Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-3-034 (Devralma)
Karar Sayısı : 20-41/566-251
Karar Tarihi : 10.09.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: İbrahim Hilmi KOÇAK, Osman Can AYDOĞDU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Vefa Reşat MORAL,
Av. Serkan PAMUKKALE, Av. Aslı PAMUKKALE,
Av. Karaca KACAR, Av. Nur Duygu BOZKURT,
Av. Aslı KINSIZ, Av. Melis MENKÜ, Av. Dilara KAYMAZ
Hakkı Yeten Caddesi No: 10/C, Selenium Plaza Kat:16, Fulya,
Şişli, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş.’nin
tek kontrolünün Purple Beverages S.A.R.L. tarafından devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 22.07.2020 tarih, 7594 sayı ile
giren ve 02.09.2020 tarih ve 9321 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 17.08.2020 tarih ve 2020-3-034/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. (DOĞANAY)
hisselerinin tamamının Purple Beverages S.A.R.L. (PURPLE) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.
(5) Taraflar arasında imzalanan “Hisse Alım Sözleşmesi” (Sözleşme) uyarınca
hâlihazırda Remzi DOĞANAY ile Rafet DOĞANAY’ın hissedarlığının ve kontrolünün
bulunduğu şirketin tüm hisseleri TAXIM CAPITAL’in devralma işlemine özgülenmiş
özel amaçlı şirketi olan (Special Purpose Vehicle) PUPRLE tarafından
devralınacaktır.
(6) TAXIM CAPITAL işlem sonrasında, DOĞANAY’ın tüm hisselerinin dolaylı sahibi
olacaktır. Böylelikle, işlem öncesinde ortak kontrol edilen DOĞANAY’ın tek kontrolü
kalıcı biçimde elde edilecektir. Bu itibarla bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 5.
maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının
söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aşması
nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
(7) Tarafların faaliyet alanları incelendiğinde; TAXIM CAPITAL’in restoran işletmeciliği,
giyim, hayvan sağlığı, bilişim ve yazılım gibi alanlarda faaliyetlerinin bulunduğu
20-41/566-251
2/6
görülmektedir. DOĞANAY’ın ise temel olarak, (i) şalgam suyu, (ii) limonata, (iii)
lezzetlendiriciler (sirke, sos vb.) gibi alanlarda faaliyetlerinin bulunduğu görülmektedir.
(8) Her ne kadar bildirim formunda ve gönderilen cevabi yazıda etkilenen pazarın
bulunmadığı ifade edilse de, DOĞANAY’ın üretip satışa sunduğu ürünlerin restoran
işletmeciliği alanında tüketiminin yapıldığı göz önüne alındığında tarafların
faaliyetlerinin dikey anlamda örtüştüğü/örtüşebileceği değerlendirilmektedir. Söz
konusu değerlendirme akabinde, cevabi yazıda taraflar arasında bugüne dek
herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı ve taraflar arasında akdedilen ya da
akdedilmesi planlanan herhangi bir sözleşmenin de olmadığı belirtilmektedir. Ayrıca,
TAXIM CAPITAL tarafından kontrol edilen ve Türkiye’de yiyecek içecek sektöründe
faaliyet gösteren Büyük Şefler Gıda Tur. Teks. Dan. Org. Eğ. San. ve Tic. A.Ş. (BIG
CHEFS)’in kuruluşundan bu yana DOĞANAY’ın ana kategorisinde yer alan şalgam
suyu ürününü menüsünde bulundurmadığı, menüde yer alan limonata ürününün
hazır şekilde tedarik edilmeyip şubelerde veya merkez mutfaklarında taze olarak
hazırlandığı, lezzetlendiriciler açısından bakıldığında ise DOĞANAY’ın portföyünde
bulunan sirke çeşitleri, nar ekşisi ve acı sos ürünlerinin farklı tedarikçilerden
sağlandığı ve bu ürünlerin BIG CHEFS’in toplam alımlarında yalnızca %(…..) paya
sahip olduğu belirtilmektedir.
(9) Bu doğrultuda, taraflar arasında aktif bir ticari ilişkinin bulunmadığı ve BIG CHEFS’in
mevcut talebinin DOĞANAY ürün portföyünden yalnızca lezzetlendiriciler bakımından
anlamlı olduğu görülmektedir. Ancak mevcut durum, taraflar arasındaki potansiyel
ticari ilişkinin tamamen ortadan kaldırılması sonucunu doğurmadığından “restoran
işletmeciliği” pazarı (alt) ve “şalgam suyu üretim ve satışı”, “limonata üretim ve satışı”,
“lezzetlendirici üretim ve satışı” pazarları (üst) dikey anlamda etkilenen pazarlar
olarak ele alınmıştır. Bu noktada BIG CHEFS’in ürün portföyünde şalgam suyunun
bulunmaması ve limonatanın satın alınan bir ürün değil, teşebbüsün iç imkânlarıyla
kendi bünyesinde üretip satışa sunduğu bir ürün niteliğinde olması göz önüne
alınabilecektir. Ancak, hiçbir soru işareti bırakmamak ve bildirime konu işlemi
detaylıca değerlendirebilmek adına etkilenen pazarlar geniş tutulmuştur.
(10) BIG CHEFS’in, faaliyet gösterdiği restoran işletmeciliği pazarında %(…..) gibi son
derece düşük bir pazar payına sahip olduğu görülmektedir. Devre konu DOĞANAY
ve başlıca rakiplerinin 2018-2019 yıllarındaki lezzetlendiriciler, şalgam suyu, limonata
üretim ve satışı pazarlarındaki paylarına ise aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
20-41/566-251
3/6
Tablo 1- DOĞANAY ve Başlıca Rakiplerinin Ciro Bazında Pazar Payları (~, %)
LEZZETLENDİRİCİLER
Teşebbüs 2018 2019
DOĞANAY (…..) (…..)
Ajinomoto İstanbul Gıda
San. ve Tic. Ltd. Şti.
(KEMAL KÜKRER)
(…..) (…..)
Fersan Fermantasyon Ürn.
San. ve Tic. A.Ş.
(…..) (…..)
Carl Kühne Fermantasyon
ve Gıda San. ve Tic. A.Ş.
(…..) (…..)
Tariş Zeytinyağı Tarım San.
ve Tic. A.Ş.
(…..) (…..)
Kavaklıdere Gıda A.Ş.
(KAVAKLIDERE)
(…..) (…..)
DİĞER (…..) (…..)
TOPLAM 100,00 100,00
ŞALGAM SUYU
Teşebbüs 2018 2019
DOĞANAY (…..) (…..)
Serafressh Gıda Paz. Dağ.
Üretim İhr. İth. San. ve Tic.
Ltd. Şti.
(…..) (…..)
Konya Şeker San. ve Tic.
A.Ş. (TORKU)
(…..) (…..)
Kilikya Şalgam İçecek San.
ve Tic. A.Ş.
(…..) (…..)
KEMAL KÜKRER (…..) (…..)
KAVAKLIDERE (…..) (…..)
DİĞER (…..) (…..)
TOPLAM 100,00 100,00
LİMONATA
Teşebbüs 2018 2019
DOĞANAY (…..) (…..)
Uludağ İçecek Türk A.Ş. (…..) (…..)
Coca Cola Meşrubat Paz.
Dan. San. ve Tic. A.Ş.
(…..) (…..)
Pepsi Cola Servis ve Dağ.
Ltd. Şti.
(…..) (…..)
Doğuş Çay ve Gıda Mad.
Ürt. Paz. İth. İhr. A.Ş.
(…..) (…..)
TORKU (…..) (…..)
DİĞER (…..) (…..)
TOPLAM 100,00 100,00
Kaynak: Cevabi Yazı
(11) Yukarıdaki tablodan, şalgam suyunda DOĞANAY’ın pazar lideri olduğu; limonata ve
lezzetlendiriciler özelinde ise DOĞANAY’ın şalgam suyu pazarına kıyasla güçlü
rakipler ile rekabet halinde olduğu değerlendirilmektedir. Diğer yandan, lezzetlendirici
üretim ve satışı pazarında ulusal seviyede 20 marka1, şalgam suyu üretim ve satışı
1 Fersan, Kemal Kükrer, Kühne, Tariş, Doğanay, Knorr, Hellman’s, Tabasco, Calve, Heinz, Tat, HP,
Tukaş, Pınar, Penguen, Kikkoman, Kilikya, Kavaklıdere Gıda, Arifoğlu ve Vefa.
20-41/566-251
4/6
pazarında 16 marka2 ve limonata üretim ve satışı pazarında 15 marka3
bulunmaktadır. Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazıda, DOĞANAY’ın
satışlarının neredeyse tamamını zincir marketlere (BİM, A-101, MİGROS, METRO
gibi) ve 100’ün üzerindeki distribütöre yaptığı belirtilmektedir. Bununla birlikte ev dışı
tüketim kanalında faaliyet gösteren ve son derece düşük pazar payı bulunan BIG
CHEFS’in hâlihazırda ürün portföyünde şalgam suyuna yer vermediği ifade edilmiştir.
(12) Bilindiği üzere rekabet hukuku uygulamalarında, dikey birleşme ve devralmaların
antirekabetçi etkileri ele alınırken girdi ve müşteri kısıtlamaları üzerinde
yoğunlaşılmaktadır. Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi
Hakkında Kılavuz’da girdi kısıtlaması, birleşik teşebbüsün birleşme sonrasında
sağlayıcısı olduğu girdilerin alt pazardaki rakiplere arzını sınırlaması ve böylece
rakiplerin birleşme öncesindeki durumdakine benzer fiyat ve koşullarda girdi temin
etmelerini zorlaştırarak maliyetlerini artırması şeklinde tanımlanmaktadır. Müşteri
kısıtlaması ise üst pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsün, alt pazarda kayda değer
bir pazar gücü bulunan bir müşteri ile birleşmesi sonucu, birleşik teşebbüsün alt
pazarda da faaliyet gösterecek olması sebebiyle, üst pazardaki mevcut ve potansiyel
rakiplerin önemli büyüklükteki müşteri tabanına erişiminin kısıtlanmasıdır.
(13) Gerek girdi gerekse müşteri kısıtlamasından söz edebilmek için birleşik teşebbüsün
pazarı rakiplere kapatabilme imkân ve güdüsünün olması aranmaktadır. Girdi
kısıtlaması kapsamında birleşik teşebbüsün imkânının olup olmadığı
değerlendirilirken söz konusu girdinin; alt pazardaki ürün bakımından önemli bir girdi
olup olmadığı, önemli bir maliyet kalemi oluşturup oluşturmadığı, birleşme sonrası
oluşacak dikey bütünleşik teşebbüsün üst pazarda belli bir pazar gücüne sahip
bulunup bulunmadığı, birleşik teşebbüs haricindeki bağımsız girdi sağlayıcılarının
etkinlik seviyesinin düşük olup olmadığı gibi hususlar ele alınmaktadır. Girdi
kısıtlaması güdüsü kapsamındaysa birleşik teşebbüs bakımından kısıtlamanın ne
ölçüde kârlı olacağı dikkate alınmaktadır.
(14) Müşteri kısıtlaması kapsamında birleşik teşebbüsün buna yönelik bir imkânının olup
olmadığı değerlendirilirken de üst pazardaki mevcut ve potansiyel rakiplerin alt
pazarda ürünlerini satabilecekleri yeterli alternatiflerin bulunup bulunmadığı, dikey
birleşmenin tarafı olan alt pazar biriminin önemli bir müşteri olup olmadığı ve alt
pazarda ciddi pazar gücüne sahip olup olmadığı unsurları ön plana çıkmaktadır. Yine
müşteri kısıtlaması güdüsü değerlendirilirken girdi kısıtlaması güdüsünde olduğu gibi
birleşik teşebbüs bakımından kısıtlamanın ne ölçüde kârlı olacağına
odaklanılmaktadır. Bununla birlikte bir dikey birleşme kapsamında girdi ve/veya
müşteri kısıtlaması kapsamında pazarın rakiplere kapatıldığından bahsedebilmek için
kısıtlama imkân ve güdüsünün birlikte bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla
kısıtlama imkânı olup da güdüsü bulunmayan veya kısıtlama güdüsü olmasına
karşılık imkânı olmayan birleşik teşebbüsün pazarı rakiplerine kapatma
kapasitesinden uzak olduğu kabul edilmektedir.
(15) Bu kapsamda bildirim konusu işleme müşteri kısıtlaması çerçevesinde bakıldığında,
BIG CHEFS’in %(…..)’lik payı ve Türkiye’de ev dışı tüketim kanalında yaklaşık olarak
(…..) noktanın bulunduğu bilgisinden hareketle tarafların işlem sonrasında müşteri
kısıtlaması imkânın olmayacağı değerlendirilmektedir. Nitekim BIG CHEFS’in olası
2 DOĞANAY, Torku, Kemal Kükrer, Serafressh, Kilikya, Kavaklıdere, Adanus, Altın Koza, Günseven,
Hayat, Pamir, Kaleağası, Ali Göde, Turnib, Berrak ve Dimes. (Özellikle Çukurova civarında 1.000
üzerinde satış noktasının kendi üretimini gerçekleştirdiği tahmin edilmektedir.)
3 Uludağ, Doğuş, Torku, Cappy, Tropicana, Pınar, Kızılay, Daren, Dimes, Danone, Aroma, Vefa,
Tamek, Özkaynak, Aynes.
20-41/566-251
5/6
bir şekilde DOĞANAY’a rakip ürünleri satmaması veya kullanmaması durumunda
DOĞANAY’ın rakiplerine bunu telafi edecek alternatif (…..) nokta bulunmaktadır.
İşleme müşteri kısıtlaması güdüsü kapsamında bakıldığında ise, hâlihazırda
DOĞANAY ürünlerini kullanmayan ve gelecekte de kullanmayı düşünmeyen BIG
CHEFS’in DOĞANAY’a rakip ürünleri restoranlarında kullanmaması, söz konusu
ürünleri müşterilerine ulaştıramamasına ve bu nedenle müşteri kaybetmesine neden
olabilecektir. BIG CHEFS açısından karlı olmayacak olası müşteri kısıtlamasından
dolayı, birleşik teşebbüsün bu yönde bir güdüsünün olmayacağı
değerlendirilmektedir.
(16) Bildirim konusu işleme girdi kısıtlaması çerçevesinde bakıldığında ise, şalgam suyu
hariç diğer ürünlerin payının oldukça düşük olduğu görülmektedir. Şalgam suyu
pazarında ise çok sayıda alternatif oyuncu yer almaktadır. Öte yandan BIG CHEFS
restoranlarında kuruluşundan bu yana şalgam suyu ürününün bulundurulmadığı ve
önümüzdeki dönemde de bulundurulmasının beklenmediği belirtilmiştir. Bir diğer ürün
olan limonatanın ise hazır şekilde tedarik edilmediği ve BİG CHEFS restoranlarında
ya da merkez mutfakta taze olarak yapıldığı dile getirilmiştir. BIG CHEFS’in mevcut
dikey ilişki kapsamında restoranlarında kullandığı tek ürün grubu olan
lezzetlendiriciler kategorisinde ise söz konusu ürünlerin hiçbirisinin DOĞANAY’dan
sağlanmadığı ve önümüzdeki dönemde de sağlanmasının beklenmediği ifade
edilmiştir. Kaldı ki söz konusu ürün gruplarının BIG CHEFS alımlarındaki payının
yalnızca %(…..) olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda girdinin restoran işletmeciliği
açısından çok önemli bir girdi olmaması ve maliyetler içinde de çok önemli bir yer
tutmamasından dolayı birleşik teşebbüsün girdi kısıtlaması imkânı bulunmadığı
değerlendirilmektedir.
(17) Girdi kısıtlaması güdüsü kapsamında işleme bakıldığında ise, DOĞANAY’ın
müşterilerinin ağırlıklı olarak zincir marketler olduğu, DOĞANAY’ın, BIG CHEFS’e
rakip restoranlara girdi temin etmemesinin rakip restoranlar açısından etkisinin son
derce sınırlı olacağı görülmektedir. Bu çerçevede birleşik teşebbüsün rakiplere ürün
satmaması sonucu oluşacak zararının, hâlihazırda DOĞANAY ürünlerini
kullanmayan ve gelecekte de bu ürünü kullanmayı düşünmeyen BIG CHEFS’in
önümüzdeki dönemde bu ürünü satmayı planlasa dahi restoranın pazardaki düşük
pazar payından dolayı telafi edilemeyeceği ve bu stratejinin birleşik teşebbüs
açısından karlı bir girişim olmayacağı değerlendirilmektedir.
(18) Gerek işlem taraflarının faaliyet gösterdikleri pazarın yapısı ve pazardaki konumları,
gerekse şimdiye kadar yaptıkları üretim, sunum, pazarlama ve satış pratikleri dikkate
alındığında, bildirim konusu işlemle birlikte gerek girdi kısıtlaması gerekse müşteri
kısıtlaması bağlamında birleşik teşebbüsün pazarı rakiplere kapama imkân ve
güdüsünün olmadığı değerlendirilmektedir.
(19) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem
ile herhangi bir pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
20-41/566-251
6/6
H. SONUÇ
(20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy