş Ortaklığını oluşturan davalılar ... Güvenlik Danş. Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Tic. Ltd. Şti ile ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti. olduğundan davaya konu alacaklardan davalılar sorumlu olduğu, dava dosyasına sunulan mahkeme kararı, icra dosyası ve ödeme belgelerine göre davacı tarafından dava dışı işçiye Bismil İcra Müdürlüğünün ... esaslı icra takip dosyası nedeniyle ... tarihinde 15.287,42 TL, Bismil İcra Müdürlüğünün ... esaslı icra takip nedeniyle ... tarihinde 14.181,75 TL ödeme yapıldığı, davacı tarafından dava dışı işçiye, işe iade istemli açılan tespit davası nedeniyle ödediği toplam miktarın 29.469,17 TL olduğun belirtilmiş ve hesaplamanın dosya kapsamına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Neticeten dosyada bulunan hizmet sözleşmeleri uyarınca dava dışı işçinin davalı şirketler nezdinde çalışırken iş akdinin sonlandırıldığı ve yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşen ve dava dışı işçiye ödenen işe iade tazminat kalemlerinden oluşan miktardan son işverenin sorumlu olduğu, son işverenin de davalıların oluşturduğu iş ortaklığı olduğu, bilirkişi raporunda belirtilen miktarın hükme esas alındığı anlaşılmakla davanın kabulü kararı verilmesi gerekmiştir..
Öte yandan, davacı ve davalılar tacir olup dava konusu alacak tarafların ticari işletmesi ile ilgili olduğundan dava konusu alacak için ticari (avans) faizine hükmedilmiştir. (Bkz. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 07/03/2022 tarihli ve 2021/2019 E. 2022/1183 K. sayılı kararı). Faiz başlangıç tarihi açısından ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi gereğince muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. Somut olayda, ödemeye dayanak yapılan dava dışı işçinin Bismil ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas ve ... Karar sayılı karar sayılı dosyasında davalıların da yer aldığı anlaşılmakla ödeme tarihlerinde alacağın muaccel olduğuna kanaat getirilmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın kabulü ile; 29.469,17 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine; alacağın 15.287,42 TL sine ... tarihinden itibaren, 14.181,75 TLsine ise ... tarihinden itibaren avans faiz işletilmesine,
2- Harçlar Kanunu gereğince kabul edilen miktar yönünden alınması gereken 2.013,03-TL harçtan 503,26-TL peşin harcın mahsubu ile 1.509,77-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
3- Davacı tarafından yatırılan 503,26-TL peşin harç ve 427,60-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 930,86-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4- Davacı tarafından yapıldığı anlaşılan 2.200,00-TL Bilirkişi ücreti, 480,00-TL Tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 2.680,00-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak alınarak davacıya verilmesine,
5- Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta harar verilmesine yer olmadığına,
6- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 29.469,17- TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider/delil avansının artan kısmın, karar kesinleştikten sonra HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca re'sen yatırana iadesine,
8- 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen iki taraf için iki saatlik ücret tutarı karşılığı olan 3.800,00-TL arabulucu ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, verilen karara karşı, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim