TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:
KARAR NO:
HAKİM:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVA İHBAR OLUNAN:
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 28/03/2025
KARAR TARİHİ: 30/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; .....tarihinde Diyarbakır ili, Kayapınar ilçesi, Fırat Mahallesi, Şanlıurfa Bulvarı üzerinde, Otogar kavşağı üzerinde karşı taraf sigorta şirketinde Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortalısı olan .....Plakalı aracın müvekkiline ait .....plakalı araca çarpması neticesi maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, meydana gelen kaza nedeniyle müvekkilinin aracında oluşan hasarın tespitini, hazırlanan raporda müvekkilinin aracında meydana gelen hasarın 141.601,85 TL olarak tespit edildiğini, taraflar arasında belirsiz ve çekişmeli olması nedeniyle araçta meydana gelen zarar ve araçta meydana gelen değer kaybı taleplerinin bilirkişi marifetiyle tespiti ile araçta meydana gelen hasar miktarının ve araçta meydana gelen değer kaybının kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda taleplerini HMK m. 107 uyarınca arttırmak üzere şimdilik; araç değer kaybına mahsuben 10,00 TL ve araçta meydana gelen hasardan kaynaklı 10,00 TL ilişkin talepleri konusunda dava açma zorunluluklarının hasıl olduğunu belirterek; öncelikle haklı davalarının kabulünü; talep edilebilir tazminat bedelinin sayın mahkemenizce yaptırılacak bilirkişi incelemesi ile tespit edileceği baz alınarak, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla (HMK 107 Maddesi gereği belirsiz alacak davamızı) şimdilik 10,00 TL değer kaybı tazminatının davalı şirketin temerrüde düştüğü tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden alınarak müvekkile ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA :
Davalı .....Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; .....plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde .....poliçe numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile .....-.....tarihleri arasında sigortalı olduğunu, poliçeden dolayı maddi zararlara ilişkin teminat limiti kaza tarihi itibari ile araç başına 200.000,00-TL olduğunu, tazminata hükmedilmesi halinde şayet var ise ödenen tutarların poliçe limitinden tenzili gerektiğini ileri sürmek haklarını saklı tuttuklarını, sigorta şirketine başvuru şartı sağlanmadığını, davacının sigorta şirketine başvuru yaptığını, ancak sonra feragat ettiğini, huzurdaki davanın kısmi dava olarak açıldığından ve dava konusu edilmeyen tutar yönünden zamanaşımı işlemeye devam edeceğinden ıslah yapılması halinde zamanaşımı süresinin dikkate alınması gerektiğini, hasar onarım bedeli gerek ekspertiz raporu gerekse faturalarla tespit edilebilecek nitelikte olduğunu, belirsiz alacak davasının açılabilmesi, dava değerinin davanın açıldığı tarihte davacı tarafça belirlenebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkansız olduğu hallerde mümkün olduğunu, hasar bedeli hesaplamasının sigortacılık teamülüne ve mevzuata uygun şekilde yapılması ve davacının kasko şirketi nezdinde onarım yapılıp yapılmadığının ve ödeme alınıp alınmadığının tespit edilmesi gerektiğini, yedek parça ve işçilik bedellerine iskonto uygulanması gerektiğini, hasar bedeline KDV dahil edilmemesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte, değer kaybı hesaplamasının maddi olaya uygun olarak yapılması gerektiğini, araç kilometresi yüksek ise veya daha önce benzer hasarlara maruz kaldı ise değer kaybından söz edilemeyeceğini, itirazları baki kalmak kaydıyla; değer kaybı bedelinin genel şartlara göre hesaplanması gerektiği, davacının görevlendirdiği eksper raporu esas alınarak karar verilemeyeceğini, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacının talep etmesi gereken faizin yasal faiz olduğunu, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER :
.....tarihli Makine Mühendisinden Alınan Bilirkişi Raporunda; Davaya konu .....tarihli kaza sonucunda hasar gören ve davacıya ait olan .....plakalı araca ilişkin olarak, olay tarihi itibariyle; Araçta meydana gelen hasar onarım bedelinin KDV dahil 71.898,00 TL olduğu, Araçta oluşan hasara bağlı olarak araçta değer kaybının meydana geldiği, Araçta meydana gelen değer kaybı miktarının 23.500.00 TL olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.
.....tarihli Trafik Bilirkişisinden Alınan Bilirkişi Raporunda; Dosya muhteviyatında bulunan tüm bilgi, belge ile Olaya Dair İrdeleme, Analiz ve Tespitler başlığı altında yaptığımız analiz çalışması doğrultusunda, tüm bu veriler birlikte kaza yerinin konumu ve mahal şartları nazara alınarak yukarıdaki hususlar muvacehesinde olay değerlendirildiğinde; Kazalı .....(Davacıya ait araç/.....):Trafik kazasında Yukarıda sayılan hususlar kapsamında %75 (yüzde/yetmişbeş) oranında “KUSURLU” olduğu, Kazalı .....(Davalı .....Sigorta A. Ş. tarafından ZMMS ile teminat altına alınan araç/.....):Trafik kazasında Yukarıda sayılan hususlar kapsamında %25 (yüzde/virmibeş) oranında “KUSURLU olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile açılan tazminat davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu ....tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde dava dışı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu hasar miltarının tespiti, bu kaza nedeni ile aracın değer kaybına uğrayıp uğramadığı, araca takılan parçaların ve önceki halinin orjinal olup olmadığı ve bundan kaynaklı arada fark bedelinin doğup doğmadığı, davalı tarafça yapılan bir ödeme olup olamdığı varsa yapılan ödemenin yeterli olup olmadığı buna göre talep edilen zararın doğup doğmadığı ve miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin .....tarihli ve ....E., .....K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.) İkame araç bedeli talebi yönünden ise aracın makul onarım süresi belirlenerek bu süre içerisinde kendi aracına ikame araç kiralama bedelinin hesaplanması gerekmektedir.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde;
.....tarihinde dava dışı .....kullanımında olan .....plaka sayılı araç ile dava dışı .....nın işleteni olan ve .....kullanımında olan .....plaka sayılı araçların karıştığı kaza nedeni ile maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, kaza sonrası taraflarca aralarında kaza tespit tutanağı düzenlendiği, davacıya ait araca ilişkin SBGM kayıtlarının dosya arasına alınmasından sonra dosyanın kusur ve zararın tespiti için 1 trafikçi bilirkişi ile 1 makine mühendisi bilirkişilerden ayrı ayrı rapor tanzimi istendiği, kusura yönelik olarak dosya arasına sunulan .....tarihli kusur raporu uyarınca davacıya ait bulunan .....plaka sayılı aracın .....Market isimli işletme önündeki otopark alanına ulaşımı kapsamında, yukarıda bahsi geçen “U” dönüşü manevrası için tasarlanan bağlantı yolunu kullanmadan doğru seyirle Dönel Adalı Kavşak Alanını kullanması, ada etrafında dönmek suretiyle sola dönüş alması akabinde üç şeritli yolun en sağ şeridi sınırları içerisinde seyirle, sağa dönüş kurallarına uygun şekilde dönüş manevrası eyleminde bulunarak menziline ulaşması gerekirken, sayılan bu hususlara/doğrultu değiştirme manevralarına riayet etmediği ve bu sebeple asli kusurlu olup % 75 oranı verildiği; buna karşılık dava dışı araç sürücüsünün görüşe engel hal olmayan Mahal Şartları Altında, duraklama halinden harekete geçmeden önce, seyir alanı çevresini yan aynalar ve dönüp bakma suretiyle yeterince kontrol etmesinin akabinde seyre başlaması gerekirken bu hususa riayet etmediği, bu kapsamda herhangi bir tehlikeyi algıladığında reaksiyona geçebilecek ölçüde, güvenli duruş/manevra yapabilecek seviyede müteyakkız bir sürüş gerçekleştirmediği, yola ve çevresine gereken önemi vermediği ve bu sebeple tali kusurlu olup % 25 kusur oranı takdir edildiği görülmüş, bilirkişi raporunda kaza tespit tutanağı, kazanın oluş şekli dahil tüm verilerin tartışıldığı anlaşıldığından rapor hükme esas alınmıştır.
Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere kaza nedeniyle değer kaybının tespiti için nisbi hesap yöntemine hesap yapılması gerekmekte olup makine mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan .....tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait bulunan .....plaka sayılı araca ilişkin SBGM kayıtlarının ve hasar kayıtlarının incelendiği, buna göre oluşan hasar ile kazanın uyumlu olduğu, kaza tarihi itibariyle hasar onarım bedelinin Yargıtay içtihatlarında kabul edildiği üzere tüm parçalar orjinal olacak şekilde, parça ile işçilik bedellerine iskonto uygulanmaksızın ve KDV oranı eklenerek hesaplama yapıldığı hasar bedelinin 71.898,00 TL olduğu, değer kaybının ise Yargıtayın yerleşik içtihatları ile kabul edilmiş ola nisbi metod yöntemi uyarınca hesaplandığı ve 23.500,00 TL olduğu anlaşılmış, davalı sigorta şirketi tarafından dava tarihi öncesi herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi her ne kadar davacı tarafın feragat beyanı bulunduğu savunması olsa da hasar dosyası içinde yer alan ilgili belgede davacının " dosyama hukuki yoldan devam edeceğimden hasar dosyasının kapatılmasını talep ediyorum" şeklindeki beyanının feragat beyanı olarak nitelendirilemeyeceği sabit olup, açıklanan nedenler ile bilirkişi raporun hüküm kurmaya elverişli bulunduğu gözetilerek ve de davacı tarafın kusur oranı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ek olarak davacı vekilince dava açılmasından önce sigorta şirketine .....tarihinde başvurunun tebliğ edildiği, başvuru sonrası yasal 15 günlük süre geçtikten sonra işbu davanın açıldığı, davalının aracının kullanım amacının ticari olması nedeniyle de ticari avans faizine hükmedilmiş davalı sigorta şirketi yönünden ise temerrüt tarihi 8 iş günü sonrası sayılarak faizin başlangıç tarihi belirlenmiştir.
İlaveten HMK m. 323/1-ç uyarınca geçici hukuki koruma tedbirine ilişkin giderler yargılama giderleri arasında sayılmış olup delil tespiti istemi de HMK m.400 uyarınca geçici hukuki koruma tedbirleri arasında sayılmış bulunduğundan delil tespiti sırasında yapılan masrafların davalıdan tahsiline ilişkin talep Mahkememizce kabul edilmiş olup Mahkememiz dosyasına ekli bulunan Diyarbakır .....SHM .....Değişik iş sayılı dosyasında yapılan 961,10 TL masrafın da davacıya iadesine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-DAVANIN KABULÜNE, 17.974,59 TL hasar onarım bedeli ile 5.875 TL değer kaybı bedelinin sigorta şirketine başvuru sonrası 8 iş günü sonu temerrüt tarihi olan .....tarihi itibariyle ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.629,16.-TL harçtan, peşin alınan 615,40.-TL harç ve sonradan yatırılan 410,00.-TL tamamlama harcının ile eksik kalan 603,76.-TL karar ve ilam harcının, davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 4.600,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan 615,40.-TL başvurma harcı, 615,40.-TL peşin harç ve 410.00.-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 1.640,80.-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 791,00.-TL tebligat ve müzekkere gideri, 6.700,00.-TL bilirkişi gideri, 961,10 TL delil tespiti masrafı olmak üzere toplam 8.452,10.-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 23.849,59.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
8-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda , gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.
KatipHakim