© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2013. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Daha fazla bilgi için, bu belgenin sonunda bulunan yazarın telif hakkı ile ilgili kısmı okuyabilirsiniz.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2013. This translation was commissionned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright at the end of this document.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2013. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire l’indication de copyright/droits d’auteur à la fin du présent document.
Mahkemenin İçtihatlarına İlişkin Bilgi Notu No. 156
Ekim 2012
Djokaba Lambi Longa - Hollanda (karar) - 33917/12
Karar 9.10.2012 [III. Bölüm]
Madde 1
Devletlerin yargı yetkisi
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin nezaretine nakledilen Kongolu bir tutuklunun Birleşmiş Milletler Gözaltı Biriminde (Lahey) tutulmasına ilişkin yargı yetkisi: Kabul edilemez
Olgular – 2005’te Kongo Demokratik Cumhuriyeti vatandaşı başvurucu, Kinşasa’da tutuklanmış ve insan öldürmeye katılmakla veya suç ortaklığıyla ile itham edilmiştir. Tutukluluk hali birçok kez uzatılmıştır. Mart 2011 tarihinde, başvurucu, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki gözaltından savunma tanığı olarak ifade vermek üzere; ki ifadesini Mart ve Nisan 2011’de vermiştir, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) Lahey’deki nezaretine nakledilmiştir. Haziran 2011’de başvurucu Hollanda makamlarına sığınma talebinde bulunmuştur ve UCM’den Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ne gönderilmesinin durdurulmasına karar vermesini istemiştir. Temmuz 2011 tarihinde UCM’nin I. Yargı Dairesi, Hollanda makamlarına bu incelemeyi yapması ve başvurucuya da talebini ortaya koyması için uygun bir fırsat sağlamaya karar vermiştir. Eylül 2011 tarihinde, Hollanda Göçmenlik ve Yurttaşlığa Kabul Servisi, Bay Longa’nın Hollanda’nın yargı yetkisi içinde olmadığından, sığınma talebinde bulunmasının mümkün olmadığı ve bu talebi, 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna İlişkin Sözleşme ile Avrupa Sözleşmesi’nin 3. maddesinden kaynaklanan gönderme yasağı ışığında dikkate alınarak, bir korunma (bescherming) talebi gibi değerlendirileceği hakkında başvurucuyu bilgilendirmiştir. Başvurucu daha sonra alıkonmasının hukuka uygunluğuna karşı Hollanda mahkemelerinde itiraz etmiştir; mahkemeler, Hollanda’nın başvurucunun korunma talebini değerlendirmeye hazır olmasına ve UCM’den başvurucuyu alıkoymaya devam etmesini istemesine karşın, başvurucunun tutulmasının Hollanda makamlarının yetkisi veya denetimine bu gerekçe ile getirilmemiş olduğuna karar vermiştir. Başvurucu, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’nde, Birleşmiş Milletler Gözaltı Birimi’ndeki süren tutukluluğunun Sözleşme’nin 5. maddesinin 1. fıkrası kapsamında hukuk dışı olmasından şikâyet etmiştir. Alıkonulması bakımından Kongo’nun yetkisi, o tarihteki durumuyla 2 Temmuz 2007 tarihinde sona ermiştir ve uzatılmamıştır. Uluslararası Ceza Mahkemesi, tanıklığını yaptıktan sonra kendisinin tutukluluğunu sürdürmek için hiçbir yasal temele sahip değildir. Hollanda makamları başvurucunun Hollanda iç hukukunda tutukluluğunun bir temeli olduğunu hiçbir zaman iddia etmemişlerdir. Başvurucu aynı zamanda, tutulmasının yasallığına itiraz etmek için iç hukuk sisteminde etkili bir başvuru yoluna sahip olmadığından, Sözleşmenin 13. maddesinin ihlalini iddia etmiştir. Eylül 2012’de başvurucu sığınma başvurusunu geri çekmiştir. Halen Lahey, Hollanda’da Scheveningen Hapishanesi içindeki Birleşmiş Milletler Gözaltı Birimi’nde tutulu bulunmaktadır.
Karar – Madde 37 & 1: Başvurucu, nezaretten tahliye edilmek için Hollanda makamlarından bir karar elde etme çabalarından açık bir biçimde feragat gerektiren sığınma başvurusunu geri çekmiş olmasına karşın, ne Mahkemeye kendisi böyle bir bilgi vermiştir (47. maddenin 6. fıkrası) ne de başvurusunu geri almıştır. Mahkeme bu nedenle başvurucunun davasının esasını yine de ele alınmasını isteyip istemediği bakımından biraz belirsizlik içinde bırakılmıştır. Öte yandan başvuru Sözleşmenin 1. maddesinin uygulanması bakımından önemli sorular ortaya çıkarmıştır. Özellikle, Sözleşmeci bir Devletin ülkesinde merkezleri olan ve bireyleri nezarette tutma yetkisine sahip uluslararası ceza mahkemelerinin çalışmasının önemli yönlerini ilgilendirmektedir. Ayrıca benzer davalarda iç hukuk mahkemelerinin kararı ile ortaya çıkan belirsizlik göz önüne alındığında, mevcut davanın ortaya çıkardığı sorulara acilen bir cevap verilmesi gerekmektedir. Mahkeme bu nedenle başvuruyu listeden silmemeye karar vermiştir.
Madde 1: Başvurucunun ülkesellik ilkesine dayanması bakımından, Mahkeme’nin görüşüne göre, ulusal ya da uluslararası, herhangi bir ceza mahkemesinin, tanıkların katılımını güvence altına alma yetkisiyle donatılmış olmaması düşünülemez. Ya tanıklık yapmakta isteksiz oldukları için ya da farklı bir münasebetle alıkonuldukları için tanıkları nezarette tutma yetkisi, zorunlu bir sonuçtur. Bu yetki, NATO Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması olayında, gönderen Devlet’e yargılama ve güvenliği sağlama bakımından sınır ötesi yetki veren Anlaşmanın VII. maddesinde zımnen vardır; Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Usul ve Delil Kurallarının 90. tekrar maddesine bunun için açık bir hüküm konulmuştur. Başvurucu Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde görülmekte olan bir ceza davasında savunma tanığı olarak Hollanda’ya getirilmiştir. Başvurucu önceden kendi menşe ülkesinde tutuklanmıştır ve Uluslararası Ceza Mahkemesi nezaretinde tutukluluğu devam etmiştir. Başvurucunun Hollanda topraklarında özgürlüğünden yoksun kalmış olması gerçeği, eğer yargı yetkisi kavramı Sözleşmenin 1. maddesi amaçları doğrultusunda anlaşılacaksa, Hollanda’nın “yargı yetkisi” içindeki tutulmasının yasallığını etkileyen sorular ortaya çıkarmak bakımından tek başına yeterli değildir. Başvurucu Kongo Demokratik Cumhuriyetine geri gönderilmediği veya Hollanda makamlarına teslim edilmediği sürece, alıkonulmasının yasal temeli Uluslararası Ceza Mahkemesinin Statüsü‘nün 93 § 7 maddesi kapsamında, Uluslararası Ceza Mahkemesi ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti makamları arasında yapılan ayarlamalardır. Özetle, UCM’nin Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin çalışmasını düzenleyen ve Hollanda bakımından bağlayıcı olan uluslararası hukuk kurallarında başvurucunun tutulmasının dayanağı vardır.
UCM tarafından sağlanan insan hakları güvencelerinin yetersizliği iddiası bakımından, Uluslararası Ceza Mahkemesi, tanıkların temel haklarının ihlal edilmemesini sağlamak için, Usul ve Delil Kurallarının 87. ve 88. maddelerine göre, koruyucu tedbirlere veya başka özel tedbirlere karar verme yetkilerine sahiptir. Yargı Dairesi tarafından verilen kararların, başvurucunun ima ettiği üzere, Kongo Demokratik Cumhuriyeti makamlarının başvurucuyu zorunlu olarak gözaltından tahliye etmesi sonucunu doğurmaması belirleyici olamaz. Sözleşme, uluslararası bir ceza mahkemesine ülkesinde ev sahipliği yapmayı kabul eden bir Devlete, bu mahkeme ile Sözleşmeye taraf olmayan Devletler arasında yürürlüğe giren ayarlamalar kapsamındaki özgürlük mahrumiyetinin yasallığını gözden geçirme yükünü hukuken getirmemektedir.
Başvurucunun son argümanı, Hollanda’nın sığınma talebini incelemeyi kabul etmesi nedeniyle, Hollanda’nın, zorunlu olarak, Uluslararası Ceza Mahkemesi bina ve eklentilerindeki tutulmanın yasallığını kendiliğinden inceleyeceği – ve tutulmayı hukuka aykırı bulursa, büyük ihtimalle kendi topraklarında salıverilmesine karar vermesi gerektirdiği şeklindedir. Mahkeme, siyasi sığınma hakkının ne Sözleşme’de ne de Protokolleri’nde düzenlendiğini; Sözleşme’nin kişinin vatandaşı olmadığı bir Devlete girişi, ikameti ve kalma hakkı gibi hakları güvence altına almadığını; ve son olarak, Devletlerin, ilke olarak, göçmenlik işlemleri sonuçlanıncaya kadar yabancı ülke vatandaşlarının topraklarında beklemesine izin vermek yükümlülüğü altında olmadığını belirten yerleşik içtihatlarını göz önüne alarak, kendisi açısından böyle bir bağlantıyı kuramamaktadır.
Sonuç: kabul edilemez (kişi bakımından bağdaşmazlık).
(Aynı zamanda bakınınız Galić - Hollanda (karar), no. 22617/07 ve Blagojević - Hollanda (karar), no. 49032/07, 9 Haziran 2009 tarihli karar, Bilgi Notu no. 120)
© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Kayıt Müdürlüğü’nün bu özeti Mahkeme’yi bağlamaz.
İçtihat Bilgi Notları İçin Tıklayınız
© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2013.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin resmi dilleri Fransızca ve İngilizce’dir. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır ve Mahkeme, kalitesi konusunda herhangi bir sorumluluk kabul etmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının veritabanı olan HUDOC üzerinden () veya HUDOC’un bildirdiği başka veritabanları üzerinden yüklenebilir. Davanın isminin tamamen yazılması, yukarıdaki telif hakkıyla ilgili ifadeler kullanılması ve insan haklarına destek Fonu’na referans yapılması şartıyla ticari olmayan amaçlarla kullanılabilir. Bu çevirinin tamamını veya bir kısmını ticari amaçlarla kullanmak isteyen herkesin, bu durumu belirtilen adrese bildirmesi rica olunur: publishing@.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2013.
The official languages of the European Court of Human Rights are English and French. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court, nor does the Court take any responsibility for the quality thereof. It may be downloaded from the HUDOC case-law database of the European Court of Human Rights () or from any other database with which the Court has shared it. It may be reproduced for non-commercial purposes on condition that the full title of the case is cited, together with the above copyright indication and reference to the Human Rights Trust Fund. If it is intended to use any part of this translation for commercial purposes, please contact publishing@.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2013.
Les langues officielles de la Cour européenne des droits de l’homme sont le français et l’anglais. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund) Elle ne lie pas la Cour, et celle-ci décline toute responsabilité quant à sa qualité. Elle peut être téléchargée à partir de HUDOC, la base de jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme (), ou toute autre base de données à laquelle HUDOC l’a communiquée. Elle peut être reproduite à des fins non commerciales, sous réserve que le titre de l’affaire soit cité en entier et s’accompagne de l’indication de copyright ci-dessus ainsi que de la référence au Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme. Toute personne souhaitant se servir de tout ou partie de la présente traduction à des fins commerciales est invitée à le signaler à l’adresse suivante : publishing@.
Full & Egal Universal Law Academy