T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Alacak-Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 10/06/2024
KARAR TARİHİ : 27/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan alacak-tazminat (ticari satımdan kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Merkezi Kanada’da bulunan ....., ....., ....., ........., adresinde mukim .....unvanlı müvekkili şirketin, köpeklere yönelik doğal içerikli ek gıdalar satışı yapan bir ticari işletme olduğunu, müvekkil şirketin, Kanada dışındaki diğer ülkelerden de ürün alıp sattığını ve dünyanın birçok noktasında faaliyet gösterdiğini, .....tarihinde Müvekkil Şirketin, 3700 kg ürün için toplam 154.100,00.-USD'nin ödenmesine yönelik olarak düzenlenen .....tarih ve .....numaralı bir sipariş formunu davalı .....Gıda Ürünleri İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ilettiğini, müvekkili şirket tarafından düzenlenen sipariş formunda sipariş verilen ürünlerin ödeme şekli olarak, 154.100,00 USD'nin %25'i ön ödeme, %25'i mallar yüklendiğinde ve kalan %50'sinin ise ürünler teslim edildikten sonra ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davalı şirketin, .....tarihinde müvekkili şirket yetkilisine Whatsapp üzerinden sipariş edilen ürünlerin ücretinin %25'ine denk gelen kısım için yapılacak ön ödemeyi daha erken yapıp yapamayacağını sorduğunu, bunun üzerine müvekkili şirket yetkilisi ....., aynı tarihte başta kararlaştırılan ilk sözleşmeye yönelik 3700 kg ürün için %25'lik ön ödeme tutarı olan 38.525,00.-USD'yi davalı şirket'e gönderdiğini, davalı şirketin, .....tarihinde yeniden müvekkili şirket yetkilisi .....ulaşarak şirkette nakit para sıkıntısı çekmeleri sebebiyle ilk sözleşmenin ikinci taksiti olan ve mallar yüklendiğinde yapılması karalaştırılan %25 oranındaki ikinci ödemenin daha erken gönderip gönderemeyeceğini sorduğunu, müvekkil şirket yetkilisi .....sipariş ettiği ürünleri en kısa sürede teslim almak maksadıyla davalı şirketin bu talebini kabul ettiğini ve .....tarihinde ilk sözleşmenin ikinci taksiti olan 38.525,00.-USD'yi davalı şirket'e kararlaştırılan süreden önce gönderdiğini, bu vesileyle toplam sipariş tutarı olan 154.100,00.- USD'nin %50'sinin müvekkili şirket tarafından peşinen ödendiğini, müvekkil şirket yetkilisi ....., sipariş edilen ürünlerin tahmini teslimat tarihini sorduğunu ve davalı şirket tarafından .....tarihinde, ürünlerin tahmini yükleme tarihinin .....olacağını belirttiğini, taraflar arasındaki satım anlaşmasının seyrinin davalı şirketin .....tarihindeki mesajı ile değiştiğini, .....tarihinde davalı şirketin bir iş kazası sonucunda şirkette soruşturma başladığını ve fabrikada çalışan işçilerin işi bırakması sonucunda üretim konusunda sıkıntı yaşadıklarını belirttiğini, davalı şirket tarafından .....tarihinde gönderilen mesajda işçi eksiği sebebiyle üretimin yavaşladığını, müvekkili şirket tarafından ilk iki taksit olarak toplam 77.050 USD ödeme yapıldığını ve bu meblağa tekabül eden ürün miktarının 1850 KG olması sebebiyle müvekkil şirkete bu miktarda ürün gönderebileceklerini beyan ederek, anlaşmayı tek taraflı olarak değiştirdiklerini, müvekkili şirket yetkilisi ....., tek taraflı olarak anlaşmanın şartlarının değiştirilmesini kabul etmek zorunda olmadığı halde, taraflar arasındaki anlaşmayı ayakta tutmak ve sipariş ettiği malların hiç olmazsa peşin ödediği kısmını teslim alabilmek için bu değişikliğe rıza gösterdiğini, bu doğrultuda peşin ödenen ilk iki taksite tekabül eden miktardaki ürünlere yönelik revize edilmiş yeni bir proforma fatura düzenlendiğini, .....tarihi itibariyle sipariş tarihi üzerinden yaklaşık 3 ay geçmiş olması ve ürünlerin teslim teslimatına ilişkin hala bir aksiyon alınmaması nedeniyle müvekkili şirket tarafından davalı şirket’e ürünlerin teslimatının 1 hafta içerisinde gerçekleşmemesi durumunda para iadesinin yapılmasına ilişkin bir talebin iletildiğini, davalı şirketin söz konusu ürünlerin teslimatını üretimin durması sebebiyle yapılamadığını belirttiğini, .....tarihinde tekrar davalı şirket ile iletişime geçerek teslimatın yapılamaması halinde ödenen ücretin iadesinin gerektiğini belirttiğini, davalı şirket tarafından tüm tutarın iade edileceğinin bildirildiğini ancak iadenin hiçbir zaman gerçekleşmediğini, müvekkil şirket yetkilisinin iadenin gerçekleşmemesi durumunda yasal yollara başvuracağını bildirdiğini, davalı şirketin bir çok kez ürünlerin hazır olduğunu bildirdiğini, ancak ürünlerin teslim edilmediğini ve iadenin gerçekleşmediğini, müvekkili şirketin en azından hazır olduğu iddia edilen ürünlerin teslimatının gerçekleşmesini istediğini, taraflar .....tarihinde taraflar ZOOM isimli uygulamayı kullanarak bir toplantı düzenlediklerini, toplantı sonucunda müvekkili şirket yetkilisi ....., davalının ürünlerini teslim edebilmesini kolaylaştırmak adına Türkiye'de .....isminde bir ifa yardımcısı ile anlaşabileceğini, teslimatın anlaşılan ifa yardımcısı aracılığı ile yapılabileceğini bildirdiğini, belirlenen ifa yardımcısı ile Davalı Şirket Yetkilisi .....arkadaş olduklarının ortaya çıktığını ve teslimatın bu şekilde yapılması hususunda tarafların mutabık kaldıklarını, davalı şirketin, .....tarihinde anlaşmaya konu ürünleri müvekkili şirkete teslim etmesi için .....isimli şahsa teslim ettiğini, Türkiye'den gönderilen ürünlerin .....tarihinde müvekkili şirket tarafından Kanada'da teslim alındığını, ancak gönderilen ürünlerde anlaşılan miktar üzerinden 742 KG ürünün eksik teslim edildiğini, davalı şirketin teslim yükümlülüğünü işbu teslimat özelinde eksik ifa ettiğini, açıklanan nedenlerle, .....tarihli, .....numaralı proforma faturada yer alan ancak teslim edilmeyen mallar için yapılan 31.082 Amerikan Dolarının ödeme tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının Amerikan Doları bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte yabancı para cinsinden müvekkile iadesi ve şimdilik sözleşmenin ihlali sebebiyle mahrum kalınan kar için şimdilik 25.000 Amerikan Doları tazminatın müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılara usulüne uygun tebligat yapılmış, ancak cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DEĞERLENDİRME :
Dava ödenen sipariş avansı nedeni ile alacak ve malların eksik teslim edilmesi için yoksun kalınan kar zararı için tazminat davasıdır.
Taraflar arasındaki ihtilafın; taraflar arasında satış sözleşmesinin kurulup kurulmadığı, kurulduğunun tespiti halinde; sözleşme nedeni ile davacı yanın peşin ödeme yapıp yapmadığı, davalı yanca kararlaştırılan ürünlerin davacı yana eksiksiz teslim edilip edilmediği, eksik teslim var ise bunun tespiti ve miktarının belirlenmesi, buradan varılacak sonuca göre de eksik teslim edilen malların bedelinin tespiti ve davacı yana iadesi ile davacı yanın mahrum kalınan kar talebi şartlarının oluşup oluşup oluşmadığının tespiti ve miktarının belirlenmesi ve tahsiline ilişkindir.
Davacı ile davalı şirket arasında 3700 kg ürünün 154.100,00.-USD karşılığında satın alınmasına ilişkin anlaşma yapılmıştır. Anlaşmaya göre, sipariş formunda sipariş verilen ürünlerin ödeme şekli olarak, 154.100,00.-USD'nin %25'i ön ödeme, %25'i mallar yüklendiğinde ve kalan %50'sinin ise ürünler teslim edildikten sonra ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davalı tarafın erken ödeme isteği üzerine 38.525,00.-USD tutarlı ilk iki ödemenin .....ve .....tarihlerinde yapıldığı, ödeme belgelerinin davacı tarafça sunulduğu, taraflar arasında yapılan elektronik posta yazışmalarında da bu hususun teyit edildiği; .....tarihinde davalı şirketin üretim konusunda sıkıntı yaşadıklarını belirttiği, ödemesi yapılan 77.050,00.-USD meblağa tekabül eden ürün miktarı olan 1850 kg miktarında ürün gönderebileceklerini beyan ederek, anlaşmayı revize ettikleri, davacı şirket yetkilisinin de revizeyi kabul ettiği; ödemesi yapılan 77.050,00.-USD karşılığında davalı şirket tarafından davacıya 45.968,00.-USD tutarında mal gönderildiği, mal bedelinin ve geri ödenmesi gereken tutarın taraflar arasında müzakere edildiği, davalının sipariş avansı olarak alınan ve karşılığında mal gönderilmeyen 31.082,00.-USD bedeli davacı şirkete iade etmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, taraflar arasında yapılan yazışmalar, ve ödeme belgeleri hep birlikte değerlendirildiğinde:
Davacının teslim edilmeyen mallar için açtığı 31.082,00.-USD tutarlı dava bakımından; davacı tarafından davalıya ödenen 77.050,00.-USD karşılığında davalı şirket tarafından davacıya 45.968,00.-USD tutarında mal gönderildiği, mal bedelinin ve geri ödenmesi gereken tutarın taraflar arasında müzakere edildiği, davalının sipariş avansı olarak alınan ve karşılığında mal gönderilmeyen 31.082,00.-USD bedeli davacı şirkete iade etmesi gerektiği anlaşılmakla; 31.082,00.-USD alacağın ödeme tarihi olan .....tarihinden itibaren, değişen oranlarda Devlet Bankalarının USD cinsi mevduat için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
Davacının mahrum kalınan kâr için açtığı 25.000,00.-USD tutarlı dava bakımından; davacının bu talebi için herhangi bir delil sunmadığı, sadece muhtemel kâr tablosu içerikli tablo sunduğu, gönderilmeyen mallar için başka mal temin edip etmediğini açıklamadığı, bu talep bakımından davasını ispat edemediği anlaşılmakla, davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve Yönetmeliğin 26/2. maddesi hükmü uyarınca, arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması, bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle, 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin, 1.604,79.-TL'sinin davacıdan, 1.995,21.-TL'sinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.
Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE;
a)Davacının teslim edilmeyen mallar için açtığı 31.082,00.-USD tutarlı davanın KABULÜNE, 31.082,00.-USD alacağın ödeme tarihi olan .....tarihinden itibaren, değişen oranlarda Devlet Bankalarının USD cinsi mevduat için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
b)Davacının mahrum kalınan kâr talebinin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken (31.082,00.-USD x 10.06.2024 tarihli Merkez Bankası Efektif Satış 32.4769.-TL) 68.955,32.-TL harçtan, peşin alınan 31.592,84.-TL harcın mahsubu ile bakiye 37.362,48.-TL karar ve ilam harcının, davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 1.560,00.-TL arabuluculuk ücretinin; 1.604,79.-TL'sinin davacıdan, 1.995,21.-TL'sinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan 427,60.-TL başvurma harcı ve 31.592,84.-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 586,50.-TL tebligat, posta ve müzekkere giderinden; kabul ve ret oranına göre, 325,05.-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan 261,45.-TL kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 153.322,58.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/4 maddesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 125.669,15.-TL vekâlet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
9-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Başkan Üye Üye Katip