Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-4-62 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-36/458-120
Karar Tarihi : 26.5.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, M.Haluk ARI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Do-Car Operasyonel Taşıt Kiralama ve Turizm A.Ş.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Zümrüt ESİN
Çitlenbik Sk. No:12 Yıldız Mh. Beşiktaş/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Do-Car Operasyonel Taşıt Kiralama ve Turizm A.Ş.
Fatih Sultan Mehmet Mh. Atatürk Cd. No:7 Armutlu
Sarıyer/İstanbul
- Esas Holding A.Ş.
Eski Büyükdere Cd. Park Plaza No:22 K:9, D:23
Maslak/İstanbul
- Emine KAMIŞLI
Eski Büyükdere Cd. Park Plaza No:22 K:9, D:23
Maslak/İstanbul 30
- Derindere Turizm Otomotiv sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kazlıçeşme Mevkii Sahil Yolu Abay Cd. No:120
Zeytinburnu/İstanbul
- Özkan DERİNDERE
Kazlıçeşme Mevkii Sahil Yolu Abay Cd. No:120
Zeytinburnu/İstanbul
- Aytekinhan YILDIRICI
Kazlıçeşme Mevkii Sahil Yolu Abay Cd. No:120
Zeytinburnu/İstanbul
40
E. DOSYA KONUSU: Do-Car Operasyonel Taşıt Kiralama ve Turizm A.Ş.
(Do-Car) tarafından Desas Ticari Araçlar Kiralama Servis ve Ticaret A.Ş.
(Desas) hisselerinin tamamının devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 16.5.2006 tarih, 3075 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
18.5.2006 tarih, 2006-4-62/Öİ-06-SC sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
06-36/458-120
2
23.5.2006 tarih, REK.0.08.00.001-120/114 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-36 50
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da,
- bildirimi yapılan devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olduğu, ancak devir sonucunda ilgili pazarda hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi, böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı,
- devir sözleşmesinde yer alan rekabet yasaklarının yan sınırlama niteliğinde
olduğu
bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir. 60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “uzun dönem moturlu
araç kiralama hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” olarak tespit edilmiştir. 70
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde
Değerlendirme
Bildirimin konusu, Do-Car tarafından Desas’ın hisselerinin tamamının
devralınması işlemine izin verilmesi talebinden ibarettir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya 80
kontrol etmesi" 4054 sayılı Kanun"un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası
birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir.
Anılan işlem, Do-Car’ın devre konu şirketin kontrolüne sahip olmasını sağlaması
nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralmadır.
Öte yandan, anılan Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer
alan, “...birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği 90
getirilmiştir.
06-36/458-120
3
Do-Car’ın 2005 yılı cirosu (………………) YTL. olarak gerçekleşmiş olduğundan,
-diğer verilere bakılmaksızın- anılan işlemin Kurul’un iznine tabi olduğu
anlaşılmıştır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, işlem sonrasında ortaya çıkacak yeni yapının araç
sayısı (………..)’dür. Sektörde faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin araç sayıları
dikkate alındığında, işlem sonrasında Do-Car’ın sektördeki en büyük ikinci
teşebbüs olacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, en büyük ilk üç teşebbüs toplam araç
sayısının % 55’ine, ilk dört teşebbüs ise % 61’ine sahip olacaktır. Dolayısıyla,
inceleme konusu işlem sonucunda, işlem taraflarının hakim durumu muhtemel 100
görülmemektedir.
Diğer taraftan, işlemden sonra sektörde en büyük iki teşebbüs olacak olan
İntercity ile Do-Car’ın birlikte hakimlik ihtimallerinin de değerlendirilmesi
gerekmektedir. Özellikle sektörün hızla büyümesi ve giriş engellerinin
bulunmaması, ayrıca özellikle Do-Car’ın saldırgan fiyat politikaları ile tanınması
hususları ve sektörün talep kesiminin kurumsallaşmış alıcılar olmaları ve
alternatif temin kaynaklarının da (leasing ve kredili otomobil satın alımı gibi) hızla
gelişen sektörler olmaları dikkate alındığında, sektörün en büyük iki ya da üç
teşebbüsünün birlikte hakim duruma gelmelerinin muhtemel olmadığı sonucuna
ulaşılmaktadır. 110
H.2.2. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Rekabet Yasakları Açısından
Değerlendirme
Alım Satım Sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı” başlıklı 13. maddesi ile devreden
tarafa iki ve dört yıllık sürelerle ilgili pazarda rekabet yasağı getirilmektedir.
Anılan maddede aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“Esas veya Esas’ın hissedarları, iki yıl boyunca doğrudan veya hissedarlarının
kontrol sahibi olduğu Bağlı şirketleri aracılığıyla dolaylı olarak, Şirket veya Docar
ile rekabet etmeyecek; rakip teşebbüslerin veya aynı sektördeki yeni girişimlerde
bulunan şirketlerin (örneğin: operasyonel araç filosu kiralama) hisselerini elinde 120
bulundurmayacak veya bu şirketlere yatırım yapmayacak (portföy yatırımı hariç
olmak üzere) veya finanse etmeyecektir. H.Ö. Sabancı Holding A.Ş. Esas’ın
Bağlı Şirketi ve/veya hissedarı sayılmayacaktır.
Aytekinhan Yıldırıcı, doğrudan veya dolaylı olarak, 4 yıl boyunca ve
Derindere’deki yönetici pozisyonu hariç tutulmak üzere, Şirket veya Docar ile
rekabet etmeyecek veya Docar tarafından istihdam edilmeyecek ya da
danışılmayacak veya rakip teşebbüslerin veya aynı sektördeki yeni girişimlerde
bulunan şirketlerin hisselerini elinde bulundurmayacak veya bu şirketlere yatırım
yapmayacak ya da finanse etmeyecektir. Aytekinhan Yıldırıcı’nın Derindere’deki
görevinin sona ermesi halinde, Şirket veya Docar kendisini Ek 13 A’da belirtilen 130
şart ve koşullarla işe alabilecektir. Aytekinhan Yıldırıcı’nın Ek 13 A’da belirtilen
şart ve koşullarla Şirket veya Docar tarafından işe alınmaması ve işe alınma
hususunda ilgili taraflar arasında başka türlü bir mutabakata varılmaması halinde,
Aytekinhan Yıldırıcı’nın işbu Sözleşme’de belirtilen rekabet etmeme yükümlülüğü
işe alınmama tarihi itibariyle ortadan kalkacaktır. Aytekinhan Yıldırıcı, söz konusu
06-36/458-120
4
tarihten itibaren herhangi bir rekabet etmeme sınırlamasına tabi olmaksızın
yürütüleceği ticari faaliyetlerinde serbest olacaktır.
Derindere, doğrudan veya Bağlı Şirketleri aracılığıyla dolaylı olarak Kapanış’tan
itibaren 4 yıl süre ile Şirket’in mevcut müşterileri ile, Ek 13 B’deki listede belirtilen
43 müşteri hariç olmak üzere, herhangi bir sözleşme imzalamayacaktır. 140
Derindere 4 yıl süre ile Şirket’in, Derindere’nin Sözleşme akdetmiş olduğu ve Ek
13 B’de belirtilen listede 30 ile 43 arası sıralanan (her iki rakam da dahil olmak
üzere) mevcut müşterileri ile (“Paylaşılan Müşteriler 30/43”), yenileme
sözleşmeleri hariç olmak üzere (ekteki listede belirtilen araç sayısı için) yeni bir
sözleşme imzalamayacaktır. Bu sözleşmelerin ilk kez yenilenmesi sırasında,
Şirket ve Docar Derindere ile rekabet etmeyecektir. Paylaşılan Müşteriler 30/43’e
dair liste Satıcılar tarafından, işbu Sözleşme’nin imzalandığı tarih ile verilecek,
ancak daha sonra Kapanış Tarihi’nde güncellenmiş haliyle Alıcı’ya yeniden
sunulacaktır.
Derindere, Şirket’in, Derindere’nin sözleşme akdetmiş olduğu ve Ek 13 B’de 150
belirtilen listede 1 ile 29 arası sıralanan (her iki rakam da dahil olmak üzere)
Kapanış Tarihi’ndeki mevcut müşterileriyle, Şirket’in bu müşterilerle akdetmiş
olduğu sözleşmeleri yenileme hakkı hariç olmak üzere, gerek binek gerek ticari
araçlar için, sözleşme imzalama hakkını haizdir. Söz konusu sözleşmelerin ilk
kez yenilenmesi sırasında, Derindere, Şirket veya Docar ile rekabet etmeyecektir.
Derindere, Alıcı tarafından Şirket’in tüm Hisseleri’nin alınmasını takiben, mevcut
müşterilerine mal tedarik etmek ve yeni ihalelerde tam kapsamlı çözüm sağlamak
dışında ticari araç operasyonel kiralama işine yönelmek niyetinde değildir. Bu
niyetini göstermek için Derindere, Kapanış Tarihi itibariyle mevcut müşterilerinin
ekstra taleplerini bu maddede izin verilen şekilde karşılamanın dışında, Kapanış’ı 160
takiben 3 (üç) ay içinde ticari araç operasyonel kira sözleşmeleri imzalamayacak
ve Kapanış’tan itibaren 12 (on iki) ay içinde sadece ticari araçların operasyonel
kiralanmasına ilişkin teklif vermeyecek ve ihalelere katılmayacaktır.
Esas, Aytekinhan Yıldırıcı ve Derindere ayrı ayrı ve münferiden Docar’a karşı
kendi rekabet etmeme yükümlülüklerinin ihlallerinden Alıcılar ve Şirket nezdinde
meydana gelen zararlardan sorumludur.”
Birleşme/devralma işlemlerinde, devralan tarafın devir işleminden sonra
devreden tarafa rekabet yasağı getirmesi sık rastlanan bir durumdur ve özellikle
devir işlemine konu olan pazara yabancı olan devralan teşebbüsler ile mevcut
pazarda müşteri portföyü ve know-how oluşturmuş devreden teşebbüsler arası 170
devralmalarda söz konusu olmaktadır. Bu tür rekabet yasağı anlaşmaları, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına giriyor olmakla birlikte, ticaret yeri,
müşteri, mevkii, itibar ve sair gayri maddi unsurlar ile know-how gibi kayıtlı
olmayan hakların da devrinin söz konusu olduğu birleşme veya devralma
işlemlerinde, birtakım koşulların sağlanması durumunda bu sınırlamalar alıcı
tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam olarak alınmasının bir aracı olarak
değerlendirilmekte ve yan sınırlamalar olarak nitelendirilmektedir.
Birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak
kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu
06-36/458-120
5
yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar 180
açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Yukarıda aktarılan rekabet yasaklarının, devralan tarafın devralınan varlıkların
değerinden tam anlamıyla yararlanabilmesini sağlamaya yönelik olarak
düzenlendikleri ve sadece taraflar bakımından bağlayıcı oldukları kanaatine
varılmıştır. Diğer taraftan, öngörülen rekabet yasağı sürelerinden bazılarının 4
yıllık olduğu belirlenmiştir. Söz konusu düzenleme, devre konu teşebbüsün hali
hazırda 3 ve 4 yıl sonra sona erecek sözleşmelerinin bulunması nedeniyle, -ilgili
müşteri grubunun korunabilmesi için- rekabet yasağının bu durumu gözetecek
uzunlukta olması ihtiyacından kaynaklandığından, süre açısından “orantılılık”
kriteri sağlanmaktadır. 190
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirime konu olan işlemin 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun”un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, 200
2. Alım Satım Sözleşmesi’nde yer alan rekabet etme yasaklarının makul ve
objektif bir yan sınırlama sayılarak bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy