Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-237 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-03/43-15
Karar Tarihi : 12.01.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Kürşat ÜNLÜSOY, Hüseyin COŞGUN
C. ŞİKAYET
EDEN :- Ömer ÇİÇEK
Urfa Yolu Megacenter Karşısı Murat Dört Apt. Kat:3 No:10 20
Kayapınar / Diyarbakır
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Diyarbakır Sarraflar ve Kuyumcular Odası
Bağcılar Mah. Amid Cad. DESOB Hizmet Binası Kat:1 No:11
Diyarbakır
E. DOSYA KONUSU: Diyarbakır Sarraflar ve Kuyumcular Odası’nın altın satış
ve hurda alış fiyatları belirleyerek rekabeti ihlal ettiği iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; altın alış verişi için gidilen
kuyumculardan hiçbir indirim alınamadığı, böyle bir indirim yapılırsa Kuyumcular
Odası tarafından 1500 ABD Doları ceza kesileceğinin söylendiği, gidilen bütün
kuyumcuların aynı şeyi ifade ettiği, hurda indiriminde de bütün kuyumcuların % 10
oranını uyguladığı, bundan daha az indirim yapanın cezalandırıldığı bilgisinin alındığı
belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.10.2010 tarih ve 7931 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 11.11.2010 tarih ve 2010-3-237/İİ-10-177.KÜ sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 25.11.2010 tarih ve 10-73/1512-M sayılı 40
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.1.2011 tarih ve 2010-3-
237/ÖA-11-177.KÜ sayılı Önaraştırma Raporu 10.1.2011 tarih ve REK.0.07.00.00-
110/3 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
11-03/43-15
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda özetle; Diyarbakır Kuyumcu ve 50
Sarraflar Odası hakkında bu aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
ancak, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ilgili Oda’ya görüş
bildirilerek Oda’nın her üyesine altın alım satım fiyatlarını dilediği gibi belirlemekte
özgür ve Oda’nın gönderdiği fiyatların sadece tavsiye amaçlı olduğunu bildirmesinin
ve durumun kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde Kurum’a tevsik
edilmesinin uygun olduğu sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf:Diyarbakır Sarraflar ve Kuyumcular 60
Odası (Oda)
Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odası bünyesinde faaliyetlerini yürütmekte olan
Oda’nın 160 üyesi bulunmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Soruşturmaya taraf olan Oda üyelerinin kuyumculuk sektöründe faaliyet gösterdikleri 70
dikkate alınarak ilgili ürün pazarı, kuyumculuk pazarı olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın rekabet koşullarının yeterli derecede
homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olması, ilgili coğrafi
pazarın tespitinde önem taşımakta ve belirleyici olmaktadır.
Soruşturmaya taraf olan Oda üyesi kuyumcular satışa sundukları altını genellikle
Diyarbakır dışından temin etmelerine rağmen, bu ürünleri Diyarbakır’daki müşterilere 80
satmaktadırlar. Bu nedenle, Diyarbakır ili ilgili coğrafi pazar olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Raportörlerce Oda’da 23.12.2010 tarihinde yerinde inceleme yapılmış ve elde edilen
bilgilere ve bunlara ilişkin değerlendirmeye aşağıda yer verilmiştir.
I.3.1. Elde Edilen Belgeler
Ocak 2007 tarihini taşıyan belgelerden Oda yönetimi tarafından üyelere fiyat 90
politikası hakkındaki görüşlerinin sorulduğu anlaşılmaktadır. Görüş bildiren
esnaflardan bazıları fiyatlardan indirim yapılabilmesinin mümkün olmasını isterken,
bazıları ise belirlenecek fiyatın altında satış yapılmamasını, yapan esnafın cezaya
çarptırılmasını talep etmektedir.
“Tebliğ Tebellüğ Belgesi” başlığını taşıyan 11.2.2007 tarihli üç belgede “11.2.2007
tarihinde Odamızın yapmış olduğu genel esnaf toplantısında toplantıya katılan tüm
kuyumcu esnaflarımızın önerisi doğrultusunda alınan karar fiyat indirimi yapılmaması,
buna uymayan esnafa ceza uygulanacağı ve esnaf başı 1000 Dolar Oda’ya
11-03/43-15
3
verilmesi, verilen bu para Oda tarafından alınan kararları ihlal eden esnaftan ilk 100
sefere mahsus olmak üzere 250 Dolar ceza kesilmesi, 2. tekrarında 500 Dolar, 3.
tekrarında 1000 Dolar ceza kesilmesi kararı oybirliğiyle karar altına alınmıştır”
ifadesine yer verilmekte ve bu metnin alt kısmında ilgili esnafın kararı tebellüğ
ettiğine dair imzası yer almaktadır. 12.2.2007 tarihli belgede ise, esnaftan para
toplanması ve karara uyulmaması halinde kademeli ceza verilmesi gibi hususların
yanı sıra her bölgeden iki esnafın fiyat denetimini ve diğer sorunları Oda’ya iletmek
üzere görevlendirilmesine ve bilezik fiyatlarına gram başı 928 ve 935 olarak 1,50
TL’ye kadar 940 veya 945 bileziklerin has fiyatına satılması konusu üyelere
duyurulmuştur.
110
“Diyarbakır Kuyumcular ve Sarraflar Odası’nın 2006-2007-2008-2009 Yıllarına Ait
Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu” başlıklı metnin inceleme konusu ile ilgili olan 4 sıra
numaralı maddesinde şu ifadelere yer verilmektedir: “2007 yılı içersinde Odamız
tarafından Esnaf ve Sanatkarlar toplantı salonunda 100’e yakın esnafımızla fiyatlarla
ilgili toplantı yaptık katılımın yarı yarıya olması nedeniyle Odamız başkanı ile bölge,
bölge esnaflarımız ile yaptığımız toplantı neticesinden sonra fiyat istikrarının
sağlanması yönünde karar alındı. Her bölgeden sevilen 2 kişi temsilci esnafın istediği
doğrultusunda atandı. Maalesef bu alınan karar 7 ay sürdü. Bu karar yürürlükte
olduğu dönem içersinde tasvip edilmeyen birçok olaylar meydana geldi. Bu yaşanan
olayları tekrardan anlatmanın bir anlamı yok, herkesin bildiği olaylardır. Maalesef 120
bazı esnaflarımız üzerine düşen görevi yerine getirmemişler kendi menfaati
doğrultusunda satışlarını yaptığından cezalar kesildiği halde yine de gizliden farklı
yollarla metotlarla satış yaptığından alınan kararların belli bir dönem sonra geçerliliği
ve bir bölgede yapılan son toplantıda katılımcıların kendi aralarında çıkan
münakaşadan sonra bazı esnaflarımızın hastanelik olması sebebiyle kararın devam
etmesi halinde çok farklı boyutlara gidileceğinden dolayı bu konuda çok duyarlı olan
bazı esnaflarımız yaşan bu olumsuz olaylardan sonra fiyatın tekrar serbest
bırakılması yönünde talepleri doğrultusunda fiyatlar tekrardan serbest bırakıldı.
Gelinen bu nokta pek tabi ki zararımıza olduğundan herkes bu konuda kendi
vicdanında muhasebesini yapması lazım.” 130
Oda Başkanı’nın önaraştırma konusu ile ilgili olarak yaptığı açıklamalarda, Oda
olarak İstanbul Altın Borsası’ndan ve Forex’ten aldıkları bilgileri üyelerine telefon
mesajıyla tavsiye niteliğinde olduğu belirtilerek gönderildiği, 2007 döneminde bilindiği
kadarıyla üyelerden fiyatlara ilişkin istişari görüş alındığı ancak fiyat birlikteliği veya
uymayana para cezası verilmesinin söz konusu olmadığı, hiçbir üyeden tahsilât
yapılmadığı, Diyarbakır piyasasında böyle bir fiyat birlikteliğinin zaten mümkün
olmadığı, 2007 döneminde fiyatlarda bir birlik olmadığı gibi tam tersine neredeyse
ölümle sonuçlanan tartışmalar yaşandığı, kendi dönemlerinde bir fiyat birlikteliği
yaşanmasının söz konusu olmadığı belirtilmiştir. 140
I.3.2. Hukuki Değerlendirme
Yukarıda yer verilen belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Oda’nın 2007
Ocak ve Şubat döneminde üyeleri ile istişarede bulunarak altın satış ve alış
fiyatlarında bir belirlemede bulunmaya çalıştığı, üyelerin belirli bir bölümünün talebi
doğrultusunda fiyat belirleme amacını güttüğü, buna ilişkin olarak belirlenen fiyatlara
uymayanlara cezai yaptırımlarda bulunacağını duyurduğu, denetim amaçlı olarak
11-03/43-15
4
bazı üyeleri görevlendirdiği anlaşıldığından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
anlamında bir ihlalden bahsedilebilecektir. 150
Ancak, amaçlanan bu fiyat birlikteliğinin belirli bir bölüm üyeler arasında çok kısa bir
dönem devam edebildiği, üyelerin kendi inisiyatifleri ile diledikleri şekilde alım satım
yapmaya devam ettikleri, hatta bu yöndeki tercihler nedeniyle çok ciddi tartışmaların
yaşandığı, çok sayıda kuyumcu esnafının bulunduğu Diyarbakır gibi bir piyasada
böyle bir birlikteliği sürdürmenin yapısal olarak zaten çok zor olduğu dikkate
alındığında, bu aşamada dosya konusu ile ilgili olarak soruşturma açılmasına yer
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ 160
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Diyarbakır Sarraflar ve Kuyumcular Odası’nın üyelerine altın alım satım fiyatlarını
belirlemekte özgür ve Oda’nın gönderdiği fiyatların sadece tavsiye amaçlı olduğunu
bildirmesi ve durumun gerekçeli kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde 170
Rekabet Kurumu’na tevsik edilmesi yönünde adı geçen Oda’ya görüş bildirilmesi
konusunda Başkanlığın görevlendirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy