T.C. DİYARBAKIR BAM 4. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/4729 - 2025/777
T.C.
DİYARBAKIR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/4729
KARAR NO: 2025/777
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNÇ
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 15/05/2025
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih ve numarası gösterilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
A) DAVACI VEKİLİNİN İDDİASI VE İSTEMİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Davacı vekili, 21/04/2016 tarihinde müvekkilin içinde bulunduğu....'in sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı aracın, ...nolu yol üzerinde 72 ili istikametine seyrederken 26 km+200 metreye (köseli köprüye 100 metre kala) geldiğinde aracının direksiyon hakimiyetini kaybederek yoldan çıkıp devrilerek takla atması sonucunda tek taraflı yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonucu müvekkilin ağır şekilde yaralandığını, müvekkilin önce Bismil Devlet Hastanesine, oradan da Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesine götürüldüğünü, müvekkilinin halen tedavilerinin devam ettiğini, .... plaka sayılı araç sürücüsünün kazanın asli kusurlu olduğunu, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasının davalı sigorta şirketi tarafından düzenlendiğini ve müvekkilin uğramış olduğu zararın giderilmesinden sorumlu olduğunu ileri sürerek fazlası saklı şimdilik 1.100,00 TL kesin iş göremezlik tazminatı ile 3.900,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 5.000,00 TL maddi tazminatın başvuru tarihi olan 08/08/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini" talep ettiği görülmüştür.
B) DAVALININ SAVUNMASI:
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; "kesin hüküm nedeniyle davanın reddi gerekmekte olduğunu, dava şartı yokluğundan reddini talep ettiklerini, davacının dava konusu taleplere ilişkin müvekkil sigorta şirketine yapılmış geçerli başvurusu bulunmadığını, müvekkil sigorta şirketine eksik evraklarla başvuru yapıldığını, bu eksiklikler giderilmeden dava yoluna gidildiğini, bu nedenle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, 6704 Sayılı Kanunun 5.maddesi ile yapılan değişiklikle zarar gören hak sahipleri ZMMS sigortacısına karşı artık doğrudan dava açamayacaklarını, emsal kararların olduğunu, zorunlu başvuru belgelerinin ibraz edilmemesi halinde, yapılacak başvurular geçersiz olacağını, başvuru şartı sağlanmadan açılacak tazminat davalarının da ön şart yokluğu nedeniyle HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereği davanın usulden reddedilmesi gerekeceğini, bu bakımdan davacının başvurusu olmadığından davanın usulden reddini talep ettiklerini, zamanaşımı itirazları yönünden itiraz ettiklerini, zamanaşımı itirazları doğrultusunda davanın usulden reddi gerektiğini, esas yönünden davacı vekili tarafından müvekkil sigorta şirketi aleyhine fazlaya dair haklar saklı tutularak maddi tazminat talepli tazminat davası ikame edildiğini, açılan dava haksız ve hukuka aykırı olduğunu ve reddinin gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte maluliyet tespit edilebilmesi adına yönetmelikte açıkça belirtilen iyileşme süresinin göz önünde bulundurulması gerektiğini, güncel yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, 01.06.2015 tarihi sonrası meydana gelen trafik kazalarından kaynaklı zarar hesaplamalarının TRH 2010 yaşam tablosu ve 1,8 teknik Faiz hespalamasına göre yapılması gerekmekte olduğunu, açıklanan re'sen dikkate alınacak sair nedenlerle müvekkil sigorta şirketi aleyhine açılan tamamen haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini " talep ettiği görülmüştür.
C) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin... Kararı ile; "Somut olayda, her ne kadar Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... K. Sayılı ilamı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de, istinaf mahkemesinin kaldırma kararı öncesi Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ..... K. sayılı ilamıyla, davanın kabulüne dair verilen karara karşı sadece davalı sigorta şirketi yönünden istinaf yasa yoluna başvuru yapılmış olması nedeniyle maddi tazminatına ilişkin kısım davacı yönünden kesinleşmiş, davalı sigorta şirketi yönünden usuli kazanılmış hak teşkil ettiğini, davacı tarafından icra dosyasında yapılan tahsilatın da iade edilmediği beyan edildiğini, davacı tarafça açılan davada, güncel veriler üzerinden hesaplama yapılması talep edilmiş ise de, davalı sigorta şirketinin usuli kazanılmış hakkı gözetildiğinde, koşulları oluşmayan davanın reddine karar karar verilmiştir.
D) İSTİNAF NEDENLERİ:
Hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili istinafında özetle; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, kaldırılması gerektiğini, netice olarak huzurdaki davanın açıldığını, davanın açılmamış sayılması kararı, davanın açılması ile meydana gelen hukuki sonuçların, davanın açılmamış sayılması ile birlikte geriye doğru hüküm ifade ederek ortadan kalkması olduğunu, bu kapsamda, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesiyle birlikte, taraflarınca açılan huzurdaki davada, önceki açılmamış sayılan dava, tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kalktığından, usuli kazanılmış haktan da söz edilemediğini, açılmamış sayılan bir davadaki talep vaki olmamış sayıldığına göre o davadaki kazanım ve hakların yeni davaya aktarılması usul hukukundan doğan sonuçlar itibariyle mümkün olmadığını, istinaf başvurularının kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına ve dosyanın yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
E)DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) istemine ilişkindir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı gözetilerek, kamu düzenine aykırılık teşkil eden ve bu nedenle resen gözetilmesi gereken hususlar değerlendirilerek yapılan incelemede;
Davacı vekili 21/04/2016 tarihinde meydana gelen kazada müvekkilinin yaralandığını kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsünün kusurlu olduğunu beyanla tazminat talebinde bulunmuş olup davalı vekili davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ..... K. sayılı ilamıyla, davanın kabulüne dair verilen karara karşı sadece davalı sigorta şirketi yönünden istinaf yasa yoluna başvuru yapılmış olması nedeniyle maddi tazminatına ilişkin kısım davacı yönünden kesinleşmiş, davalı sigorta şirketi yönünden usuli kazanılmış hak teşkil ettiğini, davacı tarafından icra dosyasında yapılan tahsilatın da iade edilmediği beyan edildiğini,davalı sigorta şirketinin usuli kazanılmış hakları gözetilerek davanın reddine karar verilmiş olup karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Dosya kapsamında yapılan incelemede ;davacı tarafından davaya konu kaza nedeniyle ilk olarak 06/09/2017 tarihinde Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası üzerinden fazlası saklı 5.000 TL geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatının tahsili istemiyle dava açıldığı, İstanbul Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden alınan 08/10/2018 tarihli bilirkişi raporunda, kazanın meydana gelmesinde dava dışı sürücü .... %100 kusurlu olduğuna yönelik mütalaa verildiği,İstanbul Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesinden alınan 01.06.2020 tarihli bilirkişi raporunda, davaya konu kaza nedeniyle davacının sürekli maluliyet oranının %5, iyileşme süresinin ise 3 ay olduğuna yönelik mütalaa verildiği,Tazminat hesabına ilişkin alınan 01/02/2021 tarihli bilirkişi raporunda davacı yönünden 44.858,84 TL maddi tazminat hesaplandığı,Davacı vekilinin 02/03/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile, maddi tazminat yönünden talep sonucunu 44.858,84 TL'na yükselttiği, Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... K. sayılı ilamıyla; dava dışı sürücünün kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu ve kaza nedeniyle davacının %5 malül kaldığı kabul edilerek, bilirkişi raporu ile ıslah talebi doğrultusunda davanın kabulü ile 44.858,84 TL'nın 19/09/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verildiği, Karara karşı davalı sigorta şirketi vekilinin istinaf başvurusunda bulunduğu, Davacı vekili tarafından Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin.... K.sayılı ilamına dayalı olarak Diyarbakır İcra Dairesinin ..... esas sayılı dosyası üzerinden ilamlı icra takibi başlatıldığı, davalı sigorta şirketi tarafından 21/06/2021 tarihinde icra takip dosyasına 58.069,39 TL ödeme yapıldığı, 28/06/2021 tarihinde yapılan ödemenin kesintileri yapıldıktan sonra davacı vekiline reddiyatının yapıldığı, Dairemizin .... K.sayılı ilamıyla, hüküm fıkrasında hatır taşıması indirimi yapılmadığı ancak kararın gerekçe bölümünde hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği halde sehven yapılmadığı belirtilmek suretiyle hüküm ile hükmün gerekçesi arasında çelişki oluşturulduğu gerekçesiyle kararın kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, kaldırma kararı sonrası dosyanın Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esasını aldığı, kaldırma kararı sonrası 28/02/2023 tarihine duruşma günü verildiği, deprem nedeniyle duruşmanın 30/05/2023 tarihine ertelendiği, 30.05.2023 tarihli celseye katılan olmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, ....... K. Sayılı ilamla, dosyanın yasal süresinde yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, karara karşı tarafların istinaf yasa yoluna başvurmadığı, 30/10/2023 tarihinde kararın istinaf edilmeden kesinleştiğine ilişkin kesinleşme şerhi düzenlendiği görülmüştür.
“Usuli kazanılmış hak” kavramı Yargıtay uygulamaları ve öğretide kabul görmüş usul hukukunun vazgeçilmez ana temellerinden olup, bir davada kesinleşen kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturduğu gibi, bu usul kuralı davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla mahkemenin yada tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve uyulması zorunlu olan hakkı ifade eder.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2003/21-465 Esas, 2003/472 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, davanın açılmasıyla oluşan ikrar, kabul, usuli kazanılmış haklar ve davalının temerrüde düşürülmesi gibi hakların, davanın açılmamış sayılmasından etkilenmeyeceği ve bunların hükümsüz kalmayacağı vurgulanmıştır.. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 26/02/2018 tarih ve 2015/7598 E.-2018/1285 K. sayılı ilamı)
Somut olayda, davacı tarafça aynı alacağa ilişkin açılan Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin....K. Sayılı ilamı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de, istinaf mahkemesinin kaldırma kararı öncesi Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin ...K. sayılı ilamıyla, davanın kabulüne dair verilen karara karşı sadece davalı sigorta şirketi yönünden istinaf yasa yoluna başvuru yapılmış olması ve Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin ......K.sayılı ilamına dayalı olarak Diyarbakır İcra Dairesinin ....esas sayılı dosyası üzerinden ilamlı icra takibi başlatıldığı, davalı sigorta şirketi tarafından 21/06/2021 tarihinde icra takip dosyasına 58.069,39 TL ödeme yapıldığı, 28/06/2021 tarihinde yapılan ödemenin kesintileri yapıldıktan sonra davacı vekiline reddiyatının yapıldığı birlikte değerlendirildiğinde; hüküm altına alınan maddi tazminat miktarının davalı sigorta şirketi yönünden usuli kazanılmış hak teşkil ettiği anlaşılmaktadır.
İcra ve İflas Kanununun "İcranın iadesi :" başlıklı 40. maddesi " (Değişik birinci fıkra: 2/3/2005-5311/7 md.) Bir ilâmın bölge adliye mahkemesince kaldırılması veya temyizen bozulması icra muamelelerini olduğu yerde durdurur.
(Değişik ikinci fıkra: 2/3/2005-5311/7 md.) Bir ilâm hükmü icra edildikten sonra bölge adliye mahkemesince kaldırılır veya yeniden esas hakkında karar verilir ya da Yargıtayca bozulup da aleyhine icra takibi yapılmış olan kimsenin hiç veya o kadar borcu olmadığı kesin bir ilâmla tahakkuk ederse, ayrıca hükme hacet kalmaksızın icra tamamen veya kısmen eski hâline iade olunur.
Ancak üçüncü şahısların hüsnü niyetle kazandıkları haklara halel gelmez."
hükmünü amirdir.
Mahkemece eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulmuştur. Şöyle ki ; yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında mahkemece yapılması gereken icra dosyası getirtilip, İİK 40. Maddesi kapsamında icranın iadesi işlemlerine başlanıp başlanmadığı araştırılarak şayet icranın iadesi işlemlerine başlanmamış ise Bismil . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... K.sayılı ilamına dayalı olarak Diyarbakır İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile başlatılıp tahsilat yapılan icra dosyası yönünden icranın iadesinin talep edilip edilmeyeceği davalı sigorta şirketinden sorulup , icranın iadesi işlemlerine başlandığının yada başlanacağının anlaşılması durumunda Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...tarih ve ...... K.sayılı ilamı yönünden usuli kazanılmış haklar dikkate alınarak işin esasına girilip yargılama yürütülmesi, icranın iadesi işlemlerine başlanmadığının anlaşılması ve davalı şirketçe icranın iadesi işlemlerine başlanmayacağına yönelik beyanda bulunulması halinde Bismil .. Asliye Hukuk Mahkemesinin... K.sayılı ilamı yönünden usuli kazanılmış haklar dikkate alındığında davacının trafik kazasından kaynaklı talep edebileceği tazminatı dava açılmadan önce tahsil ettiği gözetilerek davacının huzurdaki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı dikkate alınarak davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun HMK’nın 353/1-a-6 maddesi gereğince duruşma yapılmadan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf incelemesine konu ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 353/1-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dava dosyasının mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davacı tarafından yatırılan peşin istinaf karar ve ilam harcının istek halinde İADESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
5-Dairemiz kararının taraflara tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Kanunun 362/1-g maddesi uyarınca 15/05/2025 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.