T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLLERİ:
DAVALI :
VEKİLLERİ:
DAVA: İtirazın İptali (İş Makenesi Kiralama Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 16/06/2021
KARAR TARİHİ: 11/09/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (İş Makenesi Kiralama Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında imzalanan .....tarihli iş makinesi kiralama sözleşmesi gereğince müvekkil tarafından iş makinesinin operatörü ile birlikte işin yapıldığı yere gönderildiğini ve iş makinesinin 33 gün boyunca davalıya ait işte çalıştığını, işin bitiminden sonra müvekkili tarafından toplam iş bedeli olarak .....TL'lik fatura düzenlediğini, davalı tarafından sözleşmede kararlaştırılan ücretin bir kısmı ödenmiş ise de bakiye kalan kısmın ödenmediğini, alacağın tahsili amacıyla Diyarbakır İcra Dairesinin .....esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibinin davalının haksız itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ve takibin devamı ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
Davalı vekili, davacı tarafın sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğini, kiralanan makinenin çalışmaya başladığı ilk gün arıza verdiğini, iş makinesi sağlam bir şekilde teslim edilmediğinden bir çok olayın vuku bulduğunu, bu nedenle işin uzadığını ve aracın belli bir süre çalışamadığını, bu sebeple yaklaşık 10 gün boyunca akşamları da çalışma yapıldığını, bazen yarım saat, bazen 1 saat ve bazen de 3-4 saat fazla mesai şeklinde çalıştığını, araçta ilk günden meydana gelen arızanın kiraya verene bildirildiğini ve bu arızanın giderilmesinin kiraya verenden istendiğini, kendisi tarafından da araçtaki arızanın çalışmadan kaynaklı olmadığı bilindiğinden aracın yaptırılarak masrafından mahsubunun talep edildiğini, nitekim dava dilekçesinin ekinde sunulan genel hesap tablosunda da bu hususun açıkça görüldüğünü ve davacının da kabulünde olduğunu, .....tarihinde kiralananın aracın .....tarihinde arıza verdiğini, araçta meydana gelen arızaya servis tarafından çözüm bulunduğunu ve aracın bazı parçalarının yenilendiğini, yine sözleşme gereği ilk olarak araçla birlikte gelen Tij, Bit ve maşon malzelmelerinden bir kısmının da işe yaramadığını, serviste .....ve .....tarihlerinde gerekli müdahalelerin yapılarak araçtaki arızanın giderildiğini, davacı tarafındoan bu bedellerin mahsubununun kabul edildiğini ve gerekli ödemelerin müvekkili tarafından servise yapıldığını, servis faturalarının ekte olduğunu, ayrıca davacı tarafın Ek-1 delilleri kısmındaki genel hesapta da sanayi gideri olarak görülmekte olduğunu, yavacı tarafından faturaya dayalı olarak icra takibi yapıldığını, oysa ki müvekkili tarafından kabul edilmiş bir fatura bulunmadığını, aynı zamanda dava dilekçesine ekli belgeler ve sözleşme incelendiğinde davacının faturada yazan miktar kadar alacaklı olmadığının aşikar olduğunu, davacının dayandığı delillerindeki EK-1 genel hesap tablosunda 6.217,11 TL alacaklı olduğu yazılı iken davacı tarafın 29.192,21 TL alacaklı olduğunu iddia ettiğini, oysa dayanmış olduğu cari hesap tablosunun aynı şeyi söylemediğini, yavacı tarafından 33 gün çalışıldığı beyan ve kabul edildiği halde 2 ay çalışılmış gibi iddia da bulunulduğunu, aylık bedelin 32.000,00 TL olduğunu, bu sürede 54.000,00 TL'na ulaşılmasının mümkün olmadığını, davacıya işe başlarken avans olarak 35.000,00 TL bedelli çek verildiğini ve bu bedelin ödendiğini, ayrıca yakıt ve arıza giderim ile parça bedelleri olarak servise davacı adına toplamda 21.646,76 TL ödeme yapıldığını, bunlardan 14.913,96 TL'nın ilk günde çıkan arıza sebebiyle davacının kabulü ile servise ödendiğini, yine yakıt gideri olarak 1.693,89 TL ödendiğini, kısaca davacıya ve davacı için toplamda 58.340,65 TL ödeme yapıldığını, yine davacı tarafından 2 aylık çalışma üzerinden hak edişlerinin hesaplanması talep edilmiş ise de, sözleşmede aylık kira bedelinin 32.000,00 TL olarak kararlaştırıldığını ve davacı 33 gün çalışmış iken 2 aylık çalışma bedeli istediğini, oysa 45-50 günlük sürenin 15-20 günü çalışmadan sanayi işleriyle ve arızalı olarak geçirildiğini, yukarıda izah edildiği üzere müvekkil şirketin davacı tarafa belirtilen şekilde bir borcu bulunmadığı gibi davacıdan sürekli usulüne uygun fatura kesmesi istendiği halde davacının kesmemekte ısrar ettiğini, 33 günlük çalışma karşılığı aylık 32.000 TL'den 35.200,00 TL ve fazla mesai olarakta 30.000 TL üzerinden 6.700,00 TL olmak üzere toplamda 41.900,00+7.542,00 KDV olmak üzere 49.442 TL fatura düzenlemesi gerekirken davacının KDV hariç 54.400,00 TL bedelli fatura düzenlediğini, ki belirtilen şekilde fatura düzenlenmesi ve mahsuplaşma yapıldığında müvekkilinin davacıya herhangi bir borcunun bulunmayacağının anlaşılacağını beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuş ve davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
Davanın .....tarihinde Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemelerine hitaben açıldığı, Diyarbakır .....Asliye Hukuk Mahkemesinin .....tarih ve .....K. Sayılı ilamı ile, uyuşmazlığın iş makinesi kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı ve görevli mahkememin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle Diyarbakır Sulh Hukuk Mahkemelerine verilen görevsizlik kararının istinaf edilmeksizin kesinleştiği, sonrasında dosyanın gönderildiği Diyarbakır .....Sulh Hukuk Mahkemesince, .....tarih ve .....E.-.....K. sayılı ilamla, uyuşmazlığın şoförlü iş makinesi kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı, taraflar arasındaki ilişkinin kira sözleşmesinden değil hizmet alım sözleşmesinden kaynaklandığı ve tarafların tacir olması nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde Ticaret Mahkemelerinin grevli olduğu gerekçesiyle verilen görevsizlik kararının da istinaf edilmeksizin kesinleştiği, davacı vekilinin süresinde gönderme talebi üzerine dava dosyasının mahkememize gönderildiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce Gelir İdaresi Başkanlığına yazılan müzekkere cevabından, davacı gerçek kişinin gerçek usulde bilanço esasına göre defter tuttuğu anlaşılmakla, davacının tacir ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesinden kaynaklanan ticari dava niteliğinde olduğu ve bu haliyle uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli olduğu kabul edilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
Diyarbakır İcra Dairesinin .....esas sayılı dosyası incelendiğinde, davacı-alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine "iş makinesi kira bedeli" açıklamasına dayalı .....TL'nın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı-borçlunun gönderilen ödeme emrine süresinde borca itiraz dilekçesi sunduğu, elde ki itirazın iptali davasının 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında imzalanan .....iş makinesi kira sözleşmesi incelendiğinde, iş makinesi kiralama bedelinin aylık KDV hariç 32.000,00 TL, çift vardiya çalışılması halinde 30.000,00 TL olarak ve sözleşme tarihinden itibaren iş makinesinde meydana gelebilecek TİJ, SHANK, BİT ve sarf malzemeden kaynaklanan arızalar ile bakım ve onarımlarının kiralayana ait olacağı, makineyle alakalı diğer giderlerin ise kiraya verene ait olacağının kararlaştırıldığı,
Davacı tarafça dava dilekçesinin ekinde sunulan .....tarihli .....nolu fatura incelendiğinde; davacı tarafından davalıya hitaben Mayıs Haziran ve Temmuz aylarına ilişkin Rok kira bedeli açıklaması ile KDV dahil 64.192,21 TL bedelli düzenlendiği,
Taraflar arasında imzalanan .....iş makinesi kira sözleşmesi incelendiğinde, iş makinesi kiralama bedelinin aylık KDV hariç 32.000,00 TL, çift vardiya çalışılması halinde 30.000,00 TL olarak ve sözleşme tarihinden itibaren iş makinesinde meydana gelebilecek TİJ, SHANK, BİT ve sarf malzemeden kaynaklanan arızalar ile bakım ve onarımlarının kiralayana ait olacağı, makineyle alakalı diğer giderlerin ise kiraya verene ait olacağının kararlaştırıldığı,
Davacı tarafça dava dilekçesinin ekinde sunulan .....tarihli .....nolu fatura incelendiğinde; davacı tarafından davalıya hitaben Mayıs Haziran ve Temmuz aylarına ilişkin Rok kira bedeli açıklaması ile KDV dahil 64.192,21 TL bedelli düzenlendiği,
Diyarbakır .....Sulh Hukuk Mahkemesince mali müşavir bilirkişiden alınan .....tarihli bilirkişi raporunda; iş makinası kiralama işinden kaynaklı davacı tarafından 29.192,21 TL'nın icra takibine konu edildiği, davacı tarafça dosyaya sunulan eklerde yer alan "Rok Fırat Doğan-Genel Hesap" başlıklı belge incelendiğinde davacının davalıdan alacağının 6.217,11 TL olduğu, iş makinesine dair servis faturalarının hangisinin/hangilerinin iş makinası ile doğrudan ilgisinin olduğu ve sözleşme gereği ilgisi bulunan servis faturalarına ait tutarlardan hangisinin/hangilerinin davacı ve davalı tarafların ödemeleri yönünden sorumluluğunda oldukları ve bahse konu iş makinelerinin dava konusu işte gerçekte kaç gün çalıştırıldığı hususlarında denetime elverişli net bir tespitin tarafınca yapılamayacağı, bu hususlarda uzmanlık alanı gereğince teknik bilirkişi olan makine mühendisi bilirkişisi tarafından net bir tespit ve değerlendirme yapılması gerektiği mütalaa edilmiştir.
Davacı tarafından tanık olarak ismi bildirilen ve Diyarbakır .....Sulh Hukuk Mahkemesinde yapılan yargılama aşamasında dinlenen tanıklardan ....., davacının çalışanı olduğunu, iş makinesinin ilk başta arızalı olmadığını, ancak daha sonra arızalandığını, ilk 50 gün ara sıra arıza yapmasına rağmen makinenin çalışır halde olduğunu, makinenin hararet yapması nedeniyle hidrolik sorunlarının olduğunu, makineyi ara sıra Ankara'ra servise götürdüklerini beyan etmiş, tanık .....ise, kiralanan makinenin 8-9 gün çalışmadığı zamanlar oldu.ğunu, iş makinesinin 50 gün çalıştığını, arızalı olduğu günleri tek tek yazdıklarını, 8 veya 9 gün arıza yaptığını beyan etmiştir.
Diyarbakır .....Sulh Hukuk Mahkemesince makine mühendisi bilirkişiden alınan .....tarihli bilirkişi raporunda, taraflar arasında yapılan kiralama sözleşmesi dikkate alındığında, kiralık aracın çalıştırılması esnasında kullanılan tij. shank ve bit adlı malzemelerin değişim bedeli 10.767,04 TL olup bu miktardan davalının sorumlu olduğu, sözleşme gereği bunun dışında kalan 10.879,72 TL'den ise (makine ile alakalı diğer giderler) davacının sorumlu olacağı, tespiti istenen çalışma saatinin dosya kapsamından belirlenemeyeceği mütalaa edilmiştir.
Mahkememizce mali müşavir bilirkişiden alınan .....tarihli bilirkişi raporunda, tarafların ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının usulüne uygun yapıldığı, davaya konu edilen KDV dahil 64.192.21 TL bedelli faturanın davacının ticari defterlerine işlendiği ve ilgili faturaya istinaden 35.000,00 TL tutarında çek alındığının davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bu çek dışında herhangi bir ödeme kaydı bulunmadığı ve davacının ticari defterlerine göre davalı şirketten 29.192.21 TL alacaklı olduğu, davaya konu olan e-arşiv faturanın davalının defter kayıtlarına işlenmediği, 35.000,00 TL tutarında avans olarak verilen çekin sadece banka ödeme bilgisinin bulunduğu ve herhangi bir borç veya alacak kaydı bulunmadığı, davaya konu olan faturanın davalının ticari defterlerine kayıtlı olmaması nedeniyle ticari defterler arasında farklılık bulunduğu, davacı tarafından puantaj kayıtlarının sözleşmede belirtilen tutarlar ve yükümlülüklere göre olası hakediş tutarlarının toplamının KDV dahil 61.902,86 TL olarak hesaplandığı ve çek ile ödenen 35.000,00 TL düşüldükten sonra sonra bakiye kalan miktarın 26.902,86 TL olduğu, makine mühendisi bilirkişi tarafından hazırlanan rapora göre makineye tamir ve bakım ücreti olarak davalı şirket tarafından ödenen davacı şirketin sorumluluğunda olan 10.879,72 TL'nın toplam hakedişten mahsup edilmesi sonucu davacının 16.023,14 TL alacaklı olduğu mütalaa edilmiştir.
Dava, iş makinesi kiralama sözleşmesi gereğince düzenlenen fatura bedelinden bakiye kalan kısmın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasında .....tarihli iş makinesi kiralama sözleşmesi imzalandığı ve sözleşme gereğince davacıya ait iş makinesinin davalı nezdinde çalıştığı ve davalı tarafından hizmet bedeli karşılığı 35.000,00 TL bedelli çek ile ödeme yapıldığı dosya kapsamından sabittir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı tarafından icra takibine ve davaya konu edilen faturada yazılı miktar kadar hizmet sunulup sunulmadığı, sözleşmenin ifası süresinde iş makinesinde arıza meydana gelip gelmediği ve bu arızaların giderilmesi için davacı tarafından ödeme yapılıp yapılmadığı, ödeme yapıldığının kabulü halinde yapılan ödemenin sözleşme gereğince hangi tarafın sorumluluğunda olduğu, buradan buradan varılacak sonuca göre davacının bakiye hizmet bedeli talep edip edemeyeceğine ilişkindir.
Davacı taraf iddiasının ispatı bakımından fatura ve ticari defterleri ile kendi nezdinde tutulan puantaj kayıtlarına ve tanık beyanlarına dayanmıştır. Taraf ticari defterleri üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmış ve alınan bilirkişi raporuna göre, davaya konu edilen fatura ile 35.000,00 TL bedelli çekin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, faturanın davalı ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı ancak 35.000,00 TL ödemeye dair kayıt bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalının ticari defterlerinde fatura kayıtlı olmadığından hizmetin görüldüğüne yönelik ispat yükü davacıdadır. Davalı tarafça cevap dilekçesinde iş makinesinin 45-50 gün çalışması olduğunu, bu sürenin 15-20 günlük kısmında ise iş makinesinin arızalı olduğunu ve sanayide geçirildiği, 33 günlük çalışma karşılığı aylık 32.000,00 TL'den 35.200,00 TL ve fazla mesai olarakta 30.000,00 TL üzerinden 6.700,00 TL olmak üzere toplamda 41.900,00+7.542,00 KDV olmak üzere 49.442,00 TL fatura düzenlemesi gerekirken davacının KDV hariç 54.400,00 TL bedelli fatura düzenlediğini, ayrıca yakıt ve arıza giderim ile parça bedelleri olarak servise davacı adına toplamda 21.646,76 TL ödeme yapıldığını, yine yakıt gideri olarak 1.693,89 TL ödendiğini ve müvekkili tarafından toplamda 58.340,65 TL ödeme yapıldığını, davacının alacağının bulunmadığı savunulmuştur. Davalı beyanına göre, iş makinesinin 50 gün süreyle davalı nezdinde bulunduğunun kabulü gerekir. İş makinesinin 15-20 arızalı olduğu ve serviste kalması nedeniyle çalışmadığına yönelik ispat yükü davalıdadır. Ne var ki davalı tarafından da bu yöne ilişkin savunmayı ispatlayacak nitelikte dosya içerisinde delil bulunmamaktadır. Ancak davacı tarafça tanık listesinde adı bulunan kişilerin tanık beyanından, iş makinesinin arıza nedeniyle 8 veya 9 gün çalışmadığı beyan edilmiştir. Yine davacı tarafından iş makinesinde çıkan arıza nedeniyle 21.646,76 TL ödeme yapıldığı beyan edilmiş, makine mühendisinden alınan bilirkişi raporunda ise, kiralık aracın çalıştırılması esnasında kullanılan tij. shank ve bit adlı malzemelerin değişim bedeli olan 10.767,04 TL bedelin sözleşmenin 4/b maddesi gereğince davalının sorumluluğunda olduğu, bunun dışında kalan ve makine için yapılan 10.879,72 TL giderin davacının sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir. Yukarına yapılan tüm açıklamalar kapsamında, somut uyuşmazlığın çözümü yönünden davacı tarafından tutulan puantaj kayıtlarının da değerlendirilmesi gerekir. Davacı tarafından dosyaya sunulan puantaj kayıtları incelendiğinde, 2020 yılı Haziran ve Temmuz aylarına ilişkin yapılan çalışmaya ilişkin hakediş bedelinin 52.460,00 TL, verilen motorinin litre fiyatının 1.693,89 TL, avans olarak alınan miktarın 35.000,00 TL ve sanayi giderinin 9.549,00 TL olarak gösterildiği, hakediş bedeli olarak hesaplanan 52.460,00 TL'den motorin ücreti ve avans olarak alınan bedel ile sanayi gideri olarak gösterilen miktarlar mahsup edilerek net hakediş tutarının 6.217,11 TL olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır. Davaya konu edilen faturanın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olmaması ve bu halde ne kadar süre ile iş makinesinin çalıştığının ispat yükünün davacıda olması, davalı tarafından da iş makinesinin 50 gün süreyle kendi bünyelerinde bulunduğunun beyan edilmesi karşısında ispat yükünü üzerine alması, yine davalı tarafından iş makinesinin arızalanması nedeniyle 15-20 süreyle çalışmadığının beyan edilmesi ancak bu yöne ilişkin ispat külfetini yerine getirmemesi, öte yandan davacı tarafından dinlenilmesi talep edilen tanıkların iş makinesinin arızalanması nedeniyle 8 veya 9 gün çalışmadığının beyan edilmesi karşısında davacı tarafça dosyaya sunulan puantaj kayıtlarında yer alan hesaplamanın somut olayın özelliğine daya uygun olduğu kabul edilerek, davacının iş makinesi kiralama sözleşmesi karşılığı davalıdan bakiye 6.217,11 TL alacaklı olduğu kabul edilmiş ve bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekmiş, kabul edilen miktara ilişkin. davaya konu alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeniyle davacı tarafın icra inkar tazminatının, reddedilen miktara ilişkin de davacının kötü niyetli takip başlattığına yönelik dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmadığından davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, davalının Diyarbakır İcra Dairesinin .....esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile icra takibinin 6.217,11 TL asıl alacak üzerinden ve takip talebinde belirtilen şartlarla devamına, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Kabul edilen kısım yönünden; koşulları oluşmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Reddedilen kısım yönünden; koşulları oluşmadığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,
4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 424,69 TL peşin harçtan, başlangıçta yatırılan 352,57 TL peşin harcın mahsubu sonucu bakiye kalan 75,12 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
5-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 59,30 TL başvuru harcı ve 352,57 TL peşin harcın toplamı olan 411,87 TL'nın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından 319,75 TL tebligat ve posta masrafı ile 4.930,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 5.249,75 TL yargılama giderinin, kabul/red oranı dikkate alınarak, 1.118,72 TL'lik kısmının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kalan kısmın davacı üzerinden bırakılmasına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 6.217,11 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
9-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul/red oranı dikkate alınarak, 281,29 TL'lik kısmının davalıdan, bakiye kalan 1.038,71 TL'lik kısmının ise davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
10-Davacı yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim