TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 19/08/2024
KARAR TARİHİ : 29/04/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Fırat Mahallesi ...adresinde ...Ve Ticaret Limited Şirketi unvanıyla otomobil yedek parçaları satışı faaliyetinde bulunduğunu, ...Sitesi adresindeki yan komşusu olan ...Oto Yedek Parça isimli işletmede ...tarihinde saat ...sularında yangın başladığını, olayın derhal yetkililere ihbar edildiğini, itfaiye ekiplerinin müdahalesiyle yangının saat ...itibarıyla söndürülebildiğini, bu yangın neticesinde müvekkilinin dükkânının tamamen kullanılamaz hale geldiğini, ticari defterler ve alış-satış faturaları dahil tüm resmi belgelerin yanarak kül olduğunu, yangın nedeniyle soruşturma başlatıldığını ve ilgili soruşturma tutanağının dosyaya sunulduğunu, Diyarbakır İtfaiye Daire Başkanlığından alınan yangın raporunda hasar durumunun tespit edildiğini, işletme içerisindeki malzemelerin yanarak kül olduğunu gösteren görüntülerin ilgili emniyet müdürlüğü ve itfaiye daire başkanlığından celbinin gerektiğini, zayi olması sebebiyle sunulamayan 2019, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait Noter tasdiklerinin Diyarbakır ...Noterliğinden, 2020 yılına ait Noter tasdikinin ...Noterlikten, 2018 yılına ait Noter tasdiklerinin ise Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odasından celbinin talep edildiğini, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın gibi bir afet sebebiyle zayi olması halinde zayi belgesi alabileceğini, müvekkil şirketin tüm özen ve dikkatine rağmen elinde olmayan sebeplerle belgelerin yandığını, bu nedenle ilgili defter ve belgelerin zayi olduğuna dair mahkemece zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Talep, davacı şirketin kendisine ait iş yerinde çıkan yangın nedeniyle 2018-2023 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğundan bahis 6102 sayılı TTK.'nun 82/7. kaddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.
Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür. Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır. (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)
Eldeki davada davacı şirket, kendisine ait iş yerinin yanındaki iş yerinde çıkan yangının davacı şirketin ticaret sicilde kayıtlı şirket merkezi olan iş yerine sıçraması ve kendi iş yerinde de bu sebeple meydana gelen yangın nedeni ile 2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğunu belirtmiş, dosya kapsamına kazandırdığı 2018-2024 yılları arası tüm yasal defterlerin yandığını bildiren itfaiye raporu, yangın sonrası fotoğraflar ve talep eden şirket yetkilisinin isticvap neticesinde alınan beyanları ile bu hususu ispatlamıştır. Bahsi geçen yangının ...tarihinde meydana geldiği, davanın ...tarihinde açıldığı anlaşılmakla talebin süresinde açılmış olduğu anlaşılmıştır. Tüm dosya kapsamında toplanan deliller bir bütün halinde incelendiğinde talep edenin iddiasını ispatlamış olduğu kanaatine varılarak, talebinin kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Talebin KABULÜNE; TTK'nın 82/7. maddesi gereğince davacı ...Ticaret Limited Şirketi'nin;
a- 2018 Yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin,
b-2019 Yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin,
c-2020 Yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin,
d-2021 Yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin,
e-2022 Yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin,
f-2023 Yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin, zayi olduğunun tespiti ile bu defterler için ZAYİ BELGESİ VERİLMESİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 304,40 TL harcın talep edenden alınarak Hazineye irat kaydına,
4-Talep eden tarafından yatırılan gider avansından harcanan yargılama giderinin talep eden üzerinde bırakılmasına,
5-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının talep edene iadesine,
Dair, talep eden vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim