AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru no. 43346/20
Zehra DOĞAN/Türkiye
(bk. ekli tablo)
Başkan
Jovan Ilievski,
Hâkimler
Gilberto Felici,
Diana Sârcu,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla 24 Şubat 2022 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
17 Eylül 2020 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu göz önüne alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
Gerçekleştirdiği müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvuran ile ilgili bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır. Başvuran, İstanbul Barosuna bağlı Avukat O. Olgun tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranın, Tarsus İnfaz Hâkimliği tarafından sunulan gerekçe sebebiyle masumiyet karinesi hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak Sözleşme’nin 6 § 2 maddesi kapsamındaki şikâyeti Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet Mahkemeye, söz konusu şikâyetler kapsamında ileri sürülen hususların çözüme kavuşturulması amacıyla tek taraflı deklarasyon metni düzenlemeyi teklif ettiğini bildirmiştir. Hükümet ayrıca Mahkemeden, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermesini talep etmiştir.
Hükümet, Sözleşme’nin 6 § 2 maddesinin ihlal edildiğini kabul etmiştir. Hükümet, ekli tabloda detayları belirtilen miktarın başvurana ödenmesini teklif etmiş ve Mahkemeyi Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet etmiştir. Söz konusu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme tarafından kabul edilen kararın tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede yukarıda bahsedilen miktarlara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmiştir.
Yapılacak olan ödeme ile dava nihai çözüme kavuşturulacaktır.
Hükümetin tek taraflı deklarasyon koşulları başvurana gönderilmiştir. Başvuran, tek taraflı deklarasyonda belirtilen taahhütlerden tatmin olmadığını belirtmiştir. Başvuran özellikle, Hükümet tarafından sunulan tek taraflı deklarasyonda belirtilen tazminat miktarının düşük olduğunu ileri sürmüştür. Başvuran ayrıca, Mahkeme tarafından verilecek olan bir kararın Türkiye’deki sistematik Sözleşme ihlallerinin çözümü adına daha etkin bir yol olacağını belirtmiştir.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesinin, aşağıdaki durumda davayı kayıttan düşürmesine imkân verdiğini gözlemlemektedir:
“...Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Bu sebeple Mahkeme, başvuranın davanın incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan tek taraflı deklarasyon temelinde başvuruları Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülebilir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003-VI).
AİHM, aralarında mahkemelerin de bulunduğu, yerel makamlar tarafından sunulan gerekçeler ve kullanılan lafızlar sebebiyle masumiyet karinesinin ihlal edilmesine dayanan şikâyetlere ilişkin olarak açık ve kapsamlı içtihadını ortaya koymuştur (bk. örneğin; Alkaşı/Türkiye, no. 21107/07, §§ 28-30, 18 Ekim 2016 ve Urat/Türkiye, no. 53561/09 ve 13952/11, § 58, 27 Kasım 2018).
Mahkeme, teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra, Hükümetin sunduğu deklarasyon metni kapsamında yer alan ikrarların mahiyetini dikkate alarak; başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (37 § 1 (c) maddesi). Başvuranın tek taraflı deklarasyon koşullarına karşı yaptığı itirazlara ilişkin olarak ise Mahkemenin, başka detayların yokluğunda, Hükümet tarafından teklif edilen tazminatın yetersiz ya da makul olmayan bir telafi oluşturduğuna kanaat getirmek için herhangi bir sebebi bulunmamaktadır (bk. Ryabkin ve Volokitin/Rusya (k.k.), no. 52166/08 ve 8526/09, §§ 49‑50, 28 Haziran 2016, ve Igranov ve Diğerleri/Rusya, no. 42399/13 ve diğer 8 başvuru, § 24, 20 Mart 2018, ve, son zamanlardaki benzer bir yaklaşım için bk. Korol/Rusya (k.k.) [Komite], no. 20129/18, 20 Mayıs 2021).
Yukarıdaki hususlar ışığında Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan insan haklarına saygının, başvurunun incelenmeye devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37 § 1 maddesinin son cümlesi).
Mahkeme son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgular (bk. Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda açıklanan hususlar dikkate alındığında, davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümet tarafından sunulan deklarasyon metninde yer alan koşulları ve yine aynı metin içerisinde sunulan taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen yöntemleri dikkate alarak;
Başvurunun, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş olup 17 Mart 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Jovan Ilievski
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme'nin 6 § 2 maddesi kapsamındaki şikâyetlere konu başvuru
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum Yılı
Avukatın adı ve görev yaptığı yer
Hükümet deklarasyonunun alındığı tarih
Başvuranın deklarasyona ilişkin yorumlarının alındığı tarih
Maddi ve manevi tazminat ve masraf ve giderler için hükmedilen miktar
(avro cinsinden)[1]
43346/20
17 Eylül 2020
Zehra DOĞAN
1989
Olgun Olguner
İstanbul
25 Ekim 2021
25 Kasım 2021
1.350
[1] Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere